Tar\u0131m ülkemizde, insanlar\u0131m\u0131z\u0131n yar\u0131ya yak\u0131n\u0131n\u0131n çal\u0131\u015fma alan\u0131d\u0131r. Bu insanlar\u0131m\u0131z geçimlerini topra\u011fa ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. Ekonomimizde, büyük ölçüde tar\u0131ma dolay\u0131s\u0131yla topra\u011fa dayal\u0131d\u0131r. Buda do\u011fal kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n en önemlisi olan topraktan en üst düzeyde verim al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla topra\u011f\u0131n etkin bir \u015fekilde korunmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. Ancak su olmazsa topraktan yararlanmak hemen hemen imkans\u0131zla\u015f\u0131r. O halde suyun da en iyi \u015fekilde korunmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
\nTopraklar\u0131n olu\u015fumu yüzlerce hatta binlerce y\u0131lda mümkün oldu\u011fundan, üzerinde ya\u015fan\u0131lan topra\u011f\u0131n de\u011ferinin iyi bilinmesi gerekir. Do\u011fal \u015fartlarda topraklar bitki örtüsü alt\u0131ndad\u0131r. Yaln\u0131zca çok s\u0131cak ve kuru çöller ç\u0131plakt\u0131r. Bitki örtüsü topra\u011f\u0131n a\u015f\u0131narak gitmesini önler. Ya\u011f\u0131\u015fla gelen suyun hemen tümü topra\u011fa geçer. Fazlas\u0131 derinlere s\u0131zarak yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131, kaynaklar\u0131 besler. Böylece toprak-bitki-su aras\u0131nda do\u011fal bir denge kurulur. Bu \u015fartlarda üstten çok ince bir kat her y\u0131l a\u015f\u0131n\u0131r. Alttan ise kayalar\u0131n ayr\u0131\u015fmas\u0131yla bir miktar toprak gövdeye kat\u0131l\u0131r. Böylece gövde sürekli yenilenir, tazelenir ve yeni besin maddeleri kazan\u0131r.
\nFakat insano\u011flunun dünyada görülmesi ve arazi kullanmada, topraklar\u0131 yormada a\u015f\u0131r\u0131ya kaçmas\u0131 do\u011fal dengeyi bozmu\u015ftur. Otlaklar, ormanlar aç\u0131larak arazi tar\u0131ma al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bir yandan da a\u015f\u0131r\u0131 otlatmayla bitki örtüsü zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum topraklar\u0131n h\u0131zla a\u015f\u0131nmas\u0131na yol açm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131zl\u0131 a\u015f\u0131n\u0131m\u0131n sonu, topra\u011f\u0131n s\u0131\u011fla\u015fmas\u0131, besin ve su tutma kapasitesinin azalmas\u0131, verimsizle\u015fmesidir.
\nBirçok ülkeler bu gidi\u015fin tehlikesini görerek önleyici, koruyucu çal\u0131\u015fmalara giri\u015fmi\u015flerdir. Bunun sonucunda da "Toprak su Muhafazas\u0131" bilgisi do\u011fmu\u015ftur.\n<\/p>\n
\nTARIMDA AMAÇ NED\u0130R ?\n<\/p>\n
\nTar\u0131mda ana amaç, birim alandan al\u0131nan verimi yükseltmek ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bunu gerçekle\u015ftirebilmek içinde; modern tar\u0131m\u0131n gerektirdi\u011fi alet ve makinalar\u0131 kullanarak, topra\u011f\u0131n bilinçli bir \u015fekilde i\u015flenmesini, kaliteli tohumluk kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, uygun gübreleme yap\u0131lmas\u0131n\u0131, etkin yabanc\u0131 ot ve ha\u015fere mücadelesinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerçekle\u015ftirmek gerekir. Burada çok dikkat edilmesi gereken en önemli konu topraktan yararlanma biçimidir. Topraktan yararlan\u0131rken onun sömürülürcesine kullan\u0131lmas\u0131, mer'a alanlar\u0131n\u0131n tahrip edilmesi, tar\u0131m arazilerinin tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 amaçlarla kullan\u0131lmas\u0131 çok büyük bir felaket olan "Toprak Kanseri" olarak nitelendirilen "Erozyon" sorunu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nmas\u0131na neden olur.\n<\/p>\n
\nTOPRA\u011eI NEDEN KORUMAK GEREK\u0130R, AMAÇ VE SORUNLAR NELERD\u0130R\n<\/p>\n
\nTopra\u011f\u0131n korunmas\u0131nda temel esas; topra\u011f\u0131 bozmadan ondan en yüksek seviyede verim almak olmal\u0131d\u0131r. Günümüzde tar\u0131mda modern tar\u0131m alet ve makinalar\u0131n\u0131n (mekanizasyon) kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n artmas\u0131 yan\u0131nda di\u011fer baz\u0131 teknik, toplumsal ve ekonomik ili\u015fkilerden kaynaklanan nedenlerle, topraklar\u0131n korumas\u0131z olarak kullan\u0131lmas\u0131 "erozyon" olay\u0131n\u0131 gittikçe büyüyen bir sorun haline getirmi\u015ftir.\n<\/p>\n
\nToprak ve su muhafazas\u0131nda amaç ya\u011fmur damlas\u0131n\u0131 dü\u015ftü\u011fü yerde, topra\u011f\u0131 da olu\u015ftu\u011fu yerde tutmakt\u0131r. Üretimin vazgeçilmez faktörü olan "toprak Ana" veya "vatan' dedi\u011fimiz topraklar\u0131m\u0131z, düzensiz ve a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m sonucu 2000 y\u0131ldan daha uzun bir süredir erozyon felaketiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131rlar ve büyük ölçüde a\u015f\u0131nmaktad\u0131rlar.\n<\/p>\n
\nToprak, yenilenmesi çok uzun zaman alan en önemli do\u011fal kayna\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Çe\u015fitli medeniyetlerin be\u015fi\u011fi, tar\u0131m\u0131n dünyada ilk uyguland\u0131\u011f\u0131 yer olan Anadolu'muzda topra\u011f\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ve düzensiz i\u015fletilmesi sonucu çok önemli sorunlar\u0131n do\u011fmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Bunlar\u0131; Erozyon, toprak kirlili\u011fi, toprak korumal\u0131 tar\u0131m\u0131n uygulanmamas\u0131, mülkiyet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki düzensizlikler olarak özetlemek mümkündür.\n<\/p>\n
\nTOPRAK VE SU MUHAFAZASI ÜLKEM\u0130ZDE NE ZAMAN BA\u015eLAMI\u015eTIR, NELER YAPILMI\u015eTIR ?\n<\/p>\n
\nTürkiye'de erozyon ile mücadele konusuna ilk defa 1937 y\u0131l\u0131nda kabul edilen "Orman Kanunu"nda yer verilmi\u015ftir. Kanun Devlet Ormanlar\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 içindeki \u0131rmak ve çay kenarlar\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 tanzim etmeyi, sellerin olu\u015fumunu ve heyelanlar\u0131 önleyerek her türlü tedbiri almay\u0131 kapsamaktad\u0131r. Ancak 1937-1950 y\u0131llar\u0131nda erozyonu önleyici bir çal\u0131\u015fma yoktur. Bu tarihlerde erozyon\u0130a mücadelede ülke genelinde herhangi bir çal\u0131\u015fmaya rastlanm\u0131yor. Ancak bölgesel baz\u0131 çal\u0131\u015fmalara rastlanmaktad\u0131r. Mesela 1955 y\u0131l\u0131nda Tokat ilini ya\u011f\u0131\u015ftan sonra tehdit eden "Behzat" deresinin \u0131slah\u0131 için baz\u0131 çal\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n1956 y\u0131l\u0131nda D.S.\u0130. Genel Müdürlü\u011fü bünyesinde, akar sular\u0131n \u0131slah\u0131n\u0131 yapmak, ta\u015fk\u0131nlar\u0131 önlemek, sedimantasyon (tortu, çöküntü) ve erozyon problemini en az düzeye indirmek amac\u0131 ile "Erozyon ve Rüsubat Kontrolü Fen Heyeti Müdürlü\u011fü" olu\u015fturulmu\u015ftur.\n<\/p>\n
\nTarla ve havzalarda erozyon kontrolü çal\u0131\u015fmalar\u0131na Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 bünyesinde 1952 y\u0131l\u0131nda "Sulama ve Kurutma \u0130\u015fleri \u015eubesi" olarak kurulan 1957 y\u0131l\u0131nda "Toprak Muhafaza ve Zirai Sulama \u0130\u015fleri Genel Müdürlü\u011fü"ne dönü\u015ftürülen kurulu\u015fla a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n
\nÜLKEM\u0130ZDE BUGÜNKÜ DURUM NASILDIR ?\n<\/p>\n
\nBugün ülkemizde y\u0131lda ortalama 500 milyon tona ula\u015fan toprak ve tortu (sediment) ta\u015f\u0131nmas\u0131 olmaktad\u0131r. Toplam arazinin % 79'unun e\u011fimi % 10'dan fazlad\u0131r. Bütün bunlar özellikle yukar\u0131 havzalarda toprak erozyonunun nedenleri üzerinde durulmas\u0131 ve erozyonu önleme çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bu alanlarda daha a\u011f\u0131rl\u0131k kazanmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Çünkü yukar\u0131 havzalarda çe\u015fitli nedenlerle do\u011fal dengenin bozulmas\u0131 erozyonu daha h\u0131zland\u0131rmakta ve etkin hale getirmektedir. Erozyon sonucunda nehir yataklar\u0131 a\u015f\u0131nmakta, barajlar\u0131m\u0131z birer tortu yata\u011f\u0131 olmaktad\u0131r. Böylece büyük yat\u0131r\u0131mlarla yap\u0131lan barajlar\u0131n ömrü istenmeyen derecede k\u0131salmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nALINMASI GEREKEN TEDB\u0130RLER NELERD\u0130R\n<\/p>\n
\nBu konuda alt havzalarda al\u0131nacak tedbirlerin, kesinlikle yukar\u0131 havzalarda al\u0131nacak tedbirlerle desteklenmesi gerekmektedir. Çünkü erozyonun as\u0131l kayna\u011f\u0131 üst havzalard\u0131r. Buralar\u0131n bilinçli, planl\u0131, i\u015fbirli\u011fi halinde çal\u0131\u015f\u0131larak mutlaka kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gereklidir. Ülkemizde erozyon tahribat\u0131n\u0131 azaltmak için çal\u0131\u015fan kamu kurulu\u015fumuz çok azd\u0131r ve de proje haz\u0131rlama ve uygulama da arzu edilen i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lamamaktad\u0131r. Konuyla ilgili yeterli ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lamamaktad\u0131r. Bu nedenlerle de sorunlar gün geçtikçe büyümekte, çözümü giderek güçle\u015fmektedir.\n<\/p>\n
\nÜlkemizde erozyonun çok önemli kaynaklar\u0131ndan birisi de meralard\u0131r. Meralar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 bilinçsiz ve plans\u0131z otlat\u0131lmas\u0131, ayr\u0131ca köy orta mal\u0131 olduklar\u0131 için hiçbir muhafaza tedbirinin uygulanmamas\u0131, kontrol, \u0131slah ve korunmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 erozyonun azmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nErozyonun kontrolünde Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131, Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131, D.S.\u0130., Köy Hizmetleri Genel Müdürlü\u011fü mutlaka i\u015fbirli\u011fi halinde çal\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na hiç birinin etkinli\u011fi dü\u015fünülemez. Gerek ara\u015ft\u0131rma ve planlama, gerekse yap\u0131m ve uygulama alanlar\u0131nda çok iyi bir i\u015fbirli\u011fi ve koordinasyon sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca çiftçiler bilinçlendirilerek, kendi arazilerinde kendi imkanlar\u0131yla erozyonu önleyici tedbirler almaya yönlendirilmelidirler.\n<\/p>\n
\nEROZYONA KAR\u015eI TOPRAKLARIN KONTROL ALINMASI \u0130Ç\u0130N GEREKEN ÖNLEMLER NELERD\u0130R ?\n<\/p>\n
\nErozyona kar\u015f\u0131 topraklar\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 için ilk önlem, erozyonu olu\u015fturan nedenlerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya bu nedenlere ak\u0131ll\u0131 bir biçimde çözümler getirilmesidir.\n<\/p>\n
\nErozyonu önleyici etmenleri a\u015fa\u011f\u0131da ki gibi s\u0131ralayabiliriz.\n<\/p>\n
\n1 – Toprak muhafazal\u0131 tar\u0131m\u0131n tüm ülke düzeyinde uygulanmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.
\n2 – Çiftlik planlamas\u0131ndan ba\u015flayarak küçük havza planlamas\u0131, büyük havza planlamas\u0131 buradan da ülke çap\u0131nda ulusal planlamalara gidilmelidir.
\n3 – Üst havzalarda mevcut ormanlar\u0131n arazi amaçlar\u0131na uygun kullan\u0131lmalar\u0131, yang\u0131na kar\u015f\u0131 korunma ve yeniden dikimler, mera ve tarlaya dönü\u015fen alanlar\u0131n ormana kazand\u0131r\u0131lmalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Orman köylerinin geçimleri ormana dayal\u0131 sanayiden kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r.
\n4 – Arazilerin miras yoluyla küçük parçalara ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n önlenmesi gereklidir.
\n5 – Meralar köyün ortak mal\u0131d\u0131r. Bu yüzden meralar çok kötü kullan\u0131lmakta ancak hiçbir \u0131slah çal\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmamaktad\u0131r. O halde meralar köy orta mal\u0131 olmaktan ç\u0131kar\u0131lmal\u0131 yada koruyucu tedbirler öncelikle al\u0131nmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
<\/p>\n \nKaynak : tarimkredi.org.tr<\/em><\/strong>\n<\/p>\n <\/em><\/strong>: tarimkredi.org.tr<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tar\u0131m ülkemizde, insanlar\u0131m\u0131z\u0131n yar\u0131ya yak\u0131n\u0131n\u0131n çal\u0131\u015fma alan\u0131d\u0131r. Bu insanlar\u0131m\u0131z geçimlerini topra\u011fa ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. Ekonomimizde, büyük ölçüde tar\u0131ma dolay\u0131s\u0131yla topra\u011fa dayal\u0131d\u0131r. Buda do\u011fal kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n en önemlisi olan topraktan en üst düzeyde verim al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla topra\u011f\u0131n etkin bir \u015fekilde korunmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. Ancak su olmazsa topraktan yararlanmak hemen hemen imkans\u0131zla\u015f\u0131r. O halde suyun da en iyi \u015fekilde […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-2941","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2941"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172099,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2941\/revisions\/172099"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2941"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=2941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}