HASTALI\u011eIN KOVANDA YAPTI\u011eI ZARARLAR<\/strong>\n<\/p>\n\na) Varroa, larva, pupa ve erginlerin hemolenfleri ile beslendi\u011finden, yavru ar\u0131lar iyi geli\u015femez, erginler ise güçsüzdür ve uçamazlar. Parazitten kurtulmak için ç\u0131rp\u0131n\u0131r ve huzursuz olurlar.\n<\/p>\n
\n \n<\/p>\n
\nb) Ar\u0131 ailesindeki erkek ar\u0131 say\u0131s\u0131 belirgin bir \u015fekilde dü\u015fer. Erkek ar\u0131lar\u0131n çiftle\u015fme yetene\u011fi azal\u0131r.\n<\/p>\n
\nc) Ana ve i\u015fçi ar\u0131lar\u0131n ömürleri k\u0131sal\u0131r. \u0130\u015fçi ar\u0131lar normalden küçük olur. Özellikle pupa döneminde önemli ölçüde canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kayb\u0131 olur.\n<\/p>\n
\nd) Gözden ç\u0131kan genç ar\u0131larda kanats\u0131zl\u0131k, tek veya k\u0131sa kanatl\u0131l\u0131k, eksik bacak, k\u0131sa kar\u0131n gibi anomaliler görülür.\n<\/p>\n
\ne) \u0130\u015fçi ar\u0131lar\u0131n yavru bak\u0131m\u0131 zay\u0131flar ve buna ba\u011fl\u0131 olarak anan\u0131n yumurtlama kapasitesi azal\u0131r\n<\/p>\n
\nf) Petek gözlerinde ölü larva say\u0131s\u0131 fazla ise, ar\u0131lar bunlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 atamazlar. Bu nedenle gözlerde kuruyan larvalar Avrupa Yavru Çürüklü\u011fü benzeri belirtileri olu\u015ftururlar. Ancak koku yoktur, mühürlenmi\u015f petek gözlerinin kapaklar\u0131 koyu renklidir, delikler olu\u015fmu\u015ftur fakat içeriye çökük de\u011fildir ve çevresi beyazla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n
\ng) Varroa'lar\u0131n beslenmesi s\u0131ras\u0131nda açt\u0131klar\u0131 yaralar, çe\u015fitli hastal\u0131k etkenleri için elveri\u015fli bir ortam olu\u015fturur. Ar\u0131lar\u0131n hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 direnci de azal\u0131r. Özellikle direnç dü\u015fü\u015fü sonras\u0131 meydana gelen akut paralizis virüsüne duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131\u015f\u0131 dikkat çekicidir.\n<\/p>\n
\n \n<\/p>\n
\nh) Varroa'dan dolay\u0131 zay\u0131f dü\u015fen koloniler ya\u011fmalan\u0131rlar.\n<\/p>\n
\n\u0131) Ar\u0131lar huzursuz olduklar\u0131 için bazen k\u0131\u015f salk\u0131m\u0131 yapamazlar.\n<\/p>\n
\nHASTALI\u011eIN TE\u015eH\u0130S\u0130<\/strong>\n<\/p>\n\nVarroa jacobsoni i\u015fçi, erkek, kraliçe (ana) ar\u0131lar\u0131n üzerinde, üreme gözesinde, balmumu art\u0131klar\u0131 ya da polende, kovan\u0131n zemini ve uçu\u015f yerinde aranmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nVarroa ile bula\u015f\u0131k kolonilerde hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesinde genellikle üç dönem görülür.\n<\/p>\n
\n \n<\/p>\n
\nBirinci dönem;<\/strong> Kolonide çok az say\u0131da parazit vard\u0131r ve herhangi bir hastal\u0131k belirtisi görülmez.\n<\/p>\n\n\u0130kinci dönem;<\/strong> Nisbeten daha k\u0131sa sürelidir ve bu dönemde tek tük Varroa'lar görülmeye ba\u015flar, ancak bu durum kovanda çok say\u0131da parazit olabilece\u011fini gösterir. Kolonide huzursuzluk, verimde dü\u015füklük, kanatlarda atrofi, kar\u0131nda siyahla\u015fma gibi belirtiler dikkati çekmeye ba\u015flar.\n<\/p>\n\nÜçüncü dönem;<\/strong> Art\u0131k ileri bir enfestasyon ve hastal\u0131k tablosu söz konusudur. Hemen hemen her ar\u0131da bir veya daha fazla say\u0131da parazit mevcuttur. Yavru ve erginlerde ölüm yüksek oranda görülür. Bu durumdaki koloniler genellikle sönerler.\n<\/p>\n\nKlinik muayenede uygulanan metotlar;<\/strong>\n<\/p>\n\na) Canl\u0131 ergin ar\u0131lar\u0131n üzerleri, kapal\u0131 yavru gözleri (özellikle erkek ar\u0131 gözleri), kovan dip tahtas\u0131 ile üzerindeki balmumu ve di\u011fer art\u0131klar dikkatli bir \u015fekilde kontrol edilmelidir. Dikkatlice incelenecek olursa, parazitleri ergin ar\u0131lar üzerinde görmek mümkündür.\n<\/p>\n
\nb) Pratikte uygulamas\u0131 çok kolay olan kesin te\u015fhis yöntemleri \u015funlard\u0131r.\n<\/p>\n
\nKovan aç\u0131ld\u0131ktan sonra kovan\u0131n orta çerçevelerinden biri al\u0131narak, bo\u015f bir yem çuval\u0131 veya bez üzerine ar\u0131c\u0131 f\u0131rças\u0131 ile yakla\u015f\u0131k 150-200 adet ar\u0131 silkelenir. Oradan da bo\u015f bir kavanoza ar\u0131lar aktar\u0131l\u0131r. Kavanozun içine biraz eter püskürtülür ve 5-10 dk. kavanoz çalkalan\u0131r. Ar\u0131larda bulunan Varroa'lar ayr\u0131l\u0131rlar ve bir k\u0131sm\u0131 kavanozun iç yüzeyine yap\u0131\u015f\u0131r. Ölen ar\u0131lar beyaz bir ka\u011f\u0131t üzerine ç\u0131kar\u0131l\u0131r. Ar\u0131lar ve Varroa'lar say\u0131larak ar\u0131 ba\u015f\u0131na dü\u015fen akar say\u0131s\u0131 da saptan\u0131r.\n<\/p>\n
\nDi\u011fer bir yöntem de, 150-200 adet ar\u0131, içinde s\u0131cak su (50°C) bulunankavanoza konur, arada bir çalkalan\u0131r, yakla\u015f\u0131k 10 dakika sonra ar\u0131lar kavanozdan al\u0131n\u0131r. Kalan tortu parazitler yönünden kontrol edilir.\n<\/p>\n
\nc) Ergin ar\u0131 örnekleri al\u0131narak içerisinde deterjan solüsyonu, hexane, gazya\u011f\u0131, mazot, ethanol veya alkol gibi maddelerden birisi bulunan bir kavanoz içine konur. 1-30 dakika kadar kavanoz çalkaland\u0131ktan sonra ar\u0131lar ç\u0131kar\u0131l\u0131r ve kavanozdaki mayi tülbent üzerine dökülerek süzülür. Tülbent üzerindeki akarlar al\u0131n\u0131r. Bu yöntemle de ar\u0131 ba\u015f\u0131na dü\u015fen akar say\u0131s\u0131 saptanabilir.\n<\/p>\n
\nd) Kovan\u0131n dip tahtas\u0131 üzerindeki döküntülerden akar\u0131n kolayca ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak üzere, özgül a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sudan hafif olan yemeklik s\u0131v\u0131 ya\u011flardan yararlan\u0131l\u0131r. Bir kavanoz içinde bulunan s\u0131v\u0131 ya\u011fa kovan dip tahtas\u0131ndaki art\u0131klar (1 k\u0131s\u0131m döküntü, 10 k\u0131s\u0131m ya\u011f içine bo\u015falt\u0131l\u0131p bir çubukla iyice kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r) at\u0131l\u0131r. Çe\u015fitli art\u0131klar h\u0131zla dibe çökerken, V.jacobsoni, Braula coeca ve baz\u0131 kitinli parçalar ya\u011f\u0131n üzerinde toplan\u0131r. Belirli dönemlerde kovan dip tahtas\u0131, balmumu art\u0131klar\u0131, ölü ar\u0131lar dikkatlice mikroskop alt\u0131nda veya büyüteçle incelenmelidir.\n<\/p>\n
\ne) Kapal\u0131 yavru gözlerinde Varroa bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek için, erkek ve i\u015fçi ar\u0131 gözleri ince uçlu bir pensle aç\u0131larak larvalar dikkatlice d\u0131\u015far\u0131 ç\u0131kar\u0131l\u0131r. Büyüteç yard\u0131m\u0131yla larvalar ve petek gözleri incelenir. Böylece Varroa'n\u0131n geli\u015fme dönemleri de (larva, protonimf, deutonimf) görülebilir.\n<\/p>\n
\nf) Kovanda bal olmad\u0131\u011f\u0131 dönemlerde bir tabaka beyaz karton veya plastik ile delik büyüklü\u011fü 2 mm veya biraz daha büyük kafes teli, aralar\u0131nda 6 mm kalacak ve kafes teli üstte olacak \u015fekilde tutturulur ve bir çerçeveye ba\u011flan\u0131r. Bu çerçeve larva bulunan peteklerin alt\u0131na yerle\u015ftirilir. Fumigant bir akarisit kullan\u0131lmas\u0131ndan 30-40 dakika sonra yeti\u015fkin ar\u0131lar\u0131n vücudunda, üreme gözlerinde, balmumu art\u0131klar\u0131nda, kovan\u0131n di\u011fer art\u0131klar\u0131nda ve kovan taban\u0131na yerle\u015ftirilen beyaz karton üzerinde parazit aranmal\u0131d\u0131r. Varsa ölü akarlar kafes telindeki deliklerden geçer ve ka\u011f\u0131t üzerine dü\u015ferler. Kafes telinin görevi ar\u0131lar\u0131n dü\u015fen akarlar\u0131 temizlemesine engel olmakt\u0131r. Böyle uygulamalar akar ölümlerinin çok oldu\u011fu sonbahar ve yaz aylar\u0131nda iyi sonuç vermektedir. Ayr\u0131ca bu yöntemle, enfestasyonun az oldu\u011fu kolonilerdeki parazitlerin tespiti de mümkün olmaktad\u0131r. Bu sonuncu uygulama, yaz aylar\u0131nda ar\u0131lar kovana girdikten sonra ak\u015fam saatlerinde yap\u0131l\u0131r. Ertesi gün, ka\u011f\u0131t ve kafes telinin tutturuldu\u011fu çerçeve ç\u0131kar\u0131larak ölü akarlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 tespit edilir.\n<\/p>\n
\nTEDAV\u0130<\/strong>\n<\/p>\n\nVarroa'n\u0131n gerek yay\u0131lma yollar\u0131n\u0131n çoklu\u011fu, gerekse koloni biyolojisine çok iyi adapte olu\u015fu mücadeleyi zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Parazitle mücadelede fiziksel, biyolojik ve kimyasal çe\u015fitli yöntemler denenmektedir. Fiziksel ve biyolojik mücadele ar\u0131lar\u0131n kovana bal nektar\u0131 getirdi\u011fi dönemde, kimyasal mücadele ise bal\u0131n hasad\u0131ndan sonra, yavrunun en az oldu\u011fu dönemde yap\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n
\na) Fiziksel Mücadele:\n<\/p>\n
\nFiziksel mücadele, Varroa'lar\u0131n kovan içi uygun ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 belirli bir süre de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla uygulanan \u0131s\u0131 uygulamalar\u0131d\u0131r. Özel haz\u0131rlanm\u0131\u015f kovanlarda kovan s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 yapay yollarla, kontrollü olarak 46°C'ye ç\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, akar bu s\u0131cakl\u0131kta %74-98 oran\u0131nda ölerek, kovan dip tahtas\u0131na dü\u015fmektedir. Kimyasal bir bile\u015fik kullan\u0131lmamas\u0131, balda kal\u0131nt\u0131 sorununu ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r. Ancak bu yöntem pahal\u0131 ve dikkat isteyen, herkesin kolayl\u0131kla uygulayabilece\u011fi bir yöntem de\u011fildir.\n<\/p>\n
\nb) Biyolojik Mücadele:\n<\/p>\n
\nBilindi\u011fi gibi di\u015fi varroalar ilkbahar döneminde yumurta atmak için erkek ar\u0131 gözlerini tercih ederler. Bu dönemde kolonilere üzerinde erkek ar\u0131 gözü bulunan petekler verilerek di\u015fi varroalar\u0131n erkek ar\u0131 gözlerinde toplanmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Bu gözler kapand\u0131ktan sonra kovandan ç\u0131kart\u0131larak imha edilir. Böylece di\u015fi varroan\u0131n bu dönemde att\u0131\u011f\u0131 yumurtalar ve kendisi erkek ar\u0131 pupalar\u0131 ile birlikte yok edilmi\u015f olur. Bu dönemde koloniye yar\u0131s\u0131 kesilmi\u015f petekli çerçeve verildi\u011finde, ar\u0131lar pete\u011fin alt k\u0131sm\u0131na erkek ar\u0131 gözlü yeni petek örerek tamamlarlar. Varroalar erkek ar\u0131 gözlerinde ço\u011falmay\u0131 tercih ettiklerinden gözlerin kapanmas\u0131ndan hemen önce bu gözlere girerler. Bu gözlerin kapanmas\u0131ndan sonra erkek ar\u0131 gözlü petek kesilerek imha edilir. Bu yöntemle kolonideki varroa miktar\u0131n\u0131 azaltmak mümkündür. Ancak ayn\u0131 zamanda i\u015fçi ar\u0131 gözlerinde de ço\u011falan varroalar etkinli\u011fini sürdürür.\n<\/p>\n
\n Bir ba\u015fka mücadele yöntemi, nektar ak\u0131m\u0131 döneminde i\u015fçi ar\u0131 gözleri içerisine b\u0131rak\u0131lan varroa yumurtalar\u0131n\u0131 yok etmeye yönelik çal\u0131\u015fmad\u0131r. Bu yöntemde, koloninin ana ar\u0131s\u0131 ana ar\u0131 \u0131zgaras\u0131 kullan\u0131larak bir çerçeveye hapsedilir ve böylelikle bütün varroa yumurtalar\u0131n\u0131n bir petekte toplanmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Bu petek kapal\u0131 yavru döneminde kovandan ç\u0131kart\u0131larak imha edildi\u011finde kovandaki varroa yumurtalar\u0131n\u0131n tamam\u0131 yok edilmi\u015f olur. Bu yöntemin dezavantaj\u0131 her dönemde uygulanamamas\u0131 ve koloni geli\u015fimini k\u0131smen engellemesidir.\n<\/p>\n
\nc) Kimyasal Mücadele :\n<\/p>\n
\nAkarisid özelli\u011fe sahip çe\u015fitli kimyasal maddelerle yap\u0131lan mücadeledir. \u0130laç uygulamalar\u0131nda \u015fu noktalara dikkat edilmelidir.\n<\/p>\n
\na) Laboratuvar testlerinden geçirilmemi\u015f, ar\u0131 ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 üzerinde olumsuz etkisi olan kimyasal maddeler kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r,\n<\/p>\n
\nb) \u0130laçlar mutlaka tarif edildi\u011fi \u015fekilde ve uygun dozda kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r,\n<\/p>\n
\nc) Bal hasat\u0131 döneminde kesinlikle ilaçlama yap\u0131lmamal\u0131, erken ilkbahar ve geç sonbaharda ilaçlama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nd) \u0130laçlama genellikle hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 14° C'n\u0131n üstünde oldu\u011fu günlerde ve ar\u0131lar\u0131n kovana döndükleri tercihen ak\u015fam saatlerinde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r,\n<\/p>\n
\ne) Kovanda bölme tahtalar\u0131 varsa ilaçlama s\u0131ras\u0131nda ç\u0131kart\u0131larak ar\u0131lar\u0131n serbest hareket etmeleri sa\u011flanmal\u0131d\u0131r, Fumigant \u015feritlerin alevli yanmamas\u0131na dikkat edilmeli, uygulama s\u0131ras\u0131nda maske, eldiven, gözlük tak\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nBu kapsamda erken ilkbahar ve özellikle geç sonbahar döneminde Tar\u0131m ve Köyi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan bal ar\u0131lar\u0131 için bu amaçla ruhsatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve veteriner hekim reçetesi ile sat\u0131lacak ilaçlar kullan\u0131lmak suretiyle düzenli ilaçlama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu \u015fekilde balda ilaç kal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n en aza indirgenmesi de temin edilmi\u015f olacakt\u0131r.\n<\/p>\n
\nAyr\u0131ca co\u011frafi durum ve iklim \u015fartlar\u0131 çerçevesinde ayn\u0131 bölgedeki tüm ar\u0131l\u0131klar\u0131n da e\u015f zamanl\u0131 olarak ilaçlanmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131 ve bu denetlenmelidir.\n<\/p>\n
\nMünavebeli olarak ilaç kullan\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, Varroalar\u0131n bu kimyasallara direnç kazanmas\u0131n\u0131n önlenmesi aç\u0131s\u0131ndan çok önemlidir. Çünkü, az say\u0131daki akar\u0131n dirençlili\u011fi bile dirençli popülasyonlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na neden olabilmektedir.\n<\/p>\n
\nLABORATUVARA MARAZ\u0130 MADDE GÖNDERME<\/strong>\n<\/p>\n\nHastal\u0131ktan \u015füpheli çerçevelerden 10×10 cm. ebad\u0131nda usulüne uygun olarak kesilmi\u015f tercihen kapal\u0131 yavru gözlerinin bulundu\u011fu petek parçalar\u0131, kontrplaktan veya tahtadan yap\u0131lm\u0131\u015f kutularda, hasta ve ölmü\u015f ar\u0131lar ile kovanlardan toplanan art\u0131k maddeler (dip tahtas\u0131 üzerindeki döküntülerden toplam 200 gr. olmak üzere) ise ka\u011f\u0131tlara sar\u0131larak laboratuvara yollanmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nYaz aylar\u0131nda ve sonbaharda 10-20 kovan\u0131n orta çerçeveleri üzerinde bulunan ar\u0131lardan 100-200 kadar canl\u0131 eri\u015fkin ar\u0131, ar\u0131c\u0131 f\u0131rças\u0131 ile plastik veya cam benzeri uygun bir kavanoza konularak ve laboratuvara gönderilmelidir.\n<\/p>\n
\n(KAYNAK: Bal Ar\u0131lar\u0131n\u0131n Varroosis'ine Kar\u015f\u0131 Korunma ve Mücadele Talimat\u0131)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Varroosis, Varroa jacobsoni Oudemans ad\u0131 verilen ar\u0131 akar\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu; ar\u0131larda kanat ve bacaklarda deformasyon, k\u0131sa bacakl\u0131l\u0131k, k\u0131sa kar\u0131nl\u0131l\u0131k gibi vücut anomalileri ve ergin ar\u0131larda dü\u015fkünlük, verim dü\u015füklü\u011fü gibi semptomlarla kovanlarda sönmeye varan etkiler olu\u015fturan, kolayl\u0131kla bir kovandan di\u011ferine bula\u015fabilen, di\u011fer hastal\u0131klara zemin haz\u0131rlamas\u0131 ile de oldukça önem arz eden bir hastal\u0131kt\u0131r. Varroosis, ihbar\u0131 mecburi […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[436],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3396","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3396"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3396\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171794,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3396\/revisions\/171794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3396"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/tbn0.google.com\/images?q=tbn:jNtp5ZtT9E6JIM:http:\/\/agspsrv34.agric.wa.gov.au\/ento\/images\/V_jacobsoni.jpg\")
Varroosis, Varroa jacobsoni Oudemans ad\u0131 verilen ar\u0131 akar\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu; ar\u0131larda kanat ve bacaklarda deformasyon, k\u0131sa bacakl\u0131l\u0131k, k\u0131sa kar\u0131nl\u0131l\u0131k gibi vücut anomalileri ve ergin ar\u0131larda dü\u015fkünlük, verim dü\u015füklü\u011fü gibi semptomlarla kovanlarda sönmeye varan etkiler olu\u015fturan, kolayl\u0131kla bir kovandan di\u011ferine bula\u015fabilen, di\u011fer hastal\u0131klara zemin haz\u0131rlamas\u0131 ile de oldukça önem arz eden bir hastal\u0131kt\u0131r.\n<\/p>\n