\nSelahattin KARADEN\u0130Z\n<\/p>\n
\n
\nYeryüzünü çe\u015fitli mikroorganizma, bitki ve hayvanlarla süsleyen Rahmet-i Sonsuz, canl\u0131lar\u0131n besin ihtiyaçlar\u0131 için bir g\u0131da zinciri te\u015fkil etmi\u015ftir. Her canl\u0131 ba\u015fka bir canl\u0131n\u0131n beslenmesi için av olurken, ayn\u0131 zamanda kendi besin ihtiyac\u0131 için bir ba\u015fka canl\u0131n\u0131n da avc\u0131s\u0131d\u0131r. Canl\u0131lar aras\u0131ndaki bu av-avc\u0131 münasebeti, türlerin kontrol edilmesinde de faydal\u0131d\u0131r. Ekosistem birbirine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ve çapraz tesir eden öyle bir a\u011f sistemiyle dengelenmi\u015ftir ki, bir türün yok olmas\u0131, ekosistemde beklenmeyen neticelere yol açabilmektedir. Bu hususa ABD'de say\u0131lar\u0131 3-5 milyar civar\u0131nda olan ve me\u015fe palamudu ile beslenen göçmen güvercinlerin (Ectopistes migratorius) azalmas\u0131 neticesinde, ülkede me\u015fe palamudunun artmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak farelerin ço\u011falmas\u0131 misâl verilebilir. Bunun neticesinde ülkede Lyme (Lyme hastal\u0131\u011f\u0131 köpeklerdeki bir tür hastal\u0131k türüdür. Bakterinin sebep oldu\u011fu rahats\u0131zl\u0131k, keneler yoluyla yay\u0131l\u0131r.) hastal\u0131\u011f\u0131nda art\u0131\u015f gözlenmi\u015ftir.\n<\/p>\n
\nE\u011fer bir canl\u0131 toplulu\u011fu (böceklerde, çekirgelerde oldu\u011fu gibi) a\u015f\u0131r\u0131 miktarda artarsa bulundu\u011fu sahada bütün besin kaynaklar\u0131n\u0131 kurutup, büyük çevre felâketlerine sebep olabilir. Bu tür felâketlerin önlenmesinde uygulanan metotlardan biri, a\u015f\u0131r\u0131 ço\u011falan canl\u0131yla beslenen bir ba\u015fka canl\u0131y\u0131 hâdisenin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yere getirerek otokontrolü sa\u011flamakt\u0131r.
\nA\u011façlar\u0131n gövdesine yerle\u015ferek, dal ve yapraklara, su ve besin maddesi ta\u015f\u0131yan k\u0131s\u0131mlar\u0131 kemiren Dendroctonus micans ve Thaumetopoea pityocampa (Çam kese böce\u011fi) vb. böcekler, rahatl\u0131kla dev cüsseli a\u011façlar\u0131n k\u0131sa zamanda ölmelerine sebep olabilmektedir. Birkaç milimetre büyüklü\u011fündeki bu böcekler a\u011fac\u0131 terk etti\u011finde, geride sadece pas renkli çam gövdeleri kalmaktad\u0131r. Nüfuslar\u0131ndaki kontrolsüz art\u0131\u015fla çevreye ciddi seviyelerde zarar veren bu böceklerin as\u0131l yarat\u0131l\u0131\u015f hikmeti, ormanlarda ihtiyar a\u011façlar\u0131n temizlenmesidir. Ancak kendileriyle beslenen canl\u0131lar\u0131n azalmas\u0131 neticesinde bu böceklerin a\u015f\u0131r\u0131 ço\u011falmas\u0131, ekosisteme zarar vermektedir. Asl\u0131nda ekosistemin önemli bir zincirini olu\u015fturan bu böcekler ormanlar\u0131n geli\u015fmesinde önemli rol oynar. Ancak ya\u015fad\u0131klar\u0131 bölgede meydana gelen herhangi bir âni de\u011fi\u015fiklik, bu böceklerin say\u0131s\u0131nda beklenmedik art\u0131\u015flara sebebiyet verebilmektedir. Meselâ Kanada'n\u0131n British Columbia bölgesinde 1996-2001 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki k\u0131\u015f\u0131n güçlü so\u011fuklar\u0131n ya\u015fanmamas\u0131 bu böceklerin popülasyonunda büyük art\u0131\u015fa yol açm\u0131\u015ft\u0131r. Neticede bu böcekler bu bölgedeki yar\u0131m milyon hektarl\u0131k ormanl\u0131k alanda ciddi ekonomik kay\u0131plara sebebiyet vermi\u015ftir. Son 15 y\u0131lda ülkemizde 250 bin hektar lâdin orman\u0131 sadece zararl\u0131 bir böcek türü (Dendroctonus micans) taraf\u0131ndan tahrip edilmi\u015ftir. Bu böcek 10 y\u0131lda orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k iki kat\u0131 kadar ülkemiz orman\u0131na zarar vermi\u015ftir.
\nBesin zincirindeki bozulma sebebiyle zaman zaman nüfus patlamalar\u0131 gösteren 50'den fazla böcek türünün, bu tip tahribatlarda rol ald\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Böceklerin zarar\u0131 k\u0131sa zaman içerisinde ortaya ç\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 için, orman yang\u0131nlar\u0131 kadar kamuoyunun dikkatini çekmemektedir. Felâketin boyutlar\u0131 tahribat geni\u015f alana yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ancak anla\u015f\u0131labilmektedir. Türkiye'de son be\u015f y\u0131l içerisinde zararl\u0131 böcekler ve bunlardan kaynaklanan hastal\u0131klar sebebiyle 3 milyon 400 bin hektar ormanl\u0131k alandaki i\u011fne yaprakl\u0131 ve geni\u015f yaprakl\u0131 a\u011façlar kurumu\u015ftur. Oysaki, 1994-2003 aras\u0131 Türkiye'de toplam 128.515 hektar saha, orman yang\u0131nlar\u0131 neticesinde tahrip olmu\u015ftur. Görüldü\u011fü üzere böceklerin sebep oldu\u011fu felâket, orman yang\u0131nlar\u0131ndan çok daha büyüktür. <\/p>\n
Çam ormanlar\u0131m\u0131z\u0131 koruyan böcek<\/strong> Kaynaklar<\/strong> \n \n<\/p>\n \nhttp:\/\/www.sizinti.com.tr\/konu.sizinti?SIN=73d0772251&k=3067&536727066<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Selahattin KARADEN\u0130Z Yeryüzünü çe\u015fitli mikroorganizma, bitki ve hayvanlarla süsleyen Rahmet-i Sonsuz, canl\u0131lar\u0131n besin ihtiyaçlar\u0131 için bir g\u0131da zinciri te\u015fkil etmi\u015ftir. Her canl\u0131 ba\u015fka bir canl\u0131n\u0131n beslenmesi için av olurken, ayn\u0131 zamanda kendi besin ihtiyac\u0131 için bir ba\u015fka canl\u0131n\u0131n da avc\u0131s\u0131d\u0131r. Canl\u0131lar aras\u0131ndaki bu av-avc\u0131 münasebeti, türlerin kontrol edilmesinde de faydal\u0131d\u0131r. Ekosistem birbirine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ve çapraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[421],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-1970","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-orman-ve-ormancilik-bilgileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1970"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172241,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1970\/revisions\/172241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1970"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=1970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nÇamkese böce\u011fi (Thaumetopoea pityocampa) ülkemizde ba\u015fta k\u0131z\u0131lçam olmak üzere çam ormanlar\u0131n\u0131n en önemli zararl\u0131s\u0131d\u0131r. Çamkese böce\u011fi, lârvalar\u0131n\u0131 beslemek için i\u011fne yaprakl\u0131 a\u011façlar\u0131 tercih eder. Bu böcekler besine en çok nisan-may\u0131s aylar\u0131nda (son lârva döneminde) ihtiyaç duymaktad\u0131r. Bu dönemde lârvalar, çam a\u011fac\u0131ndaki bütün yapraklar\u0131 tüketir, neticede a\u011façlar âdeta yanm\u0131\u015f gibi bir hâl al\u0131r. Çamkese böce\u011fine kar\u015f\u0131 yap\u0131lan mekanik ve kimyevî mücadele de ba\u015far\u0131 sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131ndan günümüzde biyolojik mücadele uygulamalar\u0131na geçilmi\u015ftir. Çamkese böce\u011fine kar\u015f\u0131 biyolojik mücadelede Calosoma sycophanta ad\u0131 verilen bir böcek türü kullan\u0131l\u0131r. K\u0131\u015f\u0131 toprak içerisinde geçiren Calosoma erginleri, çamkese böce\u011finin 4 ve 5. lârva dönemlerinde topraktan ç\u0131karak mart ve nisan aylar\u0131nda (30-40 gün civar\u0131nda) ormanlarda aktif olurlar.
\nOrmandan mart ba\u015f\u0131nda lâboratuvara getirilen Calosoma erginleri, içinde toprak bulunan yeti\u015ftirme kaplar\u0131nda çiftle\u015ftirilir. Nemli topra\u011fa b\u0131rak\u0131lan yumurtalardan 4-6 gün sonra ç\u0131kan lârvalar yeti\u015ftirme kaplar\u0131na al\u0131n\u0131r. Geli\u015fmi\u015f lârvalar yakla\u015f\u0131k 25 gün sonra mücadele yap\u0131lacak ormana b\u0131rak\u0131l\u0131r.
\nCalosoma erginleri çamkese böce\u011finin canl\u0131 lârvalar\u0131yla beslenir. Bu özellikleri biyolojik mücadele bak\u0131m\u0131ndan büyük önem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu böceklerin erginleri günde ortalama 10 adet çamkese böce\u011fi lârvas\u0131n\u0131 parçalamakta, bunlardan 7'sini de yemektedir. Calosoma lârvalar\u0131 ise ortalama iki günde bir adet çamkese böce\u011fi lârvas\u0131 yemekte, birkaç adedini de parçalamaktad\u0131r. Bir ergin y\u0131lda ortalama 210-280 adet zararl\u0131 böce\u011fi tüketir. Calosoma, 3-4 y\u0131ll\u0131k ömrü boyunca 840-1120 civar\u0131nda çamkese böce\u011fi lârvas\u0131 tüketir.
\nOrmana b\u0131rak\u0131lan Calosoma erginleri ço\u011falmak için lâboratuvar \u015fartlar\u0131na ihtiyaç duymaz. \u0130yi beslenen ve çiftle\u015fen di\u015fi erginler, nemli topra\u011fa yumurtalar\u0131n\u0131 b\u0131rakarak nesillerini orada devam ettirir.
\nBiyolojik mücadele yap\u0131lmam\u0131\u015f ormanlarda bir kesedeki çamkese böce\u011fi lârva say\u0131s\u0131 ortalama 121 iken; biyolojik mücadele yap\u0131lan ormanlarda ise bir kesede ortalama 32 adet çamkese böce\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Biyolojik mücadele Calosoma'n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sahalarda keselerdeki t\u0131rt\u0131l yo\u011funlu\u011funda % 73 oran\u0131nda azalma gözlenmi\u015ftir.
\nDünyam\u0131zda her varl\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131 bir vazifesi oldu\u011fu çok aç\u0131kt\u0131r. \u0130nsanlar taraf\u0131ndan zararl\u0131 olarak tarif edilen canl\u0131lara ekolojik denge aç\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda onlar\u0131n ne kadar lüzumlu oldu\u011fu görülür. Bu canl\u0131lar\u0131n insana ve çevreye zarar vermesi ancak ekosistemdeki besin zinciri dengesinin bozuldu\u011funda söz konusudur. Her \u015feyi sonsuz ilmiyle, hikmetli yaratan Yüce Kudret, insana zarar\u0131 dokunan böceklerin kontrolünü tabiatta yaratt\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka canl\u0131yla gerçekle\u015ftirerek, bizlere önemli tefekkür tablolar\u0131 açmaktad\u0131r.<\/p>\n
\n– http:\/\/www.ogm.gov.tr\/yangin\/istatistik\/alan94_03.htm
\n– Thomas G. Spiro ve William M. Stiglani. (1996) Chemistry of Environment. Prentice- Hall Inc., New Jersey, U.S.A.
\n– http:\/\/www.ogm.gov.tr\/bilgi\/camkese.htm
\n– Calosoma Sycophanta L. (Coleoptera: Carabidae)'n\u0131n Kitle Üretimi, http:\/\/www.ormanci.net\/ content\/view\/17\/26\/, view\/22\/26\/
\n– http:\/\/www.forestryimages.org\/browse\/index.cfm<\/a><\/em>\n<\/p>\n