{"id":332,"date":"2007-02-11T23:42:00","date_gmt":"2007-02-11T23:42:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:02:46","modified_gmt":"2025-10-23T10:02:46","slug":"sulama-yonetimi-ve-sorunlari-332","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/sulama-yonetimi-ve-sorunlari-332","title":{"rendered":"SULAMA Y\u00d6NET\u0130M\u0130 ve SORUNLARI"},"content":{"rendered":"\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tDoç. Dr. Hasan DE\u011e\u0130RMENC\u0130<\/span>
\n\t\t\tdegirmenci@ksu.edu.tr<\/span><\/a>
\n\t\t\tKSÜ Ziraat Fakültesi Tar\u0131msal Yap\u0131lar ve Sulama Bölümü, Kahramanmara\u015f <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tGiri\u015f<\/span><\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\tDünya nüfusuna ba\u011fl\u0131 olarak artan g\u0131da gereksinimi ancak sürdürülebilir tar\u0131m üretiminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ile kar\u015f\u0131lanabilir. Günümüzde s\u0131n\u0131rl\u0131 toprak ve su kaynaklar\u0131ndan verimli bir biçimde yararlanma, bu kaynaklar\u0131n geli\u015ftirilmesi, izlenmesi ve de\u011ferlendirilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Ülkemizde teknik ve ekonomik ko\u015fullar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, sulanabilir nitelikte alan\u0131n 8.5 milyon hektar oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Bugün için gerek devlet yat\u0131r\u0131m\u0131, gerekse halk\u0131n kendi olanaklar\u0131 ile sulanabilen toplam arazi ise yakla\u015f\u0131k 4.5 milyon hektar dolay\u0131ndad\u0131r. Yap\u0131lan bu yat\u0131r\u0131mlara kar\u015f\u0131l\u0131k sulama projelerinden beklenen yarar, sistemlerin in\u015fas\u0131ndan günümüze uzun zaman geçmesine kar\u015f\u0131n sa\u011flanamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum ayr\u0131ca sulama proje alanlar\u0131nda sa\u011fl\u0131k, sosyal ve çevresel sorunlara da neden olmaktad\u0131r.
\n\t\t\tSulama projelerinden beklenen yarar\u0131n sa\u011flanamamas\u0131, planlama, projeleme ve in\u015faat a\u015famas\u0131ndaki olumsuzluklardan çok, etkin bir sulama yönetiminin olmamas\u0131ndan<\/u> kaynaklanmaktad\u0131r. Bu nedenle bir çok ülkede uzmanlar, proje yöneticileri, ulusal planlamac\u0131lar ve karar vericiler yeni sulama projeleri geli\u015ftirmek ile daha önce i\u015fletmeye aç\u0131lm\u0131\u015f sulama projelerinin etkin bir sulama yönetimi yard\u0131m\u0131yla iyile\u015ftirilmesi ikilemini tart\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.
\n\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Dünya'da sulaman\u0131n toplam su kullan\u0131m\u0131 içerisindeki pay\u0131 2\/3 olup, bu rakam bizim gibi geli\u015fmekte olan ülkelerde % 90'a kadar ç\u0131kmaktad\u0131r. Ancak, 2025-2050 y\u0131l\u0131 dünya ve ülkemiz nüfusunun olas\u0131 su gereksinimine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar olaca\u011f\u0131 görülmektedir. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda kent nüfusu daha fazla su ve ürün talep edecektir. Bu talebe cevap verebilmek için daha az su ile daha fazla alan\u0131n sulanmas\u0131 ve daha fazla ürünün elde edilmesi gerekecektir. <\/p>\n

\nSulama Yönetimi<\/strong><\/p>\n

Gelece\u011fe yönelik sulama etkinli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131nda en önemli araç; verimli bir tar\u0131msal üretim, uygun ara\u015ft\u0131rma tekniklerini içinde bar\u0131nd\u0131ran, geli\u015fmi\u015f sulama teknolojisini kullanan ve etkin bir bilgi sistemine sahip sulama yönetimidir. Son y\u0131llarda yönetim ve organizasyon alanlar\u0131ndaki yetersizliklerin giderilmesi, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar\u0131n çözümünde önemli bir araç olarak görülmektedir. Bu nedenle, sulama projelerine ili\u015fkin sorunlar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131nda s\u0131k s\u0131k sulama yönetimi terimi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Sulama yönetimi, do\u011fru zamanda bitki kök bölgesine gereken miktarda suyun verilmesi için gerekli tüm faaliyetler, i\u015flemler ve fonksiyonlar biçimde tan\u0131mlanabilir. Bos ve ark.(1993) yönetimin görevlerini dört grup alt\u0131nda toplam\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar;\n<\/p>\n

    \n
  • Tüm faaliyetlerin planlanmas\u0131, <\/li>\n
  • Haz\u0131rlanan plan\u0131n\u0131n yürütülmesi, <\/li>\n
  • Yürütmenin izlenmesi ve <\/li>\n
  • Hedeflenen amaçlara ula\u015f\u0131p ula\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesidir. <\/li>\n<\/ul>\n

    \n            Sulama yönetiminin amac\u0131, rand\u0131manl\u0131 su ve arazi kullan\u0131m\u0131 yönünde gerekli ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Sürdürülebilir sulu tar\u0131m üretiminin ilk ko\u015fulu çevreye zarar vermeden etkili ve verimli bir sulaman\u0131n gerçekle\u015ftirilmesidir. Türkiye'de 40 y\u0131ldan bu yana geli\u015fimini tamamlayamam\u0131\u015f sulama sistemleri bulunmaktad\u0131r. Bu projelerin ba\u015fl\u0131ca sorunlar\u0131 ise \u015funlard\u0131r;.\n<\/p>\n

      \n
    • Tarla parsellerinin çok parçal\u0131 ve küçük olmas\u0131, <\/li>\n
    • Uygun sulama yöntemlerinin uygulanamamas\u0131, <\/li>\n
    •  Projelerin yüksek bak\u0131m ve onar\u0131ma gereksinim duymas\u0131, <\/li>\n
    • Çiftçi e\u011fitim ve yay\u0131m çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fidir. <\/li>\n<\/ul>\n

      \nBu sorunlar,  dü\u015fük sulama oran\u0131n\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 su kullan\u0131m\u0131n\u0131 beraberinde getirmektedir. Sulama projelerinden beklenen yarar\u0131n temin edilmesi yönünde 1993 y\u0131l\u0131ndan itibaren DS\u0130 taraf\u0131ndan i\u015fletilen sulama projelerinin kullan\u0131c\u0131 örgütlerine devir program\u0131 uygulanm\u0131\u015f ve bu projelerin % 95'i devredilmi\u015ftir.\n<\/p>\n

      \nÜlkemizde Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Sulama Yönetimi ve Sorunlar\u0131<\/strong>\n<\/p>\n

      \n            DS\u0130 in\u015fas\u0131n\u0131 gerçekle\u015ftirdi\u011fi sulama projelerinin mülkiyetini de\u011fil, i\u015fletme bak\u0131m ve yönetim sorumlulu\u011funu kullan\u0131c\u0131lara devir etmektedir. Devir çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ana amac\u0131, çiftçilerin yönetime kat\u0131l\u0131m\u0131, i\u015fletme ve bak\u0131m masraflar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n tesisleri kendilerinin denetlemesi, yönetmesi ve sulama etkinli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Sulama tesisleri Kamu Hukuku Tüzel Ki\u015filikleri (Köy Tüzel Ki\u015fili\u011fi, Belediye, Birlik) ve Özel Hukuk Tüzel Ki\u015fili\u011fine (Kooperatif) sahip örgütlere ve kurulu\u015flara devredilmektedir.  Bu çerçevede DS\u0130 taraf\u0131ndan in\u015fa edilen ve i\u015fletilen sulama projelerinin büyük bir k\u0131sm\u0131 1580 say\u0131l\u0131 yasaya göre kurularak tüzel ki\u015filik kazanan örgütlere (sulama birliklerine) devredilmi\u015ftir. Devlet ve devredilen sulama projeleri üzerinde yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalar incelendi\u011finde, proje yönetimi aç\u0131s\u0131ndan belirli yap\u0131sal sorunlar\u0131n mevcut oldu\u011fu görülmektedir.
      \nBeyribey (1997) devir öncesi 21 bölgede 120 sulama \u015febekesinde 1984-1993 y\u0131llar\u0131na ili\u015fkin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ara\u015ft\u0131rmada, 54 sulama \u015febekesinde  su ihtiyac\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 2 kat\u0131ndan daha fazla (net su temin oran\u0131 1.05-4.25) \u015febekeye su al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftir. Bu durum sulama \u015febekelerinde planl\u0131 su da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve toplam sulama rand\u0131man\u0131n dü\u015fük oldu\u011funu göstermektedir. Ara\u015ft\u0131rmada, 199 sulama \u015febekesinde 1984-1993 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda en dü\u015fük sulama oran\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, toplam sulama alan\u0131n\u0131n % 18'ine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen 74 \u015febekede sulama oran\u0131n\u0131n %30'dan küçük, % 31.8' ine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen 72 \u015febekede % 30-60 aras\u0131nda ve % 50.2' sine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen 53 \u015febekede ise % 60'dan büyük oldu\u011fu görülmü\u015ftür. De\u011firmenci (2001) ise devredilen 158 sulama \u015febekesinde 1998 y\u0131l\u0131 sulama sonuçlar\u0131na göre, \u015febeke ihtiyac\u0131n\u0131n 2-7 kat aras\u0131nda (su temin oran\u0131 0.91-7.15) daha fazla \u015febekeye su al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftir. Büyüklük gruplar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; su temin oran\u0131 1-2 aras\u0131nda 58 \u015febeke, 2-3 aras\u0131nda 67 \u015febeke, 3-4 aras\u0131nda 20 ve 4'den büyük ise 11 \u015febeke bulunmaktad\u0131r. Sulama oran\u0131 yönünden bir de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, büyüklük gruplar\u0131na göre sulama oran\u0131 % 20'den az 6, % 20-40 aras\u0131nda 27, % 40-%60 aras\u0131nda 40, % 60-80 aras\u0131nda 41 ve % 80'den büyük 44 sulama \u015febekesi bulunmaktad\u0131r. Gündo\u011fmu\u015f ve ark.(2001) yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 bir çal\u0131\u015fmada ise, 1999 y\u0131l\u0131nda DS\u0130'ce i\u015fletilen sulamalarda sulama oran\u0131 % 41'iken, bu oran devredilen sulamalarda % 70'dir. Sulama rand\u0131man\u0131 ise DS\u0130'ce i\u015fletilen sulamalarda % 31 ve devredilen sulamalarda ise % 41 olmu\u015ftur. DS\u0130 sulamalar\u0131nda % 36-41 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen tahsilat oran\u0131, devredilen sulamalarda % 90'\u0131n üzerine ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r(Anonim, 2001).
      \nTekinel ve ark.(2001) \u015eanl\u0131urfa-Harran sulamas\u0131nda yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 bir çal\u0131\u015fmada gereksinim duyulan suyun yakla\u015f\u0131k 5-7 kat\u0131 sulama suyu verildi\u011fi ve taban suyu düzeylerinin, tehlikeli s\u0131n\u0131r olarak kabul edilen 150 cm'den daha yüksek oldu\u011funu belirlemi\u015flerdir. 
      \nKoç (2001) sulama birliklerinin hizmet performans\u0131n\u0131 belirlemek için yapm\u0131\u015f oldu\u011fu çal\u0131\u015fmada da\u011f\u0131t\u0131lan suyun zamanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yeterlili\u011fine ili\u015fkin soruda hizmet alan tüm kullan\u0131c\u0131lar\u0131n % 71'i evet,'% 15 'i hay\u0131r ve % 14'üde bazen yan\u0131t\u0131n\u0131 vermi\u015ftir.  Sulama ücretinin pahal\u0131 oldu\u011funu belirten su kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n oran\u0131 yakla\u015f\u0131k % 70'dir. Toplanan ücretlerin harcama ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n tam bilmedi\u011fi görülmektedir.
      \nSulama birliklerinin performans\u0131 üzerinde yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda, sulama \u015febekelerinin devri genel olarak sulaman\u0131n finansman\u0131, i\u015fletme-bak\u0131m, tar\u0131msal ve ekonomik verimlilik üzerine olumlu etkide bulunmu\u015ftur. Dünya'da  sulama yönetim devirlerinin etkileri üzerinde yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda yer alan devirlerin etkileri ço\u011funlukla olumludur. Devirlerin olumlu etkileri; sulaman\u0131n çiftçilere ve devlete olan maliyetindeki azalmalar, sulama projelerinin mali yönden kendine yeterlili\u011finin artmas\u0131 ve hizmet alanlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesi olarak say\u0131labilir(Korukçu ve Demir, 2001). Ancak i\u015fletme, bak\u0131m-onar\u0131m, personel durumu, su ücreti ile ilgili baz\u0131 sorunlar\u0131n bulundu\u011fu görülmektedir. Yukar\u0131da belirtilen çal\u0131\u015fmalarda da görüldü\u011fü gibi, devir program\u0131 rand\u0131manl\u0131 su ve arazi kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayamam\u0131\u015ft\u0131r. Tar\u0131m alan\u0131na gereksinimden fazla suyun al\u0131nmas\u0131 sürdürülebilir sulu tar\u0131m\u0131 tehdit etmektedir. Bu nedenle, öngörülen ekim desenlerine uyulmal\u0131, sulama suyu mutlaka hacim esas\u0131na dayal\u0131 ölçülerek verilmelidir. Etkin bir sulama yönetimi için tüm faaliyetlerin izlenmesi, denetlenmesi, teknik ve e\u011fitim gereksinimlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131, günlük ve sezonluk de\u011ferlendirmelerin yap\u0131lmas\u0131 ve sonuçlar\u0131n ilgili ki\u015fi ve kurumlara etkin bir izleme ve de\u011ferlendirme sistemi aktar\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Ayr\u0131ca sulama yönetimini gerçekle\u015ftiren sulama birliklerinin, sulama kooperatiflerinin ve mahalli idarelerin bu konudaki yasal altyap\u0131lar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir. Etkili bir sulama yönetimi için öncelikle izleme ve de\u011ferlendirme bilgi sisteminin önemi çiftçilerden yöneticilere kadar her düzeydeki ilgililere iyi anlat\u0131lmad\u0131r. Bu ba\u015far\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, proje yönetiminde var olan sorunlar\u0131n ve çözümlerin belirlenmesi daha h\u0131zl\u0131 ve kolay gerçekle\u015fecektir.<\/p>\n

      \n

      Sonuç ve Öneriler<\/strong>\n<\/p>\n

      \n            Bir sulama projesi içerisinde farkl\u0131 amaç gruplar\u0131 ve kurulu\u015flar (çiftçiler, yat\u0131r\u0131mc\u0131 kurulu\u015flar, yerel yöneticiler, tar\u0131msal kurulu\u015flar, politikac\u0131lar v.b) etkin rol oynamaktad\u0131r. Bu amaç gruplar\u0131 ve kurulu\u015flar aras\u0131nda belirli bir e\u015fgüdümü sa\u011flayacak yap\u0131 ülkemizde olu\u015fturulamam\u0131\u015ft\u0131r. Sulama yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndan rand\u0131manl\u0131 yararlanma, çiftçilerin yeterli ve uygun bilgi birikimine, etkin bir kurumsal yap\u0131ya ve deneyime sahip olmalar\u0131 ile sa\u011flanabilir. Bu nedenle hiç zaman kaybedilmeden tarla içi düzeyinde, sulu tar\u0131ma ili\u015fkin ara\u015ft\u0131rma, planlama, projeleme, in\u015faat, i\u015fletme, e\u011fitim ve yay\u0131m çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kapsayan yeni bir kurulu\u015fun yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Eski TOPRAKSU kurulu\u015funa benzer kurulacak yeni kurulu\u015f, sulu tar\u0131m ile ilgili tüm konular\u0131 bünyesinde toplayacak biçimde yap\u0131land\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu kurulu\u015f, çiftçi e\u011fitimi, tar\u0131msal yay\u0131m, toprak reformu, arazi toplula\u015ft\u0131rma, arazi tesviyesi, sulama, drenaj, tuzlu ve sodyumlu topraklar\u0131n \u0131slah\u0131 ve tar\u0131m ekonomisi konular\u0131nda çal\u0131\u015fmalar yapabilecek biçimde olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.
      \nGünümüzde geli\u015ftirilen projelerde amaç suyun insan ve çevre yarar\u0131na kullan\u0131lmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bu amaca ula\u015fmak için mevcut do\u011fal kaynaklar\u0131 daha ak\u0131ll\u0131ca kullanabilecek yollar aranmal\u0131 ve çevreye zarar vermeyen projeler geli\u015ftirilmelidir. Sulu tar\u0131m projelerinin planlama, uygulama, kontrol ve düzeltme  a\u015famas\u0131nda;\n<\/p>\n

        \n
      • \u0130nsana sayg\u0131 esas olmal\u0131, <\/li>\n
      • Kat\u0131l\u0131mc\u0131 yönetim uygulanmal\u0131, <\/li>\n
      • Proje ilgi gruplar\u0131 aras\u0131nda tam ve sürekli tatmin sa\u011flanmal\u0131, <\/li>\n
      • Çevre bilinci art\u0131r\u0131lmaya çal\u0131\u015f\u0131lmal\u0131, <\/li>\n
      • Proje zaman\u0131nda ve do\u011fru uygulanmal\u0131 ve <\/li>\n
      • Sürekli bir e\u011fitim program\u0131 uygulanmal\u0131d\u0131r. <\/li>\n<\/ul>\n

        \nSulu tar\u0131m projelerinin geli\u015ftirme a\u015famas\u0131nda sorunlar\u0131 çözebilmenin iki temel ko\u015fulu; sorunun bilincinde olabilecek ve sorunu do\u011fru tan\u0131mlayacak yöneticilerin sulama yönetimi içerisinde aktif görev almalar\u0131 temin edilmelidir.     <\/p>\n

        \n

        Kaynaklar<\/strong> <\/p>\n

        \nAnonim, 2001<\/strong>. DS\u0130'ce \u0130\u015fletilen ve Devredilen Sulama Tesisleri De\u011ferlendirme Raporu, DS\u0130 \u0130\u015fletme ve Bak\u0131m Dairesi Yay\u0131nlar\u0131, Ankara.
        \nBeyribey, M., 1997.<\/strong> Devlet Sulama \u015eebekelerinde Sistem Performans\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi. A.Ü. Ziraat Fakültesi, Yay\u0131n No: 1480, Bilimsel Ara\u015ft\u0131rmalar ve \u0130ncelemeler:  813, Ankara.
        \nBos, M.g., D.H.Murray-Rust, D.J. Merrey, H.G. Johnson ve W.B. Snellen, 1993.<\/strong> Methodologies for Assesing Performancee of Irrigation and Drainage Systems, Forthcoming. Revised Version of Paper Presented at Workshop of the Working Group on Performance at the International Congress of Irrigation and Drainage, The Hague, NL, September 1993.
        \nDe\u011firmenci, H., 2001.<\/strong> Devredilen Sulama \u015eebekelerinin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma Göstergeleri ile De\u011ferlendirilmesi. U. Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi (15) s. 31-41. Bursa.
        \nGündo\u011fmu\u015f, E., B. Çakmak, H. Tanr\u0131vermi\u015f, M. Türker, 2001.<\/strong> Türkiye'de  Sulama Tesislerinin Birlik ve Kooperatiflere Devri ve Devir Sonras\u0131 Tesislerin \u0130\u015fletmecili\u011finde Ya\u015fanan Sorunlar. 1. Ulusal Sulama Kongresi, 08-11 Kas\u0131m Belek-Antalya.
        \nKoç, C., 2001<\/strong>.Büyük Menderes Havzas\u0131 Sulama \u015eebekeleri \u0130\u015fletme -Bak\u0131m ve Yönetiminde Sulama Birliklerinin Performans\u0131. 1. Ulusal Sulama Kongresi, 08-11 Kas\u0131m Belek-Antalya.
        \nKorukçu, A. ve A.O. Demir, 2001.<\/strong> Sulama Yönetimi Devirlerinin Etkileri: Mevcut Uygulamalar\u0131n \u0130ncelenmesi. 1. Ulusal Sulama Kongresi, 08-11 Kas\u0131m Belek-Antalya.
        \nTekinel, O., R. Kanber, M. Ünlü ve F. Topalo\u011flu, 2001.<\/strong> \u015eanl\u0131urfa-Harran Sulamas\u0131nda Tuzluluk Sorunu ve Al\u0131nmas\u0131 Gereken Önlemler. . 1. Ulusal Sulama Kongresi, 08-11 Kas\u0131m Belek-Antalya.\n<\/p>\n

        \n \n<\/p>\n

        \nkaynak:http:\/\/ciftci.ksu.edu.tr<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Doç. Dr. Hasan DE\u011e\u0130RMENC\u0130 degirmenci@ksu.edu.tr KSÜ Ziraat Fakültesi Tar\u0131msal Yap\u0131lar ve Sulama Bölümü, Kahramanmara\u015f   Giri\u015f Dünya nüfusuna ba\u011fl\u0131 olarak artan g\u0131da gereksinimi ancak sürdürülebilir tar\u0131m üretiminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ile kar\u015f\u0131lanabilir. Günümüzde s\u0131n\u0131rl\u0131 toprak ve su kaynaklar\u0131ndan verimli bir biçimde yararlanma, bu kaynaklar\u0131n geli\u015ftirilmesi, izlenmesi ve de\u011ferlendirilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Ülkemizde teknik ve ekonomik ko\u015fullar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[412],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-332","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sulama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=332"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172999,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/332\/revisions\/172999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=332"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}