![\"\"](\"http:\/\/www.vejetaryen.net\/ekoloji\/gdo\/images\/canavar1.jpg\")
Geneti\u011fi De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmal\u0131 (GDO) ürünlerin Türkiye'ye girmesinin önünü açan 26 Haziran tarihli Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 Talimat\u0131, daha uygulanmadan 27 Temmuz'da yine Tar\u0131m ve Köyi\u015fleri Bakan\u0131 Mehdi Eker imzal\u0131 yaz\u0131yla yürürlükten kald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Geneti\u011fi De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Ürünler, on y\u0131ldan fazla süredir tüm dünyada tart\u0131\u015f\u0131lmakta; zararlar\u0131, olas\u0131 faydalar\u0131 konu\u015fulmakta. <\/p>\n
Bu yaz\u0131da ben sizlere GDO (geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar) hakk\u0131nda hem kendi fikirlerimi iletmek hem de konuyu olabildi\u011fince basit \u015fekilde anlat\u0131p, kendi karar\u0131n\u0131z\u0131 olu\u015fturmak veya berkitmenize yard\u0131m etmek istiyorum. <\/p>\n
Öncelikle GDO' nun ne oldu\u011funu aç\u0131klayal\u0131m. (Bu aç\u0131klamay\u0131 yaparken tar\u0131msal üretimde GDO' yu anlataca\u011f\u0131z.)<\/p>\n
GDO Nedir?<\/strong><\/u><\/p>\n GDO (geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar), basit anlat\u0131m\u0131 ile bir canl\u0131n\u0131n embriyo hücresindeki DNA kodunu de\u011fi\u015ftirmek demektir.<\/p>\n Neden GDO Tekni\u011fine \u0130htiyaç Duyulur?<\/strong><\/u><\/p>\n Bir tar\u0131msal ürünü bol ve kaliteli üreterek iyi gelir elde etmek, günümüzde baz\u0131 \u015fartlar\u0131 yerine getirmeye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu \u015fartlar:<\/p>\n 1- (Bitkiler için) Üretti\u011finiz bitkilerin hastal\u0131ks\u0131z ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 yeti\u015fmesi \u0130\u015fte tüm bu ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamak için ilaçlar, gübreler kullanman\u0131n yan\u0131nda tar\u0131m\u0131 yap\u0131lacak ürünün DNA kodunu de\u011fi\u015ftirmek de karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 artt\u0131racak bir unsurdur.<\/p>\n GDO Olmaz \u0130se Açl\u0131k m\u0131 Olur?<\/strong><\/u><\/p>\n Dünyadaki tar\u0131msal üretim ve tüketime bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman baz\u0131 bölgelerde açl\u0131k ve baz\u0131 bölgelerde fazla tüketim oldu\u011funu görebiliriz. Dünyada ortalama bir insan\u0131n günlük kalori ihtiyac\u0131 2000 ila 3000 kalori aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. 2001-2003 y\u0131l\u0131 FAO verilerine göre dünya nüfusunun büyük k\u0131sm\u0131 günde 3000 kalori ve üzeri enerji tüketirken genelde Afrika ülkelerindeki küçük bir nüfus günlük 2000 kalori ve civar\u0131 enerji tüketmektedir. (Kaynak:http:\/\/faostat.fao.org\/Portals\/_Faostat\/documents\/pdf\/sources_of_dietary_energy_ Sonuçta konuyla ilgili çal\u0131\u015fan tüm ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve ilgililer bilmektedir ki açl\u0131k bir tar\u0131msal üretim de\u011fil, g\u0131da da\u011f\u0131t\u0131m sorunudur. Üretim yeterlidir ve daha uzun süre yeterli olacakt\u0131r. Ancak g\u0131da ihtiyaç sahibine yeterli seviyede ula\u015famamaktad\u0131r.<\/p>\n \nGDO' yu kimler ister?<\/strong><\/u><\/p>\n GDO' yu en ba\u015fta ürün geli\u015ftirebilecek sermaye birikimi ve sa\u011flam da\u011f\u0131t\u0131m alt yap\u0131s\u0131 olan uluslar aras\u0131 firmalar ister. Çünkü bu ürün ile GDO üretimi yapamayacak kadar küçük bir çok firmaya kar\u015f\u0131 büyük rekabet avantaj\u0131 sa\u011flarlar.<\/p>\n Bir de pek bilinmez ancak GDO' yu, konu ile ilgili çal\u0131\u015fan bilim adamlar\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar isterler. Dü\u015fünün ki çok iyi yemek yap\u0131yorsunuz. Bunun için y\u0131llarca e\u011fitim ald\u0131n\u0131z ve gerçekten yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yemekler ö\u011frendiklerinizin hakk\u0131n\u0131 verecek kadar iyiler. Birileri bir gün size diyor ki "yapt\u0131\u011f\u0131n yemekler zararl\u0131, art\u0131k yapma !". Do\u011fal olarak siz de yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yemeklerin zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmak ister, bunu ispatlamaya çal\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Aksi halde y\u0131llar süren ara\u015ft\u0131rma, çaba ve masraflar bo\u015fa gidecektir.<\/p>\n Ben de bir süre GDO' lar konusunda ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131m ve bilgiler edindim. \u0130nsan böyle bilgiler edinince elbet bu bilgilerini ürüne dönü\u015ftürerek kullanmak istiyor. Çevremde konuyu ara\u015ft\u0131ran ve bilen birçok ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, asl\u0131nda herkesin oldu\u011fu gibi üçe ayr\u0131lm\u0131\u015f durumda. Birinci büyük grup GDO' nun mutlak gerekli oldu\u011funu savunanlar. \u0130kinci daha küçük grup kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k olup, soruna genel bir karar verilmesini bekleyenler. Sonuncu ve en küçük grup ise ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 halde konuyla ilgili ürün üretilmesine kar\u015f\u0131 ç\u0131kan ve GDO' lara kar\u015f\u0131 olanlar.<\/p>\n Benim dü\u015fünceme göre bir konuyu en iyi bilen grup, belli bir dü\u015füncenin kabul edilmesini isterse, o dü\u015fünce zamanla mutlaka kabul edilir.<\/p>\n Yani ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve bilim adamlar\u0131 ve onlar\u0131 finanse edenler (çünkü bu ara\u015ft\u0131rmalar büyük masraflar gerektirir) e\u011fer GDO' nun zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylemeye ve ispat etmeye kararl\u0131larsa ve GDO' nun zarars\u0131z oldu\u011funu söylemek birçok ki\u015fi ve kurumun bol para kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacaksa, bu sav bir gün mutlaka kabul edilecektir.<\/p>\n Tüm bu bilgilerden sonra http:\/\/groups.google.com.tr\/group\/hayvancilik\/attach\/7c5439b3878da1cd\/ HAYBESBILDER+GDO+RAPOR.doc?part=5 internet adresinde detay içeri\u011fi bulunan raporun sonuç k\u0131sm\u0131nda belirtilen de\u011ferlendirmelere cevap vermek istiyorum. Bu cevaplar maddelerde bahsedilen yarg\u0131lar\u0131 çürütmek amaçl\u0131 de\u011fil, konuyu de\u011ferlendirmek ve aç\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak amaçl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Hayvan Besleme Bilim Derne\u011fi GDO Raporu Sonuç Bildirgesi<\/strong><\/u> (cevaplar\u0131m her maddenin alt\u0131nda olacakt\u0131r):<\/p>\n 1-Rapora konu olan dernekler taraf\u0131ndan iddia edildi\u011fi gibi bu tip yem kaynaklar\u0131n\u0131n GDO ile ilgili yasal düzenleme yapm\u0131\u015f ülkelerde kabul edilmedi\u011fi yönündeki ifadeleri gerçe\u011fi yans\u0131tmamaktad\u0131r. Evet, dünyada birçok ülkede GDO' lar yasak de\u011fildir ancak yukar\u0131da bahsetti\u011fim kurallar s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya uygulanmaktad\u0131r. Oysa ülkemizde akredite hatta akredite olmayan bir GDO analiz laboratuar\u0131 bile yoktur. E\u011fer ülkemizde gerekli yasa ve yönetmelikleri olu\u015fturur ve yukar\u0131da anlatt\u0131\u011f\u0131m geli\u015fmi\u015f ülke GDO onay yöntemini uygulayabilirsek, o zaman GDO' lar\u0131n kullan\u0131m\u0131na izin verip vermemeyi dü\u015fünebiliriz. \u015eu anda bundan bahsetmek bile komiktir.<\/p>\n 2-GDO m\u0131s\u0131r kullan\u0131larak hayvanlar üzerinde yap\u0131lan bilimsel çal\u0131\u015fmalar; M\u0131s\u0131r ve di\u011fer GDO yemlerin hayvanlara yedirilmesinin onlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve ürün güvenli\u011fi aç\u0131s\u0131ndan her hangi bir risk olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermektedir. A-<\/strong> "ALEXANDER, T., W., REUTER, T., AULRICH, K., SHARMA, R., OKINE, E. K., DIXON, W. T. &MCALLISTER, T. A. (2007) Canl\u0131 hayvan üretiminde biyoteknoloji yoluyla elde edilen yeni bitki moleküllerinin tespitinin ve ak\u0131betinin incelenmesi. Animal Feed Science and Technology. 133, 31-62." <\/p>\n kayna\u011f\u0131nda detayl\u0131 \u015fekilde aç\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi GD'li bitkiler ile beslenen hayvanlar\u0131n ürünlerinde (et, süt, yumurta) halen güvenilebilir ve geçerli bir izleme tekni\u011finin bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n B-<\/strong> Hayvanlardaki izleme tekni\u011fi halen güvenilebilir ve geçerli de\u011fildir ancak insanlarda yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada, GD' li soya yedirilen 19 denekten birinin stomas\u0131nda bulunan GD miktar\u0131 maksimum 3,7% olarak tespit edilmi\u015ftir. Bu önemli bir bulgudur ve GD' li bitkisel ürün tüketen canl\u0131ya GD' li ürünün hücresinden DNA aktar\u0131m\u0131n\u0131n olabilece\u011finin ispat\u0131d\u0131r.<\/p>\n Kaynak:<\/u> NETHERWOOD, T., MARTIN-ORUE, S. M., O'DONNEL, A. G. GOCKLING, S., GRAHAM, J., MATHERS, J. C. & GILBERT, H.J. (2004) \u0130nsan gastrointestinal yolundaki transgenik bitki DNA's\u0131n\u0131n kal\u0131nt\u0131la\u015fmas\u0131 tespiti. Nat Biotechnol, 22, 204-9.<\/p>\n C- <\/strong>Dünya çap\u0131nda yap\u0131lan GDO analizleri hala tam do\u011fru ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 de\u011fildir. GD' li bir bakteri içeren süt ile organik ve GD içermeyen bakteriye sahip iki ayn\u0131 süt örne\u011finden ikisi de GD' li veya ikisi de GD' siz gibi sonuçlar ç\u0131kabilmektedir. Dünya çap\u0131nda analiz etkinli\u011fi dü\u015füktür. Bunun temel sebebi, insanl\u0131k olarak daha hücre içi i\u015fleyi\u015fin maalesef ancak küçük bir k\u0131sm\u0131na vak\u0131f olabilmemizdir.<\/p>\n D-<\/strong> DNA s\u0131rlar\u0131n\u0131 tam çözmemizin daha as\u0131rlar alaca\u011f\u0131 büyük bir kütüphane, büyük bir s\u0131r küpüdür. Ancak net bildi\u011fimiz bir özelli\u011fi vard\u0131r ki, insan ço\u011fal\u0131rken mevcut DNA kodunun kopyas\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 çocu\u011funa aktar\u0131r. Belki bir-iki nesil GDO' lu g\u0131da tüketiminin hiçbir zarar\u0131 olmayacakt\u0131r. Ancak her ku\u015fakta biriken GD DNA kodlar\u0131, belki üç ku\u015fak sonra tüm insanl\u0131\u011f\u0131n geri dönü\u015fsüz \u015fekilde yok olmas\u0131na sebep olacakt\u0131r. \u015eu an kimse bu iddiay\u0131 net olarak ret edebilecek bilgiye sahip de\u011fildir. Söz konusu sav\u0131 çürütmenin tek yolu insan üzerinde en az üç ku\u015fak (belki daha fazla) in vivo (gerçek ortam) denemeleri yapmakt\u0131r. (Farelerle ve tavuklarla yapaca\u011f\u0131m\u0131z denemeler net sonuç vermeyecektir. DNA kodlar\u0131m\u0131z ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131m\u0131z farkl\u0131d\u0131r.) Bence bu denemeyi yapmadan kimsenin konuyla ilgili net ve do\u011fru sonuç bilgisi vermesi mümkün de\u011fildir.<\/p>\n 3-GDO m\u0131s\u0131r da dâhil GDO yem kaynaklar\u0131 dünyada pek çok ülkede oldu\u011fu gibi, Avrupa Birli\u011fi ülkelerince de ithal edilmekte ve hayvan yemi olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. <\/strong><\/p>\n Cevap 3: <\/strong>Do\u011frudur. Ancak bu, birinci maddede aç\u0131klad\u0131\u011f\u0131m s\u0131k\u0131 risk analizleri yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tedrici onay yöntemi ile yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n 4- Avrupa Birli\u011fi yasalar\u0131 GDO ürünler yasaklamamaktad\u0131r. Ancak oldukça kat\u0131 bir prosedür sonucu bu tip ürünler onay alabilmektedir. Mevcut durumda 8 GM yem maddesinin (4 m\u0131s\u0131r, 3 kolza, 1 soya) Avrupa Birli\u011fine ithalat\u0131 ve hayvan yemi olarak kullan\u0131m\u0131nda hiçbir engel yoktur. 5-Avrupa Birli\u011fi ilgili yasalar\u0131 bu tip hammaddeler e\u011fer yem olarak kullan\u0131lacaksa etiketlemeyi zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Ancak GDO yemleri yiyen hayvanlardan elde edilen et, süt, yumurta vb. ürünlerin etiketlenmesi zorunlu de\u011fildir ki; bu GDO yemlerin güvenli oldu\u011funu, risk yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösteren önemli bir yasad\u0131r.<\/strong><\/p>\n Cevap 5:<\/strong> Daha önce bilimsel verilerle gösterdi\u011fimiz gibi hayvansal ürünlerde GD izleme teknikleri hala yeterli de\u011fildir. Bu sebeple hayvansal ürünlerde etiketleme yap\u0131lmamas\u0131 bence GDO yemlerin güvenli oldu\u011funu göstermez. Bu durum ancak GD yemle beslenen hayvanlar\u0131n ve bu hayvanlar\u0131n ürünlerinin izlenebilirli\u011finin imkâns\u0131za yak\u0131n oldu\u011funun ispat\u0131d\u0131r. Geli\u015fmi\u015f ülkeler geli\u015fmemi\u015f ülkelerden farkl\u0131 olarak, kontrol edemedikleri durumlar\u0131 yasalarla tan\u0131mlayarak gülünç duruma dü\u015fmemeyi ba\u015far\u0131rlar.<\/p>\n Bu arada etiketleme konusu da ilginç bir konudur. Evet, e\u011fer GD g\u0131dalar\u0131n ülkeye giri\u015fine izin verilecekse mutlaka etiketleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak yüzde kaç oran\u0131nda genetik de\u011fi\u015fime izin verilecektir? Cevab\u0131 aranacak en öneli soru bu olmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n Avustralya, Yeni Zelanda ve Avrupa Birli\u011fi' nde % 1 ve daha fazla GDO içeren g\u0131da ürünleri için etiketleme zorunlulu\u011fu olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Japonya' da bu oran % 5' tir. Güney Kore' de ise ürünün içerisindeki ilk be\u015f maddede (the top 5 ingredients), GDO oran\u0131n\u0131n % 3 ve üzeri olmas\u0131 durumunda etiketleme zorunludur (Jurgens, J., 2006. Genetically modified organisms, Siliker, Inc. Iowa Laboratory, http:\/\/www.silliker.com\/html\/labservices_gmo.php) <\/p>\n Buna göre Türk insan\u0131n\u0131n hayati risk alma oran\u0131 yüzde kaç olarak ve kim taraf\u0131ndan belirlenecektir? Yasay\u0131 ç\u0131karacak yetkililer nas\u0131l bir vebal alt\u0131na girecek olduklar\u0131n\u0131n bilincindeler midir?<\/p>\n 6-Avrupa Birli\u011fi ülkelerinde de GDO m\u0131s\u0131r ekimi yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130spanya' da çiftçi tohum ekimine haz\u0131rl\u0131k, arazinin bak\u0131m\u0131, hasat edilmi\u015f arazinin i\u015flenmesi gibi i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda GD tohum tedarikçisi ve çiftçi aras\u0131nda sözle\u015fmeye ba\u011flanm\u0131\u015f yükümlülüklere s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya uymal\u0131d\u0131r. Di\u011fer araziler ile GD ürün üretilen araziler aras\u0131 50 metre güvenlik mesafesi b\u0131rak\u0131lmak zorundad\u0131r. Konvansiyonel ürünlerin çiçeklenme süresince kazara olu\u015facak çapraz bula\u015fmay\u0131 önlemek için GD ürünlerin tahmin edilen çiçeklenme zaman\u0131 beyan edilmelidir. Tüm bunlara ek olarak, dört s\u0131ra konvansiyonel m\u0131s\u0131r ekilmi\u015f bir tampon bölge, GD polen tuza\u011f\u0131 gibi i\u015flev görecektir (Kalla, 2005).<\/p>\n Danimarkal\u0131 GD çiftçisi, kom\u015fular\u0131na izin verilmi\u015f bir GD ürün yeti\u015ftirme niyeti oldu\u011funa dair bilgi vermelidir. Bu bilgilendirme resmi bir tescil olarak sunulur. GD üreticisi ayn\u0131 zamanda, hangi GD ürünü üretiyor olursa olsun yasal bir zorunluluk olan "GDO lisans\u0131" alabilmek için GD üreticilerine özel bir e\u011fitim almak zorundad\u0131r. Danimarka tohum sanayi, baz\u0131 GD ürünlerde (kanola, çim ve yonca gibi) ayr\u0131\u015ft\u0131rma tolerans\u0131n\u0131n % 0,1 seviyesinde olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile teknik sorunlar öngördü\u011fü için bu ürünleri geçici olarak durdurmu\u015ftur (Kalla, 2005).<\/p>\n Almanya'da, % 0,9'dan daha az GD içeren ürün teslim etmek için bir sözle\u015fme imzalam\u0131\u015f olan GD-d\u0131\u015f\u0131 ürün üreten çiftçi, söz konusu üründe e\u015fik seviyenin a\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda, GD üretim yapan kom\u015fu çiftçileri Alman yasalar\u0131na göre ortak sorumlu gösterebilir. \u0130zin verilmi\u015f GD ürünlerle ilgili olas\u0131 kaza durumunda sözle\u015fme \u015fartlar\u0131ndan do\u011fan yükümlülükler, GD üreticisi çiftçi taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131r. GD üreticisi çiftçi, elinden gelenin en iyisi ile tüm güvenlik önlemlerini alm\u0131\u015f, tüm ayr\u0131\u015ft\u0131rma protokollerini uygulam\u0131\u015f olsa da kaza durumunda sözle\u015fme \u015fartlar\u0131ndan do\u011fan yükümlülükleri kar\u015f\u0131lamak zorundad\u0131r (Kalla, 2005).<\/p>\n Kaynak:<\/u> Kalla, R., 2005. European national laws for coexistence of crops – implications for Australia. Director Korn Technologies, (http:\/\/gmopundit2.blogspot.com\/2005\/11\/ 7-Ülkemizde ‘Ulusal Biyogüvenlik Yasas\u0131'n\u0131n uzla\u015fma sa\u011flanarak ç\u0131kar\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131 büyük bir eksikliktir. Ancak siyasi hatalar\u0131n faturas\u0131n\u0131 hayvanc\u0131l\u0131k sektörüne ç\u0131karmak do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n Cevap 7:<\/strong> Bence sorun genel anlam\u0131 ile ülkesel ideoloji eksikli\u011fidir. Hükümetler de\u011fi\u015ftikçe de\u011fi\u015fen ideolojiler, yasama birimlerinin karar vermesini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ancak yine de detayl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmadan GDO' lara izin vermeyen ve tüm küresel bask\u0131lara gö\u011füs geren devletimiz ve bu konuda büyük gayret sarf eden sivil toplum kurulu\u015flar\u0131m\u0131zla gurur duyuyorum. Do\u011frudur, istem d\u0131\u015f\u0131 olarak GDO' lar ülkemize girmi\u015ftir ancak milli irade bunu hala resmen onaylamam\u0131\u015ft\u0131r. Kuvvetle muhtemeldir ki bu duru\u015f, birkaç nesil sonra tarihte milletimizin takdir edilece\u011fi bir sonuç do\u011furacakt\u0131r.<\/p>\n 8-‘Ulusal Biyogüvenlik Yasas\u0131'n\u0131n kabulüne dek bu konunun speküle edilmemesi gerekir. Zira insanlar\u0131m\u0131z\u0131n endi\u015feye sevk edilerek, son derece de\u011ferli, biyolojik de\u011feri yüksek g\u0131dalardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131, mahrum b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 vebali kald\u0131r\u0131lamaz bir davran\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n Cevap 8:<\/strong> FAO verilerinden de gördü\u011fümüz kadar\u0131 ile dünya açl\u0131k içerisinde de\u011fildir. Olan kesimlerinde ise sorun üretimle de\u011fil lojistik ile ilgilidir. Ülkemizde ki\u015fi ba\u015f\u0131na kalori tüketimi 3000 ve üzeridir. (Kaynak:http:\/\/faostat.fao.org\/Portals\/_Faostat\/documents\/pdf\/ 9-GDO ham maddeler Avrupa Birli\u011fi de dahil tüm dünyada kullan\u0131lan güvenli yemler olmas\u0131 nedeni ile derne\u011fimiz bu konuda bir giri\u015fimde bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Aksi bir durumda, hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve elde edilen ürünlerin güvenli\u011fi konusunda en ufak bir endi\u015fe ve bilimsel veri olmas\u0131 halinde buna ilk kar\u015f\u0131 ç\u0131kacak kurum HAYVAN BESLEME B\u0130L\u0130M DERNE\u011e\u0130 olacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n Cevap 9: <\/strong>Çok de\u011ferli dernek üyelerinin yukar\u0131da yazd\u0131klar\u0131m\u0131 tekrar tekrar okuyup, verdi\u011fim kaynaklar\u0131 incelemesi sonucu yeni bir yarg\u0131ya varmas\u0131n\u0131 gönülden dilerim. Talep etmeleri halinde http:\/\/www.tarimsal.com\/ web adresinde detay\u0131 bulunan "TARIMDA GENET\u0130K OLARAK DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130LM\u0130\u015e ORGAN\u0130ZMALAR" adl\u0131 çal\u0131\u015fmam\u0131 kendilerine arma\u011fan etmekten memnun olurum.<\/p>\n Maalesef baz\u0131 yollar\u0131n, karar verip ilk ad\u0131m at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda geri dönü\u015fsüz oldu\u011funu bildirir, herkese sayg\u0131 ve sevgilerimi sunar\u0131m.<\/p>\n Hakan Ozan Erzincanl\u0131 <\/p>\n
\n2- Ürünün güzel görünmesi ve mü\u015fteri isteklerine uygun özellikleri içermesi.
\n3- Birim alandan maksimum ürün elde edilmesi.<\/p>\n
\nconsumption.pdf) Tabii ki açl\u0131k incelenirken sadece enerjiye de\u011fil, protein tüketimine de bakmak gerekir. Protein tüketimi incelendi\u011finde ülkenin geli\u015fmi\u015flik düzeyi artt\u0131kça protein tüketiminin artt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n
\n<\/strong>
\nCevap 1:<\/strong> Burada \u015fu konuyu aç\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015ftural\u0131m: bir ülkede tüm GDO' lu ürün veya yemlerin bir anda kabul veya ret edilmesi diye bir \u015fey söz konusu de\u011fildir. Buna göre ülkelerin GDO' lu ürün kabul ölçütleri vard\u0131r. Örne\u011fin GDO' lu bir m\u0131s\u0131r çe\u015fidini üreten firma öncelikle ürününü satmak amaçl\u0131, sat\u0131\u015f\u0131 yapmak istedi\u011fi ülkeye ba\u015fvuru yapar. Bu ba\u015fvuruyu alan ülke komisyonu, ürünün ne \u015fekilde GDO yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceler. Ürünün DNA' s\u0131ndaki genetik de\u011fi\u015fimin yüzdesine bakar. Daha sonra çok, ama çok kapsaml\u0131 bir risk analizi uygular. Tüm bunlar\u0131n sonucunda ilgili ürünün ülkede kullan\u0131m\u0131na k\u0131smen izin verebilir. K\u0131smen diyoruz çünkü tam izin hemen ç\u0131kmaz. Mesela 2003 y\u0131l\u0131nda yem olarak kullan\u0131m\u0131na, 2004 y\u0131l\u0131nda insan g\u0131das\u0131 olarak kullan\u0131m\u0131na ve 2005 y\u0131l\u0131nda ülkede tar\u0131msal olarak üretiminin yap\u0131lmas\u0131na izin verebilir. (Detayl\u0131 bilgiyi www.oecd.org\/biotrack web sitesinde bulabilirsiniz.) Bu ba\u011flamda komisyon DNA' daki de\u011fi\u015fimin ülkenin belirledi\u011fi ölçütlerde yüksek oldu\u011funu belirlerse ürünü tamamen reddedebilir. Yine ürünün polen kaç\u0131\u015f\u0131 ve birlikte yeti\u015ftirilebilirlik aç\u0131s\u0131ndan çevre riskleri bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünüyorsa ürünün ülkede tüketimine izin verip, tar\u0131msal olarak üretimini yasaklayabilir.<\/p>\n
\n<\/strong>
\nCevap 2: <\/strong>Bu madde çok do\u011fru ve gerçekçi de\u011fildir. Lakin:<\/p>\n
\n<\/strong>
\nCevap 4:<\/strong> Do\u011frudur. Birinci maddede aç\u0131klad\u0131\u011f\u0131m s\u0131k\u0131 risk analizleri yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tedrici onay yöntemi ile yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
\n<\/strong>
\nCevap 6:<\/strong> Do\u011frudur. Ancak GDO ürün üreticileri ve üretim izinleri ile ilgili yüne çok s\u0131k\u0131 kurallar ve yasalar vard\u0131r. Ayr\u0131ca her Avrupa ülkesinde kurallar ülkeye özgü ve farkl\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Buna göre:<\/p>\n
\neuropean -national-laws-for-coexistence.html).<\/p>\n
\nsources_of_dietary_energy_consumption.pdf) Dolay\u0131s\u0131 ile ülkemizde de açl\u0131k sorunu yoktur. Açl\u0131k ülkemiz için de bir lojistik ve da\u011f\u0131t\u0131m sorunudur. Buna göre insanlar\u0131m\u0131z\u0131n g\u0131da güvenli\u011fi aç\u0131s\u0131ndan güvenli\u011fi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r olan GDO' lardan korunuyor olmas\u0131 bir vebal de\u011fil; olsa olsa di\u011fer milletlerin elde edemedi\u011fi nadir bir mükâfatt\u0131r.<\/p>\n
\nZiraat Yüksek Mühendisi
\nhttp:\/\/www.tarimsal.com\/<\/p>\n