\nToprak için gerekli organik maddenin önemli bir kayna\u011f\u0131 bitki art\u0131klar\u0131d\u0131r. Bu\u011fdaygil hasad\u0131ndan sonra tarlada kalan an\u0131z\u0131n topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015flemi, tar\u0131m\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan beri süregelmektedir. Bu yolla topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan kuru madde, ko\u015fullara göre 2500 4000 kg\/ha aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir (Özbek ve ark., 1993).\n<\/p>\n
\nYurdumuzda bu\u011fdaygil ekimi yap\u0131lan arazi miktar\u0131 1999 istatistiklerine göre 13.441.500 ha'd\u0131r. Bu\u011fdaygil hasad\u0131ndan sonra ço\u011fu y\u0131llarda bu\u011fdaygil saplar\u0131 balyaland\u0131ktan sonra kal\u0131nt\u0131lar\u0131 (an\u0131z) yak\u0131lmaktad\u0131r. Bu ko\u015fularda birim alanda, yakma ile yok edilen bu\u011fdaygil kal\u0131nt\u0131s\u0131 miktar\u0131n\u0131 net olarak ifade etmek oldukça güçtür. Ülkemiz ko\u015fullar\u0131nda, an\u0131zla birlikte saplar\u0131n da yak\u0131lmas\u0131 durumunda ortalama 3500 kg\/ha, sadece an\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131 durumunda ise an\u0131z\u0131n biçilme yüksekli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak ortalama 1000 kg\/ha bu\u011fdaygil kal\u0131nt\u0131s\u0131 yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Genel bir ortalama vermek gerekirse, yak\u0131lan bu\u011fdaygil an\u0131z ve saplar\u0131 ile hektardan ortalama 1500 2000 kg\/ha sap, saman, ot, v.b. \u015feklindeki bitkisel materyalin yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 söylenebilir. Bu\u011fdaygil alanlar\u0131n\u0131n (13.441.500 ha) %30'unun yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kabul edilirse, yakla\u015f\u0131k 4 milyon hektar an\u0131z tarlas\u0131nda 6.000.000 8.000.000 ton an\u0131z\u0131n yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 söylenebilir. Yak\u0131lan an\u0131z alan\u0131 tüm an\u0131zlar\u0131n %20'sini olu\u015ftursa dahi, her y\u0131l 2.68 milyon hektardan daha fazla an\u0131z yak\u0131lmakta veya 4.020.000 5.360.000 ton sap-saman gibi art\u0131klar organik madde olmadan yak\u0131lmaktad\u0131r(Say\u0131n, 1989).\n<\/p>\n
\nAn\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131 ile, mikrobiyel humus olu\u015fumu için topra\u011fa verilen organik madde (besleyici humus) miktar\u0131 azalmaktad\u0131r. Bu durum; topraktaki mikroorganizmalar\u0131, kal\u0131c\u0131 humusu parçalamaya yönlendirmekte ve sonuçta topraktaki humus bütçesinde azalma olmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nUygun iklim ve toprak özelliklerine sahip bölgelerimizde y\u0131lda birden fazla ürün alma imkan\u0131 mevcuttur. Y\u0131lda iki ürün al\u0131nan bölgelerde genellikle ilk ürün hasad\u0131ndan sonra toprak üstünde kalan an\u0131z, topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamakta ve yakla\u015f\u0131k %92 oran\u0131nda yak\u0131lmaktad\u0131r. Bu\u011fday hasad\u0131ndan sonra an\u0131z yak\u0131lmadan gölge tav\u0131nda sürüm yap\u0131lm\u0131\u015f parsellerde y\u0131ll\u0131k ortalama toprak kayb\u0131 1160 kg\/ha iken, hasattan sonra an\u0131z\u0131 yak\u0131lm\u0131\u015f hemen sürülmü\u015f parselde y\u0131ll\u0131k ortalama 2730 kg\/ha toprak kayb\u0131 oldu\u011fu bulunmu\u015ftur (Av\u015far ve Kamburo\u011flu, 1996).\n<\/p>\n
\nAn\u0131z\u0131n yak\u0131lmaks\u0131z\u0131n sürümle topra\u011fa verilmesi durumunda mikroorganizmalar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 enzimler ile sap\u0131n önemli bir bölümünü (%40 60) içeren selülozun parçalanarak C\/N oran\u0131n\u0131n düzeltildi\u011fi bilinmektedir. Bu arada, toprakta organik maddenin art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak meydana gelen humin maddeleri, toprak zerrelerinin aras\u0131nda ba\u011flay\u0131c\u0131 rol oynamak sureti ile erozyonu azaltmaktad\u0131r. Organik maddenin artmas\u0131 ayr\u0131ca, kurak dönemde topra\u011f\u0131n su tutma kapasitesini art\u0131rmakta ve dolay\u0131s\u0131yla verimde art\u0131\u015f sa\u011flamaktad\u0131r(Av\u015far ve Kamburo\u011flu, 1996; Mc Kenney, 1993; Sa\u011flam, 1994).\n<\/p>\n
\n2.Yakmaya Alternatif Sistemler<\/strong>\n<\/p>\n \nÜlkemizdeki verimli tar\u0131m alanlar\u0131nda entansif tar\u0131m uygulana gelmektedir. Bilinçsiz sulama, gübreleme, tar\u0131msal mücadele ve mekanizasyon uygulamalar\u0131 göze çarpmaktad\u0131r. Bu uygulamalar neticesinde giderek çorakla\u015fan ve yo\u011fun hastal\u0131k, zararl\u0131 ve yabanc\u0131 ot problemini gündeme getiren bir bitkisel üretim faaliyeti sürdürülmektedir. Bu problemlere zaten yorgun ve bitkin dü\u015fen topra\u011f\u0131n üzerindeki at\u0131klar\u0131n yak\u0131lmas\u0131 eklendi\u011finde daha da ciddi boyutlara ula\u015fmaktad\u0131r. Özellikle May\u0131s Haziran aylar\u0131nda bu\u011fday hasad\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan tarlalar\u0131n yak\u0131lmas\u0131 maalesef bütün engellemelere ra\u011fmen önlenememektedir. Bu noktada çiftçilerimizin zamandan kazanmak ve topra\u011f\u0131 daha kolay i\u015flemek dü\u015füncesi ile yakma uygulamalar\u0131na çevre dostu ve ekosistemi koruyan bir alternatifin sunulmad\u0131\u011f\u0131 da unutulmamal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n \n1960'l\u0131 y\u0131llardan sonra dünyada tar\u0131msal kaynaklarda sürdürülebilirlik kavram\u0131 içerisinde yeni uygulamalar aras\u0131nda korumal\u0131 tar\u0131m ve bu tar\u0131m sisteminin ilk i\u015flemi olan korumal\u0131 toprak i\u015fleme ilk s\u0131rada yer almaktad\u0131r. Korumal\u0131 toprak i\u015flemede amaç; topra\u011f\u0131, suyu, enerjiyi ve daha da önemlisi çevreyi korumak temel hedeflerdir. Topra\u011f\u0131n ve suyun korunmas\u0131na yönelik uygulamalar a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde olabilmektedir (Anonim, 1998a). Bunlar:\n<\/p>\n \nEkimden sonra toprak yüzeyinde b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gereken ön bitkiye ait art\u0131klar\u0131n, yüzey alan\u0131n\u0131n en az %30'unu kaplamas\u0131 gerekir. Bu nedenle, korumal\u0131 toprak i\u015flemede toprak i\u015fleme ve ekim i\u015flemi birlikte planlanmak durumundad\u0131r. Son y\u0131llarda korumal\u0131 toprak i\u015fleme kavram\u0131 yerine bilinçli olarak, Ürün Art\u0131k \u0130\u015fletmecili\u011fi kavram\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n \nKorumal\u0131 toprak i\u015fleme sistemleri; a) Toprak i\u015flemesiz sistem, b) S\u0131rta ekime yönelik toprak i\u015fleme ve c) Nem engelli (malçl\u0131) toprak i\u015fleme olarak alt gruplara ayr\u0131lmaktad\u0131r(Anonim, 1998a; 1998d). Sistemlerin avantajlar\u0131 ve dezavantajlar\u0131 bulunmakta ise de genel olarak a\u015fa\u011f\u0131daki faydalar\u0131 sa\u011flad\u0131klar\u0131 bilinmektedir (Anonim, 1998b; 1998c). Bunlar;\n<\/p>\n \na) Toprak \u0130\u015flemesiz Sistem\n<\/p>\n \nToprak i\u015flemesiz sistemde toprak; hasattan ekime ve ekimden de hasada kadar i\u015flenmeden b\u0131rak\u0131l\u0131r. Toprak; sadece do\u011frudan ekim makinas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan makinalar\u0131n art\u0131k parçalay\u0131c\u0131 ve gömücüleri (coulter) veya diskli, çapa vb. tip çizi aç\u0131c\u0131lar\u0131 (furrow opener) taraf\u0131ndan dar bir \u015ferit \u015feklinde i\u015flenir. Bu nedenle do\u011frudan ekim makinalar\u0131; art\u0131klar\u0131 kesebilmeli ve i\u015flenmemi\u015f topra\u011fa çizi açabilmelidir. Yabanc\u0131 ot kontrolü; ekim öncesi, çimlenme öncesi ve çimlenme sonras\u0131 herbisit uygulamas\u0131 ile sa\u011flanmaktad\u0131r. Herbisit uygulama \u015fekli ve zaman\u0131, yabanc\u0131 ot yo\u011funlu\u011funa ve iklim ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n \nb) S\u0131rta Ekime Yönelik Toprak \u0130\u015fleme\n<\/p>\n \nS\u0131rta ekime yönelik toprak i\u015flemede; toprak genellikle gübre uygulamalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, hasattan ekime kadar i\u015flenmeden b\u0131rak\u0131l\u0131r. Bitkiler, önceki yeti\u015ftirme döneminde yap\u0131lm\u0131\u015f s\u0131rtlara ekilir veya dikilirler. S\u0131rtlar genellikle, y\u0131ll\u0131k olarak bak\u0131m esnas\u0131nda, kar\u0131k usulü sulama da veya s\u0131rt\/çukur olu\u015fturularak yap\u0131l\u0131r. S\u0131rtlar; s\u0131rta yönelik toprak i\u015fleme sistemi hemen ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda veya bak\u0131m i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda nemli topra\u011f\u0131n s\u0131rtlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 önledi\u011fi, hasattan hemen sonra yap\u0131labilir. Ancak, s\u0131rtlar\u0131n hasattan hemen sonra yap\u0131lmas\u0131, çizilerdeki yetersiz art\u0131klar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 erozyona sebep olaca\u011f\u0131 ve s\u0131rtlarda yabanc\u0131 otlar\u0131n geli\u015fmesine izin verece\u011fi gerekçesiyle tavsiye edilmemektedir. Hasattaki s\u0131rt yüksekli\u011finin; 15 20 cm olmas\u0131, erozyon riski yüksek olan bölgelerde ekimden sonra çiziden en az 8 cm daha yüksekte olmas\u0131 önerilmektedir.\n<\/p>\n \nc) Nem Engelli (Malçl\u0131) Toprak \u0130\u015fleme\n<\/p>\n \nMalçl\u0131 toprak i\u015fleme; toprak i\u015flemesiz ve s\u0131rta ekime yönelik toprak i\u015fleme d\u0131\u015f\u0131nda bir korumal\u0131 toprak i\u015fleme sistemidir. Toprak i\u015fleme; çizel pullu\u011fu, diskli aletler, tarla kültivatörleri, kesme pulluklar veya ot yolucularla yap\u0131lmaktad\u0131r. Yabanc\u0131 otlar, herbisit uygulamas\u0131 ve\/veya ürünün çapalanmas\u0131 ile kontrol alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r. Uygulama say\u0131s\u0131; erozyon kontrolünü sa\u011flayacak yeterli art\u0131\u011f\u0131n yüzeyde b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmaktad\u0131r.\n<\/p>\n \n3. Do\u011frudan Ekim Teknolojisi<\/strong>\n<\/p>\n \nToprak i\u015flemesiz sistemin bir di\u011fer kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan do\u011frudan ekim; daha önce belirtildi\u011fi gibi önceki y\u0131l\u0131n ürün art\u0131\u011f\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n veya ço\u011funlu\u011funun toprak yüzeyinde b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, toprak içerisinde dar toprak i\u015fleme ünitelerinin veya çizi aç\u0131c\u0131lar\u0131n açt\u0131\u011f\u0131 çiziye tohumun b\u0131rak\u0131larak daha sonra üzerinin kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, tek bir geçi\u015fte tarlan\u0131n i\u015flendi\u011fi uygulamad\u0131r. \u0130\u015flenmemi\u015f toprakta do\u011frudan ekimin yap\u0131labilmesi için ya özel tasar\u0131ml\u0131 ekim makinalar\u0131na (\u015eekil 1) veya mevcut ekim makinalar\u0131 üzerinde amaca uygun baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin yap\u0131lmas\u0131na gereksinim vard\u0131r.\n<\/p>\n \n \nDo\u011frudan ekim makinas\u0131 geleneksel ekim makinas\u0131na göre iki yönden farkl\u0131l\u0131k göstermektedir. Bunlar; 1) Parçalay\u0131c\u0131 ve gömücü ünite, 2) Ek a\u011f\u0131rl\u0131kt\u0131r. Bu makinalar\u0131n sat\u0131n alma bedelleri; tipine, modeline ve özelliklerine ba\u011fl\u0131 olarak yakla\u015f\u0131k 10.000-40.000 USD gibi oldukça yüksektir. M\u0131s\u0131r gibi pahal\u0131 tohumlar\u0131n ekilmesi için halen çiftçinin elinde bulunan yeni ve kullan\u0131labilir durumdaki ekim makinalar\u0131n\u0131n yerine, böylesine pahal\u0131 makinalar\u0131n sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 ekonomik aç\u0131dan do\u011fru ve uygulanabilir bir tercih olarak gözükmemektedir. Bunun yerine mevcut makinalarda gerekli düzenlemelerin yap\u0131lmas\u0131 daha ak\u0131lc\u0131 bir yol olabilir. Bu amaçla, mevcut ekim makinalar\u0131nda sap k\u0131yma ve parçalama ile makinan\u0131n topra\u011fa giri\u015fini sa\u011flayacak a\u011f\u0131rl\u0131k konular\u0131n\u0131n çözümlenmesi yeterlidir. An\u0131z üzerine yap\u0131lan ekim sonucunda bitkinin an\u0131z içerisindeki ç\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u015eekil 2'de görülmektedir.\n<\/p>\n \n \n\n<\/p>\n \n1. Geleneksel Ekim Makinesinde Yap\u0131lmas\u0131 Gerekli De\u011fi\u015fiklikler\n<\/p>\n \n3.1.1 Parçalay\u0131c\u0131 ve Gömücü Üniteler\n<\/p>\n \nDo\u011frudan ekimde, tohumun tarlada bulunan art\u0131klar içerisine toprak nemi ile temas\u0131 da sa\u011flanacak \u015fekilde yerle\u015ftirilebilmesi için \u015eekil 3'de görünen parçalay\u0131c\u0131 ve gömücü ünitelerden birinin ekim makinas\u0131 üzerine yerle\u015ftirilmesi gerekmektedir. Parçalay\u0131c\u0131 ve gömücü ünitelerin birincil görevi, topra\u011f\u0131 i\u015flemeksizin art\u0131klar\u0131 kesmektir. Bu ünitelerin; tohumun yerle\u015ftirilece\u011fi yerdeki toprak havas\u0131n\u0131n serbest kalmas\u0131n\u0131 önlemek ve topra\u011f\u0131 kurutabilecek hava torbac\u0131klar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 engellemek amac\u0131yla tohumun yerle\u015ftirildi\u011fi derinlikten daha az derinde çal\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun görülmektedir (Anonim, 1997).\n<\/p>\n \n \n3.1.2 Ek a\u011f\u0131rl\u0131k\n<\/p>\n \nDo\u011frudan ekimde topra\u011f\u0131n sert olmas\u0131ndan dolay\u0131 parçalay\u0131c\u0131 ve gömücü ünitelerin kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 direncin yüksek olmas\u0131 nedeniyle, ekici ünite ba\u015f\u0131na dü\u015fen a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Ekim makinas\u0131 üzerine metal a\u011f\u0131rl\u0131klar veya su tanklar\u0131 yerle\u015ftirilerek söz konusu ünitelerin topra\u011fa penetrasyonu iyile\u015ftirilmektedir. Toprak i\u015flemesiz uygulamalar için parçalay\u0131c\u0131 ve gömücü ünite ba\u015f\u0131na 175-250 kg'l\u0131k a\u011f\u0131rl\u0131k önerilmektedir.\n<\/p>\n \n4. Sonuç<\/strong>\n<\/p>\n \nDo\u011fal kaynaklar\u0131n geçmi\u015ften bizlere miras kalmad\u0131\u011f\u0131 gelecek nesillerden ödünç al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bilinç çerçevesinde kaynaklar\u0131n korunmas\u0131 ve sürdürülebilir tar\u0131m için an\u0131z yakma gibi ça\u011fd\u0131\u015f\u0131 uygulamalara sonverilmesi, çiftçiye yeni önerilerinin sunulmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda çözüm olarak önerilen mevcut ekim makinalar\u0131n\u0131n amaca uygun biçimde de\u011fi\u015fikli\u011fe tabi tutulmas\u0131 gerekir. Bu çerçevede Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tar\u0131m Makinalar\u0131 Bölümünde tamamlanan bir doktora çal\u0131\u015fmas\u0131 mevcuttur. Üniversite Sanayi \u0130\u015fbirli\u011fi kapsam\u0131nda bir ArGe faaliyeti \u015feklinde yürütülen bu çal\u0131\u015fmada, çal\u0131\u015fman\u0131n uygulamaya aktar\u0131lma \u015fans\u0131n\u0131 artt\u0131rmak için makinada yap\u0131lacak de\u011fi\u015fikliklerin mümkün oldu\u011funca dar kapsamda olmas\u0131na özen gösterilmi\u015ftir.\n<\/p>\n \n5. Kaynaklar<\/strong>\n<\/p>\n \n\tKaynak : ciftci.ksu.edu.tr\/\n\t<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bitkisel üretimin yeti\u015ftirilme ortam\u0131 olan toprak; kat\u0131, s\u0131v\u0131 ve gaz olmak üzere üç fazdan meydana gelir. Tar\u0131m topraklar\u0131nda genel olarak hacmin %50'sini kat\u0131, %25'ini s\u0131v\u0131 ve %25'ini ise gaz faz\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Topra\u011f\u0131n bo\u015fluk k\u0131sm\u0131n\u0131 i\u015fgal eden s\u0131v\u0131 ve gaz fazlar\u0131; topra\u011f\u0131n durumuna göre de\u011fi\u015fim gösterir. Kat\u0131 faz\u0131n pay\u0131n\u0131n %45'ini inorganik maddeler %5'ini ise organik maddeler […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3084","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3084","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3084"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3084\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171989,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3084\/revisions\/171989"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3084"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3084"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3084"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3084"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n
![\"Do\u011frudan](\"http:\/\/ciftci.ksu.edu.tr\/dokumanlar\/resimler\/aniz_yakma\/aniz_yakma_html_4dca8f52.jpg\")
\n\u015eekil 1 Do\u011frudan ekim makinas\u0131\n<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/ciftci.ksu.edu.tr\/dokumanlar\/resimler\/aniz_yakma\/aniz_yakma_html_519ccfa5.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/ciftci.ksu.edu.tr\/dokumanlar\/resimler\/aniz_yakma\/aniz_yakma_html_m5ee8083a.jpg\")
\n\u015eekil 2 Anz\u0131l\u0131 bir ortamda bitkinin ç\u0131k\u0131\u015f\u0131\n<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/ciftci.ksu.edu.tr\/dokumanlar\/resimler\/aniz_yakma\/aniz_yakma_html_409619c9.gif\")
\n\u015eekil 3 Do\u011frudan ekim makinalar\u0131da kullan\u0131lan parçalay\u0131c\u0131 ve gömücü üniteler\n<\/p>\n\n