Hep bildi\u011fimiz gibi her Kurban Bayram\u0131 öncesinde küçük ve büyükba\u015f hayvanlara talep artar. Tabii bu talep art\u0131\u015f\u0131 ile birlikte canl\u0131 hayvan fiyatlar\u0131ndaki oynakl\u0131klar, yani a\u015fa\u011f\u0131 ve yukar\u0131 yönlü fiyat hareketlerinin ortaya ç\u0131kmas\u0131 da kaç\u0131n\u0131lmaz olur. Do\u011fal olarak söz konusu geli\u015fmelerden de en çok zarar\u0131 hem al\u0131c\u0131 hem sat\u0131c\u0131 görür. Peki bu istikrars\u0131zl\u0131k önlenemez mi? Her y\u0131l ayn\u0131 belirsiz tablo hep kar\u015f\u0131m\u0131za m\u0131 ç\u0131kacak? \u0130\u015fte gelinen bu a\u015famada \u0130zmir merkezli Vadeli \u0130\u015flemler ve Opsiyon Borsas\u0131’n\u0131n (VOB) Genel Müdürü Çetin Ali Dönmez, “Bu sorunu nas\u0131l çözebiliriz?” sorusunu sormakla kalm\u0131yor, çözüm önerisi getiriyor. “Gelin” diyor, “Vadeli Canl\u0131 Hayvan Kontrat \u0130\u015flem Sistemi”ni hayata geçirelim… Dayanak varl\u0131\u011f\u0131 büyükba\u015f canl\u0131 hayvan olan Fiziki Teslimatl\u0131 VOB-Canl\u0131 Hayvan Vadeli \u0130\u015flem Sözle\u015fmesi, fiyat oynakl\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 gerek üretici gerekse de tüketiciye nas\u0131l bir korunma imkan\u0131 sa\u011flayacak? Kendisinden dinleyelim.<\/p>\n
Tar\u0131msal piyasalar
Çetin Ali Dönmez, “Ülkemizde tar\u0131msal piyasalar\u0131n yeterince geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131 verimlili\u011fe ve bu alandaki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n h\u0131zlanmas\u0131na engel olu\u015fturuyor. Ayr\u0131ca tar\u0131m ürünlerine dayal\u0131 vadeli i\u015flem sözle\u015fmelerinde ‘lisansl\u0131 depoculuk’ konusunun hayati önem arz etti\u011fini biliyoruz. Ancak bunun için \u0130zmir Ticaret Borsas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda birçok kurum ile i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131 ve da\u011f\u0131n\u0131k bürokratik mekanizman\u0131n uyumlu çal\u0131\u015fmas\u0131 gerekiyor. Fakat maalesef k\u0131sa vadede bunu gerçekle\u015ftirmek mümkün de\u011fil. Biz de bu gerçekten hareketle lisansl\u0131 depoculu\u011fa gerek duyulmayan sadece teslimat noktas\u0131n\u0131n ayarlanmas\u0131 halinde yap\u0131labilece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z ‘canl\u0131 büyükba\u015f hayvan kontrat\u0131’n\u0131 geçen y\u0131l i\u015fleme açt\u0131k” diye söz ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n
Uygulaman\u0131n çok yeni olmas\u0131 nedeniyle sorunlar ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 söyleyen Dönmez, geli\u015fmeleri \u015föyle anlat\u0131yor: “Geçen y\u0131l i\u015fleme aç\u0131\u015f tarihimiz konunun yeni olmas\u0131, fiziki teslimat gerektirmesi ve \u0130stanbul Ticaret Borsas\u0131 ve komisyoncularla da toplant\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n sonuçlanmas\u0131n\u0131n gecikmesi yüzünden Kurban Bayram\u0131ndan sadece bir ay öncesine denk geldi. Dolay\u0131s\u0131yla çok fazla zaman kalmam\u0131\u015ft\u0131. Bir iki i\u015flem gerçekle\u015fti ama teslimata kadar pozisyon ta\u015f\u0131yan olmad\u0131. \u015eimdi 2 Temmuz tarihinde yani Bayramdan üç ay önce bu sözle\u015fmeleri i\u015fleme açm\u0131\u015f bulunuyoruz. Umar\u0131m bu y\u0131l i\u015flemler olur ve ayr\u0131ca teslimat da gerçekle\u015fir. Bu arada \u0130stanbul Ticaret Borsas\u0131 Tuzla tesislerinin teslimat noktas\u0131 seçilmesi tamamen tüketim taraf\u0131nda \u0130stanbul’un en büyük pazar olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Tabii bu pilot bir uygulama, ba\u015far\u0131l\u0131 olursak Türkiye’nin farkl\u0131 bölgelerinde teslimata imkan verecek sözle\u015fmeleri de i\u015fleme açmay\u0131 planl\u0131yoruz.”<\/p>\n
Fiyat istikrar\u0131
Dönmez’in yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeler insana neden olmas\u0131n dedirtiyor: “Chicago Borsas\u0131’na bakarsan\u0131z \u015fu gün itibar\u0131yla A\u011fustos 2012, Ekim 2012, Aral\u0131k 2012 vadelerinde yo\u011fun i\u015flemler var. Vadeler 2013 Aral\u0131k ay\u0131na kadar aç\u0131k. Ba\u015fka ifadeyle neredeyse 2013 y\u0131l\u0131 sonuna kadar fiyatlar \u015fimdiden belli. Sorar\u0131m size böyle bir ekonomi geli\u015fmez mi? Böyle bir ekonomide hayvanc\u0131l\u0131\u011fa büyük yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmaz m\u0131? Chicago’da \u015fu anda canl\u0131 büyükba\u015f hayvan\u0131n A\u011fustos teslimatl\u0131 fiyat\u0131 pound (yakla\u015f\u0131k yar\u0131m kilo) ba\u015f\u0131na 120 cent civar\u0131nda. Ekim 2012 vadeli (yani tam bizim Kurban Bayram\u0131’na denk gelen tarih) fiyatlar da pound ba\u015f\u0131na 123 cent civar\u0131nda. Canl\u0131 kilo fiyat\u0131 5 TL civar\u0131nda dolay\u0131s\u0131yla. Peki neden bizde de bu fiyatlar olu\u015fmas\u0131n? Amerika’da büyükba\u015f hayvan varl\u0131\u011f\u0131 100 milyon adet kadar, bizimkisi bu rakam\u0131n yakla\u015f\u0131k onda biri civar\u0131nda, yani 10 milyonun biraz üzerinde. \u0130\u015flemlere bak\u0131yorsunuz, günlük i\u015flem hacmi ortalama 2-3 milyar dolar seviyesinde. VOB’da özellikle Kurban Bayram\u0131 vadeli büyükba\u015f hayvan i\u015flemlerinin en az\u0131ndan günlük 40-50 milyon dolar dolay\u0131nda gerçekle\u015fmesi mümkün. Yeter ki bu i\u015fi ülkemize anlatal\u0131m, tan\u0131tal\u0131m. Canl\u0131 hayvan vadeli i\u015flem sözle\u015fmelerine ili\u015fkin genelgemiz d\u0131\u015f\u0131nda, teslimat\u0131n nas\u0131l gerçekle\u015fece\u011fine ili\u015fkin ayr\u0131ca bir teslimat \u015fartnamesi haz\u0131rlad\u0131k, bunu web sitemizde yay\u0131nlad\u0131k. Ayr\u0131ca sorunun kolay anla\u015f\u0131labilmesi için bir dizi karikatür de web sitemizde yer al\u0131yor. \u0130steyen herkes burada arad\u0131\u011f\u0131 sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 bulabilir.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hep bildi\u011fimiz gibi her Kurban Bayram\u0131 öncesinde küçük ve büyükba\u015f hayvanlara talep artar. Tabii bu talep art\u0131\u015f\u0131 ile birlikte canl\u0131 hayvan fiyatlar\u0131ndaki oynakl\u0131klar, yani a\u015fa\u011f\u0131 ve yukar\u0131 yönlü fiyat hareketlerinin ortaya ç\u0131kmas\u0131 da kaç\u0131n\u0131lmaz olur. Do\u011fal olarak söz konusu geli\u015fmelerden de en çok zarar\u0131 hem al\u0131c\u0131 hem sat\u0131c\u0131 görür. Peki bu istikrars\u0131zl\u0131k önlenemez mi? Her […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-18886","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18886","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18886"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18886\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170535,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18886\/revisions\/170535"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18886"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18886"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18886"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=18886"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}