{"id":20595,"date":"2013-01-02T22:05:00","date_gmt":"2013-01-02T22:05:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:59","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:59","slug":"hangi-gdolar-yolda-20595","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/hangi-gdolar-yolda-20595","title":{"rendered":"HANG\u0130 GDO\u2019LAR YOLDA!"},"content":{"rendered":"

Transgenik bitkiler \u015fu an itibar\u0131 ile Dünyan\u0131n i\u015flenmekte olan arazilerinin henüz %12’sinde ekilmelerine ra\u011fmen, ticari tohumluktan %36 pay almaktad\u0131rlar. Fakat ekimlerinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1996 y\u0131l\u0131ndan beri ekim alanlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesi öylesine istikrar göstermektedir ki (\u015eekil, 2011 y\u0131l\u0131nda Dünya GDO’lu ürün ekim alan\u0131) biyotek ürün ekili\u015f alanlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesi k\u0131sa zamanda durmayaca\u011fa benzemektedir. Transgenik yeni çe\u015fitlerin geli\u015ftirilmesinde ülkelerin yar\u0131\u015f nedenlerine bir göz atarsak, önce çiftçisini yüksek tohumluk fiyatlar\u0131ndan korumak isteyen Brezilya ve Çin gibi biyotek ürün ekiminde önde giden ülkelerin kamu a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme istekleri öne ç\u0131kar. Sonra da milyarlarca dolar\u0131 bulan \u0131slahç\u0131 haklar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z<\/span><\/a>[1]<\/span><\/span><\/span><\/span>,<\/span><\/a>[2]<\/span><\/span><\/span><\/span>.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

GELI\u015eTIRILEN KARAKTERLER<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

B\u0130TK\u0130<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131l\u0131k<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

patl\u0131can, lahana, karnabahar, nohut, m\u0131s\u0131r, bamya, çeltik, sorgum, \u015fekerkam\u0131\u015f\u0131, domates<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Viruse dayan\u0131kl\u0131l\u0131k <\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131, papaya, patates, domates, domates  <\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Yabanc\u0131 ot ilac\u0131na dayan\u0131kl\u0131l\u0131k<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

m\u0131s\u0131r, pamuk <\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Yabanc\u0131 ot ilac\u0131na  ve zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131l\u0131k (çifte etki)<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

m\u0131s\u0131r, pamuk, çeltik <\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Kura\u011fa  dayan\u0131kl\u0131l\u0131k<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

nohut, yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131, hardal, çeltik, sorgum <\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Yüksek verim<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Çeltik<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Uzun raf ömrü<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Domates<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Erkek k\u0131s\u0131r\u0131 kendilenmi\u015f hatlar<\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

hardal, çeltik <\/span><\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Hindistan örne\u011fi ile önümüzdeki y\u0131llarda tescil edilerek üreticiye ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 beklenen baz\u0131 transgenik bitkilerin hangi amaç için geli\u015ftirildikleri de belirtilerek a\u015fa\u011f\u0131daki çizelge olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu listede, bu güne kadar ekimi yap\u0131lan transgenik pamuk, m\u0131s\u0131r, kolza ve soya d\u0131\u015f\u0131nda çeltik-sorgum gibi tah\u0131llar\u0131n yan\u0131nda nohut, yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131 gibi baklagiller de yer almaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan karnabahar, bamya, domates gibi GDO’lu sebzelerin de önümüzdeki y\u0131llarda raflarda yerlerini alacaklar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Unutmamak gerekir ki tüm aday çe\u015fitler, tarla denemeleri gibi biyogüvenlik test a\u015famalar\u0131ndan geçmek durumundad\u0131r. Her ülke farkl\u0131 biyogüvenlik mevzuat\u0131na sahiptir. Bu durumda, tohumcu firmalar\u0131n elindeki tescilli tohumlar\u0131n çiftçiye ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, o ülkenin yasa ve yönergelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu Hindistan örne\u011fi, ba\u015fta ABD olmak üzere, Brezilya, Çin, hatta Pakistan<\/a>[3]<\/span><\/span><\/span> ve \u0130ran’da büyük benzerlik göstermekte, hatta bitkilere ilaveten \u0130ran’da oldu\u011fu gibi keçiler de listede yer alabilmektedir. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Ayn\u0131 çizelgede sol sütunda “çifte etki” baz\u0131lar\u0131 için yeni bir kavram olabilir. Bu olay bir çe\u015fidin iki amaca cevap verecek \u015fekilde \u0131slah edilmesi anlam\u0131na gelir. Söz konusu sat\u0131rda ad\u0131 geçen m\u0131s\u0131r, pamuk ve çeltik çe\u015fitleri <\/span>hem yabanc\u0131 ot ilac\u0131na ve hem de zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131<\/span> olarak üreticiye çifte avantaj sa\u011flamaktad\u0131rlar. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/strong><\/p>\n

Tarla bitkileri ve sebzeler d\u0131\u015f\u0131nda meyvelerle ilgili birçok ara\u015ft\u0131rma ileri a\u015famada olmalar\u0131na ra\u011fmen yak\u0131n zamanda yeni çe\u015fitlerin tescilleri beklenmemektedir. Bunun ana nedeni sisgenik (ayn\u0131 türden gen aktar\u0131m\u0131) ile transgenik çe\u015fit adaylar\u0131na ayn\u0131 biyogüvenlik mevzuat\u0131n\u0131n uygulanmak istenmesidir. Bilindi\u011fi gibi transgenik bitkilerin tescili için uzun süren masrafl\u0131 bir prosedür gerekmektedir. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n


AB’de bu konuda pek geri kal\u0131yor say\u0131lmaz. Yaln\u0131z 2012 y\u0131l\u0131nda 41 yeni tescil ba\u015fvurusu yap\u0131ld\u0131. \u0130spanya a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ba\u015fvurular\u0131n, m\u0131s\u0131r, pamuk gibi bilinen transgenik bitkilerde hastal\u0131klara – zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fit adaylar\u0131 yan\u0131nda “yüksek vitamin içerikli, daha az azotla yetinebilen ve hastal\u0131klara dayan\u0131kl\u0131” genotipler için yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yine \u0130spanya’n\u0131n biyomas\u0131 yüksek kavak, etanol oran\u0131 yüksek m\u0131s\u0131r; Çek’lerin oleik asit oran\u0131 yüksek keten; Danimarka’l\u0131lar\u0131n fitaz enzimi yüksek arpa; \u0130rlanda’n\u0131n hastal\u0131klara dayan\u0131kl\u0131 patates (resim); \u0130ngilizlerin afiti kaç\u0131ran (öldürmeyen!) transgenik bu\u011fday çe\u015fit adaylar\u0131 için tarla denemeleri devam etmektedir. Deneme sonuçlar\u0131n\u0131n ne zaman üreticiye ula\u015f\u0131r bilinmez ama deneme parsellerinin GDO kar\u015f\u0131tlar\u0131nca tahrip edilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, herhalde Avustralya’daki 280.000 dolarl\u0131k cezadan sonra4<\/a>[4]<\/span><\/span><\/span> ortadan kalkm\u0131\u015f görünüyor. Yaln\u0131z bütün dünya bu konuda ko\u015ftururken, Türkiye biyoteknoloji stratejileri olu\u015fturabilecek mi?<\/span><\/p>\n

Prof. Dr. Nazimi Aç\u0131kgöz <\/p>\n


<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/a>[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span> Aç\u0131kgöz 2012. Monsanto’nun Brezilya’da ba\u015f\u0131 neden dertte?<\/span><\/a>(http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/gidakrizivebilim<\/span><\/a> ) <\/span><\/em><\/span><\/h6>\n<\/div>\n
\n
<\/a>[2]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span> Aç\u0131kgöz 2012. Uluslar Aras\u0131 Uygulama Sorunlar\u0131 \u0130le “Islahç\u0131 Haklar\u0131” (Royalite), Güncel Hukuk (Ayl\u0131k Hukuk Dergisi) Say\u0131: 2012\/12-108, sayfa 35-37  <\/span><\/em><\/span><\/h6>\n<\/div>\n
\n
<\/a>[3]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span> Aç\u0131kgöz 2012 \u0130slam aleminin GDO’ya olumlu yakla\u015f\u0131m\u0131 netle\u015fiyor<\/span><\/a> (https:\/\/nacikgoz.wordpress.com)<\/span><\/em><\/span><\/h6>\n<\/div>\n
\n

<\/a>[4]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span> http:\/\/networkedblogs.com\/F2RW9<\/span><\/a><\/span><\/em><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Transgenik bitkiler \u015fu an itibar\u0131 ile Dünyan\u0131n i\u015flenmekte olan arazilerinin henüz %12’sinde ekilmelerine ra\u011fmen, ticari tohumluktan %36 pay almaktad\u0131rlar. Fakat ekimlerinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1996 y\u0131l\u0131ndan beri ekim alanlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesi öylesine istikrar göstermektedir ki (\u015eekil, 2011 y\u0131l\u0131nda Dünya GDO’lu ürün ekim alan\u0131) biyotek ürün ekili\u015f alanlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesi k\u0131sa zamanda durmayaca\u011fa benzemektedir. Transgenik yeni çe\u015fitlerin geli\u015ftirilmesinde ülkelerin yar\u0131\u015f […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-20595","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20595"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170519,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20595\/revisions\/170519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20595"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=20595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}