\nSu Erozyonu : Toprak canl\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r. Özellikle üzerinde tar\u0131m yap\u0131lmas\u0131, onun canl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar\n<\/p>\n
\nToprak canl\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r. Özellikle üzerinde tar\u0131m yap\u0131lmas\u0131, onun canl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. Tar\u0131mla u\u011fra\u015fanlara dü\u015fen görev Topra\u011fa gereken özeni göstermektir. Di\u011fer bir deyi\u015fle topra\u011f\u0131;\n<\/p>\n
\n– En iyi biçimde de\u011ferlendirmek,\n<\/p>\n
\n– Kullanmak,\n<\/p>\n
\n– Su-rüzgar gibi a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 güçlere kar\u015f\u0131 korumak tar\u0131mla u\u011fra\u015fanlar\u0131n amac\u0131 olmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nTopraklar\u0131m\u0131zda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan en büyük sorun, toprak kanseri olarak nitelendirilen Erozyon felaketidir.\n<\/p>\n
\nBu dersimizde su erozyonunu inceleyece\u011fiz. Önce dü\u015fman\u0131m\u0131z\u0131 tan\u0131y\u0131p sonra neler yapmam\u0131z gerekti\u011fini ö\u011frenece\u011fiz.\n<\/p>\n
\nSU EROZYONU NED\u0130R ?\n<\/p>\n
\nErozyon, insan müdahalesi, atmosferik (hava ve çevre) olaylar gibi çe\u015fitli faktörlerin etkisi ile, topraklar\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131 ve bulunduklar\u0131 yerden ba\u015fka yerlere ta\u015f\u0131narak y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 olay\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nTopra\u011f\u0131n a\u015f\u0131narak ta\u015f\u0131nmas\u0131nda ya\u011fmur yada bilinçsizce yap\u0131lan bir sulama suyu etken olmu\u015fsa bu olaya Su Erozyonu ad\u0131 verilir.\n<\/p>\n
\nSU EROZYONUNUN ÇE\u015e\u0130TLER\u0130 NELERD\u0130R ?\n<\/p>\n
\nSu erozyonu kendini \u015fu \u015fekillerde gösterir.\n<\/p>\n
\n1 – Ya\u011fmur damlas\u0131 erozyonu,
\n2 – Yüzey (tabaka) erozyonu,
\n3 – Oluk (Parmak) erozyonu,
\n4 – Oyuntu (sel yar\u0131nt\u0131s\u0131) erozyonu,
\n5 – Akarsu erozyonu.\n<\/p>\n
\n1 – Ya\u011fmur Damlas\u0131 Erozyonu: En tehlikelisidir ve su erozyonunun ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bitki örtüsü olmayan, ç\u0131plak bir toprak yüzeyine dü\u015fen ya\u011fmur damlas\u0131, toprak zerrelerini e\u011fime ba\u011fl\u0131 olarak metrelerce uza\u011fa ve havaya f\u0131rlat\u0131r. Damlalar bu \u015fekilde yerinden kopard\u0131\u011f\u0131 toprak zerrelerini kolayca sürüklenebilir duruma getirir.\n<\/p>\n
\n2 – Yüzey (Tabaka) Erozyonu: Hemen farkedilmeyen, yava\u015f seyreden sinsi bir erozyon \u015feklidir. Akarsular\u0131n bulan\u0131k akmas\u0131yla kendini gösterir. E\u011fimli arazilerde ak\u0131\u015fa geçen ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n, toprak yüzeyini ince bir tabaka halinde ta\u015f\u0131mas\u0131 olay\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\n3 – Oluk (Parmak) Erozyonu: E\u011fim a\u015fa\u011f\u0131 sürüm ve ekim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kendini gösterir. E\u011fimi fazla olan arazilerde yüzeyden akan sular, bulduklar\u0131 en küçük kanallar\u0131 izler ve ba\u015flang\u0131çta 1-2 parmak derinlikte oyuntular olu\u015fturur. Zamanla küçük oyuntular derinle\u015ferek oluklar haline gelir. Hemen önlem al\u0131nmazsa bu oluklar derinle\u015fir ve topra\u011f\u0131n en de\u011ferli üst kat\u0131n\u0131 al\u0131p götürür.\n<\/p>\n
\n4 – Oyuntu (Sel Yar\u0131nt\u0131s\u0131) Erozyonu: Oluk erozyonunun ihmal edilmesiyle, ba\u015flang\u0131çta olu\u015fan küçük kanallar zamanla daha da derinle\u015ferek "oyuntu" yada "sel yar\u0131nt\u0131s\u0131"na dönü\u015fürler. Bu yar\u0131nt\u0131lar tar\u0131m aletlerinin topra\u011f\u0131 i\u015fleyemeyece\u011fi kadar geni\u015fler ve büyük kay\u0131plara neden olurlar.\n<\/p>\n
\nOrta Anadoluda çok s\u0131k görülen bu erozyonun iyile\u015ftirilmesi çe\u015fitli kültürel ve teknik önlemlerle mümkün olur. Halbuki yüzey ve oluk erozyonu basit kültürel önlemlerle (örne\u011fin e\u011fime dik sürümle) önlenebilir.\n<\/p>\n
\n5 – Akarsu Erozyonu: Akarsular\u0131n yataklar\u0131n\u0131 ve kenarlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131rmalar\u0131 olay\u0131d\u0131r. Özellikle ta\u015fk\u0131n zamanlar\u0131nda akarsular yataklar\u0131n\u0131 geni\u015fletirler. Böylece akarsu kenarlar\u0131ndaki de\u011ferli tar\u0131m arazileri yok olur, köprüler y\u0131k\u0131l\u0131r yollar bozulur.\n<\/p>\n
\nSU EROZYONUNUN ZARARLARI NELERD\u0130R ?\n<\/p>\n
\nArazilerin yanl\u0131\u015f ve hatal\u0131 kullan\u0131m\u0131 sonucu aç\u0131\u011fa ç\u0131kan topra\u011f\u0131n üzerine dü\u015fen ya\u011fmur sular\u0131 toprakta tutunamayarak sel halinde yüzey ak\u0131\u015fa geçer. Sel sular\u0131 beraberinde önemli miktarda irili ufakl\u0131 toprak zerrelerini ve bitki besin maddelerini de sürükler götürür. H\u0131z\u0131 azald\u0131\u011f\u0131 zaman iri materyali b\u0131rak\u0131r ince zerreleri sürüklemeye devam eder. Böylece tarlalar\u0131n en k\u0131ymetli üst topra\u011f\u0131 denizlere kadar ta\u015f\u0131n\u0131r, geriye kum ve çak\u0131l gibi kaba materyal oran\u0131 yüksek verimsiz toprak kal\u0131r. Bazen ta\u015f\u0131nan bu irili ufakl\u0131 toprak ve ta\u015f kökleri verimli taban arazileri örterek bunlar\u0131 da verimsizle\u015ftirir. Böylece erozyon yaln\u0131zca olu\u015ftu\u011fu yerde de\u011fil alt taraftaki verimli taban arazilerde de ikinci bir zarara neden olur.\n<\/p>\n
\nSu erozyonunun en büyük zarar\u0131 sadece su ile ta\u015f\u0131nan toprak miktar\u0131 de\u011fildir. Toprakla birlikte ekilen tohum, at\u0131lan gübrede ta\u015f\u0131nmaktad\u0131r. Böylece tar\u0131m için büyük önem ta\u015f\u0131yan üst topra\u011f\u0131n erozyonla ta\u015f\u0131nmas\u0131 verimlili\u011fide beraberinde götürmektedir.\n<\/p>\n
\nSu erozyonunun zararlar\u0131 bunlarla da kalmaz .\n<\/p>\n
\n– K\u0131rsal alanlardan gelen yüzey ak\u0131\u015f sular\u0131 yerle\u015fim alanlar\u0131nda ta\u015fk\u0131n ve tahribata neden olur.\n<\/p>\n
\n– \u015eiddetli ya\u011f\u0131\u015flar tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131 yerle bir eder.\n<\/p>\n
\n– Y\u0131\u011f\u0131lan tortu verimli arazilerdeki bitkilere zarar verir, dereleri, göletleri, barajlar\u0131 doldurur.\n<\/p>\n
\nBütün bunlar, gelecek nesiller için, topra\u011f\u0131n korunmas\u0131n\u0131n ne kadar önemli oldu\u011funu göstermektedir.\n<\/p>\n
\nTOPRAK MUHAFAZASI NEDEN GEREKL\u0130D\u0130R ?\n<\/p>\n
\nErozyonu önlemede, di\u011fer bir ifade ile toprak ve su muhafazas\u0131nda amaç, ya\u011fmur damlas\u0131n\u0131 dü\u015ftü\u011fü yerde, topra\u011f\u0131 olu\u015ftu\u011fu yerde tutmakt\u0131r. Erozyondan korunmaks\u0131z\u0131n topraktan verim beklemek imkans\u0131zd\u0131r.\n<\/p>\n
\nO halde\n<\/p>\n
\n– Su erozyonuna kar\u015f\u0131 arazilerin korunmas\u0131 için,
\n– Toprakta nem muhafazas\u0131 için ve
\n– Toprak verimlili\u011fini art\u0131rmak için bir tak\u0131m toprak koruma tedbirlerinin bilinmesi gerekir.\n<\/p>\n
\nSU EROZYONUNUN KONTROLU \u0130Ç\u0130N NELER YAPILMALIDIR ?\n<\/p>\n
\n– Su erozyonunun kontrolünde öncelikle Araziler Yetene\u011fine Uygun Kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. (Arazilerin yetene\u011fine uygun kullan\u0131lmamas\u0131 su erozyonunu h\u0131zland\u0131r\u0131r).
\n– Su erozyonu düz arazilerde genellikle ciddi bir sorun yaratmaz. Ancak Orman ve mera gibi yamaç arazilerde çok \u015fiddetli zararlara yol açar.\n<\/p>\n
\nBu nedenle;\n<\/p>\n
\n1 – Orman Arazileri yang\u0131nlarla veya yakacak temini için yada tar\u0131m alan\u0131 elde etmek amac\u0131 ile kesinlikle Tahrip Edilmemeli dir.
\n2 – Çay\u0131r – Meralar\u0131 A\u015f\u0131r\u0131 Otlatmadan kaç\u0131nmal\u0131d\u0131r. Meralardaki düzensiz otlatmalar sonucunda su erozyonu daha fazla h\u0131z kazan\u0131r.
\n3 – Mera alanlar\u0131nda düzensiz otlatmadan da kaç\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Meralarda düzenli otlatma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bitki yo\u011funlu\u011fu artaca\u011f\u0131ndan su erozyonu yava\u015flar.
\n4 – Meralarda zamans\u0131z ve erken otlatma yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.
\n5 – Mera arazileri tar\u0131m arazisi \u015feklinde de\u011ferlendirilmemelidir. Aksi halde toprak kendisinden bekleneni vermedi\u011fi gibi, a\u015f\u0131n\u0131m nedeniyle de kay\u0131plar söz konusu olacakt\u0131r.
\n6 – Meralarda uygun gübreleme, zamanla toprakta ekilen bitkinin ihtiyaç duydu\u011fu besin maddelerini tamamlayaca\u011f\u0131 gibi yüzey geli\u015fmesini
\nve kök yo\u011funlu\u011funu da art\u0131racakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla suyun toprak içine nüfuz oran\u0131 artaca\u011f\u0131ndan yüzey ak\u0131\u015fta azalacakt\u0131r.
\n7- Özellikle Orta Anadolu Bölgesinde ilk ve sonbahar aylar\u0131nda dü\u015fen ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n topra\u011f\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131rma güçleri oldukça fazlad\u0131r. Oysa kuru tar\u0131mda ya\u011f\u0131\u015f, bitkinin büyüme devresinde önemli oldu\u011fu kadar, ekim dönemi için de önem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu nedenle ilk ve sonbahar aylar\u0131n\u0131n kritik dönemlerinde toprak yüzeyini Bitki Örtüsü \u0130le Kapl\u0131 bulundurmak gerekir.\n<\/p>\n
\n– SU EROZYONU ZARARINI AZALTMAK \u0130Ç\u0130N ALINACAK KÜLTÜREL TEDB\u0130RLER NELERD\u0130R ?\n<\/p>\n
\nSu erozyonunun zarar\u0131n\u0131 en aza indirgemek için yap\u0131lan di\u011fer bir uygulama da kuru tar\u0131mda An\u0131z Bozma i\u015flemidir.\n<\/p>\n
\nANIZ BOZMA;\n<\/p>\n
\n– Erken ilkbaharda, toprakta uygun tav bulundu\u011funda
\n– An\u0131z\u0131 topra\u011fa gömmeyen aletler ile ve
\n– Tarlan\u0131n meyline dik olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nAyr\u0131ca Toprak \u0130\u015flemeleri\n<\/p>\n
\n– Uygun aletler ile
\n– Uygun zamanlarda ve
\n– Uygun biçimde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n– Toprak yüzünü pürüzlü k\u0131lan sürüm aletleri Kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r .
\n– Tar\u0131msal aletlerle A\u015f\u0131r\u0131 Toprak \u0130\u015flemelerinden kaç\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130yi bir tohum yata\u011f\u0131 haz\u0131rlarken ve yabanc\u0131 otlar\u0131 yok ederken bilinçsizce yap\u0131lan a\u015f\u0131r\u0131 toprak i\u015fleme sonucu topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131 bozulur. Pulluk katman\u0131nda sert bir tabakan\u0131n olu\u015fmas\u0131 nedeniyle ya\u011fan ya\u011fmur sular\u0131 toprak içine nüfuz edemez ve yüzey ak\u0131\u015f\u0131 artar. K\u0131sa zamanda Su Erozyonu zarar\u0131, çiftçiye araziyi terk ettirecek biçimde \u015fiddet kazan\u0131r.
\n– Meyilli arazilerde tüm tar\u0131msal i\u015flemler Kontur yani arazi meyline dik olarak uygulanmal\u0131d\u0131r. Aksi halde meyil yönünde yap\u0131lacak i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda olu\u015fturulan kar\u0131kc\u0131klar ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n yamaç a\u015fa\u011f\u0131 toprakla birlikte ta\u015f\u0131nmas\u0131na sebep olur.
\n– Hasat sonras\u0131 sap, saman gibi bitki art\u0131klar\u0131 tarlada b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Böylece ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 etkisi azalt\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu gibi, suyun toprakta muhafazas\u0131 da sa\u011flanm\u0131\u015f olur.
\n– Hasat sonras\u0131 An\u0131z kesinlikle Yak\u0131lmamal\u0131d\u0131r .\n<\/p>\n
\nAn\u0131z\u0131 yakmakla:\n<\/p>\n
\na) Topraktaki yararl\u0131 mikroorganizmalar ve canl\u0131lar öldürülür.
\nb) Toprak organik maddesi yakma sonucunda azald\u0131\u011f\u0131 için verimlilik dü\u015fer.
\nc) Bitki örtüsünden yoksun kalan toprak su erozyonu ile a\u015f\u0131nmaya daha elveri\u015fli hale gelir.
\n– Yüzey ak\u0131\u015f ve toprak kayb\u0131n\u0131 azaltmak için al\u0131nacak bir di\u011fer tedbir Seritsel Tar\u0131m yöntemidir. Bu sistemde s\u0131k geli\u015fen bitkiler (tah\u0131l, yonca, gibi) di\u011fer bitkiler ile (ekseriyetle m\u0131s\u0131r, patates gibi) \u015feritler halinde s\u0131ra ile ekilir. \u015eeritler kesinlikle arazi e\u011fimine dik yerle\u015ftirilmelidir.\n<\/p>\n
\nSU EROZYONUNA KAR\u015eI ALINACAK TEKN\u0130K TEDB\u0130RLER NELERD\u0130R ?\n<\/p>\n
\nTopraklar\u0131n erozyona fazla hassas oldu\u011fu yerlerde, yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z tedbirlerin tek ba\u015flar\u0131na veya birlikte uygulanmalar\u0131 yeterli olmayabilir. Bu durumda Teraslama ya gidilmelidir. Teraslar arazi e\u011fim uzunlu\u011funu k\u0131saltarak yüzey erozyonunu engeller. E\u011fim uzunlu\u011fu ve dikli\u011fi fazla olan alanlarda yüzey ak\u0131\u015f\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 keserler ve üst topra\u011f\u0131n meyil a\u015fa\u011f\u0131 ta\u015fmas\u0131n\u0131 azalt\u0131rlar.\n<\/p>\n
\n– % 12 meyile kadar olan alanlarda uygulanabilecek Tarla Teraslar çiftçilerin yamaç alanlar\u0131n\u0131 korumada kendi imkanlar\u0131 ile yapabilecekleri, hiç bir ek yat\u0131r\u0131m gerektirmeyen, uygulamas\u0131 son derece basit ve kolay olan bir tedbirdir. \n<\/p>\n
\nSONUÇ\n<\/p>\n
\nSu Erozyonu sadece tar\u0131m alanlar\u0131na zarar vermekle kalmaz, yerle\u015fim alanlar\u0131na, yollara, kanallara, barajlara, göletlere, \u015fehir kanalizasyonlar\u0131na vb. yap\u0131lara zarar verir, y\u0131kar mille doldurur sonuçta i\u015fe yaramaz hale getirir.\n<\/p>\n
\nSu, erozyonla topra\u011fa girmeden ak\u0131p gitti\u011finden yer alt\u0131ndaki su depolar\u0131 fakirle\u015fir, kaynaklar zamanla kurur. Böylece de içme ve kullanma suyu s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na sebep olur. \n<\/p>\n
<\/p>\n \nKaynak : tarimkredi.org.tr<\/em><\/strong>\n<\/p>\n <\/em><\/strong>: tarimkredi.org.tr<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Su Erozyonu : Toprak canl\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r. Özellikle üzerinde tar\u0131m yap\u0131lmas\u0131, onun canl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar Toprak canl\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r. Özellikle üzerinde tar\u0131m yap\u0131lmas\u0131, onun canl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. Tar\u0131mla u\u011fra\u015fanlara dü\u015fen görev Topra\u011fa gereken özeni göstermektir. Di\u011fer bir deyi\u015fle topra\u011f\u0131; – En iyi biçimde de\u011ferlendirmek, – Kullanmak, – Su-rüzgar gibi a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 güçlere kar\u015f\u0131 korumak tar\u0131mla u\u011fra\u015fanlar\u0131n amac\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-2938","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2938","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2938"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2938\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172102,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2938\/revisions\/172102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2938"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=2938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}