Fikret SEYMAN
\nZiraat Yük. Müh.
\n Önemi: Dünya’da ve ülkemizde en fazla tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan yonca türü medicago sativa L dir. De\u011fi\u015fik çevre ko\u015fullar\u0131na kolayl\u0131kla uyum sa\u011flar. Uzun ömürlü çok y\u0131ll\u0131k bir yem bitkisidir. Orta Anadolu Bölgemizde de sulu ko\u015fullarda ba\u015far\u0131 ile yeti\u015ftirebilen k\u0131ymetli bir yem bitkisidir. Yonca genellikle kuru ot üretimi otlatma veya silo yemi yapmak amac\u0131yla yeti\u015ftirilir. Yonca bitkisinin ye\u015fili olsun, kuru otu olsun protein, vitamin ve mineral maddelerce zengin bir kaba yem oldu\u011fundan et ve süt verimi olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, geli\u015fme ça\u011f\u0131nda olan hayvanlar için de iyi bir büyüme yemidir. Kuru ve ya\u015f halde her türlü hayvan için besleyici ve lezzetli olup, her cins hayvana verilebilir. Özellikle besi ve süt s\u0131\u011f\u0131rc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda önemli bir yeri vard\u0131r. Uygun \u015fartlarda kurutuldu\u011funda %15-17 ham protein içerir. Yoncan\u0131n di\u011fer bir özelli\u011fi de topra\u011f\u0131n fiziksel ve kimyasal özelli\u011fini olumlu yönde etkilemesidir. Derinlere giden kökleri ile derinlerdeki su ve besin maddelerinden kolayca yararlan\u0131r. Topra\u011f\u0131 derince gev\u015fetip taban ta\u015f\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Köklerdeki nodozitelerle havadan serbest azotu al\u0131p topra\u011fa tespit eder. Bu özelli\u011fi ile topra\u011f\u0131n azotça zenginle\u015fmesini sa\u011flar ve kendinden sonra ekilen bitkinin verimini art\u0131r\u0131r? Yonca erozyonu da azalt\u0131r. Di\u011fer yem bitkileri ile kar\u0131\u015f\u0131ma girer. \u0130yi adapte oldu\u011fu yerlerde uzun y\u0131llar ya\u015farsa da 7-10 y\u0131l ekonomik ürün verebilir. Bir mevsimde birçok defa biçilebilir. Sulu ve kuru ko\u015fullarda yeti\u015ftirilebilir. Sulu ko\u015fullarda 3-7, kuru ko\u015fullarda 1 biçim yap\u0131labilir. Bölgemizde 4-5 defa biçim yap\u0131labilir. Kuru ot verimi fazlad\u0131r. Yem bitkileri içerisinde en fazla kuru ot verimi yoncadan al\u0131n\u0131r. Bölgemizde 1000- 1200 kiloya kadar kuru ot al\u0131nabilir.
\n \u0130klim ve Toprak \u0130ste\u011fi: Çok geni\u015f bir adaptasyon kabiliyetine sahiptir. Her yerde yeti\u015firse de iyi büyüme ve geli\u015fmesini havas\u0131 kurak ve s\u0131cak olan bol sulu alanlarda daha iyi geli\u015fir. En iyi yeti\u015fti\u011fi topraklar t\u0131nl\u0131, çok kumlu olmayan yeteri derecede kireçli topraklard\u0131r. Toprak asitlili\u011finin pH 6.5’ dan a\u015fa\u011f\u0131 olmamas\u0131 gerekir. Yonca yeti\u015ftirilecek alanlarda taban suyu da fazla yüksek olmamal\u0131 2 m civar\u0131nda olmal\u0131d\u0131r.
\n Memleketimizin hemen hemen her yerinde yeti\u015fir, her türlü iklimde yeti\u015ftirilebilecek tür ve çe\u015fitleri mevcuttur. \u0130klim \u015fartlar\u0131na uyum kabiliyeti yüksektir.
\n Yeti\u015ftirme Tekni\u011fi:
\n * Toprak i\u015fleme tohum yata\u011f\u0131 haz\u0131rlama: Yonca yeti\u015ftiricili\u011finde toprak i\u015fleme ve tohum yata\u011f\u0131 haz\u0131rlaman\u0131n çok büyük önem ta\u015f\u0131r. Yonca tohumlar\u0131 çok küçük oldu\u011fu için ekilecek topra\u011f\u0131n bünyesini bozmadan tav\u0131nda sürülmelidir. Ekim e\u011fer ilkbaharda yap\u0131lacaksa yonca ikelecek tarla fazla kesek ç\u0131karmadan derince sürülmeli (20-25 cm). mümkünse toprak k\u0131vam\u0131nda iken sürülmesine dikkat edilmelidir. Sonbaharda sürülen bu arazi bahara kadar bu \u015fekilde b\u0131rak\u0131lmal\u0131 ilkbaharda yonca ekimine yak\u0131n dönemde ekime yeti\u015fecek \u015fekilde toprak tava geldi\u011finde ikileme aletleriyle 8-10 cm den düzgünce sürülmelidir. Gerekirse toprak yüzeyinin daha düzgün olmas\u0131 için kombikürümlerle tekrar yüzlek olarak sürülmeli, keseksiz fazla ufalanmam\u0131\u015f düzgün bir tohum yata\u011f\u0131 haz\u0131rlamaya dikkat edilmelidir. Bu i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda toprak fazlaca kabarm\u0131\u015f ise toprak yüzeyi hafifce s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ekim yap\u0131lacak toprak çok sert veya çok yumu\u015fak olmamal\u0131d\u0131r. Mümkün oldu\u011fu kadar en iyi tesviye sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.
\n * Ekim: Yonca k\u0131\u015flar\u0131 sert geçen yerlerde ilkbahar, \u0131l\u0131ml\u0131 geçen yerlerde sonbaharda ekilir. Yonca ne zaman ekilirse ekilsin iyi i\u015flenmi\u015f bir tohum yata\u011f\u0131 ister, bunun yan\u0131nda tarla tesviyesinde iyi yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Yabanc\u0131 ot tohumlar\u0131ndan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f temiz bir tarlaya, temiz bir tohum ekmek yonca yeti\u015ftiricili\u011finin ilk \u015fartlar\u0131ndand\u0131r.
\n Yonca ekimi mibzerle ekim ve serpme olarak iki \u015fekilde yap\u0131labilir. Ancak mibzerle ekim önerilmektedir. En iyi ekim \u015fekli mibzerle ekimdir. Serpme ekimin birçok mahsuru vard\u0131r. Mibzerle s\u0131raya ekim her zaman yararl\u0131d\u0131r. Ekimde bask\u0131l\u0131 mibzer kullan\u0131l\u0131r ise daha iyi olur. Yonca ot üretimi için ekiliyor ise sulu sahalarda s\u0131ra aral\u0131\u011f\u0131 18-20 cm tohum için ekiliyor ise s\u0131ra aral\u0131\u011f\u0131 50-60 cm olmal\u0131d\u0131r. K\u0131raç arazide ot için yonca ekiliyor ise s\u0131ra aral\u0131\u011f\u0131 50-60 cm olmal\u0131d\u0131r. Mibzerle ekim yap\u0131l\u0131yor ise sulu ko\u015fullarda 1,5-2 kg, kuru ko\u015fullarda 1 kg tohum yeterli olmaktad\u0131r. Toprak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tam istenildi\u011fi gibi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 hallerde ise bu miktar biraz daha art\u0131r\u0131larak 2-2,5 kg’a kadar ç\u0131kar\u0131labilir. Elle serpme olarak yap\u0131lacak ekimlerde at\u0131lacak tohum miktar\u0131 4-5 kg.\u0131 geçmemelidir. Yonca tohumlar\u0131 çok küçük oldu\u011fu için fazla derine ekilmemeli, topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak 1,5-2 cm olmal\u0131d\u0131r. Ekimden sonra tohumlar\u0131n toprakla temas\u0131n\u0131 sa\u011flamak için mutlaka merdane çekilmelidir. Yonca tohumunun iyi ve mütecanis bir ç\u0131k\u0131\u015f için tavl\u0131 topra\u011fa ekilmesi tavsiye edilir. Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z yonca tohumunda küsküt ve yabanc\u0131 ot tohumlar\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131na çe\u015fit ve bölge özelli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131na dikkat edilmelidir.
\n * Gübreleme: Yonca ekilecek sahalar bitki besin maddeleri yönünden analiz edilmeli, eksikli\u011fine göre besin maddeleri tamamlanmal\u0131, buna göre gübreleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yonca di\u011fer bitkilerde oldu\u011fu gibi azotu köklerindeki nodoziteler arac\u0131\u011f\u0131l\u0131 ile havan\u0131n serbest azotundan temin eder. Ancak bu bakterilerin faaliyete geçebilmesi için o yere daha önceki y\u0131llarda yonca ekilmi\u015f olmas\u0131 veya topra\u011f\u0131n haz\u0131r bakteri kültürü ile a\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekir. Azot bitki besin maddesi yoncan\u0131n zararl\u0131 otlarla rekabetini art\u0131rmakta, hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 korumakta, geli\u015fmenin daha h\u0131zl\u0131 iyi olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Yonca tohumu ekilece\u011fi zaman 100 kg. tohuma 1 kg hesab\u0131yla bakteri kültürü kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak ekim yap\u0131l\u0131rsa uygun a\u015f\u0131lama sa\u011flanm\u0131\u015f olur. Ekilecek tohum bakteri kültürü ile a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ise ekim y\u0131l\u0131nda dekara 3-4 kg saf azotu kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde azotlu gübre verilmelidir. Yonca için esas besin maddesi fosfordur. Sulan\u0131r ko\u015fullarda tavsiye edilen fosforlu gübre miktar\u0131 8 kg\/da P2O5’tir. Ekimden sonra di\u011fer y\u0131llarda 2-4 kg P2O5 verilmesi yoncan\u0131n geli\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan yararl\u0131d\u0131r. Ekimden sonraki y\u0131llarda azotlu gübreleme yap\u0131lmaz.
\n Yoncan\u0131n potasyuma fazla ihtiyaç duyan bir bitkidir. Karadeniz Bölgemiz hariç topraklar\u0131m\u0131z potasyum yönünden zengin oldu\u011fu için genellikle yoncan\u0131n potasyumlu gübreye ihtiyac\u0131 yoktur.
\n * Bak\u0131m: Yonca bitkisi yeni çimlendi\u011fi genç dönemlerinde yabanc\u0131 otlarla rekabet edemez, yabanc\u0131 otlar geli\u015fmesini engeller. Bunun için ot tohumlar\u0131ndan ari bir toprak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile yine ot tohumlar\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f, elenmi\u015f tohum ekilmesi gerekmektedir. Bu tedbirlere uyulursa fazla ot ç\u0131kmaz, ancak yine de yabanc\u0131 ot ç\u0131kar ise bunlarla mücadele rüzgardan ve di\u011fer etkenlerden korumak için gev\u015fek bir \u015fekilde ba\u011flan\u0131r. A\u015f\u0131 sürgünü bu dönemde çok h\u0131zl\u0131 büyür. Ba\u011flar\u0131n a\u015f\u0131ya zarar vermemesi için s\u0131k s\u0131k kontrol edilir. Gerekli görülen ba\u011flar çözülüp yeniden ba\u011flan\u0131r. Bu arada a\u015f\u0131 bölgesinde bol miktarda yabani sürgünler olu\u015fur. Bu sürgünler taze iken elle yolunur, s\u0131yr\u0131l\u0131r ve keskin bir b\u0131çakla temizlenir. A\u015f\u0131lara zarar vermeden ot alma, çapalama, sulama, gübreleme, zirai mücadele i\u015fleri yap\u0131l\u0131r.
\n Haziran ortalar\u0131nda veya gündönümünden sonra a\u015f\u0131 noktas\u0131 üstündeki yabani k\u0131s\u0131m düzgün bir \u015fekilde kesilip, at\u0131l\u0131r. A\u011faç üzerine a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f gözler kuvvetli sürgün vereceklerinden rüzgar\u0131n k\u0131rmamas\u0131 için gerekli önlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131l\u0131 çö\u011fürler bir yaz boyunca büyümeye devam eder. Gerekli görülmesi halinde bunlar o yaz sürgün budamas\u0131 yap\u0131labilir. Hastal\u0131ks\u0131z ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 fidan elde etmek için zirai mücadele i\u015fleri ihmal edilmemelidir. Aksi takdirde hastal\u0131k ve ha\u015fereler fidanlarla birlikte çevreye yay\u0131l\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fikret SEYMAN Ziraat Yük. Müh. Önemi: Dünya’da ve ülkemizde en fazla tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan yonca türü medicago sativa L dir. De\u011fi\u015fik çevre ko\u015fullar\u0131na kolayl\u0131kla uyum sa\u011flar. Uzun ömürlü çok y\u0131ll\u0131k bir yem bitkisidir. Orta Anadolu Bölgemizde de sulu ko\u015fullarda ba\u015far\u0131 ile yeti\u015ftirebilen k\u0131ymetli bir yem bitkisidir. Yonca genellikle kuru ot üretimi otlatma veya silo yemi yapmak […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[425],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-265","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarla-bitkileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=265"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":173066,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/265\/revisions\/173066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=265"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}