{"id":2328,"date":"2007-07-16T11:24:00","date_gmt":"2007-07-16T11:24:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:01:09","modified_gmt":"2025-10-23T10:01:09","slug":"beylerbeyi-sarayi-ve-saray-bahcesi-2328","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/beylerbeyi-sarayi-ve-saray-bahcesi-2328","title":{"rendered":"BEYLERBEY\u0130 SARAYI VE SARAY BAH\u00c7ES\u0130"},"content":{"rendered":"

1. Konumu ve Tarihsel Geli\u015fimi<\/strong> <\/p>\n

\n\"bylby\"<\/i><\/span>Bo\u011faz'\u0131n Anadolu yakas\u0131nda, Fatih döneminden itibaren Osmanl\u0131 padi\u015fahlar\u0131n\u0131n ilgi gösterdi\u011fi yerlerin ba\u015f\u0131nda Beylerbeyi gelmektedir. Bo\u011faz'\u0131n bu bölümü için, 'Beylerbeyi' ad\u0131ndan daha önce tan\u0131nm\u0131\u015f ad "\u0130stavroz Bahçesi"dir. O nedenle bu alan, saray\u0131n in\u015faat\u0131ndan sonra bile tan\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011fu adla an\u0131lmaya devam etmi\u015ftir (Cezar, 1971).\n<\/p>\n

\nEvliya Çelebi; seyahatname'<\/em>sinde \u0130stavroz ad\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131na de\u011finmi\u015f, Eremya Çelebi Kömürciyan da eserlerinde 17. yüzy\u0131ldaki \u0130stavroz Kasabas\u0131'na yer vermi\u015ftir. (Kömürciyan, 1987).\n<\/p>\n

 \u0130stavroz ve Kuzguncuk aras\u0131nda bugün 'Beylerbeyi' ad\u0131 verilen yer, 17. yüzy\u0131lda henüz bu ad\u0131 ta\u015f\u0131mamakta, \u0130stavroz'un bir k\u0131sm\u0131n\u0131 te\u015fkil etmektedir. \u0130nciciyan, burada IV. Murad'\u0131n bir saray\u0131n\u0131n bulundu\u011fu, fakat III. Mustafa'n\u0131n onu y\u0131kt\u0131r\u0131p arsay\u0131 halka satt\u0131rd\u0131\u011f\u0131; Beylerbeyi'nde 'Arslana\u011fz\u0131' denilen sular\u0131n akt\u0131\u011f\u0131 ve me\u015fe a\u011façlar\u0131n\u0131n gölgeledi\u011fi eski saray\u0131n yerinin de güzel bir mesire alan\u0131 oldu\u011funu söylemektedir. <\/p>\n

\nÖzellikle I. Mahmud döneminden itibaren Beylerbeyi'nin ad\u0131 daha fazla duyulmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ilgi, Beylerbeyi Saray\u0131'n\u0131n devaml\u0131 \u015fekilde elden geçirilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\nNitekim, 1734'te Beylerbeyi Saray\u0131 bahçesi, esasl\u0131 bir biçimde düzene sokulmu\u015f ve 1735'te burada bir kö\u015fk yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Cezar, 1971).\n<\/p>\n

\n18. yüzy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru I. Abdülhamid zaman\u0131nda \u0130stavroz Bahçeleri'nin büyük arazisi, bir istimlak problemi yüzünden parçalanarak halka sat\u0131lm\u0131\u015f, buras\u0131 Osmanl\u0131  \n<\/p>\n

\npadi\u015fahlar\u0131n\u0131n yazl\u0131\u011f\u0131 olmaktan ç\u0131km\u0131\u015f ve \u0130stavroz Bahçeleri önemini yitirmi\u015ftir (Batur, A.). \n<\/p>\n

\nBabas\u0131 III. Selim'in 1807 y\u0131l\u0131nda öldürülmesi üzerine Topkap\u0131 Saray\u0131'ndan  uzakla\u015fmak isteyen ve Bat\u0131l\u0131la\u015fma giri\u015fimlerini yasala\u015ft\u0131ran II. Mahmud, kendine devleti yönetecek bir saray gere\u011fi duydu\u011fu ve Bo\u011faziçi 'nde  büyük bir saray   yapt\u0131rmay\u0131 dü\u015fündü\u011fü zaman ilk akl\u0131na gelen yer eski \u0130stavroz Kasr\u0131'n\u0131n bulundu\u011fu Beylerbeyi  olmu\u015ftur. Eski \u0130stavroz Bahçesi'nin I. Abdülhamid döneminde çe\u015fitli ellere geçmi\u015f olan arazisi, sahiplerinin r\u0131zas\u0131 ile halktan paras\u0131 ödenerek geri al\u0131nm\u0131\u015f ve bugünkü Beylerbeyi Saray\u0131'n\u0131n i\u015fgal etti\u011fi alan üzerinde çe\u015fitli daireleri kapsayan iki katl\u0131, ah\u015fap ve sar\u0131 boyal\u0131 büyük bir sahil saray\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Sözen, 1991).\n<\/p>\n

\nMiss Pardoe "Harikulade bahçeleri ve kö\u015fkleriyle Beylerbeyi Saray\u0131, imparatorluk konutlar içinde en ho\u015f ve zarif olan\u0131d\u0131r, Sultan\u0131n Asya k\u0131y\u0131s\u0131ndaki yazl\u0131k saray\u0131 Bo\u011faziçi'ndeki en zarif objedir.",<\/em> Alphonse de Lamartine, " <\/em> Avrupa kral saraylar\u0131 aras\u0131nda bu kadar debdebeli, p\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131, bu kadar göz kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir yap\u0131 bilmiyorum" <\/em>ve Gerard de Nerval, "Dünyan\u0131n en güzel ve zarif ikametgahlar\u0131ndan biri olan saray…" <\/em>\u015feklindeki ifadeleriyle bu saraya olan hayranl\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirmi\u015ftir. (Arslan, 1992).\n<\/p>\n

\nEski Beylerbeyi Saray\u0131'n\u0131n bahçeleri son derece güzel ve özenle düzenlenmi\u015ftir. Miss Pardoe' nun anlat\u0131m\u0131ndan, saraya kara taraf\u0131ndan büyük mermer bir kap\u0131dan girildi\u011fi,    arkas\u0131nda üst üste taraçalar halinde düzenlenmi\u015f geni\u015f bahçelerin oldu\u011fu ve her biri yabanc\u0131 bir bahç\u0131van yönetimindeki bu bahçelerin, bahç\u0131vanlar\u0131n kendi ülkelerindeki be\u011feniye göre düzenlendi\u011fi, denize bakan taraf\u0131nda alt\u0131n yald\u0131zl\u0131  kap\u0131 ve kafesli bir duvar oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nEski Beylerbeyi Saray\u0131, \u0130stanbul'daki padi\u015fahl\u0131k saraylar\u0131 içinde Avrupal\u0131 gezginlerin en fazla ilgi hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 toplayan saray yap\u0131s\u0131 olmu\u015ftur.\n<\/p>\n

\nBugün Bo\u011faziçi Köprüsü üzerinden bak\u0131\u015f, Beylerbeyi Saray\u0131 bahçesinin Selaml\u0131k ve Harem olmak üzere aralar\u0131nda bir duvarla nas\u0131l ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermektedir. Buras\u0131, her birinden ayr\u0131 güzellikte Bo\u011faz manzaras\u0131n\u0131n görülebildi\u011fi setli bahçeler, çiçek tarhlar\u0131 ve hayvan heykelleriyle süslenmi\u015ftir. En üst sette 40 x 70 cm. geni\u015fli\u011finde, 3.m. derinli\u011finde büyük bir havuz bulunmaktad\u0131r. (Ak\u0131n, 1989).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n2 . Beylerbeyi Saray\u0131 Bahçesi <\/strong>\n<\/p>\n

\nYeni Saray\u0131n bahçeleri, gerek genel konumca, gerekse de ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ileri \u0130talyan Rönesans'\u0131na en çok yakla\u015fan Osmanl\u0131 bahçesi olma özelli\u011fini ta\u015f\u0131yarak, bu konuda ülkemizdeki tek temsilci olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kültürel miras\u0131m\u0131z\u0131n önemli bir parças\u0131 olmu\u015ftur.\n<\/p>\n

\nBugünkü Beylerbeyi Saray\u0131'na ilk girildi\u011finde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bahçe Harem Bahçesi'dir. Buradan r\u0131ht\u0131m boyunca deniz kö\u015fklerini görerek Selaml\u0131k Bahçesi'ne geçilmektedir. Burada boylu Maglonia grandiflora <\/em>(manolya) ve Platanus acerifolia <\/em>(akçaa\u011faç yaprakl\u0131 ç\u0131nar) a\u011façlar\u0131n ver bambular\u0131n aras\u0131na yerle\u015ftirilmi\u015f  bronzdan hayvan heykelleri ortadaki  havuzun çevresini süslemektedir . Bu bahçeden sonra saraya giri\u015f üç yerden olup, Harem, Selaml\u0131k ve Koltuk kap\u0131lar\u0131ndan sa\u011flanmaktad\u0131r. Bat\u0131da yer alan Selaml\u0131k kap\u0131s\u0131n\u0131n önünde yar\u0131m daireler biçiminde mermerden iki aslan heykeli bulunmakta ve buradan dört basamakla Selaml\u0131k'\u0131n giri\u015f salonuna ç\u0131k\u0131lmaktad\u0131r (Ülgen, 1997).\n<\/p>\n

\nYazl\u0131k bir sahil saray olarak yap\u0131lan Beylerbeyi Saray\u0131'n\u0131n arkas\u0131ndaki setler halinde uzanan bahçelerin bir bölümü 'Geyiklik' ad\u0131 ile an\u0131lmaktad\u0131r. Abdülaziz döneminde ku\u015fluk, güvercinlik ve aslanhane olarak ayr\u0131lan bu mekanlarda, geyikten aslana kadar birçok hayvan\u0131n bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir (Konyal\u0131, 1976). Sultan Abdülaziz'in kendisine al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 aslan\u0131n kafesi de burada yer alm\u0131\u015f ve padi\u015fah Beylerbeyi Saray\u0131'na geldikçe bununla oynam\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nA. <\/strong>Harem ve Selaml\u0131k Bahçesi<\/strong>\n<\/p>\n

\nNeo-Rönesans ve Barok stillerinin karmas\u0131ndan olu\u015fan Beylerbeyi Saray\u0131 incelendi\u011finde saray\u0131n önünde, ortadaki havuza göre simetrik olarak düzenlenmi\u015f geni\u015f ve düz  bir bahçe yer almaktad\u0131r. Bahçenin tasar\u0131m\u0131nda \u0130talyan ve Frans\u0131z bahçe stillerinden etkilenilmi\u015ftir. Saray yap\u0131t\u0131 önündeki alt düzlem bahçe, ortadaki havuza göre aksiyal ve bak\u0131\u015f\u0131ml\u0131 düzeni ile tipik bir formel stilde düzenlenmi\u015f Bat\u0131 bahçesidir. Bahçede yer alan heykelleri ve di\u011fer kent mobilyalar\u0131 da yine ayn\u0131 etkiyi belirgin bir \u015fekilde yans\u0131tmaktad\u0131r. Ancak tarhlar içinde yer alan baz\u0131 a\u011façlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bahçeyi tamamen formel stilde düzenlenmi\u015f Bat\u0131 bahçesinden ay\u0131r\u0131p Dolmabahçe Saray\u0131'nda oldu\u011fu gibi Osmanl\u0131 bahçesindeki gölgeli alanlar yaratma kavram\u0131na yakla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Alt düzlemden, ileri Rönesans-Barok stili iki yönlü merdivenlerle sarma\u015f\u0131klarla kapl\u0131 setler \u015feklinde düzenlenmi\u015f üst bahçeye ula\u015fmaktad\u0131r. O dönemde bu setlerin üzerinde, göller, ça\u011flayanlar, çiçek bahçeleri, nadide ku\u015flar\u0131n yeti\u015ftirildi\u011fi ku\u015fluklar, içinde aslan kaplan ve ba\u015fka vah\u015fi hayvanlar\u0131n gezindi\u011fi geni\u015f kafesler yer alm\u0131\u015ft\u0131r (Evyapan, 1972; Evyapan, 1974).\n<\/p>\n

\nSaray yap\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki formel stilde  düzenlenmi\u015f bahçe, hareket anlatan merdivenler dizisi ,setlerin yükseli\u015fi, heykeller veya havuz gibi bir simge ö\u011fesi ve koruluk s\u0131ralanmas\u0131 tipik bir ileri Rönesans-Barok bahçe geli\u015fimi olarak gözükmektedir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle yap\u0131t yan\u0131ndaki formel bahçe düzeni, giderek yumu\u015famakta ve sonunda korulu\u011fun do\u011fal düzenine dönü\u015fmektedir .Kendi içinde aksiyal olan bu geli\u015fim, saray yap\u0131t\u0131na göre aksiyal de\u011fildir ; aksine saraya dik bir aç\u0131 üzerinde uzanmaktad\u0131r. Ancak aksiyal geli\u015fimin alt düzlem formel stildeki bahçe ucunda denize biti\u015fi, bu yönde geli\u015fime anlam vermektedir (Evyapan, 1974)\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nBeylerbeyi Saray\u0131 bahçelerinde kullan\u0131lan farkl\u0131 form ve stilde planlanm\u0131\u015f su ö\u011feleri ve havuzlar\u0131n kullan\u0131m amaçlar\u0131 farkl\u0131l\u0131k göstermektedir. Selaml\u0131k ve Harem bahçelerinde yer alan informel stilde planlanm\u0131\u015f grotto süs havuzlar\u0131, özellikle önceleri yaln\u0131zca yazl\u0131k saray olarak kullan\u0131lan Beylerbeyi Saray\u0131 bahçelerinde serinletici etkileriyle sultanlar\u0131n daha çok tercih edecekleri mekanlar olu\u015fturmak , bunun yan\u0131s\u0131ra her iki bahçedeki sirkülasyonu yönlendirmek amac\u0131yla kullan\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Selaml\u0131k ve Harem bahçelerindeki boylu ve geni\u015f tepe tac\u0131n\u0131 sahip a\u011façlar da, t\u0131pk\u0131 Dolmabahçe Saray\u0131 Ku\u015fluk Bahçesi'nde oldu\u011fu gibi tavan etkisi yaratarak bu mekanlar\u0131n gölgeli ve serin alanlar olarak alg\u0131lanmalar\u0131na katk\u0131da  bulunmu\u015flard\u0131r.  Bunun yan\u0131 s\u0131ra Set Bahçeleri'nde yer alan dura\u011fan, büyük dikdörtgen havuz ise daha çok içinde bal\u0131k, tekneyle gezmek ya da su oyunlar\u0131 yaratmak gibi farkl\u0131 rekreasyonel amaçlar\u0131 için saray halk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na sunulmu\u015ftur.\n<\/p>\n

\nB. Set Bahçesi<\/strong>\n<\/p>\n

\nSaray\u0131n iki yan\u0131nda yer alan Selaml\u0131k ve Harem Bahçeleri'nde aksa ba\u011fl\u0131 simetri görülmekte ve mermer kap\u0131lardan kokulu ve renkli çiçeklerin bulundu\u011fu, aralar\u0131nda türlü ku\u015flar\u0131n dola\u015ft\u0131\u011f\u0131, f\u0131skiyeli havuzlar\u0131n bulundu\u011fu setli bahçeye girilmektedir. Daha çok II. Mahmut döneminde, ileri Rönesans ve Barok stilleri kar\u0131\u015f\u0131m\u0131nda düzenlenen bahçe, arazinin çok e\u011fimli olmas\u0131 nedeniyle yedi kat teras üzerinde yer almaktad\u0131r. Her terasta farkl\u0131 form ve boyutta yer verilen su ö\u011fesi, dördüncü terasta bahçenin en güzel yeri olan grottodan beslenen dikdörtgen ku\u011fu gölü ve alt terastaki Barok stilinde planlanm\u0131\u015f havuzlar ile çe\u015fmeler birbirinden kopuk bir \u015fekilde bahçede yer almaktad\u0131r. (Akdo\u011fan, 1995; \u0130skender, 1995)\n<\/p>\n

\nKurulmas\u0131 oldukça zor ve masrafl\u0131 olan setli bahçelerin en büyük ve en güzel örneklerinden birisi Beylerbeyi Saray\u0131'nda görülmektedir. Bu bahçede yedi kat ve baz\u0131lar\u0131 125 m.'ye kadar uzanan setler bulunmaktad\u0131r. Burada yedi kat set ile yetinilmeyip, arada bulunan yolun üzeri tonoz ile örtülerek bahçeye verilmi\u015f ve bu \u015fekilde bahçenin Bo\u011faziçi sahiline kadar kesintisiz devam\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Setler, ayr\u0131 ayr\u0131 bahçeler \u015feklinde i\u015flenmi\u015f ve birbirine merdivenler ve rampalarla ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak set düzeninin, Abdülaziz döneminde önemli bir revizyondan geçirilmi\u015f oldu\u011fu da görünmektedir. Özellikle yeni Beylerbeyi Saray\u0131'n\u0131n konseptine uygun bahçe düzenlemeleri, oval çiçekler, havuzlar ile üçüncü ve dördüncü seti ba\u011flayan merdivenler grubu, Abdülaziz dönemi üslubuna ba\u011fl\u0131 bir düzenlemeye i\u015faret etmektedir. Abdülaziz zaman\u0131nda merdivenler ve parmakl\u0131klar yeniden yap\u0131lm\u0131\u015f, orijinal stili de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir (Evyapan, 1974; Eldem, 1976; Yalt\u0131r\u0131k, vd, 1997)\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nGenel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda set bahçelerinde gerek setleme \u015fekilleri, gerek merdivenlerinin konum ve biçimlerinin Avrupa stili bahçe etkisini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 görülmektedir. Setler nitelikçe \u0130talyan Toskan bahçelerinde yer alan setlere benzemekte, ama say\u0131lar\u0131n\u0131n çoklu\u011fu ve her birinin geni\u015fli\u011fi ve uzant\u0131s\u0131 Toskan ölçülerini a\u015fmakta ayr\u0131ca en gerideki sette yer alan gayet geni\u015f bir havuz geli\u015fimi tamamlay\u0131p, korulu\u011funun ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 simgelemektedir. Bu nedenle ölçek olarak daha çok Frans\u0131z Barok bahçe stiline yak\u0131n ama onlar gibi e\u011fim üzerine yay\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil, setlerle ayr\u0131lm\u0131\u015f bir durumda gözükmektedir.\n<\/p>\n

\nSultan Abdülaziz zaman\u0131nda, setler esasl\u0131 de\u011fi\u015fikliklere maruz kalm\u0131\u015f, merdiven ve parmakl\u0131klar\u0131n yeniden yap\u0131lmas\u0131 ile yetinilmeyerek bütün tarhlar Natüralistlik üslubuna ve gönül zevkine göre de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Bu nedenle istinat duvarlar\u0131 ile büyük havuzdan ba\u015fka hiçbir yerde, eski düzeni hissetme olana\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nC. Büyük Havuz , Sar\u0131 ve Mermer (Serdab) Kö\u015fk<\/strong>\n<\/p>\n

\nMevcut bahçenin esaslar\u0131n\u0131 II. Mahmud 1828-1830 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda kurdurmu\u015ftur. Setler, büyük havuz, ve mermer kö\u015fkü onun eseridir. Mermer Kö\u015fkü'nün konumuna bak\u0131larak, en geç II. Mahmud döneminde, arazinin topografik verilerine uygun bir setleme sisteminin düzenlenmi\u015f oldu\u011fu söylenebilmektedir. Büyük mermer levhalarlar katlanm\u0131\u015f cepheleri nedeniyle bu ad\u0131 alan mermer kö\u015fk (Serdab Kö\u015fkü), II. Mahmud'un yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 eski Beylerbeyi Saray\u0131'ndan kalan tek yap\u0131d\u0131r. Bu kö\u015fkün kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sel- sebilleri, bunlar\u0131n alt\u0131ndaki tekneler ve bu teknelerden ta\u015fan sular\u0131 orta havuza ak\u0131tan, mermer içine oyulmu\u015f su kanallar\u0131 dikkat çekicidir. Bu su kanallar\u0131, k\u0131y\u0131 kotundan sonraki üçüncü set üzerinde, büyük havuzun gerisinde, k\u0131smen arazi içine, dördüncü sete gömülü olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\nDördüncü sette yer alan geni\u015f su ö\u011fesinin kullan\u0131m\u0131n\u0131n dura\u011fan olmas\u0131 Floransa Villalar\u0131 devrinin özelliklerini yans\u0131tmaktad\u0131r. Bahçelerde yer alan heykeller ve bahçe mobilyalar\u0131n\u0131n özellikle havuzlar\u0131n etraf\u0131nda konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131 da ileri Rönesans karakterlerini yans\u0131tmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nArka bahçe bölümünde Sar\u0131 Kö\u015fk ve Serdab Kö\u015fkü vard\u0131r. Bu üçünün aras\u0131nda ise kay\u0131kla gezilebilecek büyüklükte bir havuz yer almaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nHavuzlar ve göletler; içinde bal\u0131k tutmak, tekneyle gezmek ya da su oyunlar\u0131 yaratmak için özellikle rekreasyonel amaçlarla tasarlanm\u0131\u015flard\u0131r.\n<\/p>\n

\nD. Sahil Ön Bahçesi<\/strong>\n<\/p>\n

\nSaray\u0131n denize bakan taraf\u0131, Dolmabahçe Saray\u0131 örne\u011findeki gibi mermer bir r\u0131ht\u0131m ve yerine göre kafeslik, parmakl\u0131k ve duvar ile kapanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Duvarlar\u0131n üstünde tek tipte ve belli aral\u0131klarla konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ayd\u0131nlatma direkleri ve fenerli babalar bulunmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nYeni Beylerbeyi Saray\u0131, geni\u015f bir r\u0131ht\u0131m\u0131n gerisinde kalmaktad\u0131r. R\u0131ht\u0131m ile saray  \n<\/p>\n

\naras\u0131nda, saray kitlesinin yatay etkisini güçlendiren ve gerisindeki ye\u015fillikle birlikte çevreye uyumunu sa\u011flayan ve boydan boya kesintisiz uzanan bir duvar vard\u0131r. Beylerbeyi Saray\u0131'n\u0131n iki taraf\u0131ndaki duvarlar\u0131n içine göz gibi kö\u015fkler ilave edilerek duvarlar\u0131n yeknesakl\u0131\u011f\u0131 giderilmeye çal\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Eldem, 1976; Yalt\u0131r\u0131k, vd., 1997).\n<\/p>\n

\nE. Bitkisel Elemanlar<\/strong>\n<\/p>\n

\nBeylerbeyi Saray\u0131 bahçesi bitkisel peyzaj düzenlemesinde kullan\u0131lm\u0131\u015f olan egzotik a\u011faç ve çal\u0131lar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131; Magnolia grandiflora <\/em>(büyük çiçekli manolya), Fagus sylvatica Atropuspurea <\/em>(k\u0131rm\u0131z\u0131 yaprakl\u0131 kay\u0131n), \u0130stanbul'da tek örne\u011fi olarak saptanan Aesculus glabra <\/em>(at kestanesi), saraya tünelden giri\u015fte yer alan Ulmus glabra Pendula <\/em>(sark\u0131k dall\u0131 karaa\u011faç), giri\u015fe yak\u0131n, geni\u015f bir alanda yay\u0131lm\u0131\u015f olan Philostachys bambusodes <\/em>(bambu)'dir. Saray bahçesinin genel tasar\u0131m\u0131nda ileri Rönesans-Barok bahçe stillerinin etkili oldu\u011fu görülmektedir.\n<\/p>\n

\nMoltke, setler halindeki bahçelerde yer alan f\u0131skiyeli havuzlar\u0131n etraf\u0131n\u0131 servi ve portakal a\u011façlar\u0131ndan piramitlerin çevreledi\u011fini ve yine bu teraslarda güzel limonluklar ve kö\u015fkler bulundu\u011funu belirtmektedir. (Arslan, 1992).\n<\/p>\n

\n19. yüzy\u0131ldan bir belge Beylerbeyi Saray\u0131 ve Topkap\u0131 Saray\u0131 bahçelerinde yeti\u015fen meyve ve sebzeleri bildirmektedir: taze sak\u0131z kaba\u011f\u0131, taze fasulye, taze patl\u0131can, semizotu, taze asma yapra\u011f\u0131, ku\u015fkonmaz, çilek, limon, nane, taze üzüm, kereviz, \u015falgam, taze bakla, taze erik (Atasoy, 2002).\n<\/p>\n

\n4.1.2.3. Sonuçlar<\/strong>\n<\/p>\n