{"id":18407,"date":"2012-06-20T22:12:00","date_gmt":"2012-06-20T22:12:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:59","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:59","slug":"gida-uretiminde-sanayi-gudumlu-teknoloji-kullanimi-bir-tantalus-laneti-mi-18407","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/gida-uretiminde-sanayi-gudumlu-teknoloji-kullanimi-bir-tantalus-laneti-mi-18407","title":{"rendered":"G\u0131da \u00dcretiminde Sanayi G\u00fcd\u00fcml\u00fc Teknoloji Kullan\u0131m\u0131 Bir Tantalus Laneti mi?"},"content":{"rendered":"

Teknoloji ilginç bir kavram. Bana ilk olarak “teknoloji iyi midir?” diye soruldu\u011funda \u015föyle cevap vermi\u015ftim: “bu, ‘b\u0131çak iyi midir?’ sorusuna benziyor. \u0130yi amaçlar için kullan\u0131l\u0131rsa iyidir, kötü amaçlar için kullan\u0131l\u0131rsa kötüdür.”<\/span><\/p>\n

Buradan hareketle, önce teknolojinin tan\u0131m\u0131na baksak iyi olur:<\/span><\/p>\n

“Teknoloji (Yunanca τ\u03adχνη (sanat) ve λογ\u03afα (bilmek)), sözcüklerinin birle\u015fiminden olu\u015fmu\u015ftur. \u0130nsano\u011flunun gereklerine uygun yard\u0131mc\u0131 alet ve araçlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ya da üretilmesi için gerekli bilgi ve yetenektir. Teknoloji ayr\u0131ca, bir sanayi dal\u0131yla ilgili üretim yöntemlerini, kullan\u0131lan araç, gereç ve aletleri kapsayan bilgidir.”1<\/sup><\/span><\/p>\n

Peki insanl\u0131k teknolojik, bilimsel geli\u015fmeler oldukça sürekli ileriye mi gitmektedir? Ben özellikle bu soruyu g\u0131da üretimi aç\u0131s\u0131ndan irdeleyece\u011fim:<\/span><\/p>\n

1- Tar\u0131msal Üretim Tekniklerinde En \u0130leri Düzeyde miyiz?<\/span><\/strong><\/p>\n

Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f tar\u0131msal ürünleri savunanlar, <\/span>1991 y\u0131l\u0131nda bir ki\u015finin tar\u0131msal ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak için 3300 metrekare alan gerekti\u011fi bulunmu\u015f. Tahminler bunun 2025′ te 2.000 metrekare, 2050′ de 1500 metrekare olaca\u011f\u0131n\u0131 gösteriyor ve kimyasal-yapay tar\u0131m\u0131 savunan uzmanlar böyle bir durumda geleneksel tar\u0131m yöntemlerinin dünyay\u0131 beslemeye yetmeyece\u011fini, GDO gibi teknolojilerin mutlaka kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyorlar. 2<\/sup><\/span><\/p>\n

Bunun yan\u0131 s\u0131ra 1520’ lerde Aztek’ ler, \u015finampa (“Chinampas”) denilen yüzer bahçelerde, evlerden ç\u0131kan insan d\u0131\u015fk\u0131s\u0131 dahil (hayvanc\u0131l\u0131k yapm\u0131yorlard\u0131. Bu sebeple insan d\u0131\u015fk\u0131s\u0131 çok önemli idi ve devletin görevlendirdi\u011fi özel toplay\u0131c\u0131lar vard\u0131) toplanarak su içerisinde çürütülerek gübre olarak kullan\u0131l\u0131yordu. Bu yolla Aztekler ya\u015fanmaz denilebilecek bir batakl\u0131k alanda büyük bir medeniyet kurdular ve ba\u015fkentlerinin içinde bulundu\u011fu vadide 1 milyon insana yakla\u015fan bir nüfusu 45.000 hektar (450.000 dekar, 450.000.000 metrekare) alandaki \u015finampalar ile beslediler. Yani her bir ki\u015finin beslenmesi için 450 metrekare alan yetiyordu.<\/span><\/span> Yani 2050′ de ki\u015fi ba\u015f\u0131na dü\u015fecek tar\u0131m alan\u0131n\u0131n üçte biri alanda…3<\/sup><\/span><\/p>\n

2- \u0130yi G\u0131da Üretmede En \u0130leri Düzeyde miyiz?<\/span><\/strong><\/p>\n

Neredeyse teknolojik tüm geli\u015fmelerin insan\u0131n iyi g\u0131daya ula\u015fmas\u0131na bir engel oldu\u011funu görüyorum. Günümüzde özellikle \u015fehirli insan\u0131 besleyen g\u0131dalar\u0131n üretimi fabrikalarda yap\u0131l\u0131yor. Genellikle karbonhidrat\u0131 bol, (asl\u0131nda bir insan g\u0131das\u0131 olmayan) \u015feker içerikli g\u0131dalar belki y\u0131llarca do\u011fada parçalanmayacak ambalajlara sar\u0131l\u0131p süpermarketler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bizlere ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Ve g\u0131da  endüstrisi gerçekle\u015ftirilen geli\u015fmelerin insana en faydal\u0131 olan\u0131n\u0131 de\u011fil, en pratik ve karl\u0131 olan\u0131n\u0131 seçiyor. Bak\u0131n size bir örnek:<\/span><\/p>\n

Bisküvinin Tarihi<\/span><\/strong><\/p>\n

Bugün bol bol tüketti\u011finiz bisküvi asl\u0131nda uzun deniz yolculuklar\u0131 yapan denizciler için pratik; tam, taze g\u0131dan\u0131n saklanmas\u0131 ve depolanmas\u0131 sorunlu oldu\u011fu için zor zamanlarda kulland\u0131klar\u0131 bir g\u0131da idi. Bence de sadece çok zor zamanlarda tüketilmesi makul olabilecek g\u0131da benzeri bir \u015feydir bisküvi. Ancak elbette kolay saklanmas\u0131, az yer kaplamas\u0131, tah\u0131l\u0131n en de\u011fersiz k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n iyi fiyata sat\u0131labiliyor olmas\u0131 sebebi ile eskiden denizcilerin çaresizlik g\u0131das\u0131 olan bisküvi, günümüzün en popüler yiyeceklerinden biri oldu. 4<\/sup><\/span><\/p>\n

Y\u0131l 2012.<\/span><\/p>\n

Bilim-uzay vb. gibi art\u0131k bilginin ana de\u011fer oldu\u011fu bir ça\u011fda ya\u015f\u0131yor ve kendimizi insanl\u0131\u011f\u0131n bilgisel olarak en kuvvetli zamanlar\u0131nda oldu\u011fumuzu dü\u015fünüyoruz.<\/span><\/p>\n

Gerçekten böyle mi?<\/span><\/p>\n

Pek sanm\u0131yorum.<\/span><\/p>\n

Dünyan\u0131n En Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Besini<\/span><\/strong><\/p>\n

Her gün bir \u015feyler yiyoruz. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u015feyler baz\u0131lar\u0131 de\u011fil. Peki dünyan\u0131n (bence en sa\u011fl\u0131kl\u0131, iyi g\u0131das\u0131) en iyi insan g\u0131dalar\u0131ndan birini asl\u0131nda bir çok ki\u015fi hiç bilmiyor, üretimi kolay ve ucuz olmas\u0131na ra\u011fmen ço\u011fumuz hiç yemedik desem…<\/span><\/p>\n

Ve üstüne üstlük bu g\u0131dan\u0131n yine Aztekler’ in en önemli besin maddelerinden biri oldu\u011funu belirtsem ne dü\u015fünürsünüz?<\/span><\/p>\n

Bence dünyan\u0131n en iyi insan g\u0131das\u0131 Spirulina<\/strong> denilen bir yosundur. Bugün sadece eczanelerde kurutulmu\u015funu “g\u0131da katk\u0131 maddesi” olarak bulabilece\u011finiz bu yosun, Azteklerde m\u0131s\u0131rlar kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p ye\u015fil kekler yap\u0131larak veya m\u0131s\u0131r ya da k\u0131rm\u0131z\u0131b\u015fber ve domatesle yap\u0131lan bir sosla yenirmi\u015f. 5 6<\/sup><\/span><\/p>\n

Madem teknolojide bu kadar ileriyiz ve madem Spirulina en iyi g\u0131da maddelerinden birisi; biz nas\u0131l oluyor da bu maddeye sadece küçük kapsüllerde kurutulmu\u015f olarak “g\u0131da katk\u0131 maddesi” olarak ula\u015fabiliyoruz?<\/span><\/p>\n

Madem tar\u0131msal üretim tekniklerinde çok ileri düzeydeyiz ve bilimimiz tüm büyük sorunlar\u0131 çözüyor, madem GDO-suni gübreler-tar\u0131m zehirleri verimi artt\u0131r\u0131yor nas\u0131l oluyor da bir türlü Azteklerin 500 y\u0131l önce tam ekolojik olarak ula\u015ft\u0131klar\u0131 tar\u0131msal verimlili\u011fe ula\u015fam\u0131yor ve hatta önümüzdeki 50 y\u0131lda bu verime ula\u015fmay\u0131 bile bir hayal olarak görüyoruz?<\/span><\/p>\n

Tantalus Laneti<\/span><\/strong><\/p>\n

Özellikle g\u0131da üretimi söz konusu oldu\u011funda daha verilebilecek bol örnek var ancak i\u015fin özeti \u015fu:<\/span><\/p>\n

Teknoloji hatta bilim ve onu besleyen, destekleyen sanayi günümüz ekonomi ve bilinç sistemleri dahilinde asla insan, canl\u0131, do\u011fa sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil ekonomik karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 dü\u015fünür. Temel amaç sine\u011fi s\u0131k\u0131p ya\u011f\u0131n\u0131 ç\u0131karmakt\u0131r. Asl\u0131nda ne i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 muallak, hatta art\u0131k ço\u011funlukla baz\u0131 rakamlardan olu\u015fup çiplerde depolanan ve pek de var olmayan “para” bir cepten di\u011ferine akar ve bu ak\u0131\u015f s\u0131ras\u0131nda insanlar daha kötü ürünlere do\u011fay\u0131 daha da fazla tahrip ederek ula\u015f\u0131r. Burada akl\u0131ma bir Yunan efsanesi geliyor:<\/span><\/p>\n

Tantalus adl\u0131 biri, yapt\u0131\u011f\u0131 kötülükler sebebi ile bir cezaya çarpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Buna göre  çenesine kadar su dolu yerde bulunmas\u0131na ra\u011fmen bu sudan asla içemezmi\u015f çünkü her su içmeye kalkt\u0131\u011f\u0131nda su çekilir ve sadece üzerine bast\u0131\u011f\u0131 zemin kal\u0131rm\u0131\u015f. Ayr\u0131ca ba\u015f\u0131n\u0131n üzerinde bin bir çe\u015fit meyve as\u0131l\u0131ym\u0131\u015f ama adam bunlara elini atar atmaz yel dallar\u0131 kaç\u0131rarak meyveleri ondan uzakla\u015ft\u0131r\u0131rm\u0131\u015f. Buna da “Tantalus laneti” denilmi\u015f.<\/span><\/p>\n

Bence insanl\u0131k g\u0131da üretiminde sanayi güdümlü teknoloji ve bilim kullanmaya çal\u0131\u015fmakla gitgide kötüye ilerlemektedir ve Tantalus lanetine çarpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sorunun en temel çözümü g\u0131da üretimi ile sanayi güdümlü teknolojiyi terk etmek; gerçek g\u0131dalara tüketicilerin yerel üretim yerel tüketim sistemi ile ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaya çal\u0131\u015fmak olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Aksi halde \u015fu olacakt\u0131r demek istemiyorum çünkü o müthi\u015f teknolojimiz sayesinde zaten insanl\u0131k tarihinin en kötü beslenen ku\u015fa\u011f\u0131y\u0131z ve her yeni ku\u015fak bu gidi\u015fle daha da kötü beslenecek. Kötü beslenip hastalananlar\u0131m\u0131z, t\u0131p endüstrisince “iyiymi\u015f” gibi bir hale getirilip yeniden hastalanmalar\u0131 bekleniyor.<\/span><\/p>\n

Böylece insan, hayat\u0131 boyu bu çarkta sa\u011fmal süt ine\u011fi gibi sa\u011f\u0131l\u0131yor.<\/span><\/p>\n

Sevgi ve sayg\u0131lar\u0131mla
Hakan Ozan Erzincanl\u0131
 <\/span><\/p>\n

Kaynaklar<\/span><\/strong><\/p>\n

1<\/sup><\/span> http:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Teknoloji<\/a>, indirme 18.06.2012<\/span><\/p>\n

2<\/span><\/sup> Richard H Phipps, 2nd Annual Biotech Meeting, Sabanci University, Istanbul, Turkey, Sept 2005, Deputy Director Centre for Dairy Research University of Reading UK, Environmental Benefits from the Adoption of Agricultural Biotechnology<\/span><\/span><\/p>\n

3<\/span><\/sup> Soyk\u0131r\u0131ma U\u011frayan Bir Halk- Aztekler, KAL\u0130PSO YAYINLARI, Mehmet Kaya<\/span><\/p>\n

4<\/sup><\/span> http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biscuit<\/a> indirme 18.06.2012<\/span><\/p>\n

5 <\/sup><\/span>Soyk\u0131r\u0131ma U\u011frayan Bir Halk- Aztekler, KAL\u0130PSO YAYINLARI, Mehmet Kaya <\/span><\/p>\n

6 <\/sup><\/span>http:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Spirulina<\/a> indirme 18.06.2012<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Z\u0131rat Y. M\u00fchendisi Hakan Ozan Erzincanl\u0131<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Teknoloji ilginç bir kavram. Bana ilk olarak “teknoloji iyi midir?” diye soruldu\u011funda \u015föyle cevap vermi\u015ftim: “bu, ‘b\u0131çak iyi midir?’ sorusuna benziyor. \u0130yi amaçlar için kullan\u0131l\u0131rsa iyidir, kötü amaçlar için kullan\u0131l\u0131rsa kötüdür.” Buradan hareketle, önce teknolojinin tan\u0131m\u0131na baksak iyi olur: “Teknoloji (Yunanca τ\u03adχνη (sanat) ve λογ\u03afα (bilmek)), sözcüklerinin birle\u015fiminden olu\u015fmu\u015ftur. \u0130nsano\u011flunun gereklerine uygun yard\u0131mc\u0131 alet ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-18407","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18407"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170543,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18407\/revisions\/170543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18407"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=18407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}