{"id":2895,"date":"2007-08-27T14:28:00","date_gmt":"2007-08-27T14:28:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:50","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:50","slug":"sariya-bezenen-kentlerimizi-kimler-ve-nasil-yeniden-yesertebilir-2895","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/sariya-bezenen-kentlerimizi-kimler-ve-nasil-yeniden-yesertebilir-2895","title":{"rendered":"SARIYA BEZENEN KENTLER\u0130M\u0130Z\u0130 K\u0130MLER VE NASIL YEN\u0130DEN YE\u015eERTEB\u0130L\u0130R?"},"content":{"rendered":"

\nM. Emin Bar\u0131\u015f<\/strong>\n<\/p>\n

\nA.Ü. Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarl\u0131\u011f\u0131 Bölümü\n<\/p>\n

\"\"Son aylarda ya\u015fan\u0131lan kurakl\u0131k ve bunun neden oldu\u011fu susuzluk ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n her alan\u0131nda oldu\u011fu gibi ye\u015fil alanlarda da  y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerini hissettirmi\u015ftir. Özellikle metropol kentlerimizde büyük miktarlarda su kullan\u0131m\u0131 gerektiren klasik peyzaj düzenleme yakla\u015f\u0131m\u0131yla olu\u015fturulan mevcut ye\u015fil alanlar\u0131n hemen hemen tamam\u0131 su kullan\u0131m\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131 birkaç ayl\u0131k periyot içerisinde onar\u0131lmas\u0131 oldukça güç hatta baz\u0131 durumlarda olanaks\u0131z olan boyutlarda zarar görmü\u015ftür. Mevcut çevre ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nmadan seçilen ve ço\u011fu egzotik olan a\u011faç ve çal\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 kurumu\u015f, bir k\u0131sm\u0131 da vejetasyon döneminde gerekli geli\u015fmeyi gösterememi\u015ftir. Çim alanlar ve çiçek parterleri gibi ya\u015fam\u0131n\u0131 sürdürebilmesi için her gün düzenli sulamaya gereksinim duyan bitkilerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlar\u0131n ise neredeyse tamam\u0131 yeterince sulama yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 için elden ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tüm bunlar\u0131n ortaya koydu\u011fu maddi zararlar\u0131n boyutlar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131na yönelik henüz bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmamas\u0131na ra\u011fmen ülkemizin tümü dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda……..
\n asl\u0131nda bu zarar\u0131n çok büyük boyutlarda oldu\u011funu tahmin etmek güç de\u011fildir. Dünyada son y\u0131llarda ya\u015fan\u0131lan iklim de\u011fi\u015fikliklerine yönelik belirtilerin bu tür sonuçlar\u0131 do\u011furaca\u011f\u0131na yönelik tahmin ve uyar\u0131lar çok uzun süredir yap\u0131lmakla birlikte bu konuda ülkemizde hiçbir önlemin al\u0131nmamas\u0131, kurakl\u0131\u011f\u0131n etkiledi\u011fi tüm konulardaki zararlar\u0131n boyutunun bu denli büyük olmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Özellikle su kullan\u0131m\u0131na yönelik önlemlerin al\u0131nmamas\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu sadece bu kaynaklar\u0131n yönetiminden sorumlu olan kurumlara de\u011fil toplumun tümüne ve bu arada biz peyzaj mimarlar\u0131na da aittir. <\/p>\n

\nBilimsel ara\u015ft\u0131rmalar bu gün ya\u015famakta oldu\u011fumuz kurak dönemin olumsuz etkilerini giderek artt\u0131rarak önümüzdeki y\u0131llarda da devam edece\u011fini göstermektedir. Dolay\u0131s\u0131yla toplumun her kesiminin konuya yönelik olarak bu güne kadar yeterince göstermedi\u011fi duyarl\u0131l\u0131k ve sorumlulu\u011fun bundan sonra gösterilmesi, gelecekte ortaya ç\u0131kabilecek zararlar\u0131n en aza indirgenebilmesi için mutlaka gereklidir. \n<\/p>\n

\nGünümüzde ülkemiz metropol kentlerinin büyük bir bölümünde mevcut su stoklar\u0131n\u0131n zorunlu kullan\u0131mlara yönelik talepleri bile güçlükle kar\u015f\u0131lamas\u0131 nedeniyle kentlerimizin bir k\u0131sm\u0131nda suyun d\u0131\u015f mekanda kullan\u0131m\u0131na yönelik periyodik s\u0131n\u0131rlamalar getirilirken, baz\u0131 kentlerimizde bu s\u0131n\u0131rlamalar evsel su kullan\u0131m\u0131n\u0131 da kapsamakta ve beraberinde büyük s\u0131k\u0131nt\u0131 ve sorunlar\u0131 da getiren su kesintileri uygulanmaktad\u0131r. Kurakl\u0131k nedeniyle ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131n\u0131n oldukça az olmas\u0131 problemin boyutlar\u0131n\u0131 daha da artt\u0131rmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nEvsel su kullan\u0131m\u0131, özellikle park ve bahçelerde büyük ölçüde \u015fehir \u015febekesinden al\u0131nan suyla sulaman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kentlerde, yaz aylar\u0131nda ciddi biçimde artmaktad\u0131r. Bu art\u0131\u015f baz\u0131 durumlarda k\u0131\u015f aylar\u0131na oranla nerdeyse iki kat\u0131 hatta daha da fazla miktarda olabilmektedir.  Park ve bahçe düzenlemelerinin hemen hemen tamam\u0131 egzotik (yabanc\u0131) bitkiler kullan\u0131larak, mevcut ortam ko\u015fullar\u0131 yeterince dikkate al\u0131nmadan ve büyük ölçüde su kullan\u0131m\u0131na dayal\u0131 olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Ankara gibi kentlerde içme suyunun büyük bir k\u0131sm\u0131 yaz aylar\u0131nda bu alanlar\u0131n sulanmas\u0131nda kullan\u0131lmakta, bu da bu tür alanlar\u0131n bak\u0131m maliyetini önemli miktarda artt\u0131rmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra son aylarda ya\u015fan\u0131lan kurakl\u0131k gibi ola\u011fanüstü ko\u015fullar\u0131n ortaya ç\u0131kmas\u0131 durumunda bu alanlar\u0131n periyodik olarak sulanamamas\u0131 maliyetin kabul edilemeyecek boyutlara ula\u015fmas\u0131na neden olmakta ve bu maliyetin kar\u015f\u0131lanamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ye\u015fil alanlar ölüme terk edilmektedir. Di\u011fer taraftan bu tür klasik peyzaj düzenlemesine bitki materyali sa\u011flamaya yönelik olarak biçimlenen fidanl\u0131klar gelecekte olu\u015facak yukar\u0131da sözü edilen sorunlar nedeniyle güç duruma dü\u015fmektedir. Mevcut \u015fartlar devam etti\u011fi sürece bu i\u015fletmelerin u\u011frayaca\u011f\u0131 zarar\u0131n boyutlar\u0131 giderek artacak ve belki de bir ço\u011fu i\u015flerini de\u011fi\u015ftirmek durumunda kalacaklard\u0131r. \n<\/p>\n

\nÇÖZÜM: PEYZAJ DÜZENLEMES\u0130NDE SUYUN ETK\u0130N KULLANIMI<\/strong>\n<\/p>\n

\nSu temini konusunda ya\u015fan\u0131lan güçlüklerin giderek artmas\u0131 insanlar\u0131 suyun etkin kullan\u0131m\u0131 yönünde yeni çözüm aray\u0131\u015flar\u0131na yöneltmi\u015ftir. Özellikle park ve bahçeler gibi d\u0131\u015f mekan kullan\u0131mlar\u0131nda su tüketiminin büyük boyutlara ula\u015fmas\u0131 peyzaj düzenlemelerinde suyun olabildi\u011fince az kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yeni peyzaj düzenleme biçimlerinin geli\u015ftirilmesini gerektirmi\u015ftir.  Bu do\u011frultuda "Su-Etkin Peyzaj Düzenlemesi" (Water-Efficient Landscaping) genel ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda "Suyun Ak\u0131lc\u0131 Kullan\u0131m\u0131" (Water-Wise, Water-Smart), "Az Su Kullan\u0131m\u0131" (Low-Water) ve "Do\u011fal Peyzaj Düzenleme" (Natural Landscaping) gibi klasik peyzaj düzenleme anlay\u0131\u015flar\u0131ndan farkl\u0131 yeni peyzaj düzenleme kavramlar\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir.  Bu kavramlar\u0131n her biri felsefeleri ve konuya yakla\u015f\u0131m biçimleri aç\u0131s\u0131ndan baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar göstermekle birlikte, hepsi de ayn\u0131 temel ilkelere dayanmakta ve genellikle ayn\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131yacak biçimde birbirinin yerine kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu temel ilkelerin formüle edilmesiyle geli\u015ftirilen ilk kavramsal yakla\u015f\u0131mlardan birisi "Kurakç\u0131l Peyzaj Düzenleme" (Xeriscape) dir. "Kurakç\u0131l Peyzaj Düzenleme" ya da tüm Dünyada bilinen ismiyle "Xeriscape" genel olarak suyun en az düzeyde kullan\u0131lmas\u0131yla su kaynaklar\u0131n\u0131n ve çevrenin korunmas\u0131n\u0131 ilke edilen özellikli peyzaj düzenleme olarak tan\u0131mlanabilir.  Bu kavram il olarak 1981 y\u0131l\u0131nda Denver Su Departman\u0131 taraf\u0131ndan peyzaj düzenlemelerinde su kullan\u0131m\u0131na yönelik tasarrufun sa\u011flanabilmesi amac\u0131yla "kuru" anlam\u0131na Yunanca "xeros" ile "peyzaj" anlam\u0131na gelen \u0130ngilizce "landscape" sözcüklerinden geli\u015ftirilmi\u015ftir. Kurakç\u0131l peyzaj düzenlemesi kesinlikle s\u0131f\u0131r su kullan\u0131m\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. Kurakç\u0131l Peyzaj Düzenlemesinin dayand\u0131\u011f\u0131 yedi temel ilke a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:\n<\/p>\n