{"id":19784,"date":"2012-11-07T13:29:00","date_gmt":"2012-11-07T13:29:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:59","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:59","slug":"iklim-degisikligi-tarimda-acil-tedbirler-gerektiriyor-19784","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/iklim-degisikligi-tarimda-acil-tedbirler-gerektiriyor-19784","title":{"rendered":"\u0130KL\u0130M DE\u011e\u0130\u015e\u0130KL\u0130\u011e\u0130 TARIMDA AC\u0130L TEDB\u0130RLER GEREKT\u0130R\u0130YOR"},"content":{"rendered":"

Baz\u0131 bilimsel kaynaklara göre, önümüzdeki yüz y\u0131l içinde küresel s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 5,8 C° civar\u0131nda art\u0131\u015f gösterece\u011fi öngörülüyor. Daha önce pek fazla bilinmeyen açl\u0131k, sel felaketleri ve tatl\u0131 su eksikli\u011fi gibi kavramlar, adeta söz konusu tahminlerin habercisi. Gerçekten de kurakl\u0131klar\u0131n olu\u015fma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u015fimdiden son 30 y\u0131lda iki kat artt\u0131, Do\u011fu Avrupa gibi bölgeler bu yüzy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri s\u0131k s\u0131k sel felaketleri ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. Hatta bu etkiler gelecekte buzullar\u0131n erimesi ile deniz seviyeleri yükselece\u011fi, nehir ve k\u0131y\u0131 ta\u015fk\u0131nlar\u0131nda, sellerde art\u0131\u015flar gözlenece\u011fi, mercan kayal\u0131klar\u0131, ormanlar, ekosistemler, do\u011fal otlaklar gibi sistemler tehdit alt\u0131nda kalaca\u011f\u0131, türlerin soylar\u0131n\u0131n tükenmesinin ve biyolojik çe\u015fitlilik kay\u0131plar\u0131n\u0131n ba\u015flayaca\u011f\u0131 do\u011frultusunda senaryolar\u0131 yaz\u0131l\u0131yor. Bu nedenle dünya biyoyak\u0131tlar ba\u015fta olmak üzere temiz enerji kaynaklar\u0131n\u0131 devreye sokup, 2020’lerde sera gazlar\u0131n\u0131n etkisini en aza indirgeyerek, küresel \u0131s\u0131nmaya “dur” demeyi hedeflemektedir<\/strong>. Küresel \u0131s\u0131nmada,  <\/span>sera gazlar\u0131na neden olduklar\u0131 için, genelde fatura fosil yak\u0131tlara ç\u0131kar\u0131lmakta ve bu nedenle a\u011f\u0131rl\u0131k hidroelektrik, jeotermal, güne\u015f ve rüzgar enerjisi ve biyoyak\u0131tlar gibi “temiz enerji” kaynaklar\u0131na verilmek istenmektedir. Bu çerçevede hemen hemen her ülke Kyoto protokolü gere\u011fi, 2020’ler için, temiz enerjiyi devreye sokarak, karbon sal\u0131m\u0131 azaltma veya s\u0131n\u0131rlama yükümlülüklerini deklere etmi\u015flerdir. Örne\u011fin Avrupa Birli\u011fi %25±5, Avustralya %15±5, ABD %17, Türkiye %11’lik sal\u0131m azatl\u0131m taahhüdünde bulunmu\u015f ve küresel iklim de\u011fi\u015fikliklerin etkilerini azaltmaya ve uyum sa\u011flamaya yönelik bir “\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Ulusal Eylem Plan\u0131 2011-2023”\u0131 uygulamaya koymu\u015flard\u0131r[1]<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Di\u011fer bir öngörüye göre enerji politikalar\u0131nda cesur önlemler al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, yüksek karbon üretimi nedeniyle, önümüzdeki 25 y\u0131l içinde, hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda 3,5 derecelik bir art\u0131\u015f beklenilmektedir. Söz konusu s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n, dünyadaki canl\u0131 nesillerinin büyük oranda (% 70!) yok olma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nabilece\u011fine de de\u011finilmektedir.  <\/span>Hemem hemen bütün ülkeler CO2<\/sub> emisyonuna olumlu katk\u0131lar\u0131 nedeniyle biyoyak\u0131tlara yönelmi\u015flerdir. Nitekim AB, 2010 y\u0131l\u0131nda kara nakil araçlar\u0131nda kullan\u0131lan yak\u0131t\u0131n %5,75’ini biyo yani ye\u015fil yak\u0131t olarak tüketmi\u015ftir. ABD ise 2006 y\u0131l\u0131nda 19 milyon m3<\/sup> olan etanol kullan\u0131m\u0131n\u0131 2017 y\u0131l\u0131nda 132 milyon m3<\/sup>’e ç\u0131kart\u0131lmay\u0131 hedeflemektedirler. Fakat biyoyak\u0131tlar\u0131n g\u0131da kaynaklar\u0131nda azalmaya ve dolay\u0131s\u0131yla g\u0131da fiyatlar\u0131nda art\u0131\u015f sorumlusu olarak kabul edildi\u011finden, G20’ler biyoyak\u0131tlar\u0131n alg, orman ürünü gibi g\u0131da d\u0131\u015f\u0131 kaynaklara kayd\u0131r\u0131lma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lginçtir, tam bu a\u015famada Enerji Piyasas\u0131 Düzenleme Kurulumuz (EPDK), 19 Eylül 2011 tarihinde ald\u0131\u011f\u0131 bir kararla 2013 y\u0131l\u0131ndan itibaren benzin ve motorine her y\u0131l artan oranlarda yerli tar\u0131m ürünlerinden üretilen etanol ve biyodizel kat\u0131lma zorunlulu\u011fu getirilmi\u015ftir (Aç\u0131kgöz 2012, Türkiye ye\u015fil yak\u0131tlarda yanl\u0131\u015f ata m\u0131 oynuyor?)[2]<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

G\u0131da fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f arz-talep dengesizli\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r. Bugün Afrika’da ya\u015fanan k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n ana nedeni kurakl\u0131kt\u0131r. Dünyan\u0131n geçmi\u015fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 2-4 C0’<\/sup>lik s\u0131cakl\u0131k artma tahmini hiç de olas\u0131l\u0131k d\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir. Her bir derece s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda buharla\u015fma, tuzlanma, su tüketimi gibi bitki yeti\u015fmesinde yönlendirici girdiler, verimi olumsuz etkileyecektir. Bu da gerek gerekli tedbirler al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, gerek bitkisel ve gerekse hayvansal üretimin, artan nüfusu beslemede yetersiz kalabilece\u011finin bir göstergesidir. Küresel \u0131s\u0131nma, nüfus art\u0131\u015f\u0131 ve kaynak kullanmadaki özensizlik yönetimlere büyük bask\u0131 olu\u015fturacakt\u0131r. Bugünkü sistemler, gelecekteki olumsuz etkilerin önlenmesine, güvenilir ve sürdürebilir tar\u0131msal üretimi kucaklayamamaktad\u0131r. Hâlbuki g\u0131da üretimi, da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve tüketimi var olan ve olu\u015facak ko\u015fullara göre titizlikle planlanmak zorundad\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

FAO’nun son tahminlerine göre ise, 2050’li y\u0131llarda dünya, bugün üretilen tar\u0131msal üründen %70 daha fazla üretmek zorundad\u0131r. Fakat y\u0131ll\u0131k tar\u0131msal üretim 2020’lerde maalesef tersine % 1,7 küçülece\u011fi tahminlenmektedir.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

2080’lerde olu\u015facak olas\u0131 tar\u0131msal ortama göre, baz\u0131 ülkelerde tar\u0131msal üretim kapasitesi azal\u0131rken, baz\u0131 ülkelerde de artacakt\u0131r. Avrupa, Rusya ve Orta Asya’da küresel \u0131s\u0131nma sonucu tar\u0131msal verimlilik %15,  <\/span>\u0130sveç, Norveç, baz\u0131 Orta Asya ülkeleri ve M\u0131s\u0131r’da %35 artacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n Afganistan, Arabistan ve Türkiye’nin olu\u015fturdu\u011fu bir gurupta verimlilik %15, \u0130ran, Irak, Suriye, Pakistan ve Hindistan gibi Asya ülkeleri ile Afrika ülkelerinde  <\/span>ise %50 dü\u015fecektir. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Türkiye’nin küresel \u0131s\u0131nmadan etkilenerek tar\u0131msal verimlili\u011findeki %15 kayb\u0131 çok önemlidir. O nedenle politikac\u0131l\u0131lar\u0131n ve planlamac\u0131lar\u0131n yar\u0131nlar için \u015fimdiden yeni stratejiler geli\u015ftirmesi kaç\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu a\u015famada öncelikli olarak:<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>G\u0131da güvenirli\u011fi ve sürdürülebilir tar\u0131m ulusal ve uluslar aras\u0131 politika gündemlerine al\u0131nmal\u0131d\u0131r,<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>Yak\u0131n gelecek için sürdürülebilir tar\u0131m ve g\u0131da sistemleri için ciddi yat\u0131r\u0131mlar planlanmal\u0131d\u0131r,<\/span><\/em><\/strong><\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>Sera gaz\u0131 ve tar\u0131m\u0131 olumsuz etkileyen etmenleri en aza indirmeye çal\u0131\u015f\u0131lmal\u0131, tar\u0131msal üretimi sürekli art\u0131racak tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r, <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finden en çok olumsuz etkilenecek sektöre destek verecek politikalar ve programlar geli\u015ftirilmelidir,<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>Üretimden tüketime g\u0131da kay\u0131plar\u0131n\u0131 azaltacak programlar geli\u015ftirilmelidir,<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>Bütün bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 payla\u015farak, olay\u0131n önemini topluma aktaracak, toplumda fark\u0131ndal\u0131k yaratacak programlar olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r,<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

·         <\/span><\/span><\/span>Mevcut bitki çe\u015fitlerinin beklenen s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131na ayak uyduracaklar\u0131n\u0131 bekleyemeyiz. Genelde herhangi bir yeni çe\u015fidin 4-5 y\u0131lda yerine daha yenileri gelmektedir. Türkiye’de yüzlerce türün çok say\u0131da alternatif üretimi (yazl\u0131k-k\u0131\u015fl\u0131k, tarla-sera vs) seçenekleri için yar\u0131n gereksinim duyulacak genotiplerin geli\u015ftirilmesi için tüm ulusal kaynaklar\u0131n devreye sokulmas\u0131 gerekmektedir. Bu konuda özel sektör tohumcu firmalar\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 çalacak, özel bitki \u0131slah\u0131 kurulu\u015flar henüz geli\u015fmemi\u015ftir. Konunun kapsam\u0131 ve ekonomik önemi nedeniyle, yaln\u0131z <\/span><\/em><\/strong>G\u0131da, Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131na <\/span><\/em><\/strong>b\u0131rak\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Binlerce potansiyel bitki ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131n\u0131n bulundu\u011fu Üniversiteler haz\u0131rl\u0131klar\u0131 sürdürülen “\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Ulusal Eylem Plan\u0131 2011-2023”n\u0131n tar\u0131m modülünde muhakkak devreye sokulmal\u0131d\u0131r. Üniversitelerin bu konudaki etkinliklerini titiz yönergelerle devreye sokmak gerekir. Burada bat\u0131 üniversitelerinde yüksek lisans tezlerinin %80’den fazlas\u0131n\u0131n uygulamaya yönelik oldu\u011fu, Türkiye’de ise bunun maalesef %10’lar\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmal\u0131d\u0131r. Uygun fizyolojik, biyolojik ve moleküler karakterizasyonla ba\u015flanacak güdümlü projeler, yar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fecek iklimine ayak uyduracak genotipleri geli\u015ftirebilecektir. Islahç\u0131 haklar\u0131 yasas\u0131n\u0131n i\u015flerlik kazanmas\u0131 da, “tek gen”in dahi tescil edilebilme f\u0131rsat\u0131 verdi\u011finden, yar\u0131nlarda çok gereksiniminiz duyaca\u011f\u0131m\u0131z kura\u011fa, so\u011fu\u011fa, s\u0131ca\u011fa veya tuzlu ko\u015fullara adapte olabilen yeni genotiplerin geli\u015ftirmesine büyük h\u0131z kazanacakt\u0131r.  <\/span><\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz<\/span><\/strong><\/p>\n


<\/p>\n
\n
\n

[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/span><\/em><\/span><\/a> http:\/\/www.tarimreformu.gov.tr\/iklim\/dosya\/idep.pdf<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/span><\/em><\/span><\/a> <\/span>https:\/\/yesilyakitlar.wordpress.com\/2011\/10\/02\/turkiye-yesil-yakitlarda-yanlis-ata-mi-oynuyor\/#me-26<\/span><\/span><\/a><\/span><\/em><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Baz\u0131 bilimsel kaynaklara göre, önümüzdeki yüz y\u0131l içinde küresel s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 5,8 C° civar\u0131nda art\u0131\u015f gösterece\u011fi öngörülüyor. Daha önce pek fazla bilinmeyen açl\u0131k, sel felaketleri ve tatl\u0131 su eksikli\u011fi gibi kavramlar, adeta söz konusu tahminlerin habercisi. Gerçekten de kurakl\u0131klar\u0131n olu\u015fma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u015fimdiden son 30 y\u0131lda iki kat artt\u0131, Do\u011fu Avrupa gibi bölgeler bu yüzy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-19784","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19784"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19784\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170526,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19784\/revisions\/170526"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19784"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=19784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}