{"id":2326,"date":"2007-07-16T11:03:00","date_gmt":"2007-07-16T11:03:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:09","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:09","slug":"osmanli-saray-bahceleri-2326","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/osmanli-saray-bahceleri-2326","title":{"rendered":"OSMANLI SARAY BAH\u00c7ELER\u0130"},"content":{"rendered":"

\"srybhcs\"<\/i><\/span>Türk-Osmanl\u0131 kültüründe, saray bahçelerine ya da padi\u015faha ait d\u0131\u015f bahçelere ‘HasBahçe' denilirdi. Bu bahçeler ‘bostanc\u0131' denilen ki\u015filer taraf\u0131ndan korunurdu. <\/p>\n

\nBostanc\u0131lar dokuz dereceli bir s\u0131n\u0131f idiler. Bahçe ve bostan i\u015fleriyle me\u015fgul olan Bostanc\u0131lar, Hasbahçe veya Hassa bostanc\u0131lar\u0131 olarak iki k\u0131s\u0131md\u0131. Birinciler saraydaki Hasbahçe'ye, saray d\u0131\u015f\u0131ndaki bahçe ve bostanlara da hassa bostanc\u0131lar\u0131 bakard\u0131.\n<\/p>\n

\nBahçeye verilen önem, saray bahçeleri için kurulan geni\u015f kapsaml\u0131 güvenlikten de sorumlu olan ‘Bostanc\u0131' te\u015fkilat\u0131 ile de ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Geleneksel Türk Bahçesi güzellik ile kullan\u0131\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir arada ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 mekanlard\u0131r.\n<\/p>\n

  <\/p>\n

\nBu tasar\u0131m, geleneksel konuttan Saraya kadar de\u011fi\u015fmeyen bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Saray bahçelerinde de, konutta oldu\u011fu gibi, çiçek bahçeleri yan\u0131nda meyvelikler, gülhaneler ve bostanlar düzenlenmi\u015f. Ayr\u0131ca avlanma alanlar\u0131 için koruluklara da yer verilmi\u015ftir.\n<\/p>\n

\nOsmanl\u0131n\u0131n Saray ve bahçelere verdi\u011fi önem  Türk bahçesi üzerinde Bat\u0131 etkisinin görülmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 dönem ‘Lale Devri'dir. \u0130dare ve siyasi yönden bir gerileme ba\u015flang\u0131c\u0131 olan bu dönem k\u0131sal\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, güzel sanatlar ve peyzaj aç\u0131s\u0131ndan önemlidir. III. Ahmet ba\u015fta olmak üzere devlet büyükleri ve zenginlerinin yapt\u0131rd\u0131klar\u0131, Ka\u011f\u0131thane vadisinden ba\u015flayarak, Haliç ve Bo\u011faz k\u0131y\u0131lar\u0131na yay\u0131lan say\u0131s\u0131z sahil-saray, saray, kö\u015fk ve yal\u0131lar\u0131n bahçe ve korular\u0131 ile \u0130stanbul bir ‘Bahçe ve Su \u015eehri' görünümüne bürünmü\u015ftür. Bu dönemde bir taraftan küçük ölçülü bahçelerde salt Türk bahçe özellikleri, yani do\u011fa ile informal bir kayna\u015fma, bahçe ö\u011felerinin denetimli bir kullan\u0131\u015f biçimini a\u015fmayan formalizm tutkusu devam ederken , devlet adamlar\u0131n\u0131n büyük ölçüdeki bahçelerinde yabanc\u0131 etkileri yava\u015f yava\u015f kendisini göstermi\u015ftir. Avrupa'da Rönesans ve barok bahçe modas\u0131 yerini \u0130ngiliz naturalist bahçelerine b\u0131rak\u0131rken, Türk bahçesi Barok bahçelerin güzellik ve ihti\u015fam\u0131 ile büyülenmekte idi.(Albayrak, 2000)\n<\/p>\n

\nXVIII. yüzy\u0131la kadar saray bahçeleri kendilerine has Türk çizgilerinin k\u0131smen de olsa korumu\u015flard\u0131r. Ancak XIX. Yüzy\u0131lda ‘Bat\u0131 Etkileri' saray\u0131n öncülü\u011fünde bahçelere girmi\u015ftir.\n<\/p>\n

\nNeo Rönesans ve Barok üsluplar\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131kan Dolmabahçe Saray\u0131 yap\u0131l\u0131rken, bahçeleri ile beraber planland\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bunun için Avrupa saray bahçelerinde çal\u0131\u015fan bahçe mimarlar\u0131 ve bahç\u0131vanlar yüksek ücretlerle saray bahçesinin düzenlemesinde çal\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Böylelikle Avrupa saray bahçeleri düzenlerinin art\u0131k do\u011frudan Osmanl\u0131 bahçesini etkiledi\u011fi döneme girilmi\u015ftir.\n<\/p>\n

\nOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu kuruldu\u011fu andan itibaren pek çok saray, kas\u0131r ve kö\u015fk yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (Bkz. Tablo 4.1)\n<\/p>\n

\nBat\u0131l\u0131la\u015fma etkisinde Osmanl\u0131 Saray\u0131n\u0131n ve Padi\u015fahlar\u0131n\u0131n, gelenek konumu olan Topkap\u0131'dan ç\u0131karak \u0130stanbul'un farkl\u0131 yerlerinde hem yönetim hem de ikametgâh olarak kulland\u0131\u011f\u0131 belirli saraylar vard\u0131r.\n<\/p>\n

\nBunlardan Dolmabahçe, Beylerbeyi, Y\u0131ld\u0131z ve Ç\u0131ra\u011fan Saraylar\u0131 bu tez kapsam\u0131nda XIX. yy. saraylar\u0131 olarak ele al\u0131nacakt\u0131r.\n<\/p>\n

\nNOT:Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak Peyzaj tan\u0131m ve standartlar bölümünde ele al\u0131nacakt\u0131r\n<\/p>\n

\nKaynak<\/strong>;FAHR\u0130 MUTLU,2006, "X\u0131x. Yüzy\u0131l osmanl\u0131 saray bahçelerinde bat\u0131l\u0131la\u015fma'n\u0131n tasar\u0131ma etkilerinin Peyzaj tasar\u0131m ilkeleri aç\u0131s\u0131ndan irdelenmesi<\/strong>",B.Ü.Fenbilimleri Enst. Yüksek Lisans Tezi, \u0130STANBUL<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Türk-Osmanl\u0131 kültüründe, saray bahçelerine ya da padi\u015faha ait d\u0131\u015f bahçelere ‘HasBahçe' denilirdi. Bu bahçeler ‘bostanc\u0131' denilen ki\u015filer taraf\u0131ndan korunurdu. Bostanc\u0131lar dokuz dereceli bir s\u0131n\u0131f idiler. Bahçe ve bostan i\u015fleriyle me\u015fgul olan Bostanc\u0131lar, Hasbahçe veya Hassa bostanc\u0131lar\u0131 olarak iki k\u0131s\u0131md\u0131. Birinciler saraydaki Hasbahçe'ye, saray d\u0131\u015f\u0131ndaki bahçe ve bostanlara da hassa bostanc\u0131lar\u0131 bakard\u0131. Bahçeye verilen önem, saray […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[406],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-2326","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-peyzaj"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2326","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2326"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172152,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2326\/revisions\/172152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2326"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=2326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}