{"id":22001,"date":"2013-02-28T16:16:00","date_gmt":"2013-02-28T16:16:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:59","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:59","slug":"girisimcilere-biyoekonomik-bir-hedef-gen-22001","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/girisimcilere-biyoekonomik-bir-hedef-gen-22001","title":{"rendered":"G\u0130R\u0130\u015e\u0130MC\u0130LERE B\u0130YOEKONOM\u0130K B\u0130R HEDEF: GEN"},"content":{"rendered":"

Biyoekonomi ile bitki – hayvan ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n ara\u015ft\u0131rma, geli\u015ftirme, üretim ve kullan\u0131m\u0131 için art\u0131 de\u011ferler üretilerek ekonomik kazanç sa\u011flanmas\u0131 hedeflenmektedir. Bu ba\u011flamda tar\u0131msal üretim özellikle, nüfus art\u0131\u015f\u0131, g\u0131da krizi, küresel \u0131s\u0131nma gibi nedenlerle biyokonominin uyguland\u0131\u011f\u0131 ve yo\u011fun yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011flayan sektörlerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Asl\u0131nda Türkiye’de tar\u0131msal yat\u0131r\u0131m alanlar\u0131 alabildi\u011fine cazip bir izlenim b\u0131rakmaktad\u0131r. Onlarca milyar US$ ithalat\u0131n gerçekle\u015fti\u011fi tar\u0131m sektöründe birçok kalemin yeni giri\u015fimlerle ülkemizde üretilebilece\u011fini Aç\u0131kgöz (2012)<\/span><\/a>[1]<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/span> ele al\u0131rken, verdi\u011fi bir örnek oldukça çarp\u0131c\u0131yd\u0131: “2010 y\u0131l\u0131nda Türkiye’nin <\/span>yaln\u0131z bir ülkeden<\/span> ithal etti\u011fi ceviz ve bademe ödenen mebla\u011f: 270 milyon US$”.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Bu tür yat\u0131r\u0131mlar hemen hemen herkesin yapabilece\u011fi yat\u0131r\u0131mlard\u0131r. Fakat g\u0131da üretiminde bir alan vard\u0131r ki ancak sofistik ki\u015filerce gerçekle\u015ftirilebilir: GEN’e yat\u0131r\u0131m. Ülkemiz bu konuda çok \u015fanss\u0131zd\u0131r. 1980’lerde tohumculu\u011fun özelle\u015fmesine kadar yeni çe\u015fitler üniversiteler ve kamu ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131nca geli\u015ftiriliyordu. Yeni tohumculuk firmalar\u0131 ise tohumculu\u011funu yapacaklar\u0131 çe\u015fitleri ya kamudan sa\u011fl\u0131yor veya s\u0131n\u0131rl\u0131 olanaklarla (uzman yok, yurtd\u0131\u015f\u0131ndan bitki \u0131slahç\u0131s\u0131 transferi dahi yap\u0131yor!, materyal için royalite ödeniyor!, tecrübe s\u0131n\u0131rl\u0131!) Yeni olu\u015fan tohum firmalar\u0131n\u0131n yar\u0131yol materyali bulma konusunda çektikleri s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 ancak ya\u015fayan bilir<\/a>[2]<\/span><\/span><\/span>. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Bir \u0130srail genomik firmas\u0131n\u0131n (http:\/\/www.evogene.com\/Products\/List<\/a>) ticari partneri olan uluslar aras\u0131 tohum firmalar\u0131 için hangi genleri geli\u015ftirdi\u011fine bir göz atal\u0131m:<\/span><\/p>\n

    \n
  1. Bayer’e bu\u011fday verimini art\u0131r\u0131c\u0131, s\u0131ca\u011fa-so\u011fu\u011fa toleransl\u0131 ve azotdan daha fazla yararlanabilen bu\u011fday yaryol materyali;<\/span><\/li>\n
  2. Limagrain’e verimini art\u0131r\u0131c\u0131, s\u0131ca\u011fa-so\u011fu\u011fa toleransl\u0131 m\u0131s\u0131r yar\u0131yol materyali;<\/span><\/li>\n
  3. Monsanto’ya verimini art\u0131r\u0131c\u0131, s\u0131ca\u011fa-so\u011fu\u011fa toleransl\u0131 m\u0131s\u0131r, soya, pamuk, kolza yar\u0131yol materyali;<\/span><\/li>\n
  4. DuPont’a s\u0131ca\u011fa-so\u011fu\u011fa toleransl\u0131 m\u0131s\u0131r, soya; PAS hastal\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131kl\u0131 soya yar\u0131yol materyali;<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    Ve liste devam eder. \u0130\u015fte Türkiye’mizde bu tip yar\u0131yol geli\u015ftirici müte\u015febbislerin, firmalar\u0131n yoklu\u011fu özel sektör tohumculuk firmalar\u0131n\u0131 zor durumda b\u0131rakmaktad\u0131r. O nedenle bu konuda büyük potansiyeli olan Üniversitelerimizi de devreye sokacak sistemlere gereksinimler var. Proje bazl\u0131 desteklerin olumlu sonuçlar\u0131, baz\u0131 ferdi ba\u015far\u0131lar izlendi\u011finde, ülkemizde de, yar\u0131nlarda kendimize yetecek GEN, YARIYOL materyalini geli\u015ftirecek firmalar\u0131n olu\u015fmas\u0131 için hiçbir engelin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösteriyor. Olay\u0131n ticari boyutu alabildi\u011fine büyük olabilmektedir. Örne\u011fin Pakistan’\u0131n bir gen sat\u0131n alarak, ücretsiz olarak tüm ulusal tohumcu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na sunulmas\u0131 (Cry3 geni); Brezilya’n\u0131n bir uluslar aras\u0131 firmaya yaln\u0131z ülkesinde kullan\u0131lmak üzere bir çe\u015fit sipari\u015f etmesi….<\/span><\/p>\n

     <\/span><\/p>\n

    \u0130\u015fte yaz\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131zda konu edilen yat\u0131r\u0131m arac\u0131 GEN, böylesine cazip, bir o kadar da mili görev kapsam\u0131nda bir kavramd\u0131r. Asl\u0131nda bu konu unun, \u015fekerin haz\u0131r oldu\u011fu bir ortamda neden helva yapm\u0131yoruz sorusuyla çok benze\u015fiyor:<\/span><\/p>\n

    Ø  <\/span><\/span>Mü\u015fteri haz\u0131r, yüzlerce ara\u015ft\u0131rma yetkisine sahip tohumculuk firmas\u0131 genitör bekliyor;<\/span><\/p>\n

    Ø  <\/span><\/span>Uzmanlar haz\u0131r, ço\u011fu yurtd\u0131\u015f\u0131nda e\u011fitim görmü\u015f yüzlerce ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 kamu ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131nda ve üniversitelerde yönlendirme bekliyor;<\/span><\/p>\n

    Ø  <\/span><\/span>Hedef haz\u0131r, tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan çok say\u0131da bitki, yazl\u0131k-k\u0131\u015fl\u0131k, tarla-sera, topraks\u0131z tar\u0131m, organik tar\u0131m, normal-s\u0131ca\u011fa-kura\u011fa dayan\u0131kl\u0131 gibi onlarca seçenekleriyle binlerce geli\u015ftirilecek genotip;<\/span><\/p>\n

    Ø  <\/span><\/span>Mevzuat haz\u0131r, UPOV üyeli\u011fi dâhil uluslar aras\u0131 tüm gerekli anla\u015fmalar\u0131 imzalam\u0131\u015f Türkiye, materyal transfer anla\u015fmas\u0131ndan Islahç\u0131 Haklar\u0131<\/a>[3]<\/span><\/span><\/span> (royalite) yasas\u0131na tüm düzenlemeleri gerçekle\u015ftirmi\u015ftir;  <\/span><\/p>\n

    Ø  <\/span><\/span>Devlet deste\u011fi mevcut, (TUB\u0130TAK-TEYDEB, G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 AR-GE destek tebli\u011fi<\/a>[4]<\/span><\/span><\/span>) Ve risk yat\u0131r\u0131mlar\u0131 çerçevesinde de\u011ferlendirilerek devlet deste\u011fi \u015fans\u0131;<\/span><\/p>\n

    Ø  <\/span><\/span>Materyal haz\u0131r, ülkemiz zengin biyoçe\u015fitlilikle, çok say\u0131da kültür bitkisinin gen kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

     <\/span><\/p>\n

    Özellikle “çe\u015fit” ömrünün k\u0131sal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, yeni çe\u015fitlere yani “gen”e yat\u0131r\u0131m\u0131n, çok karl\u0131 olaca\u011f\u0131 bir gerçektir. 2020’lerde “gen piyasalar\u0131” hatta borsalar\u0131n\u0131n olu\u015faca\u011f\u0131 beklenmektedir. Böylesine cazip bir yat\u0131r\u0131m alan\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 bekleyedursun,  konunun ülkemiz için ne denli stratejik önemde oldu\u011fu yads\u0131namaz. O nedenle konunun KAMU veya KAMU+ÖZEL sektör ortakl\u0131\u011f\u0131 ile de ele al\u0131nabilece\u011fi göz ard\u0131 edilmemelidir. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Prof. Dr. Nazimi Aç\u0131kgöz (https:\/\/nacikgoz.wordpress.com<\/a>)<\/span><\/p>\n

    Etiketler: <\/span>yeni genotipler, royalite, çe\u015fit, \u0131slahç\u0131 hakk\u0131, tar\u0131msal yat\u0131r\u0131m, tohumculuk<\/span><\/p>\n

     <\/span><\/p>\n

     <\/span><\/p>\n


    <\/p>\n
    <\/p>\n
    \n

    <\/a>[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/strong><\/span> Aç\u0131kgöz N. 2012. Cazip Bir Yatirim Araci: Tar\u0131m.  (http:\/\/blog.milliyet.com.tr\/gidakrizivebilim)<\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n

    \n

    <\/a>[2]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/strong><\/span> Bu sat\u0131rlar\u0131n yazar\u0131 Ege Bölgesinde ikinci ürün çeltik çe\u015fidi \u0131slah ederken (TOAG92) gereksinim duydu\u011fu erkenci genitörü (gen al\u0131nan genotip)  be\u015f y\u0131l arad\u0131 ve Kemalpa\u015fa – Hopa’da buldu!  <\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n

    \n

    <\/a>[3]<\/span><\/span><\/span> Aç\u0131kgöz 2012. Uluslar Aras\u0131 Uygulama Sorunlar\u0131 \u0130le “Islahç\u0131 Haklar\u0131” (Royalite), Güncel Hukuk (Ayl\u0131k Hukuk Dergisi) Say\u0131: 2012\/12-108, sayfa 35-37<\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n

    \n

    <\/a>[4]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span> Sektörünün ihtiyaç duydu\u011fu öncelikli konularda bilgi ve teknolojilerin geli\u015ftirilmesi, sektörün Ar-Ge kapasitelerinin geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla, uygun görülen ara\u015ft\u0131rma geli\u015ftirme projelerini do\u011frudan desteklemeye yönelik 2011\/4 say\u0131l\u0131 tebli\u011fi.<\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

    <\/p>\n

    Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Biyoekonomi ile bitki – hayvan ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n ara\u015ft\u0131rma, geli\u015ftirme, üretim ve kullan\u0131m\u0131 için art\u0131 de\u011ferler üretilerek ekonomik kazanç sa\u011flanmas\u0131 hedeflenmektedir. Bu ba\u011flamda tar\u0131msal üretim özellikle, nüfus art\u0131\u015f\u0131, g\u0131da krizi, küresel \u0131s\u0131nma gibi nedenlerle biyokonominin uyguland\u0131\u011f\u0131 ve yo\u011fun yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011flayan sektörlerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Asl\u0131nda Türkiye’de tar\u0131msal yat\u0131r\u0131m alanlar\u0131 alabildi\u011fine cazip bir izlenim b\u0131rakmaktad\u0131r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-22001","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22001","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22001"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22001\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170516,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22001\/revisions\/170516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22001"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=22001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}