{"id":18246,"date":"2012-06-05T23:34:00","date_gmt":"2012-06-05T23:34:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:59","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:59","slug":"monsantonun-brezilyada-basi-neden-dertte-18246","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/monsantonun-brezilyada-basi-neden-dertte-18246","title":{"rendered":"Monsanto\u2019nun Brezilya\u2019da Ba\u015f\u0131 Neden Dertte!"},"content":{"rendered":"

2011 verilerine göre 70 milyar US$ tar\u0131msal ihracat fazlas\u0131yla Brezilya dünyan\u0131n say\u0131l\u0131 g\u0131da ambarlar\u0131ndan biri. Monsanto ise tohumculuk konusunda dünya lideri (Tablo!). Bu ikilinin ticari partnerli\u011finin zirvede olaca\u011f\u0131 bir gerçek. Fakat h\u0131zla geli\u015fen tar\u0131msal biyoteknolojiye ayak uyduramayan ticari hukuk, özellikle \u0131slahç\u0131 haklar\u0131 (biyolojide fikri mülkiyet haklar\u0131) konusunda, toplumun her kesiminde özümlenememi\u015f olmas\u0131ndan nedeniyle, farkl\u0131 yorumlara sebep olabilmektedir. \u0130\u015fte Monsanto’nun ba\u015f\u0131 bu nedenle derttedir.<\/span><\/p>\n

Olay, tohumu geli\u015ftirilen ve pazarlanan çe\u015fidin koruma alt\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve \u0131slahç\u0131s\u0131 firman\u0131n \u0131slahç\u0131 haklar\u0131 çerçevesinde tohumu kullanan üreticiden para talep etmesi ile ba\u015flar.  Tohumda hukuki anlamda iki farkl\u0131 kavram vard\u0131r. Birincisi tohumlu\u011fun bir ticari meta olu\u015fu, ikincisi ise tescilli bir çe\u015fit tohumunda, o çe\u015fidi geli\u015ftiren ki\u015fi veya kurulu\u015fun y\u0131llarca verdi\u011fi emek, yapt\u0131\u011f\u0131 masraf\u0131n olu\u015fturdu\u011fu “fikri mülkiyet haklar\u0131” kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan “\u0131slahç\u0131 haklar\u0131 (royalite)”nin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yeni bir çe\u015fit, y\u0131llarca süren emek ve yat\u0131r\u0131m\u0131n ürünü TEKNOLOJ\u0130K bir eser, yenilik, bir bulgudur. Ancak söz konusu tohumluk “çe\u015fit” olarak tescil edilmeli ve yasalara göre “koruma alt\u0131na” al\u0131nmal\u0131d\u0131r. U P O V <\/span>(Uluslararas\u0131 Yeni Çe<\/span>\u015f<\/span>itleri Koruma Birli<\/span>\u011f<\/span>i) sözle\u015fmesinin ilkelerine dayanan yeni bitki çe\u015fitlerinin korunmas\u0131  tar\u0131m\u0131n geli\u015fmesine katk\u0131da bulunmaktad\u0131r. Uluslar aras\u0131 firmalar bir ülke UPOV sözle\u015fmesini imzalayana kadar hiçbir ülkeye hibrit (m\u0131s\u0131r gibi tek y\u0131l kullan\u0131m olan) d\u0131\u015f\u0131 örne\u011fin soya, bu\u011fday gibi türlerin yeni çe\u015fitlerini ihraç etmezler. Bu uygulamalar sayesinde \u0131slahç\u0131lar geli\u015ftirdikleri çe\u015fitlerin gelirleri ile yeni çe\u015fitlerin \u0131slah\u0131 için kaynak elde etmekte,  yeti\u015ftiriciler ise yeni geli\u015ftirilen çe\u015fitlerde hastal\u0131klara daha dayan\u0131kl\u0131, daha kaliteli daha güvenli ve daha verimli tohumlu\u011fa kavu\u015fmaktad\u0131rlar. Bat\u0131da<\/span> tohumculuk endüstrisi, bu sistemlerle sahte tohum kullan\u0131m\u0131n\u0131n engellenmesinden \u0131slahç\u0131 haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na bir seri yasa – yönetmelik ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve bu mevzuat\u0131n yürütülmesi için birçok kurulu\u015flar olu\u015fturulmu\u015ftur. UPOV,  WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Haklar\u0131 Organizasyonu), TRIPS (Ticari Fikri Mülkiyet Haklar\u0131 Organizasyonu), CPVO (AB Topluluk Bitki Çe\u015fitleri Ofisi) ve PVPO (Bitki Çe\u015fitlerini Koruma Ofisi). Bu uluslar aras\u0131 organizasyonlar deste\u011fi ile dünya tohumculu\u011fu sorunsuz bir <\/span>\u015f<\/span>ekilde sürdürülmektedir.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Tohumculuk firmalar\u0131 ürününü eken çiftçinin elde etti\u011fi ürün miktar\u0131na veya sat\u0131\u015f fiyat\u0131na göre royaliteyi belirleyebilir. Royalitenin tahsilinde de genelde çiftçi örgütleri ile anla\u015fmal\u0131 çal\u0131\u015f\u0131r. Bu ba\u011flamda “Küçük Çiftçi<\/span><\/a>[1]<\/span><\/span><\/span> \u0130stisnas\u0131” gibi uygulamalara da rastlanmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte bu bilimsel ve yasal çerçevede iki partner ticari ili\u015fkileri sorunsuzca sürdüredurmu\u015flard\u0131r. Bilindi\u011fi gibi Brezilya ilk biyotek ürün tar\u0131m\u0131na 2003 y\u0131l\u0131nda soya fasulyesi ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1996 y\u0131l\u0131nda devreye giren transgenik çe\u015fitlerin ekimi ülkede yasakt\u0131 ve çiftçi tohumu Arjantin’den kaçak olarak getirtiyordu. Çünkü transgenik çe\u015fitlerin kullan\u0131m\u0131 ile y\u0131lda iki ürün alma \u015fans\u0131 yakalanabildi\u011fi gibi ilaç kullan\u0131m\u0131nda tasarruf nedeniyle % 30 civar\u0131nda maliyet dü\u015füklü\u011fü, yani kar sa\u011flan\u0131yordu. Brezilya, dünyada ekilen alanlar\u0131n %12’sine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen 160 milyon Hektarl\u0131k transgenik ekim alan\u0131n\u0131n % 17sine sahip. 18 milyon Hektar soya, 8 milyon Hektar da m\u0131s\u0131r\u0131n yan\u0131nda bir miktar da biyotek pamuk ekilmektedir. Ülke kamusal ara\u015ft\u0131rmalar sonucu 2011 y\u0131l\u0131nda ilk GDO baklay\u0131 tescil ederek adeta dünyada geli\u015fmi\u015f ülke özel sektörünün hegemonyas\u0131nda bulunana tar\u0131msal biyoteknoloji tekeline son vermi\u015ftir.  <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Rio Grande do Sul eyaletinde aç\u0131lan davan\u0131n konusu Monsanto’nun 5 milyon soya çiftçisinden tahsil etti\u011fi 6,2 milyar Euronun iadesi. Hala devam eden davay\u0131 üreticiler birli\u011fi aç\u0131yor, fakat tar\u0131m i\u015fçileri örgütü de müdahil oluyor. Davada üreticinin tohumu tekrar ekmesi halinde, hatta tohum de\u011fi\u015fiminde dahi royalite ödeme durumunda kal\u0131nmas\u0131ndan yola ç\u0131k\u0131larak \u015firketin yasal olmayan tahsilâtta bulundu\u011fundan hareket ediliyor. Her ne kadar çiftçi örgütü uluslar aras\u0131 hukuka göre firman\u0131n tohum sat\u0131\u015f\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 royaliteyi kabul ediyorsa da, ürünlerinin sat\u0131\u015f\u0131ndan royalite taleplerine kar\u015f\u0131 ç\u0131k\u0131yorlar. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Ülkemizde “Islahç\u0131 haklar\u0131” ile ilgili olarak tüm düzenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle dünyadaki tüm yeni çe\u015fitler ülkemize girebilecektir. Ne var ki her sektörde görülen “kötüye kullan\u0131ma”  tar\u0131msal üretim ve ihracat\u0131nda da rastlanmaktad\u0131r. Macaristan gümrü\u011fünde el konulan, uluslar aras\u0131 koruma alt\u0131na al\u0131nan, fakat ülkemizde izinsiz üretilen ve ihraç edilmeye çal\u0131\u015f\u0131lan “çiçek yüklü dört Türk t\u0131r\u0131” örne\u011finde oldu\u011fu gibi!   <\/span><\/p>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz (<\/span>http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/gidakrizivebilim<\/a>)<\/span><\/p>\n


<\/p>\n
<\/p>\n
\n

<\/a>[1]<\/span><\/span><\/span>(Küçük Çiftçi her ülke yasalar\u0131na göre de\u011fi\u015fmekle birlikte yakla\u015f\u0131k 100 ton veya e\u015fde\u011ferinden daha az ürün elde eden çiftçi).<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

2011 verilerine göre 70 milyar US$ tar\u0131msal ihracat fazlas\u0131yla Brezilya dünyan\u0131n say\u0131l\u0131 g\u0131da ambarlar\u0131ndan biri. Monsanto ise tohumculuk konusunda dünya lideri (Tablo!). Bu ikilinin ticari partnerli\u011finin zirvede olaca\u011f\u0131 bir gerçek. Fakat h\u0131zla geli\u015fen tar\u0131msal biyoteknolojiye ayak uyduramayan ticari hukuk, özellikle \u0131slahç\u0131 haklar\u0131 (biyolojide fikri mülkiyet haklar\u0131) konusunda, toplumun her kesiminde özümlenememi\u015f olmas\u0131ndan nedeniyle, farkl\u0131 yorumlara […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-18246","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18246","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18246"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18246\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170545,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18246\/revisions\/170545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18246"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=18246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}