\nBenzer özellikler gösteren topraklar, ayn\u0131 kategori alt\u0131nda toplanmak sureti ile bir çok s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n
\nToprak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan kriterler, topra\u011f\u0131n tekstürü, rengi, verimlili\u011fi ve genetik özellikleridir. S\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemlerinden dünya çap\u0131nda en çok tutunan\u0131 genetik s\u0131n\u0131fland\u0131rma sitemidir. Genetik s\u0131n\u0131fland\u0131rma siteminde, toprak olu\u015f faktörlerinden iklim, bitki örtüsü, topografya, ana kaya ve zaman unsuru dikkate al\u0131nmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
1. ESK\u0130 TOPRAK SINIFLANDIRMA S\u0130STEM\u0130<\/p>\n
1949 Toprak S\u0131n\u0131fland\u0131rma Sistemi diyebilece\u011fimiz bu s\u0131n\u0131fland\u0131rma sisteminde topraklar; zonal, azonal ve intrazonal olmak üzere üç kategoriye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
1.1. Zonal Topraklar : \u0130yi geli\u015fmi\u015f profil özelli\u011fine sahip olup, bu tak\u0131mda bulunan topraklar, iklim ve vejetasyon \u015fartlar\u0131na göre olu\u015fmu\u015f olan topraklard\u0131r. Ancak bu topraklar\u0131n olu\u015fmas\u0131 için, arazinin düz ve düze yak\u0131n ve drenaj\u0131n iyi olmas\u0131 gerekmektedir. Zonal topraklar, yeryüzündeki iklim ve vejetasyon ku\u015faklar\u0131na genellikle uymaktad\u0131r. Mesela, so\u011fuk ve nemli iklim ve orman örtüsü alt\u0131nda podzol topraklar\u0131, s\u0131cak ve nemli iklim \u015fartlar\u0131n\u0131n hüküm sürdü\u011fü tropikal ve ekvatoral bölgelerde lateritler bask\u0131n durumdad\u0131r.<\/p>\n
1.1.1. Tundra Topraklar\u0131 : Tundra iklimini görüldü\u011fü kuzey yar\u0131m kürede olu\u015fan bu topraklar, yaz\u0131n donmu\u015f tabakan\u0131n çözülmesi ile gev\u015fer. Alçak k\u0131s\u0131mlar yer yer su birikintileri ve yosunlarla kaplan\u0131r. Donma ve çözülmenin aktif oldu\u011fu k\u0131s\u0131mlarda toprak ta\u015fl\u0131d\u0131r. \u0130klimin so\u011fuk olmas\u0131ndan dolay\u0131 organik madde yeterince ayr\u0131\u015famad\u0131\u011f\u0131 için toprak organik madde yönünden zengindir.<\/p>\n
1.1.2. Podzol Topraklar : Tundra ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n güneyinde ço\u011funlukla i\u011fne yaprakl\u0131 ormanlar\u0131n alt\u0131nda hüküm süren nemli ve so\u011fuk iklim \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda olu\u015fmu\u015ftur. A\u015f\u0131r\u0131 y\u0131kanmadan dolay\u0131 toprak besin maddelerinin ço\u011fu ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. B horizonunda ta\u015f\u0131narak gelen oksitlerce zengin maddelerin çimentola\u015fmas\u0131 ile olu\u015fmu\u015f sert tabaka bulunur. \u0130klimin so\u011fuk olmas\u0131ndan dolay\u0131 bitki art\u0131klar\u0131 toprak yüzeyinde birikerek birkaç cm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda organik bir kat olu\u015fturmu\u015ftur. Sibirya, Kuzey Avrupa ve Amerika'da yayg\u0131n olan, ülkemizde Y\u0131ld\u0131z da\u011flar\u0131n\u0131n kuzey yamaçlar\u0131nda ve Kuzeydo\u011fu Anadolu Da\u011flar\u0131nda \u015eav\u015fat-Karagöl dolaylar\u0131nda bulunan bu topraklar, gübreleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde tar\u0131ma uygun hale getirilebilir.<\/p>\n
1.1.3. Kahverengi Orman Topraklar\u0131: Daha ziyade \u0131l\u0131man ku\u015fakta, yapra\u011f\u0131n\u0131 döken orman örtüsü alt\u0131nda görülür. Bu topraklarda podzolle\u015fmenin aksine organik madde üst topraktaki mineral maddeye kar\u0131\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n fazla oldu\u011fu yerlerde karbonatlar y\u0131kanarak topraktan uzakla\u015f\u0131r. Bu topraklar asit reaksiyon gösterir. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n az oldu\u011fu sahalarda karbonatlar B horizonunda birikir. Hafif alkalen reaksiyon gösteren bu topraklar kireçli orman topraklar\u0131 olarak dikkate al\u0131n\u0131r. Di\u011fer taraftan toprak yüzeyinde bitki art\u0131klar\u0131n\u0131n ayr\u0131\u015fmas\u0131, topraktan y\u0131kanan bitki besin elementlerinin tekrar topra\u011fa ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
1.1.4. Terra Rossalar : Akdeniz ikliminin hüküm sürdü\u011fü subtropikal ku\u015fakta ço\u011funlukla k\u0131z\u0131l çam ve maki vejetasyonu at\u0131nda geli\u015fme gösterir. Bu topraklar, iyi oksitlenmeden dolay\u0131 demir seskioksit bak\u0131m\u0131ndan zengin oldu\u011fundan k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 kahverengindedir. Topra\u011f\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda demir ve alüminyum oksit bile\u015fiklerinden ibaret killi olan bir horizon yer al\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n fazla oldu\u011fu yerlerde topraklar y\u0131kanmas\u0131ndan dolay\u0131 karbonatlar topraktan uzakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Drenaj\u0131 iyi düz ve düze yak\u0131n sahalarda her türlü ana materyal üzerinde görülür. E\u011fimli sahalardaki karstik alanlarda ise toprak kireç ta\u015flar\u0131 ile karstik çukurlar\u0131n içinde yer al\u0131r. Çünkü e\u011fimli karstik sahalarda toprak yüzeyde de\u011fil ta\u015flar\u0131n aras\u0131ndaki çatlaklar ve tabakala\u015fma yüzeyleri boyunca geli\u015fme göstermi\u015ftir. Karsla\u015fman\u0131n çok ilerledi\u011fi sahalarda toprak dikey yönde yüzeyden derinlere do\u011fru ta\u015f\u0131n\u0131r. Bu nedenle k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 topraklar, çatlaklar aras\u0131nda cepler halinde bulunur. Bu topraklar killi bünyededir. Ülkemizde Marmara Bölgesi' nin güneyi ile Akdeniz ve Ege Bölgeleri' nde çok yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n
1.1.5. Kahve ve Kestane Renkli Topraklar : Orta ku\u015fakta karalar\u0131n iç k\u0131sm\u0131nda hüküm süren yar\u0131 kurak iklim ve step vejetasyonunun karakteristik topra\u011f\u0131d\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f azl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 alt toprakta karbonatlar birikmi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan toprak besin maddeleri bak\u0131m\u0131ndan oldukça zengin say\u0131labilir. Organik madde topra\u011fa iyice kar\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda olup genellikle hafif alkalen ve alkalen reaksiyon gösterir. Bu topraklardan kahverengi olanlar daha ziyade step sahas\u0131nda görülürken, kestane renkli olanlar step sahas\u0131n\u0131n biraz daha nemli olan k\u0131s\u0131mlar\u0131nda uzun boylu çay\u0131rlar ve gür olmayan orman alt\u0131nda görülür. Karbonat birikim zonu kahverengi topraklara nazaran biraz daha derindedir. Bu topraklara ülkemizin bütün iç bölgelerinde rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
1.1.6. Çernezyom Topraklar\u0131 : Orta ku\u015fa\u011f\u0131n yar\u0131 nemli alanlar\u0131nda uzun boylu çay\u0131r vejetasyonu alt\u0131nda geli\u015fmi\u015f olan bu topraklara ayn\u0131 zamanda kara topraklar da denir. Karadeniz' in kuzey kesiminde, Romanya, Kanada, ABD, Arjantin ve Avustralya' da görülen bu topraklar ülkemizde Erzurum – Kars platolar\u0131nda 1600 – 2000 m. aras\u0131nda yer al\u0131r. Zengin çay\u0131r örtüsü alt\u0131nda organik art\u0131klar\u0131n yava\u015f yava\u015f parçalanmas\u0131ndan dolay\u0131 üst toprak organik madde yönünden zenginle\u015ferek koyu renk al\u0131r. Üst topraktan y\u0131kanan karbonatlar B ve C horizonlar\u0131nda birikmi\u015ftir. Besin maddeleri yönünden zengin olan bu topraklar üzerinde yo\u011fun olarak tar\u0131m yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
1.1.7. Lateritler : Nemli tropikal ve ekvatoral bölgelerde yayg\u0131n olan bu topraklar, fazla ya\u011f\u0131\u015f ve s\u0131cakl\u0131ktan dolay\u0131 ana materyalin ayr\u0131\u015fmas\u0131 ileri derecede oldu\u011fundan kal\u0131nd\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f fazlal\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 silis topraktan uzakla\u015fm\u0131\u015f, buna kar\u015f\u0131l\u0131k demir ve alüminyum oksitçe zenginle\u015fmi\u015ftir. Bu durum topra\u011f\u0131n k\u0131z\u0131l renkli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu bölgelerde toprak üzerine dü\u015fen organik art\u0131klar mikroorganizmalarca k\u0131sa sürede parçaland\u0131\u011f\u0131ndan toprak yüzeyinde organik madde birikmesi olmamaktad\u0131r. Demir ve alüminyum oksitler topra\u011f\u0131n alt katlar\u0131nda ve derin k\u0131s\u0131mlar\u0131nda birikmesinden ötürü a\u011faç köklerinin geli\u015fmesini önleyici sert tabaka olu\u015fmu\u015ftur. Bu topraklar genellikle tu\u011fla yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Bu topraklara ülkemizde Do\u011fu Karadeniz bölgesinde fosil olarak rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
1.1.8. Çöl Topraklar\u0131 : Orta enlemlerde ve tropikal çöllerde son derece s\u0131\u011f ve karbonatlar\u0131n birikmesiyle olu\u015fmu\u015f sert kabu\u011fa sahip topraklard\u0131r. Orta enlemlerdeki çöllerde daha çok sierozem denilen aç\u0131k ve gri kahverengi a\u015f\u0131r\u0131 derecede kireç birikmesinden olu\u015fan sert tabakalar halinde uzanan topraklar hakim durumdad\u0131r. Tropikal çöllerde ise k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 renkte olan yine a\u015f\u0131r\u0131 derecede karbonatlar\u0131n birikmesi ya da kapilarite ile sular\u0131n bünyesinde bulunan karbonatlar\u0131n y\u0131\u011f\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda sert ve s\u0131\u011f topraklar görülür. Her iki toprak da organik madde yönünden son derece fakirdir ve tar\u0131msal de\u011feri hemen hemen hiç yoktur. Bu topraklar, ülkemizde özellikle Harran ve Malatya ovalar\u0131nda görülür.<\/p>\n
1.1.9. Preri Topraklar\u0131 : Seskioksitlerin ta\u015f\u0131nmas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, karbonatlar\u0131n y\u0131kanmas\u0131 veya ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu topraklara preri topraklar\u0131 denilmektedir. Daha çok ABD' de preri vejetasyonu alt\u0131nda geli\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
1.2. \u0130ntrazonal Topraklar : Bu topraklar\u0131n olu\u015fumunda topografya ana materyal faktörleri etkilidir. Bu nedenle de topraktaki bütün horizonlar geli\u015fmemi\u015f olup, genellikle AC horizonudur. Nitekim kireççe zengin ana materyal üzerinde vertisol ve rendzina sular\u0131n birikti\u011fi alanlarda hidromorfik, tuzlu alanlarda halomorfik topraklar yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n
1.2.1. Halomorfik Topraklar : Halojen gruplar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bu topraklar kurak ve yar\u0131 kurak bölgelerde havzalar\u0131n tabanlar\u0131nda sularda çözünür hale gelen çe\u015fitli tuz ve karbonatlar\u0131n suyun buharla\u015fmas\u0131 ile topra\u011f\u0131n yüzeyinde veya muhtelif derinliklerde birikmeleriyle olu\u015fur. Bu topraklar\u0131n geli\u015fmesinde hakim olan pedojenik süreç salinizasyondur.<\/p>\n
1.2.2. Hidromorfik Topraklar : Batakl\u0131k, sazl\u0131k gibi sular\u0131n birikti\u011fi sahalarda, toprak devaml\u0131 olarak su alt\u0131nda oldu\u011fu için oksijensiz \u015fartlar alt\u0131nda kal\u0131r. Batakl\u0131k bitkilerinden has\u0131l olan organik art\u0131klar\u0131n su alt\u0131nda geç ayr\u0131\u015fma ile birikerek organik madde yönünden zenginle\u015fir. Ayr\u0131ca hidrojen iyon konsantrasyonu artt\u0131\u011f\u0131ndan toprak asitle\u015fir.Bu topraklar sürekli ta\u015fk\u0131na u\u011frayan ta\u015fk\u0131n ovalar\u0131nda, tektonik kökenli oluklar\u0131n çukur k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki taban suyu seviyesinin yüksek oldu\u011fu alanlarda, da\u011flar\u0131n yüksek kesimlerindeki lokal çukurluklarda görülür. Hidromorfik topraklar, ba\u015fta iyi havalanmad\u0131\u011f\u0131 için tar\u0131m ürünlerinin yeti\u015fmesini engeller. Drenaj\u0131 sa\u011flanan sahalarda toprak organik madde bak\u0131m\u0131ndan zengin oldu\u011fu için verimli tar\u0131m sahalar\u0131na dönü\u015für.<\/p>\n
1.2.3. Kalsimorfik Topraklar : Yumu\u015fak kireç ta\u015f\u0131 ve marn depolar\u0131 üzerinde olu\u015fan bu topraklar, kireç yönünden zengindir. Organik maddenin kille birle\u015ferek kompleks yapmas\u0131, topra\u011f\u0131n üst k\u0131sm\u0131n\u0131n koyu renkli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Genel olarak A horizonuna sahip ve taneli yap\u0131 gösteren bu topraklar tar\u0131ma uygun olan alanlar\u0131 olu\u015fturur. Vertisoller ve rendzinalar bu grup içerisinde yer al\u0131r. Ülkemizde Marmara, Ege, Akdeniz bölgeleriyle yer yer \u0130ç ve Do\u011fu Anadolu' da da görülür.<\/p>\n
1.3. Azonal Topraklar : Bu topraklar genel olarak horizonu olmayan topraklard\u0131r. E\u011fimli sahalarda devam eden a\u015f\u0131nma ve ta\u015fk\u0131n ovalar\u0131nda sürekli malzeme birikmesi topraklar\u0131n geli\u015fmesini özellikle horizonla\u015fmas\u0131n\u0131 engeller. Alüvyal topraklar, kolüvyal topraklar, litoseller ve regosoller bu grup içerisindedir. Ülkemizdeki bütün ovalarda çok verimli olan bu topraklara rastlanmaktad\u0131r. <\/p>\n
\ntarimsalbilgi.org<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Benzer özellikler gösteren topraklar, ayn\u0131 kategori alt\u0131nda toplanmak sureti ile bir çok s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Toprak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan kriterler, topra\u011f\u0131n tekstürü, rengi, verimlili\u011fi ve genetik özellikleridir. S\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemlerinden dünya çap\u0131nda en çok tutunan\u0131 genetik s\u0131n\u0131fland\u0131rma sitemidir. Genetik s\u0131n\u0131fland\u0131rma siteminde, toprak olu\u015f faktörlerinden iklim, bitki örtüsü, topografya, ana kaya ve zaman unsuru dikkate al\u0131nmaktad\u0131r. 1. ESK\u0130 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3092","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3092","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3092"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3092\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171981,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3092\/revisions\/171981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3092"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3092"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3092"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3092"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}