Bitkiler için gerekli gübrelerden biri, belki de en önemlisi azotlu gübrelerdir. Toprakta bulunan azot miktar\u0131 bitkilerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak büyümesi, kaliteli ve yüksek oranda mahsul vermesi için yeterli de\u011fildir. Bu bak\u0131mdan bitkinin ihtiyac\u0131 olan azotun, azotlu gübrelerle topra\u011fa verilmesi gerekmektedir.
\n Bütün azotlu gübrelerin ana maddesi amonyakt\u0131r (NH3). Amonyak do\u011frudan gübre olarak kullan\u0131labilir. Ancak bu maddenin ta\u015f\u0131nmas\u0131, depolanmas\u0131 ve topra\u011fa uygulanmas\u0131nda baz\u0131 zorluklar vard\u0131r. Bu itibarla amonyak kullan\u0131lmak suretiyle ta\u015f\u0131nmas\u0131, depolanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 daha kolay olan azotlu gübreler üretilmi\u015ftir.
\n Bitkiler azot ihtiyac\u0131n\u0131 daha çok amonyum (NH4) ve nitrat (NO3) formundaki azot kaynaklar\u0131ndan temin ederler. Bütün azotlu gübreler de topra\u011fa uyguland\u0131klar\u0131nda parçalanarak amonyum veya nitrata dönü\u015fürler. Bütün azotlu gübrelerin ham maddesinin amonyak oldu\u011fu ve topra\u011fa uyguland\u0131klar\u0131nda da parçalanarak amonyum ve nitrata dönü\u015ftüklerine göre, herhangi bir azotlu gübre ile bitkinin azot ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak mümkündür. Ancak bu gübrelerin yeti\u015ftirilen bitki çe\u015fidine, iklim ve toprak özelliklerine ba\u011fl\u0131 olarak birbirine tercih edilen yönleri vard\u0131r. Bunun için yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan azotlu gübrelerin baz\u0131 yönlerini tan\u0131mam\u0131zda fayda vard\u0131r.
\n Amonyum Sülfat: Genellikle beyaz renkte ve toz \u015feker görünümündedir. Bu özelli\u011finden dolay\u0131 \u015feker gübre diye tan\u0131n\u0131r. 100 kilo amonyum sülfat gübresinde 21 kilo azot, 24 kilo civar\u0131nda da bir ba\u015fka besin maddesi olan kükürt bulunur. Amonyum sülfat gübresindeki azot amonyum formundad\u0131r. Ancak gübre topra\u011fa uyguland\u0131ktan bir süre sonra amonyumun bir k\u0131sm\u0131 nitrata dönü\u015für. Böylece bitkinin ihtiyac\u0131 olan hem amonyum hem de nitrat bu gübre ile kar\u015f\u0131lanabilir.
\n Amonyum sülfat gübresindeki amonyum, toprak taraf\u0131ndan k\u0131smen tutuldu\u011fu için verilen gübrenin sulama suyu ve ya\u011f\u0131\u015flarla y\u0131kanarak kaybolmas\u0131 k\u0131smen önlenmi\u015f olur. Amonyum sülfat asit karakterli bir gübredir. Yöremizin topraklar\u0131 ise bunun aksine alkali karakterlidir. Bu gübrenin yöre topraklar\u0131m\u0131za uygulanmas\u0131 durumunda topraklar\u0131n alkalilik özelli\u011finde nispeten bir dü\u015fme görülebilir. Böyle topraklarda alkalili\u011fin dü\u015fmesi bitki besleme aç\u0131s\u0131ndan arzu edilen bir durumdur.
\n Amonyum sülfat gübresinden bitkinin en iyi \u015fekilde istifade edebilmesi için bitkinin ihtiyac\u0131 olan gübrenin yar\u0131s\u0131n\u0131n ekimle birlikte, di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131n da geli\u015fmenin daha sonraki dönemlerinde uygulanmas\u0131 gerekir. Böylece verilen gübrenin y\u0131kanarak veya gaz halinde uçarak kaybolmas\u0131 nispeten azalm\u0131\u015f olur.
\n Amonyum Nitrat: Kirli beyaz renkte ve daneli yap\u0131dad\u0131rlar. Bu gübrenin %21, %26 ve %33 oran\u0131nda azot ihtiva eden çe\u015fitleri vard\u0131r. Amonyum nitrat gübresindeki azotun yar\u0131s\u0131 amonyak, di\u011fer yar\u0131s\u0131 da nitrat formundad\u0131r.
\n Amonyum nitrat gübresi, her bitkiye tavsiye edilebilecek ve çe\u015fitli iklim \u015fartlar\u0131nda emniyetle kullan\u0131labilecek bir gübredir. \u0130çindeki azotun yar\u0131s\u0131n\u0131n amonyum, di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131n da nitrat formunda olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hem amonyumu hem de nitrat\u0131 tercih eden bitkiler için emniyetle kullan\u0131labilir. Topra\u011fa uygulanan amonyum nitrat gübresi bir taraftan bitkinin ihtiyaç duydu\u011fu nitrat\u0131 haz\u0131r temin ederken, di\u011fer taraftan toprak kolloidleri taraf\u0131ndan tutulan amonyum iyonlar\u0131 bitkinin ileriki dönemlerindeki azot ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar.
\n Amonyum nitrat suda çok kolay çözünen bir gübredir. Bu sebeple kurak bölgelerde toprak rutubetinin az oldu\u011fu durumlarda kolayca çözünerek, bitkiye yaray\u0131\u015fl\u0131 hale geçer. Fazla ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 yörelerde ve a\u015f\u0131r\u0131 miktarlarda sulama suyunun uygulanmas\u0131 durumunda nitrat formundaki azotun y\u0131kanarak topraktan uzakla\u015fabilece\u011fi dü\u015fünülerek, uygulanacak gübrenin yar\u0131s\u0131n\u0131n ekimde, di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131n da daha sonra uygulanmas\u0131nda fayda vard\u0131r.
\n Üre: Beyaz renkte ve küçük boncuk \u015feklindedir. Piyasada sat\u0131lan azotlu gübreler içinde en yüksek oranda azot ihtiva eden üre gübresinin 100 kilosunda 45- 46 kilo saf azot bulunur. Daha önce de belirtildi\u011fi gibi, bitkiler azot ihtiyac\u0131n\u0131 daha çok amonyum ve nitrat formundaki azot kaynaklar\u0131ndan kar\u015f\u0131larlar. Bitkiler üreyi de do\u011frudan bünyelerine alarak besin maddesi olarak kullanabilirler. Ancak bu gübrenin bitkilere daha faydal\u0131 hale gelmesi için parçalanarak amonyum veya nitrata dönü\u015fmesi gerekir. Bu itibarla üre gübresi özellikle üst gübresi olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda amonyum sülfat ve amonyum nitrat gibi gübrelerden daha erken zamanlarda uygulanmal\u0131d\u0131r.
\n Ürenin toprakta parçalanmas\u0131ndan sonra gaz halinde azot kay\u0131plar\u0131 olmaktad\u0131r. Bu kay\u0131plar kireçli ve kumlu topraklarda daha da yüksek oranlarda olur. Bu kay\u0131plar\u0131 en aza indirmek için ürenin 8-10 cm derine uygulanmas\u0131nda fayda vard\u0131r. Üre kullan\u0131rken göz önünde bulundurulmas\u0131 gereken hususlardan biri de çimlenen bitkilere ve genç bitki köklerine yapt\u0131\u011f\u0131 zarard\u0131r. Özellikle bitkinin ihtiyac\u0131n\u0131n üzerinde a\u015f\u0131r\u0131 miktarlarda ve tohumla birlikte uygulanan ürenin parçalanmas\u0131 esnas\u0131nda meydana gelen baz\u0131 maddeler çimlenen tohuma ve genç bitki köklerine zarar vermektedir. Bunun için öncelikle a\u015f\u0131r\u0131 miktarlarda üre uygulanmas\u0131ndan kaç\u0131nmal\u0131 ve bu gübreyi tohum ve genç bitki köklerinin yak\u0131n\u0131na vermemeliyiz. <\/p>\n
\nDr. Yusuf I\u015eIK
\nKöy Hiz. Ar\u015f, Enst.
\n
\nkaynak konyatarim.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bitkiler için gerekli gübrelerden biri, belki de en önemlisi azotlu gübrelerdir. Toprakta bulunan azot miktar\u0131 bitkilerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak büyümesi, kaliteli ve yüksek oranda mahsul vermesi için yeterli de\u011fildir. Bu bak\u0131mdan bitkinin ihtiyac\u0131 olan azotun, azotlu gübrelerle topra\u011fa verilmesi gerekmektedir. Bütün azotlu gübrelerin ana maddesi amonyakt\u0131r (NH3). Amonyak do\u011frudan gübre olarak kullan\u0131labilir. Ancak bu maddenin ta\u015f\u0131nmas\u0131, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3104","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3104"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171969,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3104\/revisions\/171969"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3104"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}