\n Kenan GÖÇO\u011eLU\n<\/p>\n
\nDünyan\u0131n toplam su miktar\u0131 1,4 milyar km3'tür [1 km3=1 milyar m3 (ton)]. Bu suyun % 97,5'u okyanuslar ve denizlerde tuzlu su olarak, % 2,5'u da derelerde, göllerde, yeralt\u0131nda ve kutuplarda (buzul olarak) tatl\u0131 su olarak bulunmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nTatl\u0131 suyun % 68,9'u kutuplarda ve yüksek bölgelerde sürekli buz ve kar olarak, % 30,8'i ise toprak nemi ve yeralt\u0131 suyu olarak bulunur. Dünya su miktar\u0131n\u0131n sadece % 0,3'ü nehir ve göllerde bulunmaktad\u0131r.1 Mevcut suyun 380 trilyon tonu okyanuslardan, 63 trilyon tonu ise göl ve nehirlerden buharla\u015f\u0131r ve bunun yakla\u015f\u0131k 350 trilyon tonu ya\u011fmur, dolu veya kar \u015feklinde yeryüzüne geri dönerken kalan k\u0131sm\u0131 ise havada nem ve bulut olarak bulunur.\n<\/p>\n
Su buharla\u015fmas\u0131 olmasayd\u0131 ne olurdu?
\nBu bilgiler yan\u0131nda, buharla\u015fan suyun hikmetinden söz etmeden geçmek olmaz. Su buhar\u0131na ba\u011fl\u0131, dünyam\u0131z\u0131n üzerini battaniye gibi saran tabiî sera tesiri olmasayd\u0131, güne\u015fin radyasyonuyla \u0131s\u0131nan gezegenimizin \u0131s\u0131s\u0131 muhafaza edilemeyecek ve gezegenimiz yakla\u015f\u0131k 35 °C daha so\u011fuk olacakt\u0131. Di\u011fer yandan, her zaman yer kürenin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 örten bulutlar olmasayd\u0131, yer küremiz yakla\u015f\u0131k 11 °C daha s\u0131cak olacakt\u0131.3 Zerreden kürelere kadar her \u015feyi yaratan, onlar aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 münasebetler kuran Allah (cc), arz ile semâ aras\u0131nda suyun devr-i dâimi için güne\u015fi, bulutlar\u0131 ve buharla\u015fmay\u0131 vas\u0131ta k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.4 Atmosferdeki suyun gaz ve damlac\u0131k hâlleri aras\u0131nda de\u011fi\u015ftirilen hikmetli hareketleri, dünyam\u0131z\u0131n iklimini düzenleyici hassas bir mekanizmada rol al\u0131r. Hava \u0131s\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda daha fazla su buharla\u015f\u0131r ve bulutlar meydana gelir; s\u0131cakl\u0131k azald\u0131\u011f\u0131nda ise daha az su buharla\u015f\u0131r ve bulutlar çözülür. Böylece hava s\u0131cakl\u0131klar\u0131 kararl\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015fir ve bize rahat ya\u015fayabilece\u011fimiz bir hayat sunulur.3 Kâinatta sürekli kontrol alt\u0131nda i\u015flettirilen kanunlar, atmosfere gelen güne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n, ancak canl\u0131lar\u0131n ihtiyac\u0131 kadar olan üçte birlik k\u0131sm\u0131n\u0131n yeryüzüne ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda bir perde olarak i\u015f görür. Bu da rahmetin (ya\u011fmurun) devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 temin eden buharla\u015fmay\u0131 sa\u011flar. Denizlerden ve toprak üzerinden buharla\u015fan su, ayn\u0131 nispette tekrar yere iner ve hayat\u0131n devam\u0131nda vazife al\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015flar, yeryüzünün de\u011fi\u015fik bölgelerinde farkl\u0131 miktarlarda olmas\u0131na ra\u011fmen -kâinatta israfa yer verilmeyerek- bu rakam korunur ve bir y\u0131l içerisinde dünyaya dü\u015fen toplam ya\u011fmur miktar\u0131, di\u011fer y\u0131llarda da hep ayn\u0131 kal\u0131r ve bütün zaman boyu böylece devam eder.5 Bu hususa Kur'ân'da, ‘O ölçüye ba\u011fl\u0131 olarak su indirmi\u015ftir…' (Zuhruf, 43\/11) âyetiyle i\u015faret edilmektedir.<\/p>\n
Dengesiz su tüketimi gelecekte ne gibi tehlikelere yolaçabilir?
\n\u0130çme, kullanma ve tar\u0131m için hizmetimize sunulan suyun dengesiz ve israf edilerek kullan\u0131lmas\u0131, \u015fu an bile tehlikeli boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f iken, gelecekte nas\u0131l bir susuzluk ya\u015fayabilece\u011fimizi iyi ara\u015ft\u0131rmam\u0131z ve bu hususta baz\u0131 tedbirler almam\u0131z gerekmektedir.
\nNew Scientist dergisinin 25 \u015eubat 2006 tarihli say\u0131s\u0131nda yer alan bir makalede belirtildi\u011fi gibi, ya\u011fan ya\u011fmur miktar\u0131 baz\u0131 bölgelerde ziraî ürünlerin yeti\u015ftirilmesinde yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 için nehirler, göller veya barajlar gibi yerüstü sular\u0131ndan pompalar veya kanallarla sürekli su çekilmektedir. Sulamada yerüstü sular\u0131n\u0131n yetmedi\u011fi durumlarda ise yeralt\u0131 sular\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n çok fazla çekilmesi, tatl\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n dengesinin bozulmas\u0131na sebep olaca\u011f\u0131 için, gelecekte ciddi su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca sebebi olacakt\u0131r. Bu da Mukaddir olan (her \u015feyi bir ölçü ve dengede yaratan) Allah'\u0131n (cc) koydu\u011fu nizam\u0131n, imtihan s\u0131rr\u0131 gere\u011fi, insanlar taraf\u0131ndan bozulmas\u0131 sebebiyle meydana gelmektedir. Bilhassa Hindistan, \u0130ran, Endonezya, Pakistan ve Çin gibi kalabal\u0131k ülkelerde, halk\u0131n g\u0131da ihtiyac\u0131 yeralt\u0131ndan çekilen su ile yap\u0131lan ziraatle kar\u015f\u0131lanabilmektedir. Ancak, artan nüfusla birlikte su tüketimi de sürekli artt\u0131\u011f\u0131 için su kaynaklar\u0131n\u0131n gelece\u011fi aç\u0131s\u0131ndan tehlikenin boyutu ciddi olarak artmaya devam etmektedir. Bu ülkelerde ziraat için yeralt\u0131ndan çekilen su miktar\u0131, 400 km3 (400 milyar ton ) civar\u0131ndad\u0131r. Bu miktar, ya\u011fmurla takviye edilen suyun iki kat\u0131 kadar oldu\u011fu için ve gölleri ve nehirleri besleyen yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n azalmas\u0131 sebebiyle, bu ülkelerdeki nehirler ve göller kurumaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Sadece bu ülkelerde yeralt\u0131ndan çekilen su miktar\u0131, bütün dünya ülkelerinin çekti\u011fi su miktar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlad\u0131r.<\/p>\n
Ne kadar suya ihtiyaç duyuluyor?
\nAsl\u0131nda dolayl\u0131 olarak bütün insanlar dünyam\u0131z\u0131n su deposu olarak yarat\u0131lm\u0131\u015f yeralt\u0131 sular\u0131yla yeti\u015ftirilen ürünleri tüketmektedir. Meselâ Pakistan'dan pamuk, Tayland'dan pirinç, \u0130srail'den domates, Etiyopya'dan kahve, \u0130spanya'dan portakal, Avustralya'dan \u015feker gibi pek çok ürün, yeralt\u0131 sular\u0131yla yeti\u015ftirilerek di\u011fer ülkelere sat\u0131lmaktad\u0131r. Ya\u011fan ya\u011fmur miktar\u0131n\u0131n baz\u0131 ülkelerde ziraate yeterli olmamas\u0131, sulamay\u0131 gerektirdi\u011fi için ciddi su ihtiyac\u0131 ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Bu su ihtiyac\u0131n\u0131n boyutu hakk\u0131nda fikir sahibi olabilmek için hangi ürünün yeti\u015ftirilmesinde ne kadar su gerekti\u011fi konusunda baz\u0131 istatistikî de\u011ferler verecek olursak, meselenin ehemmiyeti daha iyi anla\u015f\u0131lacakt\u0131r (\u015eekil 1). Meselâ 1 kg pirincin yeti\u015fmesi için 2.000 ile 5.000 litre aras\u0131nda su gerekmektedir. 1 kg bu\u011fday\u0131n yeti\u015fmesi için 1.000 litre su, hayvanlarda 1 litre süt üretilmesi için 2.000 ile 4.000 litre, 1 kg \u015feker için 3.000 litre, 1 kg kahve için 20.000 litre su gerekti\u011fi ortaya ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yedi\u011fimiz bir hamburgerin içindeki besinler (et, un, salça, peynir vs.) için gerekli su miktar\u0131n\u0131n ise 11.000 litre, bir çay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 \u015feker için 50 bardak, içti\u011fimiz 1 fincan kahve için tam 1.120 bardak, giydi\u011fimiz bir penye ti\u015förtün pamu\u011funu yeti\u015ftirmek için 7.000 litre su gerekti\u011fi dikkate al\u0131n\u0131rsa bilhassa insan\u0131n f\u0131trî olmayan, lüks denebilecek tüketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 u\u011fruna ne büyük su israf\u0131nda bulundu\u011fu daha iyi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.6
\nYarat\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan bah\u015fedilen su kaynaklar\u0131n\u0131n verimli kullan\u0131lmas\u0131, suyun israf edilmemesi ve böylece dünyada su dengesinin bozulmamas\u0131 için elimizden gelen her gayreti göstermeyi kendimize bir vazife bilmeliyiz. ‘Yiyip için, giyinin ve tasadduk edin. Fakat israf ve kibirden sak\u0131n\u0131n.' (Buhari) hadîsi gere\u011fince, a\u015f\u0131r\u0131 g\u0131da tüketiminin hem sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z için zararl\u0131 olmas\u0131, hem tamam\u0131 tüketilemedi\u011fi için çöpe at\u0131larak israf edilmesi, hem de her ürün için su ihtiyac\u0131n\u0131n çok fazla olmas\u0131 sebebiyle su kaynaklar\u0131n\u0131n azalmas\u0131nda israf temelli bir hayat tarz\u0131, dolayl\u0131 olarak birinci derecede rol oynamaktad\u0131r. Bu yüzden g\u0131dalar\u0131m\u0131zda tasarruf ve az tüketme yoluna gidilmeli, bunun yan\u0131nda ziraatte tasarruflu sulama usullerini tercih etmeli ve az sulama ile bol verim alabilecek ilmî ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\nÂdil olan Allah (cc), her \u015feyi belirli bir denge ve nizamla yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu için insanlar\u0131n yanl\u0131\u015f kullan\u0131m\u0131 ve tahribi olmad\u0131\u011f\u0131 müddetçe, denge ve intizam bozulmayacak ve yaratt\u0131klar\u0131n\u0131n ya\u015famas\u0131na imkân tan\u0131yacakt\u0131r. Bilhassa inananlar olarak, "Yiyin, için; fakat israf etmeyin! Allah israf edenleri elbette sevmez." (A'râf, 31) emrine uymal\u0131 ve Allah'\u0131n (cc) bah\u015fetti\u011fi tertemiz suyu, çok dikkatli ve tasarruflu kullanmal\u0131y\u0131z. Suyun önemine binaen Hz. Peygamber Efendimiz (sas) de suya çok de\u011fer vermi\u015f, abdest al\u0131rken bile gerekenden fazla su kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 mekruh sayarak yasaklam\u0131\u015ft\u0131r. Böylece, abdest gibi Allah'\u0131n huzuruna ç\u0131k\u0131lacak bir i\u015fte dahi, fazla su kullanmaktan insanlar\u0131 men etmi\u015ftir. Konuyla ilgili olarak nakledilen bir hadîs \u015föyledir: Bir gün Peygamberimiz, sahabîlerden birinin abdest al\u0131rken suyu israf etti\u011fini görür. "Bu israf nedir?" diye sorar. Bunun üzerine sahabî, "Abdestte israf olur mu?" diye kar\u015f\u0131l\u0131k verir. Peygamberimiz: "Evet, akan bir nehrin kenar\u0131nda bile olsan, normal bir miktar\u0131n üzerinde su kullanman israf olur." buyurur.7 \u0130slâm'\u0131n israf ve savurganl\u0131\u011f\u0131 bu kadar \u015fiddetle yasaklamas\u0131n\u0131n elbette ki sebepleri vard\u0131r. \u015eöyle dü\u015fünelim: Bugün dünyam\u0131zda yakla\u015f\u0131k olarak 5-6 milyar kadar insan ya\u015famaktad\u0131r. Her biri, el y\u0131karken, di\u015f f\u0131rçalarken, abdest al\u0131rken veya banyo yaparken fazladan günde 1 litre su harcasa, bu miktar günde 5-6 milyar litre veya 5-6 milyon ton su israf\u0131 demektir. Dünya hepimizin. Onu korumak da hepimizin vazifesidir.<\/p>\n
Dipnotlar Kenan GÖÇO\u011eLU Dünyan\u0131n toplam su miktar\u0131 1,4 milyar km3'tür [1 km3=1 milyar m3 (ton)]. Bu suyun % 97,5'u okyanuslar ve denizlerde tuzlu su olarak, % 2,5'u da derelerde, göllerde, yeralt\u0131nda ve kutuplarda (buzul olarak) tatl\u0131 su olarak bulunmaktad\u0131r. Tatl\u0131 suyun % 68,9'u kutuplarda ve yüksek bölgelerde sürekli buz ve kar olarak, % 30,8'i ise toprak […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[412],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-2943","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sulama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2943"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172097,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2943\/revisions\/172097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2943"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=2943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n1. Hakan ANAÇ, S.Ahmet ÇEL\u0130KER, "Türkiye'nin Su Potansiyeli", Tarimsal Ekonomi Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü, T.A.E.A -BAKI\u015e, Say\u0131 5, Nüsha 7, Nisan 2004, unep.org\/vitalwater\/freshwater.htm<\/a>
\n2. Prof. Dr. Burhan KACAR, Bilim ve Teknik 1985, Say\u0131 211
\n3. Ziya AYDIN, "Bulutlar\u0131n Diliyle", S\u0131z\u0131nt\u0131, 20. Cilt, Kas\u0131m 1998
\n4. Doç. Dr. Yusuf DO\u011eANER, "Toprak, Su ve Hava", S\u0131z\u0131nt\u0131, 3. Cilt, Mart 1981
\n5. A. AYGÜN, M. S. BAL, "Ya\u011fmur", S\u0131z\u0131nt\u0131, 9. Cilt, Mart 1997
\n6. Fred Pearce, "The Pearched Planet", New scientist, 26 \u015eubat 2006
\n7. Doç. Dr. Mehmet Zeki AYDIN, Hz. Muhammed'in Ailesi \u0130çindeki Örnek Davran\u0131\u015flar\u0131, Cumhuriyet Üniversitesi \u0130lâhiyat Fakültesi, mehmetzekiaydin.com<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"