{"id":17528,"date":"2012-02-16T03:49:00","date_gmt":"2012-02-16T03:49:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:59","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:59","slug":"meslekte-elli-yil-ve-turkiye-tariminin-bugun-geldigi-nokta-17528","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/meslekte-elli-yil-ve-turkiye-tariminin-bugun-geldigi-nokta-17528","title":{"rendered":"MESLEKTE ELL\u0130 YIL VE T\u00dcRK\u0130YE TARIMININ BUG\u00dcN GELD\u0130\u011e\u0130 NOKTA"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/span><\/p>\n

Prof. Dr. Celâl ER<\/span><\/strong><\/p>\n

De\u011ferli okuyucular<\/strong>,<\/span><\/p>\n

     Bizim kültürümüzde bir insan\u0131n kendisinden ve kendi hayat hikâyesinden bahsetmesi pek adetten de\u011fildir. Fakat ben sizlerin engin ho\u015fgörü ve anlay\u0131\u015f\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak hem ziraat mühendisli\u011fi, hem de akademik hayat\u0131m\u0131 geçirdi\u011fim ö\u011fretim üyeli\u011finden bahsetmek ve bu yar\u0131m as\u0131rl\u0131k zaman içerisinde Türkiye tar\u0131m\u0131n\u0131n nereden nereye geldi\u011fini özet olarak anlatmak istiyorum. Bunun için tekrar tekrar aff\u0131n\u0131z\u0131 istirham ederim.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

     <\/span>Ben, kuvvetli rivayetlere göre 1944 y\u0131l\u0131n\u0131n Kas\u0131m ay\u0131nda do\u011fmu\u015fum. Fakat o tarihlerde hem imkânlar el vermedi\u011fi için hem de ba\u015fka birtak\u0131m sebeplerden dolay\u0131, özelliklede k\u0131rsal kesimde do\u011fanlar\u0131 günü gününe gerçek tarihi ile nüfusa keydettirmek oldukça güçmü\u015f. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131 benim için de nüfusa kaydettirilmek üzere nüfus dairesine ba\u015fvuruldu\u011funda ve nüfus memuru do\u011fum tarihimi sordu\u011funda y\u0131lba\u015f\u0131nda diye cevap verilmi\u015f ve do\u011fum tarihi olarak da 01.01.1945 kaydedilmi\u015ftir. Yani sevgili okuyucular\u0131m, bendeniz \u015fu anda 67 ya\u015f\u0131nday\u0131m. Yüksek Ö\u011fretim Kurulu personel yasas\u0131 hükümlerine göre 67 ya\u015f akademisyenler için zorunlu emeklilik ya\u015f\u0131d\u0131r, sizin anlayaca\u011f\u0131n\u0131z bana ve pek çoklar\u0131na göre bir üniversite ö\u011fretim üyesi için en verimli ve hizmet verilecek ya\u015fta mecburi emeklilik sözkonusudur.<\/span><\/p>\n

     <\/span>K\u0131ymetli okuyucular,<\/span><\/strong>
     <\/span>Do\u011fum günü ve do\u011fum tarihi ile ilgili güzel bir anektodu sizlerle de payla\u015fmak istiyorum. Malum 1958’den itibaren ba\u015flay\u0131p daha sonra da büyük bir h\u0131z kazanarak o zamanki Federal Almanya’ya Türkiye’den ve özellikle de k\u0131rsal kesimden i\u015fçi gönderilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bu i\u015fçilerin yukar\u0131da bendeniz için anlatt\u0131\u011f\u0131m sebeplerden dolay\u0131 ço\u011funun do\u011fum tarihi de y\u0131lba\u015f\u0131 olarak kaydedilmi\u015f, bizim i\u015fçiler Almanya’ya vard\u0131\u011f\u0131nda pek çok yerdeki Alman makamlar\u0131nda çal\u0131\u015fan memurlar, “yahu! Bu Türklerin tamam\u0131 y\u0131lba\u015f\u0131nda do\u011fmu\u015f”<\/strong> bu nas\u0131l oluyor diye hayretlerini gizleyememi\u015flerdir. Gayet tabii, bu durum soruldu\u011funda kendilerine gerçekler aç\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

     <\/span>Sevgili okuyucular,<\/span><\/strong>
     <\/span>Birçok kurumda belki daha önce de olan, fakat Ankara Ziraat Fakültesi’nde son on y\u0131ldan beri art\u0131k gelenekselle\u015fen güzel bir adet olu\u015ftu. Özellikle ya\u015f haddinden emekli olan hocalar için emekli oldu\u011fu tarihte emekli olan ö\u011fretim üyesinin de r\u0131zas\u0131 al\u0131narak, yönetim taraf\u0131ndan büyük bir kadir\u015finasl\u0131k ve vefa örne\u011fi gösterilmekte bir nevi u\u011furlama “Akademik Tören”<\/strong>ler yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fte benim için de geçti\u011fimiz ocak ay\u0131n\u0131n be\u015finde Per\u015fembe günü, gerçekten duygu yüklü; Rektörlerin, Dekanlar\u0131n, Sivil Toplum Kurulu\u015fu Ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n, ö\u011fretim üyelerinin, G\u0131da, Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 mensuplar\u0131n\u0131n, benim muhtelif sebeplerle ve de\u011fi\u015fik yerlerde çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m mesai arkada\u015flar\u0131m\u0131n, dostlar\u0131m\u0131n, hem\u015fehrilerimin ve 46 y\u0131ll\u0131k akademik hayat\u0131m\u0131n anlam\u0131 ve nadide fidan ve çiçekleri olan ö\u011frecilerimin ve tabii ki sevgili ailemin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir tören yap\u0131ld\u0131. Bu törende ba\u015fta çok de\u011ferli dostum ve Hasad Dergisi<\/strong>’nin kurucusu, ya\u015fat\u0131c\u0131s\u0131, geli\u015ftiricisi ve bu \u015fekilde gösterdi\u011fi büyük gayret ve fedekârl\u0131kla “Türkiye’nin Tar\u0131msal Bilgi Üretim Merkezi Hasad Yay\u0131nc\u0131l\u0131k”<\/strong>\u0131n banisi, Türk Tar\u0131m\u0131na gönül veren ve büyük hizmetler yapt\u0131\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131m sevgili karde\u015fim Seyfettin Batal olmak üzere Hasad ailesi de bizi yaln\u0131z b\u0131rakmad\u0131. Burada Hasad Dergisi vas\u0131tas\u0131yla töreni tertip eden ba\u015fta Bölüm arkada\u015flar\u0131m ve Ziraat Fakültesi Dekanl\u0131\u011f\u0131 olmak üzere, kat\u0131lan herkese en kalbi \u015fükranlar\u0131m\u0131 sunuyorum.<\/span><\/p>\n

     <\/span><\/strong>De\u011ferli okuyucular,<\/strong><\/span>
     <\/span>Bundan elli y\u0131l önce, 1962 y\u0131l\u0131n\u0131n Eylül ay\u0131nda Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Yeti\u015ftirme ve Islah\u0131 Bölümü’ne kayd\u0131m\u0131 yapt\u0131rd\u0131m ve 1966 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim döneminde fakülteyi bitirerek Ziraat Yüksek Mühendisi unvan ve yetkisi ald\u0131m. K\u0131sa bir süre (2 ay)<\/strong> Amasya\/Gölhöyük Teknik Tar\u0131m Okulu’na meslek dersleri ö\u011fretmeni olarak tayin edildim. Daha sonra 31 Aral\u0131k 1966 y\u0131l\u0131nda Ank. Üniv. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Endüstri Bitkileri Kürsüsü’ne asistan oldum. Memuriyet adayl\u0131\u011f\u0131m kald\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra 1968 y\u0131l\u0131nda askere gittim ve tam iki y\u0131l askerlik yapt\u0131ktan sonra tekrar fakülteye dönerek asistanl\u0131\u011fa ba\u015flad\u0131m. 1973 y\u0131l\u0131nda \u015fekerpancar\u0131 üzerine yapt\u0131\u011f\u0131m bir çal\u0131\u015fma ile doktoram\u0131 tamamlad\u0131m ve Ziraat Doktoru unvan ve yetkisini kazand\u0131m. O tarihlerde Ankara ve Almanya Göttingen Üniversiteleri aras\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bilim adam\u0131 mübadelesi anla\u015fmas\u0131ndan yararlan\u0131p DAAD burslusu olarak doktora sonras\u0131 çal\u0131\u015fmalar yapmak üzere Almanya’ya gittim. Almanya’da KWS tohum \u0131slah ve üretim firmas\u0131nda k\u0131sa bir süre (2 ay)<\/strong>, Göttingen \u015eekerpancar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü’nde 3 ay ve daha sonra Heidelberg\/Max Planck Bitki Geneti\u011fi Enstitüsü’nde 20 ay süre ile \u015fekerpancar\u0131 geneti\u011fi ve \u0131slah\u0131 üzerinde çal\u0131\u015fmalarda bulundum. 1978 y\u0131l\u0131nda yurda dönerek üniversite Doçenti unvan\u0131 ald\u0131m. Bundan sonra 1983 y\u0131l\u0131nda doçentlik kadrosuna atand\u0131m. 1982-1986 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ank. Üniv. Fen Bilimleri Enstitüsü Müdür Yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yönetim kurulu üyeli\u011fi yapt\u0131m. Çal\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m Bölümümde 1988 y\u0131l\u0131nda Profesörlü\u011fe yükseltilerek atand\u0131m. Bu arada 1988 ile 1993 t\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Türk Standartlar\u0131 Enstitüsü’nde Ziraat Haz\u0131rl\u0131k Grubu üyeli\u011finde bulundum. Ayn\u0131 y\u0131llarda 2547 say\u0131l\u0131 YÖK yasas\u0131na göre Tar\u0131m, Orman ve Köyi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Tarla Bitkileri Merkez Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü Müdürü (1989-91) ve daha sonra (1991-1992) de yine ayn\u0131 Bakanl\u0131\u011f\u0131n Tar\u0131msal Üretim ve Geli\u015ftirme Genel Müdürü olarak görevlendirildim. Bu görevleri ifa ederek tekrar Fakülteye döndü\u011fümde 1994 y\u0131l\u0131nda k\u0131sa süreli olarak Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde bilimsel inceleme ve tetkiklerde bulundum. 1995 y\u0131l\u0131ndan 1998 y\u0131l\u0131na kadar tar\u0131m ve k\u0131rsal konularla ilgili olarak üç y\u0131l Ba\u015fbakanl\u0131k Ba\u015fdan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131m. Bir taraftan bu görevleri yürütürken bir yandan da Fakülte ile bütün ili\u015fkilerim devam etti ve 1994-2006 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 12 y\u0131l Tarla Bitkileri Bölüm Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Fakülte Kurulu Üyeli\u011finde bulundum. Bu arada pek çok ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131n yapt\u0131m. Önemli say\u0131da (5)<\/strong> ders kitab\u0131 yazd\u0131m. Yeni aç\u0131lan fakültelerde dersler verdim. Elli y\u0131la yak\u0131n meslek hayat\u0131mda pekçok say\u0131da jüri üyeli\u011finde görev ald\u0131m. K\u0131rk dolay\u0131nda doktora ve yüksek lisans yönettim. 1997 ile 2004 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Mer’a Fonu Yönetim Kurulu üyeli\u011finde bulundum. Ba\u015fta TÜB\u0130TAK olmak üzere birçok kamu ve özel kurulu\u015flarla birlikte mesle\u011fimle ilgili projeler yürüttüm. Gerek mesle\u011fimle ilgili gerekse muhtelif alanlardaki sivil toplum kurulu\u015flar\u0131nda yönetim kurulu üyeli\u011fi ve Ba\u015fkanl\u0131k yapt\u0131m. Çok say\u0131da yurt içi ve yurt d\u0131\u015f\u0131 toplant\u0131larda gerek Türkiye’yi gerekse Fakültemi temsil ettim. Ve memlekete, Türk tar\u0131m\u0131na hizmet veren binlece ziraat mühendisi yeti\u015ftirdim. Yüce Tanr\u0131’ya hamdü senalar olsun ki, müsterihim ve bizi bu günlere getirdi\u011fi için \u015fükranlar\u0131m\u0131 sunuyorum.<\/span><\/p>\n

     <\/span>Çok De\u011ferli Hasad okuyucular\u0131<\/strong>,<\/span>
     <\/span>Size temin ederim ki, yukar\u0131da yazd\u0131klar\u0131m benim meslek hayat\u0131m\u0131n sadece k\u0131sa bir özetidir. Ama belki de sizler için uzun olmu\u015f olabilir, tekrar beni ba\u011f\u0131\u015flaman\u0131z\u0131 diliyorum. Gelelim gerek ziraat mühendisli\u011fi mesle\u011fi ve gerekse Türkiye tar\u0131m\u0131ndaki de\u011fi\u015fme ve geli\u015fmelere!<\/span><\/p>\n

     <\/span>\u015eunu samimiyetle söylemek istiyorum ki ziraat mühendisli\u011fi 1960 ile 1985 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda alt\u0131n ça\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f ve Türkiye tar\u0131m\u0131 da büyük geli\u015fmeler göstermi\u015ftir. 1933 y\u0131l\u0131nda Yüksek Ziraat Enstitüsü e\u011fitim ve ö\u011fretime ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan itibaren 1983 y\u0131l\u0131na kadar geçen yar\u0131m as\u0131rl\u0131k bir süre içerisinde gerçekten mesle\u011finde bilgili, ileri görü\u015flü, disiplinli, Türkiye tar\u0131m\u0131n\u0131 iyi bilen ve uygulamada çok ba\u015far\u0131l\u0131 olan mühendisler yeti\u015ftirmi\u015ftir. Fakat itiraf etmeliyiz ki, 1980 oniki Eylül’den sonra yüksek ö\u011fretime getirilen tek tip insan yeti\u015ftirme, bütün e\u011fitim ve ö\u011fretimi tek elde toplama, her i\u015fi merkezile\u015ftirme, özgür dü\u015fünceye tahakküm etme arzusu ziraat mühendisli\u011fini de çok olumsuz etkilemi\u015ftir. Orta ö\u011fretimden yüksek ö\u011fretime gelen gençleri tabiri caiz ise istenilen biçimde zapt-ü rapt alt\u0131na alabilmek için plans\u0131z ve programs\u0131z bir \u015fekilde okulla\u015fmaya gidilmi\u015f ve kontenjanlar s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u015fekilde art\u0131r\u0131larak üniversitelerde hür fikirli özgür dü\u015fünceli ö\u011frenciler yerine insan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 meydana getirilmi\u015ftir. Gayet tabii ki ziraat mühendisli\u011fi mesle\u011fi de bu olumsuz geli\u015fmelerden pay\u0131na dü\u015feni alm\u0131\u015ft\u0131r. Her co\u011frafi bölge için bir veya iki fakülte kâfi iken ve her bölüme al\u0131nacak ö\u011frenci say\u0131s\u0131n\u0131n 25-30’u geçmemesi gerekirken, uzunca bir süre 60 ö\u011frenci al\u0131nm\u0131\u015f ve hatta ikili ö\u011fretimler ve gece ö\u011fretimleri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zaten yeterli bir donan\u0131m ve performansa sahip olmadan al\u0131nan ö\u011frenciler hocas\u0131z, laboratuvars\u0131z, uygulamas\u0131z, hatta deftersiz ve kitaps\u0131z fakültelere devam ederek dört y\u0131l sonra ziraat mühendisi olarak mezun edilmi\u015flerdir. \u0130htiyaca göre al\u0131nmayan ve iyi bir \u015fekilde yeti\u015ftirilmeyen diplomal\u0131 mühendisler gerek kamuda ve gerekse özel sektörde istihdam edilememi\u015f ve uzunca bir süre i\u015fsiz kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu da ziraat\u0131n ve ziraat mühendisli\u011finin itibar\u0131n\u0131 yerle bir etmi\u015ftir. Daha sonraki zamanlarda bu konularda önlemler al\u0131nm\u0131\u015f ve iyile\u015ftirmeler olmu\u015f ise de, problemin esas kayna\u011f\u0131 ve kökleri orta ö\u011fretimdedir. Çünkü esas önemli olan i\u015flemeye elveri\u015fli olan malzemenin yüksek ö\u011frenime ve özellikle de ziraat fakültelerine gelmeyi\u015fidir. Türkiye’de mutlaka ilk ve orta ö\u011fretimde yeni bir e\u011fitim ve ö\u011fretim anlay\u0131\u015f\u0131na ve ona paralel bir reforma ihtiyaç vard\u0131r. Elbette ki günümüzün pek çok imkânlar\u0131 ve teknolojik geli\u015fmeleri, bilgi kaynaklar\u0131na ula\u015fman\u0131n yollar\u0131 ve ileti\u015fimin ortaya koydu\u011fu olanaklar elli y\u0131l öncesi ile mukayeseden varestedir. Fakat elli y\u0131l önce ki bu imkânlardan yararlanma cehdi, azmi, disiplini ve heyacan\u0131 maalesef bugünkü gençlere verilememi\u015ftir. Behemahâl bu konularda üniversite ve fakültelerde, ara eleman yeti\u015ftirilmesi söz konusu olan meslek yüksek okullar\u0131nda yepyeni bir ruh, anlay\u0131\u015f ve heyecanla reforma ihtiyaç vad\u0131r. Özellikle sadece ziraat mühendislerinde de\u011fil yüksek ö\u011fretimin hemen tamam\u0131nda e\u011fitim yoktur. Bu konuda asla mübala\u011fa yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zannedilmemelidir. Yeti\u015ftirilen bütün meslek ve alanlarda ufku geni\u015f, ayd\u0131nl\u0131k, ileri görü\u015flü ve özellikle uluslararas\u0131 arenada hem kendisine i\u015f bulabilecek ve hem de ülkeyi temsil edebilecek ziraat mühendislerine ihtiyaç vard\u0131r. Afrika’da, Orta Asya’da, Orta Do\u011fu ve Kafkaslar’da, Balkanlar’da ve Akdeniz havzas\u0131nda i\u015f yapabilecek mühendislerin yeti\u015ftirilmesi \u015fartt\u0131r. Elli y\u0131l önceki ziraat mühendislerinin o günkü \u015fartlar ve ortamlardaki performanslar\u0131n\u0131n bugünkü \u015fartlar ve ortamdakilerden çok daha yüksek oldu\u011funu söylemek hakk\u0131 teslim etmektir. Üniversiteler ve Ziraat Mühendisli\u011fi için elli y\u0131ll\u0131k bir zaman zarf\u0131nda hiç \u015füphesiz daha ba\u015fka sözler de söylenebilir.<\/span><\/p>\n

     <\/span>K\u0131ymetli okuyucular<\/strong>,<\/span>
     <\/span>Elli y\u0131ld\u0131r Türkiye’de tar\u0131m\u0131n nereden nereye geldi\u011fine bak\u0131lacak olursa, \u015fu tespitleri yapmak mümkündür. Türkiye’nin 1962 y\u0131l\u0131nda nüfusu 30 milyon iken bugünkü nüfusu 75 milyondur. Yani elli y\u0131lda 2,5 kat\u0131 bir art\u0131\u015f söz konusudur. Elli y\u0131l önce nüfus art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 %2,6 iken günümüzdeki art\u0131\u015f oran\u0131 %1,6’ya gerilemi\u015ftir. 1962’de \u015fehirlerde ya\u015fayan nüfus %42, k\u0131rsal alanda ya\u015fayan nüfus %58 iken, bugünlerde \u015fehirlerde ya\u015fayanlar\u0131n oran\u0131 %72, k\u0131rsalda ya\u015fayanlar\u0131n oran\u0131 %28’dir. Bundan elli y\u0131l önce tar\u0131m sektöründeki nüfus %65’lerde seyrederken bugün %30’larda bulunmaktad\u0131r. O günlerde do\u011furganl\u0131k yüksek olmakla beraber, çocuk ölüm oranlar\u0131 da çok yüksek idi. Elli y\u0131l öncesine göre çocuk ölümleri oran\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde azald\u0131, okulla\u015fma oran\u0131 süratle artt\u0131 ve Türkiye nüfusu gençle\u015fti, ayn\u0131 zamanda ortalama ya\u015fama süresi 49 y\u0131ldan 72 y\u0131la yükseldi. Türkiye’nin GSMH’s\u0131 kat kat artt\u0131, ihracat\u0131 ve ithalat\u0131 geli\u015fti, Türkiye gerçekten bir sanayi ülkesi olmaya do\u011fru h\u0131zla ilerlemektedir. Tar\u0131m\u0131n GSMH içindeki yüksek pay\u0131, %8-9’a kadar geriledi. Fakat buna ra\u011fmen tar\u0131m ürünleri ihracat\u0131 önemli oranda artt\u0131. Milli gelirde fert ba\u015f\u0131na dü\u015fen pay bin dolardan 10 bin dolar\u0131n üzerine t\u0131rmand\u0131.<\/span><\/p>\n

     <\/span>Bundan elli y\u0131l önce Türkiye tar\u0131m\u0131nda önemli ölçüde çeki gücü olarak hayvan kullan\u0131l\u0131rken, art\u0131k bugün tamamen makine ve motor kullan\u0131lmaktad\u0131r. Türkiye tar\u0131m\u0131 yüzde yüze yak\u0131n mekanize oldu ve alet-makine, her türlü ekipman, araç ve gereç kullan\u0131m\u0131 geli\u015fti. Elli y\u0131l önce ba\u015fta tohumluk, fide, fidan, dam\u0131zl\u0131k gibi üretim metaryali (sertifikal\u0131, ad\u0131na do\u011fru, \u0131slah çe\u015fitleri ve kültür \u0131rklar\u0131)<\/strong> kullan\u0131m\u0131 çok k\u0131s\u0131tl\u0131 iken bugün art\u0131k oldukça yüksek oranlara ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca ilaç, gübre, su, kredi, bilgi, sigorta gibi önemli üretim girdilerinin kullan\u0131m\u0131 büyük ölçüde yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f ve elli y\u0131l öncesine göre çok ciddi verim art\u0131\u015flar\u0131 söz konusudur. Bu cümleden olarak 1965’de dekara 85-90 kg olan bu\u011fday verimi bugün 240 kg’a, çeltik verimi 300 kg’dan 850-900 kg’a, m\u0131s\u0131r verimi 100-150 kg’dan 600 kg’a, \u015fekerpancar\u0131 2-3 tondan 5 tona, patates 1 tondan 3 tona yükselmi\u015ftir. Diger taraftan pamuk veriminde Türkiye bugün dekara 140 kg lif verimi ile \u0130srail’den sonra dünyada ikinci s\u0131radad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde elli y\u0131l önce ayçiçe\u011fi, yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131, soya, susam, ha\u015fha\u015f ve kolza gibi ya\u011f bitkilerinden önemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Türk çiftçileri yeni tan\u0131m\u0131\u015fken, bugün bunlar\u0131n verimleri de oldukça yükselmi\u015ftir. Örne\u011fin, ayçiçe\u011finin dekara verimi 220, susam\u0131n ki 75-100, ha\u015fha\u015f\u0131n ki 60-70, yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n ki 350 ve kolzan\u0131n ki ise 350 kg’d\u0131r. Gerek yemeklik dane baklagillerin ve gerekse yem bitkilerinin verimlerinde de önemli art\u0131\u015flar olmu\u015ftur. Yeterli midir? Elbetteki hay\u0131r! Bu verimlerin ve verimlerle beraber kalite ve rekoltelerin de art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/span><\/p>\n

     <\/span>Tarla bitkileri yan\u0131nda bitkisel üretimin bir ba\u015fka çok önemli dal\u0131 olan ba\u011f-bahçe bitkileri yeti\u015ftiricili\u011finde, yani sebze ve meyvecilikte de çok önemli geli\u015fmeler ve verim art\u0131\u015flar\u0131 söz konusudur. Nitekim pek çok sebze tür ve çe\u015fitleri ile meyvecilik bak\u0131m\u0131ndan Türkiye, elli y\u0131l öncesine göre gerek birim alan verimlerde ve gerekse rekoltede dünyan\u0131n ilk on ülkesi içerisinde yer almakta ve bir k\u0131sm\u0131nda ilk s\u0131ralarda bulunmaktad\u0131r. Özellikle sera ve örtü alt\u0131 yeti\u015ftiricili\u011finde çok önemli mesafeler katedilmi\u015f durumdad\u0131r. Ayn\u0131 durum mantar ve su ürünleri üretim alanlar\u0131nda da geçerlidir.<\/span><\/p>\n

     <\/span>Hayvanc\u0131l\u0131k ve hayvansal ürünler konusunda bitkisel ürünler kadar ciddi geli\u015fmelerin oldu\u011funu söylemek mümkün olmamakla beraber, bu alanda da al\u0131nabilecek önlemlerin önemli bir k\u0131sm\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f ve al\u0131nmaktad\u0131r. 1960’l\u0131 y\u0131llardan günümüze gerek büyükba\u015f ve gerekse küçükba\u015f hayvanc\u0131l\u0131kta hayvan say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan önemli azalmalar olmakla beraber, kültür \u0131rk\u0131 ve melezlerinde çok ciddi ilerlemeler kaydedilmi\u015ftir. Kanatl\u0131 ve kümes hayvanlar\u0131 üretim ve veriminde büyük ve önemli geli\u015fmeler sözkonusudur. Hayvanc\u0131l\u0131kta say\u0131 ve ba\u015fta kaba yem olmak üzere hayvan yemleri miktar ve kalite olarak yeterli hale getirilebildi\u011finde, mer’a ve çay\u0131rlar\u0131n rehabilitasyonu gere\u011fi gibi al\u0131nabildi\u011finde bu önemli sorun da çözüme kavu\u015facakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

     <\/span>Türkiye tar\u0131m\u0131nda ve k\u0131rsal kalk\u0131nmada elli y\u0131l öncesine göre gerek ekim alanlar\u0131 ve nadas uygulamalar\u0131, gerek sulama ve i\u015fletmelerin büyümesi ile ilgili olarak toprak, su, bitki ve hayvan kaynaklar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, alt yap\u0131 problemlerinin çözümü bak\u0131m\u0131ndan da henüz kâfi olmamakla birlikte önemli geli\u015fmeler kaydedilmi\u015ftir. Elli y\u0131l öncesine göre toprak i\u015flemeli tar\u0131m yap\u0131lan arazilerde büyük art\u0131\u015flar olmu\u015f ve hatta tar\u0131m yap\u0131labilecek s\u0131n\u0131rlar\u0131n çok üstüne ç\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mutlaka bu konu ile ilgili önlemlerin de biran önce al\u0131nmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bitkisel ve hayvansal gen kaynaklar\u0131n\u0131n, biyolojik çe\u015fitlili\u011fin ve endemik türlerimizin korunmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Elli y\u0131l öncesine göre tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma ve politikalar\u0131n daha rasyonel ve ak\u0131lc\u0131 oldu\u011funu söylemek oldukça zordur. Ancak bugün Türkiye’de g\u0131da güvenli\u011fine daha fazla önem verildi\u011fi ve denetimler için daha büyük hassasiyetler gösterildi\u011fi söylenebilir.<\/span><\/p>\n

     <\/span>Bugün tar\u0131mda elli y\u0131l öncesine göre çok önemli birtak\u0131m kavramlar geli\u015ftirilmi\u015f ve bunlar\u0131n hayata geçirilerek uygulamaya konulmas\u0131 için ciddi gayretler söz konusudur. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda sürdürülebilirlik, organik tar\u0131m, iyi tar\u0131m uygulamalar\u0131, bitkisel ve hayvansal gen kaynaklar\u0131n\u0131n muhafazas\u0131, biyolojik çe\u015fitlilik, geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar\u0131n tar\u0131mda kullan\u0131lmas\u0131, g\u0131da yeterlili\u011fi, beslenme ve g\u0131da güvenli\u011fi gelmektedir. \u0130nan\u0131yorum ki bu kavramlar\u0131n her birisinin üzerinde çok geni\u015f ve derinlemesine durulmas\u0131 gereklidir. Toplumun ve kamuoyunun bu konularda bilgilendirilmesi ve özellikle g\u0131da güvenli\u011fi konusundaki tüketici hassasiyetlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 önemli ve gereklidir. Elli y\u0131l öncesine göre tar\u0131m ürünlerinin de\u011ferlendirilmesi ve tar\u0131msal sanayi konular\u0131nda çok büyük geli\u015fmeler olmu\u015ftur. Bir kere \u015föyle dü\u015fünülsün, Türkiye’de bundan elli y\u0131l önce tar\u0131msal ürünler daha çok i\u015flenmeden ham olarak ihraç edilip de\u011ferlendirilirken, bugün dev bir tekstil ve konfeksiyon sanayi, ayn\u0131 \u015fekilde un ve unlu mamüller sanayi, \u015feker ve \u015fekerli mamuller sanayi, me\u015frubat ve konserve sanayi, içki sanayi ve daha bunlara benzer di\u011fer tar\u0131msal ve g\u0131da sanayi kollar\u0131 zikredilebilir.<\/span><\/p>\n

     <\/span>Elbetteki bu ba\u015far\u0131lar topyekûn Türk halk\u0131n\u0131n ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ba\u015far\u0131lar\u0131d\u0131r. Fakat birinci derecede emek veren ve azimle çal\u0131\u015fan ziraat mühendisi isimsiz kahramanlar\u0131n bu alandaki rolü de asla unutulamaz. Daha iyi durumda olabilir miydik, elbette mümkün! Yeterli mi? Mutlaka de\u011fil! Ben cumhuriyetin 100. y\u0131l\u0131nda, 2023’de tar\u0131m\u0131 ve ekonomisi, her \u015feyi ile çok daha zengin ve güçlü bir Türkiye’yi Yüce Tanr\u0131’n\u0131n bize de göstermesi dileklerimle, hay\u0131rl\u0131 ve huzurlu, bar\u0131\u015f ve mutluluk dolu yeni y\u0131llar temenni ediyorum.<\/span><\/p>\n

Prof. Dr. Celâl ER<\/span><\/strong><\/p>\n

NOT:<\/span><\/span> <\/strong>Bu makale, Hasad Bitkisel Üretim Dergisi<\/strong><\/span>`nin \u015eubat 2012 tarihli say\u0131s\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 AYIN KONU\u011eU<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Dr. Celâl ER De\u011ferli okuyucular,      Bizim kültürümüzde bir insan\u0131n kendisinden ve kendi hayat hikâyesinden bahsetmesi pek adetten de\u011fildir. Fakat ben sizlerin engin ho\u015fgörü ve anlay\u0131\u015f\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak hem ziraat mühendisli\u011fi, hem de akademik hayat\u0131m\u0131 geçirdi\u011fim ö\u011fretim üyeli\u011finden bahsetmek ve bu yar\u0131m as\u0131rl\u0131k zaman içerisinde Türkiye tar\u0131m\u0131n\u0131n nereden nereye geldi\u011fini özet olarak anlatmak istiyorum. Bunun […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-17528","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17528"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170564,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17528\/revisions\/170564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17528"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=17528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}