{"id":3445,"date":"2007-09-11T16:05:00","date_gmt":"2007-09-11T16:05:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:26","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:26","slug":"koyun-ve-koc-surusunde-ureme-faaliyetleri-3445","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/koyun-ve-koc-surusunde-ureme-faaliyetleri-3445","title":{"rendered":"Koyun ve Ko\u00e7 S\u00fcr\u00fcs\u00fcnde \u00dcreme Faaliyetleri"},"content":{"rendered":"

\nDr. Ayhan CEYHAN<\/strong><\/em>\n<\/p>\n

<\/p>\n\n\n\n
\n

\n\t\t\t\"\"<\/em><\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Hayvan Yeti\u015ftirme ve Islah\u0131 Bölümü, <\/strong><\/em>Marmara Hayvanc\u0131l\u0131k Ara\u015ft\u0131rama Enstitüsü <\/strong><\/em><\/p>\n

\nÜreme oran\u0131 karl\u0131 bir koyun yeti\u015ftiricili\u011finin belirlenmesinde en önemli bir faktördür. Koyun sürüsünün verimlili\u011fi üreme etkinli\u011finden diret olarak etkilenmektedir. Genetik özellikleri üst düzey olan bir koyunun e\u011fer üreme yetene\u011fi yok ise kasapl\u0131k olarak de\u011ferlendirilir. Hiçbir hayvan d\u0131\u015f görünü\u015fü için sürüde tutulmamal\u0131d\u0131r. Amaç ve hedeflerimiz daha genel olarak önce ve \u015fimdiki üreme sezonunda  sahip olaca\u011f\u0131m\u0131z kuzu üretimini belirlemektir. Koyunlar\u0131n üreme özelliklerini ar\u0131t\u0131rken  gerçek hedef i\u015fçilik ve zaman\u0131 azaltmakt\u0131r.  <\/em>\n<\/p>\n

\nKoyunlarda üreme özellikleri pek çok faktör taraf\u0131ndan etkilenmektedir. Bunlar genetik potansiyel, besleme durumu, çevre faktörleri, gün uzunlu\u011fu veya fotoperiyot, sa\u011fl\u0131k durumu ve di\u011fer faktörlerdir. Bu faktörler hem koç hem de koyun için önemlidir. Çünkü pek çok koyun ço\u011fuz do\u011fum yetene\u011fine sahiptir ancak çevresel etmenlere ba\u011fl\u0131 olarak üreme oranlar\u0131 dü\u015fer. Fakat bu durum çevrenin iyile\u015ftirilmesi ile giderilebilir<\/em>\n<\/p>\n

\nKoyunlar\u0131n Üremesi<\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\nGenel olarak pek çok koyun \u0131rk\u0131 sezonal üreme özelli\u011fine sahiptir. Koyunlarda k\u0131zg\u0131nl\u0131k ba\u015flang\u0131c\u0131 genellikle gün uzunlu\u011funun azalmas\u0131yla ba\u015flar. Gün \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 azald\u0131\u011f\u0131nda koyunlar\u0131n k\u0131zg\u0131nl\u0131k döngüsü hormonal mekanizman\u0131n ba\u015flamas\u0131yla görülmeye ba\u015flan\u0131r. Bu periyot genellikle A\u011fustosun ba\u015flan\u0131c\u0131 ile Eylül ay\u0131n\u0131n sonunda ba\u015flar. Koyunlar\u0131n üremede pik noktas\u0131 genellikle Eylül ay\u0131 ile Kas\u0131m ay\u0131 aras\u0131ndand\u0131r. Koyunlar her 16-17 günde bir k\u0131zg\u0131nl\u0131k gösterirler yada  anöstrus periyotu ba\u015flat\u0131rlar. Koyunlar 24-48 saatler aras\u0131nda koçu kabul ederler. E\u011fer bir döllenme olmu\u015f ise koç kat\u0131m\u0131ndan 144-152 gün sonra do\u011fum olacakt\u0131r. <\/em>\n<\/p>\n

\nKoçlar\u0131n Ürem özellikleri<\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\nKoçlar\u0131n üreme sezonundaki performans\u0131 tüm y\u0131l boyunca beklenmez. Ergin, kondüsyonlu  ve sa\u011fl\u0131kl\u0131k bir koça bir sezonda 75 koyun verilebilir. Ne yaz\u0131k ki ço\u011fu kez zay\u0131f ve hasta koçlar k\u0131s\u0131rd\u0131r ve hiçbir koyuna a\u015famazlar.<\/em>\n<\/p>\n

\nKoçlar\u0131n verimlilik ve üreme kapasitesin belirlenmesi için \u0131rk\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131yla  ba\u015far\u0131s\u0131 de\u011ferlendirilebilir. Bir \u0131rk\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n ölçüsü d\u0131\u015f görünü\u015f, genel sa\u011fl\u0131k, ve kondüsyon, besi, bacaklar, gözler, di\u015fler gibi özellikleri içerir. Skrotumun çevresinin ortalamas\u0131 testis bölgesinin elle dokunulmas\u0131 ile al\u0131nabilir. Testisler sertle\u015fmi\u015f olabilir fakat bunu belirlemek zor de\u011fildir. Testisteki abseler görünmeyebiliriler bu ve benzer di\u011fer durumlar verimlili\u011fi etkileyebilir. Penisde yap\u0131\u015fma ve incime çürüme görülmü\u015f ise kontrol edilmelidir.  Testis çevresi oldukça önemlidir.  Testis çevresi ile ya\u015f aras\u0131nda yak\u0131n bir ili\u015fki vard\u0131r. Tabloda ya\u015fa göre testis çevresi verilmi\u015ftir.  <\/em>\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tYa\u015f (Ay)<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tMinimum Çevre (cm)<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t5-6<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t29<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t6-8<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t30<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t8-10<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t31<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t10-12<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t32<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t12-18<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t33<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t18+<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t34<\/em>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\nKoyun ve s\u0131\u011f\u0131rlarda testis çevresi fazla olan ebeveyinlerin yavrular\u0131n\u0131n üreme özelli\u011fi, testis çevresi küçük olandan daha yüksek oldu\u011fu göstermi\u015ftir. <\/em>\n<\/p>\n

\nKoçlardan semen örnekleri ekektro ejakülat veya suni vajen ile toplanabilir.  Semen örneklerinden mikroskopla canl\u0131 hücre oran\u0131, hareketlilik, anormal hücreli spermlar  bulunabilir. Sperma toplamak için suni vajen gibi yard\u0131mc\u0131s\u0131 aletlere gereksinim duyulur. Bununla birlikte deneyim gereklidir. Alet ve ekipmanlar\u0131n pahal\u0131 olmas\u0131 nedeniyle baz\u0131 yeti\u015ftiricileri bir araya gelerek bir merkezde toplanmalar\u0131 daha cazip olabilir. Böylece fazla maliyetler daha fazla yeti\u015ftirici üzerine da\u011f\u0131t\u0131labilir. <\/em>\n<\/p>\n

\nKoçlar d\u0131\u015f parazitler kar\u015f\u0131 koç kat\u0131m\u0131 öncesinde k\u0131rk\u0131l\u0131rlar. Koç kat\u0131m\u0131 öncesinden 2-4 hafta önceden iyi bak\u0131m ve beslemeye tabi tutulur.<\/em>\n<\/p>\n

\nÜreme Üzerine S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n Etkisi <\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\nKoyunlar\u0131n üreme yetenekleri genellikle yüksek s\u0131cak ve nemden etkilenirler. Özelliklere vücut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 gerçekte üreme problemine neden olur. Bu durum özellikle çevre s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Ancak bu durum s\u0131cakl\u0131k stersinden, hastal\u0131k, ve özellikle k\u0131zg\u0131nl\u0131k  periyodunda çevre s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131yla da meydana gelir.  Merada otlayan s\u0131\u011f\u0131r ve koyunlar\u0131n otlaklardan funguslar\u0131n bula\u015fmas\u0131yla vücut s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f oldu\u011fu görülmü\u015ftür.  <\/em>\n<\/p>\n

\nVücut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 koyunlar\u0131n üreme oran\u0131n dü\u015fmesine, dü\u015fük ovilasyon oran\u0131na, dü\u015fük do\u011fum a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, k\u0131zg\u0131nl\u0131k döngüsü veya embriyonik ölümlerde art\u0131\u015flar olabilir.  Koçlarda s\u0131cakl\u0131k stresi 6-10 haftal\u0131k k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa neden olur. <\/em>\n<\/p>\n

\nGenel yakla\u015f\u0131m s\u0131cakl\u0131k stresinin önlenmesidir. Koyunlar s\u0131cak günlerde ta\u015f\u0131nmaz ve hareket ettirilmez. Koyunlara do\u011fal gölgelikler yap\u0131labilir. Koç ve koyunlar\u0131n koç kat\u0131mdan 2-4 hafta öncesinden k\u0131rk\u0131lmas\u0131 s\u0131cakl\u0131k stresinin azalt\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. S\u0131cak günler boyunca koç kat\u0131m\u0131 geçe yap\u0131labilir.  <\/em>\n<\/p>\n

\nBesleme ve Yönetim<\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\nBaz\u0131 besleme ve idare tekni\u011fi vard\u0131r ki koyunlar\u0131n üreme etkinli\u011finin geli\u015ftirilmesinde kullan\u0131labilir.  Koç kat\u0131m\u0131ndan 2-4 hafta önce koyunlara ek yelmem uygulan\u0131r.  Ek yemlerin enerji içeri\u011finin kalitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131  koyunlar\u0131n canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Bu durum koyunlar\u0131n kuzulama oran\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, do\u011fumlar\u0131n toplula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ek yemleme uygulamas\u0131 dü\u015fük kondüsyonlu koyunlar\u0131n koç kat\u0131m sezonuna haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.  \u0130yi kondüsyonlu koyunlar sadece merada otlat\u0131l\u0131r. Koyu sürüleri serbest olarak tuz ve mineral verilmelidir. Bak\u0131r zehirlenmesine kar\u015f\u0131 dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. Yemlerin bozuk ve küflü olamamas\u0131na özel dikkat edilmelidir. Koç ve koyunlar ek yemlemeye kademeli olarak al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Baz\u0131 özel durumlara ka\u015f\u0131 a\u015f\u0131 uygulamas\u0131 tüm sürü için önerilebilir. <\/em>\n<\/p>\n

\nSeleksiyon <\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\nDöl veriminin kal\u0131t\u0131m derecesi dü\u015füktür. Bu yüzden döl veriminin \u0131slah\u0131 birden fazla generasyonda yap\u0131l\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki noktalar dikkat edilerek dam\u0131zl\u0131k seçimi yap\u0131l\u0131r. <\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\n1-Do\u011fum sezonunda erken do\u011fan ve ikiz kuzular\u0131n seçimi<\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\n2- \u0130kiz do\u011furmu\u015f genç koyunlar\u0131n seçimi<\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\n3- Üçüzlerin seçimi<\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\n4- Erkelerin kendi i\u015fletme ko\u015fullar\u0131na en iyi uyum sa\u011flayan\u0131n\u0131n seçimi<\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\n5- K\u0131sa sürede k\u0131zg\u0131nl\u0131 sezonu biten sürüden <\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\n6- Erkelerin testis problemi olamamal\u0131d\u0131r <\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\nDam\u0131zl\u0131k olacak kuzular\u0131n bak\u0131m\u0131<\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\nDam\u0131zl\u0131 aday\u0131 di\u015fi kuzular 12-14 ayl\u0131k ya\u015fta dam\u0131zl\u0131kta kullan\u0131labilir. Bu ya\u015fta dam\u0131zl\u0131kta kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n baz\u0131 avantajlar\u0131 vard\u0131r. Erken dam\u0131zl\u0131kta kullan\u0131larak daha fazla kuzu elde edilebilir. Di\u011fer yandan iç ya\u011f depolamas\u0131 daha az olacakt\u0131r. Seleksiyon da erken ya\u015fta karar verilebilecektir. Do\u011fum öncesi ve do\u011fum sonras\u0131 ekstra bak\u0131m ve besleme olumsuz yan\u0131 olarak gözlenmektedir. <\/em>\n<\/p>\n

\nKoç Aday\u0131 Kuzular\u0131n Kullan\u0131m\u0131 <\/em><\/strong>\n<\/p>\n

\nKoç aday\u0131 kuzular ancak, ba\u015far\u0131l\u0131 bir yeti\u015ftirme program\u0131ndan sonra s\u0131n\u0131rl\u0131  \u015fekilde kullan\u0131labilir. \u0130yi geli\u015fmi\u015f 7-8 ayl\u0131k ya\u015fta kuzular 15-25 koyun ile iyi bak\u0131m ko\u015fullar\u0131nda çiftle\u015ftirilebilir. <\/em>\n<\/p>\n

\nKoç aday\u0131 kuzular üreme sezonu içinde iyi gözlemlenmelidir.  Genç koçlar üreme sezonunda genellikle ekstra bak\u0131ma ihtiyaç duyarlar. Koyunlar\u0131n a\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, ak\u015fam yada geçe    yap\u0131lmas\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir yeti\u015ftiricilik için gereklidir.<\/em>\n<\/p>\n

\nBir koçun genetik yap\u0131s\u0131 do\u011fumla birlikte ba\u015flar. Bu özellikler daha sonradan kazan\u0131lamaz yada kay\u0131p etmez. Genç koçun kuzular\u0131n\u0131n dü\u015fük do\u011fum a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda olur ata sözü gerçek de\u011fildir<\/em>\n<\/p>\n

\nhttp:\/\/ayhanceyhan.blogcu.com\/1968218\/<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. Ayhan CEYHAN Hayvan Yeti\u015ftirme ve Islah\u0131 Bölümü, Marmara Hayvanc\u0131l\u0131k Ara\u015ft\u0131rama Enstitüsü Üreme oran\u0131 karl\u0131 bir koyun yeti\u015ftiricili\u011finin belirlenmesinde en önemli bir faktördür. Koyun sürüsünün verimlili\u011fi üreme etkinli\u011finden diret olarak etkilenmektedir. Genetik özellikleri üst düzey olan bir koyunun e\u011fer üreme yetene\u011fi yok ise kasapl\u0131k olarak de\u011ferlendirilir. Hiçbir hayvan d\u0131\u015f görünü\u015fü için sürüde tutulmamal\u0131d\u0131r. Amaç ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[436],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3445","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3445"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171769,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3445\/revisions\/171769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3445"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}