{"id":3328,"date":"2007-09-07T16:24:00","date_gmt":"2007-09-07T16:24:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:28","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:28","slug":"koyun-hastaliklari-3328","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/koyun-hastaliklari-3328","title":{"rendered":"Koyun hastal\u0131klar\u0131"},"content":{"rendered":"

\"\"Çiçek hastal\u0131\u011f\u0131<\/strong>
\n             Tan\u0131nmas\u0131: Koyunlar\u0131n derisinde k\u0131rm\u0131z\u0131l\u0131k, kabar\u0131kl\u0131k, kabuklanma ile kendini gösteren, bazen iç organlara yerle\u015febilen bir hastal\u0131kt\u0131r.
\n             Etkeni: Etkeni bir virustur. Biri koyun tipi, di\u011feri keçi tipi olmak üzere iki tipi vard\u0131r.
\n             Olu\u015fumu: 6-8 günlük kuluçka dönemi içinde hastal\u0131k bölgesinde olu\u015fan belirtilerin içinde virus ço\u011falarak hastal\u0131k yapma s\u0131n\u0131r\u0131na ula\u015f\u0131r. Bunu takiben viremi (kana kar\u0131\u015fma) dönemi ba\u015flar. Virus kan yoluyla bütün dokulara ve deriye yay\u0131l\u0131r. Deride tipik çiçek lezyonlar\u0131 (k\u0131zar\u0131kl\u0131k, kabart\u0131 ve kabuklanma) meydana gelir. Hassas hayvanlarda di\u011fer doku ve iç organlara da yerle\u015fir. Sa\u011f\u0131m döneminde bulunan koyunlarda mastitis (meme yang\u0131s\u0131) ile beraber seyreder.
\n             Kuzular viremi (kana kar\u0131\u015fma) devresinde ölebilirler. \u0130ç organlarda lezyonlar görülür. En fazla akci\u011ferde hassasiyet görülmektedir. Kötü bak\u0131m, beslenme ve temiz olmayan a\u011f\u0131llarda bar\u0131nd\u0131r\u0131lan kuzularda telefat yüksek olur.
\n Belirtileri: Hastal\u0131k, kuzularda çok \u015fiddetli ve öldürücü bir seyir izler. Beden \u0131s\u0131s\u0131 birden yükselir. \u0130leri derecede bitkinlik, durgunluk, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, göz ve burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, solunum ve nab\u0131z say\u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131 görülür. Kuzular\u0131n ço\u011fu deride tipik çiçek belirtileri \u015fekillenmeden bir iki gün içinde ölür. Baz\u0131 kuzularda çiçek, akci\u011fer hastal\u0131klar\u0131 ile birlikte görüldü\u011fünden öksürük ve solunum güçlü\u011fü olu\u015fur. Bu dönemde kuzular\u0131n önemli bir bölümü ölür.
\n             Koyunlarda da hastal\u0131k ani ate\u015f yükselmesi, durgunluk, i\u015ftah azalmas\u0131, solunum ve nab\u0131z art\u0131\u015f\u0131 gibi genel belirtilerle ba\u015flar. Hastal\u0131\u011f\u0131n ikinci günü deride yakla\u015f\u0131k 0,5-1 cm. çap\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131 kabart\u0131lar belirir. Bu kabart\u0131lar yass\u0131 bas\u0131k görünü\u015fte içi su dolu kabarc\u0131klara dönü\u015für. \u0130çi su dolu kabarc\u0131klar bakterilerle bula\u015farak irinle\u015fir ve kahverengimsi bir renk al\u0131rlar. Bir kaç gün içinde koyu renkli kabuklar \u015fekillenerek pul pul dökülmeye ba\u015flarlar.
\n             Bu belirtiler derinin her yerinde olmakla birlikte yapa\u011f\u0131s\u0131z bölgelerde (koltuk alt\u0131, ap\u0131\u015f aras\u0131, kuyrukalt\u0131) daha çok belirgin görülürler.
\n             Koyunlarda ölüm oran\u0131 genellikle dü\u015füktür. Ancak mastitis ile birlikte seyreden olaylarda bu oran artabilir.
\n             Çiçe\u011fe yakalanan gebe koyunlar yavru atabilirler. Yavru ya\u015fasa da hastal\u0131k ona da geçer. Hastal\u0131k 3-4 hafta sürer, bu süre k\u0131\u015f aylar\u0131nda biraz uzayabilir.
\n             Te\u015fhisi: Deride bulunan tipik belirtilere bakarak te\u015fhis etmek kolayd\u0131r.
\n             Korunma:
\n             * Hastal\u0131k ç\u0131kan bölgelerde hastal\u0131\u011f\u0131 önlemek üzere sa\u011flam koyunlara a\u015f\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n             * Hastal\u0131\u011f\u0131n yerle\u015fik oldu\u011fu bölgelerde koyunlar\u0131n her y\u0131l bir defa koç kat\u0131m\u0131ndan önce a\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekir.
\n             * Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k a\u015f\u0131dan 10 gün sonra ba\u015flar, 21. günde tamamen \u015fekillenir.
\n             * Hastal\u0131k ç\u0131kan a\u011f\u0131llarda, hastalar sa\u011flamlardan ayr\u0131lmal\u0131 ve bakteriyel bula\u015fmalar\u0131 önlemek için antibiyotik tatbik edilmelidir.
\n             * Hastal\u0131kl\u0131 bölgelerde karantina tedbirlerine dikkat edilerek koyun giri\u015f ve ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n            
\n             Enterotoksemi (çelerme)<\/strong>
\n             Tan\u0131nmas\u0131: Ba\u011f\u0131rsaklarda bulunan clostridium perfringens tip D bakterisinin ço\u011falarak toksin salg\u0131lamas\u0131ndan ileri gelen ve ani ölümlere neden olan bir hastal\u0131kt\u0131r.
\n             Etkeni ve Hastal\u0131\u011f\u0131n Olu\u015fumu: C1. perfiringens tip D, do\u011fada yayg\u0131n olarak rastlanan anaerop bakterilerdir. Toprakta, sularda ve normal hayvanlar\u0131n barsaklar\u0131nda mevcut olan bir bakteridir.
\n             Belirli bak\u0131m ve besleme \u015fartlar\u0131nda barsak lumeni içinde h\u0131zla ço\u011fal\u0131r ve yüksek miktarlarda toksin salg\u0131layarak hayvan\u0131n ölümüne yolaçar.
\n             A\u015fa\u011f\u0131daki \u015fartlar, Enterotoksemi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fumunda önemli rol oynar:
\n             * Hayvanlar\u0131n büyüme ve geli\u015fme devresinde bulunmalar\u0131,
\n             * Geli\u015fme h\u0131z\u0131n\u0131n yüksek ve kondisyonlar\u0131n\u0131n iyi olmas\u0131,
\n             * Süt emme devresinde, kuzular\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 miktarda süt emmesi,
\n             * Hububat a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 rasyonlarla besleme,
\n             * Kaba yemlerle beslenmekte olan hayvanlar\u0131n, birdenbire yo\u011fun bir \u015fekilde, hububat a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 kesif yemlerle beslenmeye ba\u015flanmas\u0131,
\n             * Körpe veya dane tutmaya ba\u015flam\u0131\u015f hububat türünden otlar bak\u0131m\u0131ndan çok zengin olan meralarda veya tarlalarda otlatma,
\n             * Kuzularda tenya invazyonlar\u0131.
\n             Enterotoksemi, esas olarak koyunlara mahsustur. Seyrek olarak s\u0131\u011f\u0131rlarda, bol sütle beslenen buza\u011f\u0131larda, keçi ve develerde de görülür.
\n             Sürü hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 için en kritik olan mevsim ilkbahar sonlar\u0131 ve yaz aylar\u0131d\u0131r. Her ya\u015f koyunda görülse de, en çok kuzularda ve toklularda rastlanmaktad\u0131r.
\n             Hastal\u0131k her bölgede görülebilir.
\n             Mortalite (ölüm) oran\u0131 %100' dür.
\n             Belirtileri: Yukar\u0131da belirtilen nedenlerden dolay\u0131, iki hafta sonra klinik olaylar görülmeye ba\u015flar. Hastal\u0131k ço\u011funlukla çok h\u0131zl\u0131 bir seyir takip etti\u011fi için, hayvan\u0131n ne zaman hastalan\u0131p, öldü\u011fünü ço\u011fu zaman takip etmek mümkün olmaz. Az bir zaman önce sapasa\u011flam oldu\u011fu bilinen hayvan\u0131n merada veya a\u011f\u0131lda ölüsü bulunabilir.
\n             Hastal\u0131\u011f\u0131n daha hafif seyretti\u011fi olaylarda ise yem yemeyi birden kesme, durgunluk, esneme, yüz kaslar\u0131nda se\u011firme gibi belirtiler görülebilir. Bazen hastal\u0131k süresi 12-24 saat sürebilir. Hasta hayvan sürünün arkas\u0131nda kal\u0131r, yürürken yalpalar ve a\u011f\u0131zdan köpük tarz\u0131nda salya ak\u0131nt\u0131s\u0131 gelir. Dönme hareketleri yapar, solunum durur ve aniden dü\u015ferek ölür.
\n             Te\u015fhisi: Baz\u0131 hastal\u0131klarla de\u011fi\u015fik yönlerden birbirine benzese de hayvan\u0131n beslenme \u015fekli, bu hastal\u0131k hakk\u0131nda bir ön fikir vermektedir.
\n             Hastal\u0131\u011f\u0131n kesin te\u015fhisi, laboratuvar muayenesi sonucunda yap\u0131lmaktad\u0131r. Kadavra çabuk bozuldu\u011fundan, otopsi k\u0131sa sürede yap\u0131lmal\u0131 ve laboratuvar yak\u0131nsa, böbrekler ve ba\u011f\u0131rsaklardan iki üç parça uçlar\u0131ndan iple ba\u011flanarak kesilir ve içeri\u011fiyle birlikte al\u0131narak gönderilmelidir.
\n             Tedavi ve Koruma: Hastal\u0131k çok h\u0131zl\u0131 seyretti\u011finden, tedavi imkan\u0131 yoktur. Ani yem de\u011fi\u015fikli\u011fi yapmak, hayvanlar\u0131n önlerinde daima kaba yem bulundurmak, hasad\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f ekin tarlalar\u0131nda (an\u0131zda) otlatmamak gibi beslenme konusunda önlemler al\u0131nabilir.
\n             En garantili yöntem, hastal\u0131k mevsiminden 1-1,5 ay önce ilkbahar ve sonbaharda hayvanlar\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131d\u0131r. Kuzular ilk y\u0131l iki defa a\u015f\u0131lan\u0131rsa, sonraki y\u0131llarda tek a\u015f\u0131lama yeterli olabilir.
\n             Hayvanlar\u0131n yeti\u015ftirilme yönlerine göre çe\u015fitli a\u015f\u0131lama pro\u011framlar\u0131 haz\u0131rlanabilir. Ülkemizde uygulanan a\u015f\u0131lama \u015fekli sütten kesilmi\u015f kuzu, toklu ve koyunlara uygulanan a\u015f\u0131lama pro\u011fram\u0131d\u0131r. Koyun ve keçilere ilk a\u015f\u0131lamadan 6 ay sonra yap\u0131lacak ikinci bir a\u015f\u0131lama, do\u011facak olan kuzulara kolostral antitoksin sa\u011flamas\u0131 aç\u0131s\u0131ndan çok önemlidir.
\nhttp:\/\/www.konyatarim.com\/index.asp?id=17&ay=6&yil=2005<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Çiçek hastal\u0131\u011f\u0131              Tan\u0131nmas\u0131: Koyunlar\u0131n derisinde k\u0131rm\u0131z\u0131l\u0131k, kabar\u0131kl\u0131k, kabuklanma ile kendini gösteren, bazen iç organlara yerle\u015febilen bir hastal\u0131kt\u0131r.              Etkeni: Etkeni bir virustur. Biri koyun tipi, di\u011feri keçi tipi olmak üzere iki tipi vard\u0131r.              Olu\u015fumu: 6-8 günlük kuluçka dönemi içinde hastal\u0131k bölgesinde olu\u015fan belirtilerin içinde virus ço\u011falarak hastal\u0131k yapma s\u0131n\u0131r\u0131na ula\u015f\u0131r. Bunu takiben viremi […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[436],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3328","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3328"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171838,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3328\/revisions\/171838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3328"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}