{"id":19986,"date":"2012-11-20T15:24:00","date_gmt":"2012-11-20T15:24:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:59","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:59","slug":"yarinlarin-gida-acigi-kapatilabilir-mi-19986","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/yarinlarin-gida-acigi-kapatilabilir-mi-19986","title":{"rendered":"YARINLARIN GIDA A\u00c7I\u011eI KAPATILAB\u0130L\u0130R M\u0130?"},"content":{"rendered":"

FAO, Avrupa Komisyonu (EC), Uluslararas\u0131 Tar\u0131msal Kalk\u0131nma Fonu (IFAD) ve Dünya G\u0131da Program\u0131 (WFP) k\u0131sa zaman önce, yar\u0131nlar\u0131n g\u0131da gereksiniminin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 için bir çerçeve i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131lar. Amaç g\u0131da güvenirli\u011fi ve güvenli\u011fi konusunda etkili, koordineli, sürdürülebilir yeni stratejiler geli\u015ftirmekti. Bunu zorlayan nedenleri grafikten kolayca anlamak olas\u0131: Önce 1960 y\u0131l\u0131nda 3 milyar olan nüfusun 2020’lerde 7,5 milyar olaca\u011f\u0131 beklenmektedir. Di\u011fer taraftan, 1960 y\u0131l\u0131nda ki\u015fi ba\u015f\u0131na 4,3 hektar üretim alan\u0131 dü\u015ferken bu rakam 1980’de 3, 2000’de 2,2 hektar olmu\u015ftur. 2020 y\u0131l\u0131 tahmini ise 1,8 hektard\u0131r.<\/span>  <\/span>Buradan bir hektar\u0131n doyurdu\u011fu ki\u015fi say\u0131lar\u0131n\u0131 da bulabiliriz. 1960 y\u0131l\u0131nda bir hektar 0,7ki\u015fiyi, 1980’de 1,5 ki\u015fiyi, 2000’de 2,7 ki\u015fiyi doyurmu\u015ftur. 2020 y\u0131l\u0131nda ise bir hektar\u0131n 4,2 ki\u015fiyi doyurmas\u0131 gerekecektir.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin su, g\u0131da, sa\u011fl\u0131k, üretim alanlar\u0131 ve çevreyi tehdit edece\u011fi bir gerçek. \u0130nsano\u011flu bu konuda bir \u015fey yapmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, önümüzdeki 50 y\u0131lda, 5-8 derecelik bir art\u0131\u015f endi\u015fesi hâkim. S\u0131cak dalgas\u0131, sel, f\u0131rt\u0131na, buzullar\u0131n erimesi gibi de\u011fi\u015fimlerin, özellikle tar\u0131msal üretim alanlar\u0131n\u0131 büyük ölçüde daraltacakt\u0131r. Artan nüfus, daha fazla günlük kalori gereksinimi gibi beklentileri de bu k\u0131s\u0131tlara ekleyecek olursak, insanl\u0131\u011f\u0131n kendi gelece\u011fi için en küçük f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirmesi kaç\u0131n\u0131lmazd\u0131r. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Tar\u0131msal üretimi nas\u0131l art\u0131rabiliriz? Türkiye’nin bu\u011fday üretimini ele alarak aray\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 sürdürelim. Ülkemizde bu\u011fday, ortalama de\u011ferlerle 8 milyon hektarda 250 kg\/da verimle 20 milyon ton civar\u0131nda üretilmektedir. Bu temel g\u0131da maddesinin uzun vadede ki\u015fi ba\u015f\u0131na tüketiminin azalaca\u011f\u0131, insan tüketiminden yeme kayd\u0131r\u0131lma \u015fans\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, bu\u011fday, un ve unlu mamul ihracat\u0131n\u0131n artabilece\u011fi gibi seçenekleri bir an için göz ard\u0131 edelim ve y\u0131ll\u0131k üretimimizi 5 milyon tonluk art\u0131rma senaryosu olu\u015ftural\u0131m. Verim sabit kald\u0131\u011f\u0131nda iki milyon hektarl\u0131k yeni ekim alan\u0131na, ekim alan\u0131 sabit kald\u0131\u011f\u0131nda ise dekardan 3,1 kg verim kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.  <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Bu\u011fday ekim alan\u0131n\u0131n iki milyon Ha art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u015fu anki ko\u015fullarda di\u011fer bitki ekim alanlar\u0131ndan koparmakla olas\u0131. Son y\u0131llarda m\u0131s\u0131r üretimindeki art\u0131\u015f\u0131n alt\u0131nda pamuk ekim alanlar\u0131n\u0131n daralmas\u0131n\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 gibi. O halde gelin 2,5 kg\/da verimi 3,1 kg\/da’a nas\u0131l ç\u0131kartabiliriz, ona bir göz atal\u0131m. Önce bu\u011fdayda verim potansiyelini bir irdeleyelim. Teorik olarak bu\u011fday ve çeltik tüm geli\u015fim faktörlerinin en ideal kombinasyonlar\u0131 sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda 1,7 ton\/da verim sa\u011flayabilir. Hatta \u0130ngiliz ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131 2020 y\u0131l\u0131nda bu teorik de\u011feri (olas\u0131l\u0131kla C4’e dönü\u015fümle) de a\u015farak 2 ton\/da ürünü sa\u011flayacak genotipler geli\u015ftirmek üzere yeni proje üzerinde çal\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. \u015eimdi, her mikroekolojinin (vadi diyelim)  farkl\u0131 biyotik (hastal\u0131k- zararl\u0131 vd.) veya abiyotik (tuz, asit vd.) özelli\u011fi oldu\u011fu gerçe\u011finden hareketle, Türkiye’de yüzlerce mikrokilima için bu\u011fday çe\u015fit geli\u015ftirmeyi hedefleyen sanal bir projeye göz atal\u0131m. Merkezde “Bakanl\u0131k+Üniversite+Özel sektör” çat\u0131 örgütü TÜRTAK (Türkiye Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Kurumu) mükemmelce haz\u0131rlanm\u0131\u015f projeyi ülkemizin her bu\u011fday ekilen kö\u015fesinde uygulamaya koyuyor. Eldeki genotiplerle, birçok ekolojide tescil dahi edilmemi\u015f yeni yeni adaylar öne ç\u0131k\u0131yor. Böyle bir uygulaman\u0131n tüm türler için yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m. Zannederim böylece Türk tohumculu\u011funun yeni çe\u015fit aday\u0131 sorunu da çözümlenmi\u015f olacakt\u0131r. Çünkü ülkemizde “yar\u0131yol materyali” geli\u015ftiren özel sektör kesimi henüz yerini almam\u0131\u015ft\u0131r<\/a>[1]<\/span><\/span><\/span>. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

TÜRTAK’\u0131n i\u015fi zor asl\u0131nda. Upov’a üye olduktan sonra birçok yabanc\u0131 çe\u015fit Türkiye’de koruma alt\u0131na al\u0131narak onlar\u0131n royalite-\u0131slahç\u0131 haklar\u0131 yurtd\u0131\u015f\u0131na transfer edilme\u011fe ba\u015fland\u0131. Baz\u0131 meyve türlerinde, ihracatta rekabeti dü\u015fünerek, yeni çe\u015fitlerinin yurtd\u0131\u015f\u0131 sahiplerinin Türkiye’ye verilmeyebilece\u011fi beklenmelidir. Yani ülkemiz dünya pazarlar\u0131nda rekabet edebilmek için uluslar aras\u0131 pazarlara sunabilece\u011fi çe\u015fitleri dahi yurt içinde  geli\u015ftirmek zorundad\u0131r. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Yüzlerce türde, de\u011fi\u015fik ekim-yeti\u015ftirme alternatifleriyle ortalama be\u015f y\u0131lda bir yenilenecek çe\u015fitlerin geli\u015ftirilmesinde çok say\u0131da bitki \u0131slahç\u0131s\u0131na gereksinim olacakt\u0131r. Ülkemizin her kö\u015fesinde aç\u0131lan yeni üniversitelerin varl\u0131\u011f\u0131 ve özellikle üst düzey üniversite yönetimlerinin ithal tohumculu\u011fa sona verdirme arzular\u0131 devam etti\u011fi sürece TÜRTAK’\u0131n olu\u015fumu hayalde kalmayacakt\u0131r. Bu \u0131slahç\u0131 ordusunda yer alabilecek potansiyel ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar, yeni ç\u0131kan \u0131slahç\u0131 haklar\u0131 yasas\u0131 çerçevesinde, geli\u015ftirilecek çe\u015fitlerin royalitelerinden yararlanabileceklerdir.   <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Küresel \u0131s\u0131nma, h\u0131zl\u0131 nufus art\u0131\u015f\u0131, her ülkenin g\u0131da güvenirlikleri için, uzun vadeli ve kapsaml\u0131 yeni plan ve projeler haz\u0131rlamaya zorlamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Nazimi Aç\u0131kgöz<\/em><\/strong><\/p>\n


<\/p>\n
<\/p>\n
\n

<\/a>[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/strong><\/span> Aç\u0131kgöz 2012, Tohumculu\u011fumuzun Yeni Strateji Gereksinimleri! (http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/gidakrizivebilim<\/a>)<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

FAO, Avrupa Komisyonu (EC), Uluslararas\u0131 Tar\u0131msal Kalk\u0131nma Fonu (IFAD) ve Dünya G\u0131da Program\u0131 (WFP) k\u0131sa zaman önce, yar\u0131nlar\u0131n g\u0131da gereksiniminin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 için bir çerçeve i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131lar. Amaç g\u0131da güvenirli\u011fi ve güvenli\u011fi konusunda etkili, koordineli, sürdürülebilir yeni stratejiler geli\u015ftirmekti. Bunu zorlayan nedenleri grafikten kolayca anlamak olas\u0131: Önce 1960 y\u0131l\u0131nda 3 milyar olan nüfusun 2020’lerde 7,5 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-19986","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19986"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170524,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19986\/revisions\/170524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19986"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=19986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}