Ülkemiz topraklar\u0131n\u0131n büyük bir bölümü organik madde bak\u0131mdan fakir veya yetersiz durumdad\u0131r.Özellikle, \u0130ç Anadolu Bölgesi topraklar\u0131n\u0131n organik madde seviyeleri % 1'in alt\u0131ndad\u0131r.Tar\u0131m topraklar\u0131na çe\u015fitli organik materyaller kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak organik madde düzeyleri art\u0131r\u0131lmaya çal\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ah\u0131r gübresi bol miktarda bulunmas\u0131 ve uygulama kolayl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir.
\n Ah\u0131r gübresi, büyük ve küçükba\u015f hayvanlar\u0131n s\u0131v\u0131 ve kat\u0131 d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 ile hayvanlar\u0131n alt\u0131na serilen yatakl\u0131klar\u0131n kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131ndan olu\u015fan art\u0131\u011f\u0131n ad\u0131d\u0131r. Ah\u0131r gübresi hem organik madde, hem de geni\u015f mikroorganizma kapsam\u0131 ile topra\u011fa çok yönlü yararlar sa\u011flayan bir gübre çe\u015fididir.
\n Ah\u0131r gübresinin topra\u011f\u0131n niteliklerine etkisi k\u0131saca \u015fu \u015fekilde özetlenebilir; Topra\u011f\u0131n su tutma kapasitesini artt\u0131r\u0131r. Suyun toprak yüzeyinde ba\u011f\u0131ms\u0131zca akmas\u0131na, buharla\u015fmas\u0131na engel olur, zerreleri birbirine yap\u0131\u015ft\u0131rarak topra\u011f\u0131n su ve rüzgâr erozyonuna dayanmas\u0131na katk\u0131da bulunur. Topra\u011f\u0131n kolay tava gelmesini sa\u011flar, i\u015flenmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Toprak \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 bitki geli\u015fmesine uygun duruma getirir. Topraklar\u0131n reaksiyonu (pH's\u0131) üzerinde etkili olmaktad\u0131r.Topra\u011fa uygulanan ticari azotlu gübreler (bilhassa amonyum nitrat gübresi) sulama ve ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 ile kolayca y\u0131kanmaktad\u0131r.Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ah\u0131r gübresi ise, organik art\u0131klardan olu\u015ftu\u011fundan, bitkininin ihtiyaç duydu\u011fu bütün elementleri (azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve mikro elementler) içermekte olup, özellikle en önemli bitki besini olan azotun sürekli kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bitkiler için ah\u0131r gübresindeki fosfor, kimyasal gübrelerdeki fosfora göre çok daha yararl\u0131d\u0131r. Özellikle kireçli topraklarda fosfor bitki taraf\u0131ndan yararlan\u0131lamaz \u015fekilde tutulmaktad\u0131r. Bitkiler kimyasal gübreler \u015feklinde topra\u011fa verilen fosforun genellikle % 5-30'undan yararlanabilmektedir. Ah\u0131r gübresinde bulunan organik fosfor bile\u015fikleri ise toprakta bitki taraf\u0131ndan al\u0131namaz formda tutulmaz .Ah\u0131r gübresinin toprakta yava\u015f yava\u015f mineralize ( parçalanmas\u0131)olmas\u0131 sonucu ba\u011f\u0131ms\u0131z \u015fekle dönü\u015fen fosfordan bitkiler kolayl\u0131kla yararlan\u0131rlar. Ah\u0131r gübresi organik yap\u0131s\u0131 nedeni ile topra\u011f\u0131n havalanmas\u0131na olumlu etki yapar. Ah\u0131r gübresinin toprakta parçalanmas\u0131 sonucu olu\u015fan karbondioksit ve organik asitler, bitki besin elementlerini bitkiler için yaray\u0131\u015fl\u0131 \u015fekle sokarlar. Ah\u0131r gübresiyle topra\u011fa fazla miktarda mikroorganizma verilir. Böylece, toprakta biyolojik aktivite ve de\u011fi\u015fimlerin h\u0131z\u0131 artarak topra\u011f\u0131n biyolojik verimlili\u011fi art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olur.
\n Ah\u0131rda yada ah\u0131rdan ç\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra gereken dikkat ve özen gösterilmezse, tarlaya ta\u015f\u0131nmadan çok önce ah\u0131r gübresi de\u011ferini büyük ölçüde yitirir. Yöremizde ço\u011funlukla tar\u0131m i\u015fletmelerinde gübre ah\u0131r\u0131n ufak bir penceresinden d\u0131\u015far\u0131 at\u0131larak, ya\u011fmur ve hava ko\u015fullar\u0131n\u0131n etkisinde kalacak \u015fekilde do\u011frudan aç\u0131kta b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. Hatta gübre y\u0131\u011f\u0131n\u0131n çat\u0131dan akan suyun do\u011frudan etkisi alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 bile görülmektedir. Ah\u0131rdan ç\u0131kar\u0131lan gübre aç\u0131kta ve gev\u015fek y\u0131\u011f\u0131nlar \u015feklinde b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bitkinin kolayca yararlanabildi\u011fi besin elementleri y\u0131kanarak gitmektedir. Bu durum gübre y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan s\u0131zan suyun siyah renginden anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Hava hareketi de (gübre kurudukça) gaz \u015feklinde amonyak kayb\u0131n\u0131 önemli ölçüde artt\u0131r\u0131r.
\n Yatakl\u0131\u011f\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n as\u0131l amac\u0131, ah\u0131rda hayvanlar için temiz ve kuru yatacak yer sa\u011flamakt\u0131r. Yatakl\u0131k; idrar\u0131n ak\u0131p gitmesini önler, gübrenin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r, bitki besin elementlerini adsorbe (tutarak) ederek yitmelerini önler ve gübrenin bitki besin elementleri (ah\u0131r gübresindeki toplam bitki besin maddelerinin yakla\u015f\u0131k yüzde ellisi s\u0131v\u0131 d\u0131\u015fk\u0131 içerisindedir), ile organik madde içeriklerini artt\u0131rarak gübre üzerinde olumlu etki yapar. Yatakl\u0131k olarak kullan\u0131lan materyalin azot içeri\u011fi dü\u015füktür, yatakl\u0131k içeren ah\u0131r gübresi ihtimar (çürüme) ettirilmeden topra\u011fa verilirse, ürün üzerinde olumsuz etki yapar (taze gübrede karbon \/ azot oran\u0131n\u0131n yüksek olmas\u0131 bitkide azot noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya ç\u0131kmas\u0131na yol açar. \u0130htimar sonucu gübrenin karbon\/azot oran\u0131 20\/1 ‘e kadar dü\u015fer). Ah\u0131r gübresinin ah\u0131rdan ç\u0131kar\u0131l\u0131p tarlaya do\u011frudan ta\u015f\u0131n\u0131p toprakla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da sak\u0131ncal\u0131 bir uygulamad\u0131r. Yabani bitki tohumlar\u0131 hayvanlar\u0131n sindirim organlar\u0131nda bozulmadan d\u0131\u015fk\u0131 içerisinde at\u0131l\u0131r. Ah\u0131r gübresi ihtimar ettirilmeden tarlaya verilirse tarla yabani bitki tohumlar\u0131 ile kirletilmi\u015f olur. Ayr\u0131ca gübrede bulunan hastal\u0131k etmenleri sorun olu\u015fturabilir. Tarlaya ta\u015f\u0131nan ah\u0131r gübresi öbekler \u015feklinde ya da toprak yüzeyine serildikten sonra k\u0131sa bir süre b\u0131rak\u0131lacak olursa; kuruma, donma ve rüzgâr\u0131n etkisi ile önemli düzeyde amonyak kayb\u0131 olabilece\u011fi gibi gübredeki besin elementleri de y\u0131kanarak yiter. Ah\u0131rdan ç\u0131kan gübrenin s\u0131k s\u0131k tarlaya ta\u015f\u0131n\u0131p toprakla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 pratik yönden olanaks\u0131zd\u0131r. Bu durumda olabilecek kayb\u0131 en az düzeye indirecek \u015fekilde ah\u0131r gübresinin y\u0131\u011f\u0131n yap\u0131larak ihtimar (çürüme) ettirilmesi gerekir.
\n Y\u0131\u011f\u0131n \u015feklindeki gübrenin uygun biçimde korunabilmesi için;
\n a) Gübre y\u0131\u011f\u0131n\u0131n uygun \u015fekilde s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131,
\n b) Gübre y\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeterli düzeyde nem içermesi,
\n c) Gübre y\u0131\u011f\u0131n\u0131n hava ko\u015fullar\u0131ndan en düzeyde etkilenebilece\u011fi bir yerde yap\u0131lmas\u0131,
\n d) Olanaklar dahilinde y\u0131\u011f\u0131n\u0131n bozulmadan saklanmas\u0131 gerekir.
\n Burada en önemli iki husus \u015fudur: Gübrenin korunmas\u0131nda birincisi yeterli nemle birlikte havas\u0131z ko\u015fullar\u0131n sa\u011flanmas\u0131, ikincisi ise y\u0131kanmaya sebep olmas\u0131 nedeni ile suyun gübre y\u0131\u011f\u0131n\u0131n içerisine s\u0131zmas\u0131n\u0131n önlenmesidir. Bu maddeler göz önünde bulundurularak sert bir taban üzerine (genellikle çimentodan yap\u0131lanlar tercih edilir) olanaklar elverdi\u011fince çevre ko\u015fullar\u0131ndan en az etkilenecek \u015fekilde gübre y\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerçekle\u015ftirilmelidir.
\n Tarlaya ta\u015f\u0131nan ah\u0131r gübresinin zaman geçirmeden düzenli bir \u015fekilde serilip toprakla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Genelde, parçalanman\u0131n normal olabilmesi için yeterli havan\u0131n bulanabilece\u011fi bir derinli\u011fe verilmelidir. Ah\u0131r gübresinin toprakla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da toprak yüzeyine verilmesi yeti\u015ftirilen bitkiye, topra\u011f\u0131n özelli\u011fine ve gübrenindurumuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130nce tekstürlü ya da nemli topraklara oranla kumlu geçirgen topraklara gübrenin daha derine verilmesi gerekir. Ah\u0131r gübresinin topra\u011fa verili\u015f yönteminde ve topra\u011fa verilme derinli\u011finde dikkat edilmesi gereken en önemli husus gübrenin toprakla tamamen örtülmesini sa\u011flamakt\u0131r. Örne\u011fin; çay\u0131r ve meralara ah\u0131r gübresi toprak yüzeyine serilerek verilir. Sebzelerde ise ah\u0131r gübresinin topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. E\u011fer ah\u0131r gübresi iyi ihtimar etmemi\u015f kaba ve iri parçalardan olu\u015fmu\u015f ise uygun derinlikte toprak alt\u0131na verilmesi gerekir.
\n Kullan\u0131lacak ah\u0131r gübresi miktar\u0131n\u0131 elde olan ah\u0131r gübresi miktar\u0131 belirlemektedir. Amaç; olanaklar elverdi\u011fince geni\u015f tar\u0131m topraklar\u0131na ah\u0131r gübresi vermektir. Bu sebeple küçük bir alana fazla miktarda ah\u0131r gübresi verme yerine daha geni\u015f bir alana daha az ah\u0131r gübresi verilmesi tercih edilmelidir. Organik maddece fakir, hafif tekstürlü ( kumlu) topraklara a\u011f\u0131r tekstürlü (killi) topraklara göre daha fazla ah\u0131r gübresi verilmelidir. Kültür bitkileri içerisinde çapa bitkileri, tarla bitkileri içerisinde ise çavdar ah\u0131r gübresinden en çok yararlanmaktad\u0131r.
\n Netice olarak ah\u0131r gübresinin etkisi kimyasal gübreler gibi tek yönlü de\u011fildir. Bu gübre bir yandan topra\u011fa bitki için gerekli besin maddelerini sa\u011flarken öte yandan da topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 tar\u0131m için uygun hale getirmektedir. Ancak, mutlaka uygun ko\u015fullarda ihtimar ettirilmi\u015f ah\u0131r gübresi kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ah\u0131r gübresinin etkisi 3-4 y\u0131l sürmektedir.Tar\u0131m topraklar\u0131na ah\u0131r gübresi uygulayarak hem topra\u011f\u0131n fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini düzeltmi\u015f hem de sürdürülebilir tar\u0131m için önemli bir kayna\u011f\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde kullanm\u0131\u015f oluruz. <\/p>\n
\n\u015eerife UYANÖZ
\nZiraat Yük. Müh.
\n
\nkaynak konyatarim.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ülkemiz topraklar\u0131n\u0131n büyük bir bölümü organik madde bak\u0131mdan fakir veya yetersiz durumdad\u0131r.Özellikle, \u0130ç Anadolu Bölgesi topraklar\u0131n\u0131n organik madde seviyeleri % 1'in alt\u0131ndad\u0131r.Tar\u0131m topraklar\u0131na çe\u015fitli organik materyaller kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak organik madde düzeyleri art\u0131r\u0131lmaya çal\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ah\u0131r gübresi bol miktarda bulunmas\u0131 ve uygulama kolayl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Ah\u0131r gübresi, büyük ve küçükba\u015f hayvanlar\u0131n s\u0131v\u0131 ve kat\u0131 d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3106","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3106","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3106"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171967,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3106\/revisions\/171967"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3106"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}