Makarnal\u0131k ve ekmeklik bu\u011fday\u0131n kalitesini belirleyen faktörler aras\u0131nda özellikle cams\u0131l\u0131k önemli bir yer tutmaktad\u0131r.
\n
\n Cams\u0131l\u0131k: Hububatta züccaciyat yani cams\u0131l\u0131k, protein oran\u0131n\u0131n ölçüsü oldu\u011fundan kalite faktörü olarak kabul edilir. Makarnal\u0131k bu\u011fdaylardaki cams\u0131l\u0131k ürünün protein oran\u0131n\u0131, ekmeklik bu\u011fdaylardaki cams\u0131l\u0131k ise unun özünün ve ekmeklik veriminin bir göstergesidir.
\n Dönme: Danede dönme sözcü\u011fünden cams\u0131 dane veren çe\u015fitlerde yumu\u015fak unlu danelerin görülmesi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Danelerde beyaz ve unlu lekeler olarak görülen yap\u0131sal de\u011fi\u015fiklikler k\u0131saca dönmeli dane olarak tan\u0131mlan\u0131r. Ancak bu tan\u0131m daha çok makarnal\u0131k bu\u011fdaylar için kullan\u0131l\u0131r.
\n
\n Süt olum döneminde olu\u015fan protein a\u011flar\u0131 aras\u0131n\u0131, özellikle sar\u0131 olum dönemindeki ni\u015fasta danecikleri doldurur. Dane olgunla\u015fma evresinde su kaybedip, hacmi küçültür. Bu arada proetin a\u011flar\u0131 k\u0131sal\u0131p büzülür ve ni\u015fasta danecikleri s\u0131k\u0131\u015f\u0131r.
\n
\n Protein a\u011flar\u0131 s\u0131k ve kal\u0131n ise a\u011flar\u0131n ni\u015fasta daneciklerini s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucu dane sert yap\u0131l\u0131 ve cams\u0131 görünü\u015f al\u0131r. Protein a\u011flar\u0131 zay\u0131f ve a\u011flar aras\u0131na giren ni\u015fasta oran\u0131 fazlala\u015f\u0131rsa, büzülen a\u011flar fazla ni\u015fastan\u0131n bas\u0131nc\u0131na dayanamayarak kopar, dane cams\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131 yitirip, dönmeli daneler olu\u015fmas\u0131na neden olur.
\n
\n Züccaciyet (cams\u0131l\u0131k), danedeki ni\u015fasta ve protein oran\u0131yla do\u011frudan ilgilidir. Daneye ni\u015fasta birikimi uzun zaman almaktad\u0131r. Sar\u0131 olum devresinin k\u0131salmas\u0131 züccaciyat ve protein oran\u0131n\u0131 yükseltir, bu sürenin uzamas\u0131 dekardan al\u0131nacak verimi art\u0131r\u0131r. Ancak kalite yönüyle istenmeyen dönmeli daneler olu\u015fmas\u0131na neden olur. Cams\u0131 yada unlu, dönmeli yada dönmesiz tüm danelerde ni\u015fasta oran\u0131 protein oran\u0131na nispeten yüksektir.
\n
\n Dönmeyi etkileyen faktörler
\n
\n Dönmeyi azaltan d\u0131\u015f faktörler ayn\u0131 zamanda danenin sar\u0131 olum dönemini k\u0131saltan faktörlerdir. Tür ve çe\u015fit özelli\u011fi, ekili\u015fin yazl\u0131k yada k\u0131\u015fl\u0131k yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131, kullan\u0131lan bitki besin maddeleri ve iklim özellikleri dömeyi etkileyen en önemli etkenlerdir.
\n
\n
\n
\n Tür ve çe\u015fit özelli\u011fi: Dönme oran\u0131 tür ve çe\u015fitlere de\u011fi\u015fir. Genel olarak bu\u011fday türlerinden triticum durum, triticum dicoccum, arpalarda hordeum vulgare, çavdarlarda secale montanum türleri cams\u0131 daneler verir. Bölgemiz hinterland\u0131nda yo\u011fun olarak yeti\u015ftirilen K\u0131z\u0131ltan ve Ç.1252 makarnal\u0131k bu\u011fday çe\u015fitleri dönmeye kar\u015f\u0131 en mukavim çe\u015fitlerdir.
\n
\n Yaz\u0131k- K\u0131\u015fl\u0131k ekim: Baz\u0131 çe\u015fitler yazl\u0131k ekildi\u011finde cams\u0131, k\u0131\u015fl\u0131k ekildi\u011finde ise ço\u011funlukla dönmeli dane verir.
\n
\n K\u0131\u015fl\u0131klarda kökler derine inmi\u015f oldu\u011fundan kurakl\u0131ktan fazla etkilenmez, dolay\u0131s\u0131yla sar\u0131 olum dönemi uzun sürer, unlu dane oran\u0131 artar. Yazl\u0131klarda ise kökler yüzeysel oldu\u011fundan kurakl\u0131ktan fazla etkilenir, sar\u0131 olum dönemi k\u0131sal\u0131r, cams\u0131l\u0131k oran\u0131 artar.
\n
\n Bitki besin maddesi: Azotlu gübreler cams\u0131 yap\u0131l\u0131 ve yüksek proteinli danelerin olu\u015fumunu sa\u011flar. Fosforlu gübreler ise çiçeklenmeyi ve olgunla\u015fmay\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla azotlu ve fosforlu gübreler cams\u0131 yap\u0131y\u0131 art\u0131r\u0131r. Topraktaki potasyum fazlal\u0131\u011f\u0131 dönmeli ve unlu dane oran\u0131n\u0131 yükseltir.
\n
\n \u0130klim: Makarnal\u0131k bu\u011fdaylar Akdeniz ülkeleri d\u0131\u015f\u0131nda genelde yazl\u0131k ekilir ve daha çok dönmesiz dane elde edilir. Akdeniz iklimine uygun ekolojik ko\u015fullarda ekilen k\u0131\u015fl\u0131k bu\u011fdaylardan da dönmesiz dane elde edilebilir.
\n
\n Döllenmeden sonra havalar\u0131n ya\u011f\u0131\u015fl\u0131, serin ve nemli geçti\u011fi yerlerde ve y\u0131llarda danede unluluk artar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k vegatatif geli\u015fme döneminde ya\u011f\u0131\u015f fazla olur ve generatif geli\u015fme dönemi s\u0131cak ve kurak giderse daneler dönmesiz ve bol proteinli olur. Bu nedenle generatif dönemde yap\u0131lacak sulamalarda bu hususlar göz önüne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ülkemizin ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 k\u0131y\u0131 bölgeleri d\u0131\u015f\u0131nda kalan bu\u011fday ekim alanlar\u0131 yüksek kaliteli ürün almaya iklim bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015flidir.
\n
\n Dönmeyi art\u0131ran faktörler genel olarak verimi de art\u0131r\u0131r, buna kar\u015f\u0131l\u0131k kaliteyi dü\u015fürür.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Makarnal\u0131k ve ekmeklik bu\u011fday\u0131n kalitesini belirleyen faktörler aras\u0131nda özellikle cams\u0131l\u0131k önemli bir yer tutmaktad\u0131r. Cams\u0131l\u0131k: Hububatta züccaciyat yani cams\u0131l\u0131k, protein oran\u0131n\u0131n ölçüsü oldu\u011fundan kalite faktörü olarak kabul edilir. Makarnal\u0131k bu\u011fdaylardaki cams\u0131l\u0131k ürünün protein oran\u0131n\u0131, ekmeklik bu\u011fdaylardaki cams\u0131l\u0131k ise unun özünün ve ekmeklik veriminin bir göstergesidir. Dönme: Danede dönme sözcü\u011fünden cams\u0131 dane veren çe\u015fitlerde […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[425],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-275","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarla-bitkileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=275"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":173056,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275\/revisions\/173056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=275"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}