\nSon y\u0131llarda hasat sonras\u0131 an\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131 ülkemizde çok s\u0131k görülen bir olayd\u0131r.\n<\/p>\n
\nÖzellikle Orta Anadolu'nun, Trakya'n\u0131n, Güneydo\u011fu Anadolu'nun kuru tar\u0131m yap\u0131lan birçok yöresinde, yaz ve sonbahar aylar\u0131nda an\u0131zl\u0131 tarlalara \u015föyle bir bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda alev alev yand\u0131\u011f\u0131n\u0131 görürsünüz.\n<\/p>\n
\nÇiftçilerimiz an\u0131z\u0131 neden yakmaktad\u0131r?\n<\/p>\n
\nAn\u0131z\u0131n (sap, saman v.b. art\u0131klar\u0131n\u0131n) yak\u0131lmas\u0131na, gerek duyulmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nAn\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131 iyimidir, kötümüdür, neler kaybettirir, neler kazand\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n
\nYani gereklimidir? inceleyip ö\u011frenelim.\n<\/p>\n
\nANIZ NEDEN YAKILMAKTADIR\n<\/p>\n
\nÇiftçilerimiz an\u0131z\u0131:\n<\/p>\n
\n– Daha iyi bir tohum yata\u011f\u0131 haz\u0131rlamak\n<\/p>\n
\n– Yabanc\u0131 ot ve ha\u015fereleri yok etmek\n<\/p>\n
\n– Hasat sonras\u0131, hemen di\u011fer bir ününün ekimine geçilecek ise mibzerin istenilen bir \u015fekilde ekim yapmas\u0131n\u0131, an\u0131z saplar\u0131 ile mibzer gözlerinin t\u0131kanmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, gerekçeleri ile yakmaktad\u0131rlar.\n<\/p>\n
\nBunun sa\u011flayaca\u011f\u0131 fayda verece\u011fi zarar\u0131n yan\u0131nda çok küçük kalmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nANIZ YAKMA SONUCU KAR\u015eILA\u015eILAN ZARARLAR NELERD\u0130R ?\n<\/p>\n
\nModern tar\u0131m tekni\u011finde an\u0131z\u0131 yakmak son derecede yanl\u0131\u015f bir yöntemdir. Yakma sonucu kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan zararlar\u0131n ço\u011funu telafi etmek mümkün de\u011fildir.\n<\/p>\n
\nAn\u0131z yakmakla do\u011fan zararlar\u0131 s\u0131ralarsak konunun nemi daha iyi anla\u015f\u0131lacakt\u0131r.\n<\/p>\n
\n1 – An\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131 ile topraktaki organik madde yak\u0131larak yok edilmektedir.\n<\/p>\n
\nOrganik maddenin topra\u011fa neler kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 görürsek, zarar\u0131n\u0131n büyüklü\u011fünü daha iyi anlar\u0131z.\n<\/p>\n
\na – Organik maddenin bir ayr\u0131\u015fma ürünü olan HUMUS bitkilerin geli\u015fmesi için gerekli olan bitki besin maddelerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nb – Organik madde toprakta ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n emilmesini ve tutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nc – Toprakta kümele\u015fmeyi temin ederek erozyon ile ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 önlemektedir.\n<\/p>\n
\nd – Topra\u011f\u0131n iyi havalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nTopraklar\u0131m\u0131zda zaten % 1 den daha az oldu\u011fu belirlenmi\u015f olan organik madde, bitkisel bir art\u0131k olan an\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131 ile giderek yok edilmektedir. K\u0131saca organik madde miktar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 veya yok edilmesi topraklar\u0131 daha verimsiz ve erozyona daha hassas duruma getirmektedir.\n<\/p>\n
\nSap ve An\u0131zlar\u0131n Yak\u0131lmas\u0131 ile bitki büyümesini te\u015fvik eden karbon (C) ve azotun (N) kayb\u0131 da artmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nMesela bir dönüm arazide 300 kg. sap yand\u0131\u011f\u0131nda 1 ,5 kg. saf azot kayb\u0131 meydana gelmektedir. Bu miktar ise ancak 7 kg. \u015feker gübresi dedi\u011fimiz Amonyum sülfat\u0131 araziye vererek yeniden kazan\u0131labilir.
\n
\n3 – An\u0131z yakman\u0131n di\u011fer bir zarar\u0131 toprak yüzeyinde bulunan mikroorganizmalar\u0131 öldürmesidir. Oysa toprakta bulunup gözle görülmeyen bu canl\u0131lar\u0131n faaliyetleri sonucunda organik madde parçalan\u0131r, ayr\u0131\u015f\u0131r ve HUMUS dedi\u011fimiz \u015fekle dönü\u015für.\n<\/p>\n
\nYap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda; an\u0131z yakma ile topra\u011f\u0131n 1-3 cm. lik üst katman\u0131nda \u0131s\u0131n\u0131n 50 – 75 C dereceye yükseldi\u011fi ve bu nedenle de:\n<\/p>\n
\na – Mikroorganizmalar\u0131n % 70 inin zarar gördü\u011fü\n<\/p>\n
\nb – Biyolojik faaliyetlerin azald\u0131\u011f\u0131\n<\/p>\n
\nc – Verimde dü\u015fme oldu\u011fu ortaya konulmu\u015ftur.\n<\/p>\n
\n4 – Yine yap\u0131lan denemelerde an\u0131z yak\u0131m\u0131 ile ilk y\u0131lda kök çürüklü\u011fü hastal\u0131\u011f\u0131nda azalma oldu\u011fu, ancak ikinci y\u0131l bu hastal\u0131\u011f\u0131n daha da artt\u0131\u011f\u0131 görülmü\u015ftür.\n<\/p>\n
\n5 – An\u0131zlar\u0131n yak\u0131lmas\u0131n\u0131n en önemli zararlar\u0131ndan birisi de, topra\u011f\u0131 su ve rüzgar erozyonuna daha hassas bir duruma getirmesidir. Çünkü an\u0131z ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n \u015fiddetle topra\u011fa dü\u015fmesini engeller; yüzey ak\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131 azalt\u0131r, topra\u011fa s\u0131zmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Böylece erozyonu önler.\n<\/p>\n
\n6 – An\u0131zlar\u0131n yak\u0131lmas\u0131yla hayvan yemi olarak kullan\u0131lmas\u0131ndan ba\u015fka, birçok yarar\u0131 olan sap saman yok edilmektedir. Sap ve saman\u0131n nerelerde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na bir göz atarsak zarar\u0131n büyüklü\u011fü daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n
\nSap ve Saman.\n<\/p>\n
\na) Hububat sap ve saman\u0131 in\u015faat materyali olarak kullan\u0131l\u0131r. Kerpiç yap\u0131m\u0131nda, s\u0131va ve dam örtülerinde yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nb) Köy el sanatlar\u0131n\u0131n hammaddesi olarak kullan\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n
\nc) \u0130p, halat; paspas yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n
\nd) G\u0131da depolanmas\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Yumurta, elma, patates v.s. gibi pek çok ürün hububat sap ve saman\u0131 kullan\u0131larak uzun süre saklanabilmektedir.\n<\/p>\n
\n7 – An\u0131z yang\u0131nlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda havan\u0131n kirlenmesi yan\u0131nda, yükselen dumanlar zaman zaman karayollar\u0131nda görü\u015fü azaltmakta, bu durumda trafik kazalar\u0131yla can ve mal kayb\u0131na neden olmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\n8 – An\u0131z yang\u0131nlar\u0131 kom\u015fu tarlalardaki hasat edilmemi\u015f ürünlere, traktörlere, meyve bahçelerine, bunlar\u0131n etraf\u0131ndaki çitlere, telefon direklerine, civardaki yerle\u015fim yerlerine ve özellikle ormanlara, koruluk ve a\u011façl\u0131k bölgelere telafisi mümkün olmayan zararlar vermektedir.\n<\/p>\n
\n9 – An\u0131z yak\u0131m\u0131 do\u011fal dengeyi de bozmaktad\u0131r. Yang\u0131nlar s\u0131ras\u0131nda arazide ya\u015fayan pek çok yaban hayvan\u0131 (ku\u015f, tav\u015fan, tilki, çakal, y\u0131lan v.s.) yuvalar\u0131n\u0131 terk etmekte veya ölmektedirler.\n<\/p>\n
\nANIZLAR BAZI HALLERDE YAKILAB\u0130L\u0130R M\u0130?\n<\/p>\n
\nAn\u0131zlar\u0131n sürekli yak\u0131lmas\u0131 hiçbir zaman dü\u015fünülmemelidir. Ancak zaman zaman yak\u0131labilir oldu\u011fu ortamlar vard\u0131r. Yakma\u011fa en uygun ko\u015fullarda dahi uzun süreli yakma i\u015flemi, zamanla olumsuz etkilerini göstermektedir. An\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131na daha yumu\u015fak bak\u0131lacak durumlar ise;\n<\/p>\n
\n1 – Çiftçinin elinde uygun tohum yata\u011f\u0131 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 için gerekli tar\u0131msal aletlerin bulunmamas\u0131
\n2 – Yabanc\u0131 ot ve ha\u015ferelerde ilaçl\u0131 mücadele yapma imkan\u0131 olmamas\u0131 halleridir.
\nSonbaharda ekim yap\u0131lmas\u0131 \u015fart\u0131yla, taban arazilerde ve sulanabilir sahil ku\u015faklar\u0131nda an\u0131z yak\u0131labilir.\n<\/p>\n
\nÇünkü hububat hasad\u0131 genelde yaz aylar\u0131nda yap\u0131l\u0131r, Ya\u011f\u0131\u015fs\u0131z ve kurak geçen bu aylarda dü\u015fen ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n erozyon etkisi pek fazla de\u011fildir. Sonbahar ba\u015f\u0131nda da hemen ekim yap\u0131laca\u011f\u0131ndan erozyon aç\u0131s\u0131ndan bir tehlike yoktur.\n<\/p>\n
\nAncak ço\u011fu kez hasattan sonra tarladaki an\u0131z bilinçsizce yak\u0131lmakta ve yazl\u0131k ekim dü\u015fünüldü\u011fünde takip eden y\u0131l\u0131n ilkbahar\u0131na kadar, k\u0131\u015fl\u0131k ekim dü\u015fünüldü\u011fünde ise sonbahara kadar tarla bo\u015f b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\n\u0130\u015fte bütün problem o zaman meydana gelmektedir.
\nAn\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131ndan sonraki ilk y\u0131llarda, çiftçilerimiz yakman\u0131n zarar\u0131n\u0131 erozyon d\u0131\u015f\u0131nda pek görmezler. Ancak y\u0131llar ilerledikçe verimli topraklar\u0131n giderek verimsizle\u015fmesi kara kara dü\u015fünmelerine sebep olacakt\u0131 r.\n<\/p>\n
\nANIZ YAKMANIN ÖNÜNE GEÇMEK \u0130Ç\u0130N NELER YAPILMALIDIR ?\n<\/p>\n
\n1 – Çiftçilerimizce an\u0131z yakman\u0131n gerekçesi olan "daha iyi bir tohum yata\u011f\u0131" haz\u0131rlama, modern tar\u0131m teknikleri kullan\u0131larak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\n2 – Hububat hasatlar\u0131 biçer-döverle toprak yüzeyine yak\u0131n yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hububat ba\u015fa\u011f\u0131n hemen alt\u0131ndan biçildi\u011finde an\u0131z çok yüksek kalmakta ve mikroorganizmalar taraf\u0131ndan parçalanmas\u0131, çürüyerek organik maddeye dönü\u015fmesi daha zorla\u015fmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\n3 – Hasat sonras\u0131 parçalanma ve çürümeyi kolayla\u015ft\u0131rmak için, saplar\u0131 parçalay\u0131c\u0131 bir alet kullanarak, an\u0131z topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\n4 – An\u0131zlar\u0131n daha çabuk parçalan\u0131p ayr\u0131\u015farak organik maddeye dönü\u015fmesini sa\u011flamak amac\u0131 ile, kalan sap\u0131n yakla\u015f\u0131k % 1'i oran\u0131nda "Azot dengeleme gübresi" verilmelidir.\n<\/p>\n
\n5 – Ayr\u0131ca yabanc\u0131 ot ve ha\u015fereleri yok etmek için an\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131 yerine "ilaçl\u0131 mücadele" yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nModern tan\u0131mda an\u0131z yakmaya kesinlikle yer yoktur. Tar\u0131mda esas topra\u011f\u0131n verimlili\u011fini, dayan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Hedef gelecek y\u0131l\u0131n ürünü olmal\u0131d\u0131r. Hedef ve amaç gelecek y\u0131llar\u0131n, gelecek as\u0131rlar\u0131n ürünü olmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nTürkiye'nin hububat – nadas tar\u0131m\u0131 uygulanan yörelerinde an\u0131z yak\u0131larak de\u011fil, An\u0131z Örtülü Tar\u0131m uygulanarak verimi art\u0131rmak mümkündür. Böylece Erozyonda Azalt\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n<\/p>\n
<\/p>\n \nKaynak : tarimkredi.org.tr<\/em><\/strong>\n<\/p>\n <\/em><\/strong>: tarimkredi.org.tr<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Son y\u0131llarda hasat sonras\u0131 an\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131 ülkemizde çok s\u0131k görülen bir olayd\u0131r. Özellikle Orta Anadolu'nun, Trakya'n\u0131n, Güneydo\u011fu Anadolu'nun kuru tar\u0131m yap\u0131lan birçok yöresinde, yaz ve sonbahar aylar\u0131nda an\u0131zl\u0131 tarlalara \u015föyle bir bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda alev alev yand\u0131\u011f\u0131n\u0131 görürsünüz. Çiftçilerimiz an\u0131z\u0131 neden yakmaktad\u0131r? An\u0131z\u0131n (sap, saman v.b. art\u0131klar\u0131n\u0131n) yak\u0131lmas\u0131na, gerek duyulmaktad\u0131r. An\u0131z\u0131n yak\u0131lmas\u0131 iyimidir, kötümüdür, neler kaybettirir, neler […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3089","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3089","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3089"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171984,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3089\/revisions\/171984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3089"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}