{"id":17838,"date":"2012-05-07T14:27:00","date_gmt":"2012-05-07T14:27:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:59","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:59","slug":"tohumculugumuzun-yarinlari-icin-neler-yapmaliyiz-17838","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/tohumculugumuzun-yarinlari-icin-neler-yapmaliyiz-17838","title":{"rendered":"TOHUMCULU\u011eUMUZUN YARINLARI \u0130\u00c7\u0130N NELER YAPMALIYIZ!"},"content":{"rendered":"

Dünya tohumculuk pazar\u0131 son verilere göre 37’si ticari,  geri kalan çiftçinin kendi kullan\u0131m\u0131 olmak üzere 55 milyar US$ d\u0131r (http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/gidakrizivebilim). Bu pastadan pay almak için her ülke yeni tohumculuk sistemleri geli\u015ftirmektedir. Türkiye bu konuda oldukça geç kalm\u0131\u015ft\u0131r. Henüz 1985’lerdeki liberasyonla kurulmaya ba\u015flayan özel Türk tohumculuk firmalar\u0131n\u0131n, özellikle çe\u015fit geli\u015ftirme konular\u0131nda yaln\u0131z b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 bir gerçek. Sistemde Üniversiteler adeta “yok” say\u0131labilir. 4000’e yak\u0131n kay\u0131tl\u0131 sebze çe\u015fidinden yaln\u0131z ikisinde Üniversite katk\u0131s\u0131n\u0131 görmek, olay\u0131n acilen ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Tohumculuk konusunda sektöre destek verme ad\u0131na tüm payda\u015f, akademisyen, bürokrat ve politikac\u0131lar\u0131n Türk tohumculu\u011funun gelece\u011fi için yeni stratejiler geli\u015ftirmeleri gerekmektedir. Bu ba\u011flamda tüm tohumculuk payda\u015flar\u0131n\u0131 (Bakanl\u0131k, Üniversite, tohumculukla ilgili dernek, birlik ve alt birlikler ve di\u011ferleri) bir çat\u0131 alt\u0131nda toplayabilen üst örgütünün olu\u015fturulabilmesi için bir hamle zaman\u0131 gelmi\u015ftir. Gelecekte ABD’nin tohumculuk sektörüne rakip gösterilebilen Brezilya’n\u0131n tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma organizasyonu (EMBRAPA) modeli bir tohumculuk organizasyonu Türkiye’mizi bölge lideri yapacakt\u0131r.  Bu durumu zorunlu k\u0131lan baz\u0131 saptamalar: <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Bitki \u0131slah\u0131 bat\u0131da olu\u015fturulurken, özellikle \u0131slahç\u0131 \u015firketler hangi yakla\u015f\u0131mla, nas\u0131l kurumsalla\u015ft\u0131lar? <\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Patentli genlerin hâkim olaca\u011f\u0131 uluslar aras\u0131 pazarda Türkiye’de Genotip – hat sa\u011flayacak sistemler nas\u0131l geli\u015ftirilebilir? <\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Islahç\u0131 haklar\u0131 konusunda Üniversiteler ne derece bilgilendirilmi\u015f? <\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>On binlerce potansiyel üniversite kadrolar\u0131n\u0131 tohumculu\u011fa destek konusunda yönlendirdi\u011fimizde, yar\u0131nlar\u0131n gerekli “hat”lar\u0131n\u0131, hatta ihracata yönelik çe\u015fitlerin genotiplerini geli\u015ftiremezler mi? <\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Kamudaki personel k\u0131s\u0131tlamalar\u0131ndan etkilenecek olan tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 çe\u015fit ve hatlar\u0131 gelecekte nereden bulaca\u011f\u0131z?  <\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Geli\u015fmi\u015f ülkelerde Ziraat Fakültelerinde yüksek lisans tezlerinin %80’ni direk olarak piyasaya yönelikken, Türkiye’de söz konusu oran\u0131n %10’lar\u0131n alt\u0131nda olmas\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirebiliriz?<\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 sektörünün ihtiyaç duydu\u011fu öncelikli konularda bilgi ve teknolojilerin geli\u015ftirilmesi, sektörün Ar-Ge kapasitelerinin geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla, uygun görülen ara\u015ft\u0131rma geli\u015ftirme projelerini do\u011frudan desteklemeye yönelik yeni bir tebli\u011f yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r (2011\/4). Bu tebli\u011fden kaç firma yararlanabilecektir? <\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Bir bitkinin üretiminden i\u015flemesine, depolamas\u0131n, ticaretine, ihracat\u0131na bir seri payda\u015f\u0131n bir araya geldi\u011fi örgütlenme biçiminin gerek dünyada ve gerekse ülkemizde birçok örne\u011fi vard\u0131r. ABD’de “RICE COUNCIL”, \u0130talya’da “ENTE NATIONALE RISI” gibi. Tohumculuk firmalar\u0131 bilinen, var olan genetik materyali melezlemede kullanarak yeni çe\u015fit ç\u0131kart\u0131r. Bat\u0131da tohumculuk firmalar\u0131 gereksinim duydu\u011fu “hat”t\u0131 (yar\u0131 yol materyali) bitki \u0131slah firmalar\u0131, ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131 veya üniversitelerden sa\u011flarlar. Fakat Türkiye’de özel \u0131slah firmalar\u0131 henüz kurulmam\u0131\u015ft\u0131r. Yeni yeni ya\u015fam sava\u015f\u0131 veren Türk tohum firmalar\u0131ndan genitör geli\u015ftirme konusunda büyük deste\u011fe ihtiyaç duymaktad\u0131rlar. Dolay\u0131s\u0131yla, yukar\u0131daki örneklerde oldu\u011fu gibi, herhangi bir bitki etraf\u0131nda toplanan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n ellerini ta\u015f\u0131n alt\u0131na sokmalar\u0131n\u0131n tam zaman\u0131d\u0131r. Bir pamuk konseyi, ürün tan\u0131t\u0131m guruplar\u0131,  “Türkiye, en çok un ihracat\u0131 yapan ülke” yapan Un Sanayicileri Federasyonu (TUSAF) gibi STK’lar\u0131n ara\u015ft\u0131rma konular\u0131nda ellerini ta\u015f\u0131n alt\u0131na koymalar\u0131 sa\u011flanamaz m\u0131? Bu tip kurulu\u015flar\u0131n ileriye yönelik “\u0131slah” yat\u0131r\u0131mlar\u0131na yönlenmelerini sa\u011flayacak “fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131lmas\u0131”, onlara olay\u0131n öneminin aktar\u0131lmas\u0131 gerekecektir. <\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Yar\u0131nlarda kamudaki personel k\u0131s\u0131tlamalar\u0131ndan etkilenecek olan tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 çe\u015fit ve hatlar\u0131 gelecekte nereden bulaca\u011f\u0131z?  Hollanda bir–iki meyve türü d\u0131\u015f\u0131nda tüm kamusal genetik harcamalar\u0131n\u0131 kesmi\u015ftir. Bu durumda tohumculuk firmalar\u0131n\u0131n gereksinim duydu\u011fu genetik hatlar\u0131 sa\u011flayacak olas\u0131 seçeneklerin \u015fimdiden tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve potansiyel payda\u015flar\u0131n bilinçlendirilmesi kaç\u0131n\u0131lmazd\u0131r; <\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Pakistan’da oldu\u011fu gibi genlerin sat\u0131n al\u0131narak ulusal tohumcu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na sunabilmesi veya Brezilya’n\u0131n bir uluslararas\u0131 firmaya yabanc\u0131 ot ilac\u0131na dayan\u0131kl\u0131 soya çe\u015fidi \u0131smarlayabilmesi gibi esnek hamlelerin uçu\u015ftu\u011fu dünya tohumculuk at\u0131l\u0131mlar\u0131n nas\u0131l ayak uyduraca\u011f\u0131z?<\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Devletin ar-ge desteklerinin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 TEYDEP programlar\u0131nda tar\u0131m, tohumculuk proje oranlar\u0131n\u0131n ne derece dü\u015fük olmas\u0131n\u0131n nedenini hiç dü\u015fündük mü?<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Bu saptamalara, ne yaz\u0131k ki tohumculukla ilgili kurumlar\u0131n rutin u\u011fra\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131nda, ileriye yönelik olarak de\u011finilen stratejilere e\u011filmeleri beklenemez. Fakat üst örgütlerinin kaç\u0131 ulusal veya uluslar aras\u0131 dan\u0131\u015fma hizmeti almaktad\u0131r?  150’si Ar-Ge yapan 500’ü a\u015fk\u0131n tohumculuk firmas\u0131n\u0131n kurulmas\u0131, “Bitki Islahç\u0131 Haklar\u0131”,  “Biyogüvenlik”,  “TÜRK\u0130YE TOHUMCULAR B\u0130RL\u0130\u011e\u0130” gibi yasas\u0131n\u0131n uygulamaya konmas\u0131 tohumculu\u011fumuz için büyük bir geli\u015fmedir. Ancak tohumculukta temel gereksinimi “ÇE\u015e\u0130T GEL\u0130\u015eT\u0130RMEK” le ba\u015flar. Öyle olunca:<\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Bitkisel üretimde sürekli yeni çe\u015fitlerin üreticiye sunulmas\u0131 gerekmektedir. Bu, de\u011fi\u015fen hastal\u0131k-zararl\u0131 ko\u015fullar\u0131na dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitler veya dondurulmu\u015f g\u0131da sanayisine uygun genotipler olabilir.  De\u011fi\u015fen ekolojik ko\u015fullar\u0131n yan\u0131nda, geli\u015fen agronomik f\u0131rsatlar, tüketimdeki yelpazeler bitki \u0131slahç\u0131lar\u0131na yeni yeni hedefler yaratmaktad\u0131r. Domates örne\u011finden yola ç\u0131kacak olursak: Sera, tarla, alçak tünel, topraks\u0131z tar\u0131m\u0131n kulvarlar\u0131n\u0131n her biri için en uygun çe\u015fidin geli\u015ftirilmesi ve bunun bir süreklilik kazanmas\u0131 i\u015fin ideal yan\u0131. Bu uygulaman\u0131n her ekoloji, her tüketim s\u0131n\u0131f\u0131 (sofral\u0131k – kurutmal\u0131k – salçal\u0131k) için programlanmas\u0131 gerekir. Bir di\u011fer ifade ile Türkiye’nin domates üretimi için yerli yabanc\u0131 her y\u0131l onlarca yeni çe\u015fidin devreye girmesini gerektirmektedir. Bu da özellikle tohum \u0131slah ederek sebze tohumculu\u011funu sürdüren genç yerli firmalar\u0131m\u0131z\u0131 zorlamaktad\u0131r. <\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Bu tempo çal\u0131\u015fma için maalesef “Bitki \u0131slahç\u0131s\u0131” e\u011fitimli eleman bulma \u015fanslar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131. Bu konuda yurtd\u0131\u015f\u0131ndan uzman transfer etmek zorunda kalm\u0131\u015f firmalar da var.<\/span><\/p>\n

\uf0d8 <\/span>Kamunun y\u0131ll\u0131k yeni çe\u015fit tescil say\u0131s\u0131 24’lerde kalmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan küçülmesi beklenen kamu daha ne kadar bitki \u0131slah etmeye devam edecektir!<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u0130ki milyon çal\u0131\u015fan say\u0131s\u0131n\u0131 yar\u0131ya indirmeyi planlayan Türkiye’de mevcut sistemi sürdürmesi beklenemez. Peki, uluslar aras\u0131 dev tohumculuk firmalar\u0131 ile rekabet etmek durumundaki genç yerli firmalar\u0131m\u0131z\u0131 kendi ba\u015flar\u0131na m\u0131 b\u0131rakaca\u011f\u0131z?  H\u0131zla artan yeni çe\u015fitlerimizin  (http:\/\/nacikgoz.wordpress.com\/) yar\u0131 yol materyallerini yani genleri kim, nas\u0131l sa\u011flayacak! \u0130\u015fte tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma stratejilerini günün ko\u015fullar\u0131na göre yeniden de\u011ferlendirerek, binlerce ara\u015ft\u0131rmac\u0131y\u0131 elinde tutan üniversiteleri ve tüm tohumculuk payda\u015flar\u0131n\u0131 da bir çat\u0131 alt\u0131nda toplayabilen bir üst örgütün olu\u015fturulma zaman\u0131 kaç\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. <\/span><\/p>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz (http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/gidakrizivebilim)<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dünya tohumculuk pazar\u0131 son verilere göre 37’si ticari,  geri kalan çiftçinin kendi kullan\u0131m\u0131 olmak üzere 55 milyar US$ d\u0131r (http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/gidakrizivebilim). Bu pastadan pay almak için her ülke yeni tohumculuk sistemleri geli\u015ftirmektedir. Türkiye bu konuda oldukça geç kalm\u0131\u015ft\u0131r. Henüz 1985’lerdeki liberasyonla kurulmaya ba\u015flayan özel Türk tohumculuk firmalar\u0131n\u0131n, özellikle çe\u015fit geli\u015ftirme konular\u0131nda yaln\u0131z b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 bir gerçek. Sistemde […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-17838","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17838"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170552,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17838\/revisions\/170552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17838"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=17838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}