\nBu bölümde s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131m\u0131zla tan\u0131\u015facaks\u0131n\u0131z. Onlar\u0131 size tarif edece\u011fiz, resimlerini verece\u011fiz. Bu bölümü iyice okuduktan sonra bir ine\u011fe bakar bakmaz onun yerli mi, kültür mü, melez mi oldu\u011funu anlayabileceksiniz.\n<\/p>\n
\nHangi \u0131rk\u0131n süt için yeti\u015ftirildi\u011fini ö\u011freneceksiniz. Hangi \u0131rk\u0131n et için yeti\u015ftirildi\u011fini ö\u011freneceksiniz. Yöreniz için en uygun \u0131rk\u0131n hangisi oldu\u011funu anlayacaks\u0131n\u0131z.\n<\/p>\n
\nSI\u011eIR IRKLARI<\/strong>\n<\/p>\n \nÜlkemizdeki s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131n\u0131 üç bölüme ay\u0131r\u0131r\u0131z. Bunlar:\n<\/p>\n \n1-Yerli s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131\n<\/p>\n \n2-Kültür s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131\n<\/p>\n \n3-Melez s\u0131\u011f\u0131r \u0131rklar\u0131\n<\/p>\n \nBunlar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 inceleyelim\n<\/p>\n \nYERL\u0130 SI\u011eIR IRKLARI <\/strong>\n<\/p>\n \nKendi topra\u011f\u0131m\u0131zdan yeti\u015fme, Anadolu'nun ba\u011fr\u0131ndan ç\u0131kmad\u0131rlar. Cefâ çekmeye al\u0131\u015fk\u0131nd\u0131rlar. Kara olan\u0131 vard\u0131r, k\u0131rm\u0131z\u0131 olan\u0131 vard\u0131r, boz olan\u0131 vard\u0131r. \u0130\u015fte yerli \u0131rklar\u0131m\u0131z:\n<\/p>\n \nYERL\u0130 KARA <\/strong>\n<\/p>\n \nAd\u0131 gibi kendi de karad\u0131r. Orta Anadolu'ya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Alçak boyludur ama bedeni uzun yap\u0131l\u0131d\u0131r. Boynuzlar\u0131 k\u0131sad\u0131r, öne do\u011frudur. Ufak, kara t\u0131rnakl\u0131d\u0131r. Memeleri ve meme ba\u015flar\u0131 ufakt\u0131r. Memeler tüyle örtülü olabilir.\n<\/p>\n \nEt verimi dü\u015füktür. Süt verimi azd\u0131r. \u0130yi besi tutmaz.\n<\/p>\n \nNE DERS\u0130N\u0130Z?<\/strong>\n<\/p>\n \nBir inek almak isterseniz, yerli kara inek al\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Acele etmeyin. Bir de a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131lanlar\u0131 okuyun\n<\/p>\n \nDO\u011eU ANADOLU KIRMIZISI <\/strong>\n<\/p>\n \nYa\u015fad\u0131\u011f\u0131 bölgeden ve renginden dolay\u0131 bu ad\u0131 alm\u0131\u015f: Do\u011fu Anadolu'da yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Rengi aç\u0131k k\u0131rm\u0131z\u0131dan kestane rengine kadar de\u011fi\u015fir. Boynuzlar\u0131 k\u0131sad\u0131r, öne do\u011frudur. Bedeni ve gö\u011fsü dar yap\u0131l\u0131d\u0131r. Do\u011fu Anadolu'nun sert iklimine uymu\u015f bir hayvand\u0131r. Geç geli\u015fen bir \u0131rkt\u0131r. Yedi\u011fimiz etler ço\u011funlukla bu hayvan\u0131n etleridir. Ufak yap\u0131l\u0131 bir hayvand\u0131r ama iyi besi tutar.\n<\/p>\n \nNE DERS\u0130N\u0130Z? <\/strong>\n<\/p>\n \nS\u0131\u011f\u0131r besisi yapacaks\u0131n\u0131z. Yerli Kara s\u0131\u011f\u0131r m\u0131 al\u0131rs\u0131n\u0131z, Do\u011fu Anadolu K\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131n\u0131 m\u0131 tercih edersiniz.\n<\/p>\n \nAcele etmeyin. Daha a\u015fa\u011f\u0131daki \u0131rk\u0131 tan\u0131m\u0131yorsunuz.\n<\/p>\n \nBOZ IRK <\/strong>\n<\/p>\n \nDaha çok Ege ve Marmara bölgelerinde yayg\u0131nd\u0131r. Aç\u0131k renklidir. Gümü\u015f rengi denilebilir. Baz\u0131lar\u0131 koyu kül rengine do\u011fru koyula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bo\u011falar\u0131 koyu renklidir, gözlerinin etraf\u0131nda siyah bir halka vard\u0131r. Oldukça iri yap\u0131l\u0131d\u0131rlar. Meme, boynuz uçlar\u0131 ve t\u0131rnaklar\u0131 koyu renklidir. Boynuzlar\u0131 öne do\u011frudur. En önemli özelli\u011fi, sa\u011flam vücut yap\u0131s\u0131 ve çok iyi besi tutmas\u0131d\u0131r. \u015eekil 1'de Boz Irktan inekleri görüyorsunuz. \n<\/p>\n \nNE DERS\u0130N\u0130Z? <\/strong>\n<\/p>\n \nBir inek almak istiyorsunuz. Renginin kara olmas\u0131n\u0131 m\u0131 istersiniz, k\u0131rm\u0131z\u0131 olmas\u0131n\u0131 m\u0131 istersiniz, gümü\u015f rengi olmas\u0131n\u0131 m\u0131 istersiniz?\n<\/p>\n \n\u0130nsan elbise al\u0131rken renk seçer. \u0130nek al\u0131rken rengine de\u011fil; et verimine, süt verimine, döl verimine bak\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n \nGÜNEY ANADOLU KIRMIZISI <\/strong>\n<\/p>\n \nGüney Anadolu'da yerle\u015fmi\u015ftir. Aç\u0131k sar\u0131 ile koyu k\u0131rm\u0131z\u0131 aras\u0131nda renkler ta\u015f\u0131r. Tarç\u0131n rengi olanlar çoktur. Yüksek boylu, uzun bacakl\u0131d\u0131r. Eni boyu birbirine denk oldu\u011fundan kare \u015feklinde bir görüntü verir. K\u0131sa vücudu nedeniyle sallant\u0131l\u0131 bir yürüyü\u015fü vard\u0131r. S\u0131cak bir ortamda yeti\u015fmi\u015ftir. Erken geli\u015fen bir hayvand\u0131r. Yüksek süt verimi ile tan\u0131n\u0131r. Sa\u011f\u0131m yap\u0131l\u0131rken buza\u011f\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131nda bulunmas\u0131n\u0131 ister. \u0130lk buza\u011f\u0131s\u0131n\u0131 3 ya\u015f\u0131nda verir. Sa\u011f\u0131m süresi 210 gün kadard\u0131r. \u0130yi bak\u0131m \u015fartlar\u0131nda sahiplerini memnun eden yüksek süt verimlerine ula\u015f\u0131r. Bu sütçü hayvanlar\u0131n bir resmini \u015eekil 2'de görüyorsunuz.\n<\/p>\n \n NE DERS\u0130N\u0130Z? <\/strong>\n<\/p>\n \nDiyelim ki Çukurova yöresinde oturuyorsunuz. Süt inekçili\u011fi yapmak için Güney Anadolu K\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131 bir inek uygun dü\u015fer mi?\n<\/p>\n \n\u015eimdilik öyle görünüyor. Ama a\u015fa\u011f\u0131daki yerel s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131 tan\u0131madan bir karara varmasan\u0131z iyi olur.\n<\/p>\n \n\u0130\u015eTE YÖRESEL SI\u011eIR IRKLARIMIZ: <\/strong>\n<\/p>\n \nBunlar daha dar alanlarda ve az say\u0131da olan \u0131rklard\u0131r. Belli bir s\u0131n\u0131r\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fmam\u0131\u015flard\u0131r.\n<\/p>\n \nKIRIM SI\u011eIRI <\/strong>\n<\/p>\n \nK\u0131r\u0131m Bölgesinden geldiler. K\u0131rm\u0131z\u0131n\u0131n tonlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rlar. \u0130ri yap\u0131l\u0131d\u0131rlar. \u0130yi bak\u0131m ve beslenme ile 1500 kg süt verebilirler.\n<\/p>\n \nZAVOT SI\u011eIRI <\/strong>\n<\/p>\n \nKars yöresine Kafkasya'dan geldiler, Simental ve \u0130sviçre Esmeri ile melezleme ile elde edildiler. Süt verimi 1500 kg. kadard\u0131r. Besi tutma özelli\u011fi Do\u011fu Anadolu K\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131ndan daha iyidir.\n<\/p>\n \nMARA\u015e SI\u011eIRI <\/strong>\n<\/p>\n \nMara\u015f bölgesinin ufak yap\u0131l\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 renkli s\u0131\u011f\u0131r\u0131d\u0131r. Yerli Kara \u0131rk\u0131n\u0131n Güney Anadolu K\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131 ile veya Do\u011fu Anadolu K\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131 \u0131rk\u0131 ile melezlemesiyle elde edilmi\u015ftir. Süt verimi Yerli Karadan daha yüksektir.\n<\/p>\n \n\u0130\u015eTE KÜLTÜR IRKLARIMIZ: <\/strong>\n<\/p>\n \nAvrupa'n\u0131n çe\u015fitli yörelerinde özel olarak yeti\u015ftirilmi\u015f hayvanlard\u0131r. Türkiye'ye getirilerek ülkemiz \u015fartlar\u0131na uygun olarak burada yeti\u015ftirilmi\u015flerdir.\n<\/p>\n \nHOL\u015eTAYN <\/strong>\n<\/p>\n \nMarmara ve Ege bölgelerinde üretildiler. Sonradan Akdeniz bölgesinde de yayg\u0131nla\u015ft\u0131lar. Çok kolay tan\u0131nabilir. Çünkü bedeni siyah ve beyaz parçalar\u0131n birle\u015fmesiyle renklenir. Gayet iri yap\u0131l\u0131d\u0131rlar. Amerika'dan gelenlerin süt yönü kuvvetlidir.\n<\/p>\n \nHollanda'dan gelenler de var. Bunlar\u0131nda et yönü kuvvetlidir. Memeleri büyük ve yumu\u015fakt\u0131r. Serin iklimi olan yerlerde bu hayvanlar daha verimli olurlar. Hele bak\u0131m ve besleme iyi olursa, çok verimli ve kârl\u0131 bir hayvanc\u0131l\u0131k yap\u0131labilir. \u015eekil 3'te yeti\u015ftiricilerimizin çok sevdi\u011fi Hol\u015ftayn \u0131rk\u0131ndan bir inek görüyorsunuz.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nAz verimli yerli \u0131rklar\u0131m\u0131z Hol\u015ftayn \u0131rk\u0131 hayvanlar ile melezlenince yerli hayvanlara göre daha çok verim elde edilmektedir.\n<\/p>\n \nB\u0130L\u0130YOR MUSUNUZ?<\/strong>\n<\/p>\n \nYurt d\u0131\u015f\u0131ndan getirilen Hol\u015ftayn ineklerinden ülkemiz \u015fartlar\u0131nda ortalama 4000-7000 kg süt verimi elde edildi\u011fini, çok iyi bak\u0131m ve besleme \u015fartlar\u0131nda baz\u0131 ineklerin 12000-13000 kg. süt verimine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor musunuz?\n<\/p>\n \nJERSEY <\/strong>\n<\/p>\n \nAnavatanlar\u0131 \u0130ngiltere ve Fransa aras\u0131ndaki Jersey adas\u0131 olup, Türkiye'ye Amerika'dan geldiler. Karadeniz bölgemize yerle\u015ftiler. Ufak, sevimli, hassas yap\u0131l\u0131 hayvanlard\u0131r. Renk aç\u0131k kahverengiden koyu kahverengine kadar de\u011fi\u015fir. Genellikle geyik rengi hakimdir. Yedi\u011fi yemi en yüksek oranda süte çevirir. Sütü çok ya\u011fl\u0131d\u0131r. Yumu\u015fak davran\u0131\u015flar kar\u015f\u0131s\u0131nda sakin ve iyi huyludur. Sert davran\u0131\u015ftan ho\u015flanmazlar. S\u0131cak havalardan etkilenmezler. Et verimi dü\u015füktür. Yerli \u0131rklarla melezlemeden çok iyi sonuçlar al\u0131nmaktad\u0131r. Yavrular\u0131 c\u0131l\u0131z ve zay\u0131f oldu\u011fu için iyi bak\u0131m ister. \u015eekil 4'te zarif görünü\u015flü bir Jersey ine\u011fi görülmektedir.\n<\/p>\n \nNE KADAR? <\/strong>\n<\/p>\n \nKaradeniz bölgesinde oturan bir yeti\u015ftirici elindeki yerli bir \u0131rk ine\u011fi Jersey bo\u011fayla Melezlerse yavrusunun süt verimi ne kadar artar? Uygulamalar böyle bir melezlemede süt veriminin yüzde 60 Artabilece\u011fini göstermektedir.\n<\/p>\n \nESMER (MONTAFON) <\/strong>\n<\/p>\n \nAnavatan\u0131 \u0130sviçre'dir. Asl\u0131nda Esmer \u0131rk olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k Montafon ad\u0131yla bilinmektedir.Türkiye'de boz \u0131rk s\u0131\u011f\u0131rlarla yap\u0131lan melezlemelerle Karacabey Montafonu geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bugün bu \u0131rktaki hayvanlar Türk Esmeri denecek kadar ülkemize ait olmu\u015ftur. Rengi gümü\u015f renginden koyu esmere kadar de\u011fi\u015fir. S\u0131rtta aç\u0131k renk bir çizgi bulunur. Burun ucu, boynuz ucu, kuyruk ucu siyaht\u0131r. Çok iri gövdelidirler. Hem süt verimi, hem et verimi çok yüksektir. Besi tutma özelli\u011fi en üstün \u0131rklardand\u0131r. Türkiye'nin her yerine yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Her iklime ve her bölgeye kolayca uyar. \u015eekil 5'te iri ve sa\u011flam yap\u0131s\u0131 ile bu verimli \u0131rka ait güzel bir örne\u011fi görmektesiniz.\n<\/p>\n \nS\u0130MENTAL <\/strong>\n<\/p>\n \nAslen \u0130sviçrelidir. Alaca renklidir. Gövdeyi kaplayan derinin sar\u0131-beyaz veya k\u0131rm\u0131z\u0131 beyaz parçalardan alacas\u0131 vard\u0131r. Ba\u015f beyaz olup, sar\u0131 veya k\u0131rm\u0131z\u0131 beneklidir. T\u0131rnaklar\u0131 ve bedeni sa\u011flamd\u0131r. Çok iri yap\u0131l\u0131d\u0131r, s\u0131rt\u0131 uzun, gö\u011fsü ve sa\u011fr\u0131s\u0131 geni\u015ftir. Besi hayvan\u0131 olarak çok elveri\u015flidir. Çabuk besi al\u0131r, et verimi yüksektir. \u015eekil 6'da geni\u015f alacal\u0131 renkleriyle sevimli bir Simental inek görüyorsunuz.\n<\/p>\n \nBA\u015eKA? <\/strong>\n<\/p>\n \nEpeyce s\u0131\u011f\u0131r \u0131rk\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131n\u0131z. Yeter mi? Ba\u015fka \u0131rklar da var m\u0131? Ba\u015fka sütçü \u0131rk\u0131m\u0131z kalmad\u0131. Etçi \u0131rk olarak daha iki tane var. Onlar da geliyor!\n<\/p>\n \nBRANGUS <\/strong>\n<\/p>\n \nAmerikal\u0131lar\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi siyah tüylü, boynuzsuz s\u0131\u011f\u0131rlard\u0131r. Uzun bacakl\u0131, derin ve geni\u015f gövdelidir. Düveleri erken bo\u011faya gelir. Buza\u011f\u0131lar\u0131 ufak do\u011far ama h\u0131zla geli\u015fir, kocaman gövdeli hayvanlar olur. Çok lezzetli eti vard\u0131r. Et rand\u0131man\u0131 çok yüksektir.\n<\/p>\n \n\u015eAROLE <\/strong>\n<\/p>\n \nFransa'n\u0131n Charolais bölgesinde geli\u015ftirilen bu hayvanlar iri hayvanlard\u0131r. K\u0131llar\u0131 krem rengindedir. Canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k ergin di\u015filerde 800 kg, ergin erkeklerde 1000 kg civar\u0131ndad\u0131r. Bu \u0131rk et üretimi için yeti\u015ftirilir. Buza\u011f\u0131lar do\u011fduklar\u0131nda 40-50 kg'd\u0131r. Buza\u011f\u0131lar k\u0131sa sürede geli\u015firler. Etleri oldukça lezzetlidir. Besiye al\u0131nan s\u0131\u011f\u0131rlarda et rand\u0131man\u0131 çok yüksektir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n