![\"\"](\"http:\/\/tbn0.google.com\/images?q=tbn:4irDoIPHf9zekM:http:\/\/www.alka.com.tr\/alphtml\/pablohtml\/images\/keci.png\")
A\u011f\u0131l Temizli\u011fi ve Dezenfeksiyonu <\/p>\nA\u011f\u0131l Temizli\u011fi ve Dezenfeksiyonu <\/p>\n
\nA\u011f\u0131l temizli\u011fi ve dezenfeksiyonu, keçileri hastal\u0131k ve asalaklardan koruma için yap\u0131lacak önlemlerin ba\u015f\u0131nda gelir. Hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 etmenler, gübre ve idrarla kirlenen a\u011f\u0131l taban\u0131nda ürerler. Bu nedenle olas\u0131 ise idrar kanallarla ak\u0131t\u0131lmal\u0131 ve a\u011f\u0131l taban\u0131 e\u011fimli yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Gübre temizli\u011fi s\u0131k yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yatakl\u0131k kullan\u0131l\u0131yor ise yaz giri\u015fi ve k\u0131\u015fa giri\u015fte kirlenen yatakl\u0131k d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmal\u0131d\u0131r. Gübre temizli\u011finden sonra dezenfeksiyon yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Dezenfeksiyon, genel bir tan\u0131mla kimyasal ve fiziksel araçlar kullan\u0131larak mikroorganizmalar\u0131n yok edilmesi i\u015flemidir, bütün hastal\u0131k etkenlerinin öldürülmesini kapsayan bir sterilizasyon de\u011fildir. Hastal\u0131k etkenleriyle bula\u015fm\u0131\u015f yerlerin dezenfeksiyonu için püskürtücüler ve alev makinesi gibi araçlardan yararlan\u0131l\u0131r. Bakteri, virüs ve asalak kökenli hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 birçok dezenfektan madde ve böcek öldürücüler kullan\u0131lmaktad\u0131r. Dezenfeksiyon ile birlikte a\u011f\u0131l\u0131n a\u011façtan yap\u0131lm\u0131\u015f ekipmanlar kreozatlanmal\u0131, metaldan yap\u0131lm\u0131\u015f aksamlar\u0131 ise boyanmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
\nKapal\u0131 a\u011f\u0131llarda karasinek ve benzeri zararl\u0131lar\u0131n a\u011f\u0131la girmesini önlemek için pencere ve kap\u0131lar tellenmeli, olas\u0131 ise mavi renge boyanmal\u0131d\u0131r. Sinekler mavi renkten ho\u015flanmazlar ve kaçarlar. A\u011f\u0131l\u0131n giri\u015f ve ç\u0131k\u0131\u015f kap\u0131lar\u0131 ayn\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Keçilerin a\u011f\u0131la giri\u015f yerinde ayak banyolu\u011fu bulunmal\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n a\u011f\u0131la giri\u015f yerinde ise kireçli ya da dezenfektanl\u0131 paspaslar konmal\u0131d\u0131r. Gübrelikler a\u011f\u0131ldan uzak yerlerde olmal\u0131, sinek ve benzeri zararl\u0131lar\u0131n ürememesi için s\u0131k s\u0131k ilaçlama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n
Asalak Hastal\u0131klar\u0131ndan Korunma <\/p>\n
\nAsalaklar, keçilerin besin maddelerini payla\u015f\u0131r, verimlerini dü\u015fürür ve hastal\u0131k etmenlerini ta\u015f\u0131rlar. Bunlar\u0131n en önemlilerine ait özet bilgiler ve genel korunma yollar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir;\n<\/p>\n
\nKelebek hastal\u0131\u011f\u0131, devrelerine göre farkl\u0131 belirtiler gösterir. Ani olaylarda hastal\u0131k ve ölümler, genç kelebeklerin karaci\u011feri istila etmesi ile doku tahribat\u0131 ve kanamalar sonucu olur. Genellikle yaz sonlar\u0131 ve sonbaharda gözlemlenir. Bula\u015f\u0131k keçiler birdenbire ölürler, ancak hasta hayvanlar ölümden bir hafta önce hareketsizdir, sürü içinde yatarlar. Di\u011fer bulgular aras\u0131nda h\u0131zla zay\u0131flama, bitkinlik ve i\u015ftahs\u0131zl\u0131k gözlemlenir. Hastal\u0131k süresi 1-2 hafta kadard\u0131r.\n<\/p>\n
\nKum Kelebe\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkeni keçilerin safra yollar\u0131nda bulunur. Hayvanlarda zay\u0131flama, kans\u0131zl\u0131k, verim dü\u015füklü\u011fü, deri esnekli\u011fi gibi belirtilere rastlan\u0131r. Arakonakç\u0131lar\u0131, kara sümüklüleri ile kar\u0131ncalard\u0131r.\n<\/p>\n
\n \n<\/p>\n
\nMide-Ba\u011f\u0131rsak K\u0131l Kurtlar\u0131 <\/strong>\n<\/p>\n \nSürekli zay\u0131flama, i\u015ftah azalmas\u0131, kimi zamanlar ishal ya da kab\u0131zl\u0131k, verim dü\u015füklü\u011fü, öksürük ba\u015fl\u0131ca belirtileridir. D\u0131\u015fk\u0131 koyu ye\u015fil renkli ve pis kokulu olur. Ba\u011f\u0131rsak t\u0131kanmalar\u0131 da gözlemlenir. K\u0131l kurtlar\u0131, kelebek hastal\u0131\u011f\u0131 ile birlikte seyrederse ölüm oran\u0131 daha da artar. Mide-ba\u011f\u0131rsak k\u0131l kurtlar\u0131 d\u0131\u015fk\u0131 ile bula\u015f\u0131rlar. D\u0131\u015fk\u0131da bulunan yumurtalardan ç\u0131kan larvalar otlara t\u0131rman\u0131rlar ve bunlar\u0131n yenmesiyle keçilere geçerler.\n<\/p>\n \nAkci\u011fer K\u0131l Kurtlar\u0131 <\/strong>\n<\/p>\n \nK\u0131l kurtlar\u0131, akci\u011fere yerle\u015firler. Bu hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileri, solunum zorluklar\u0131, öksürük, burun ve göz ak\u0131nt\u0131s\u0131, yorgunluk, kans\u0131zl\u0131k, zay\u0131flama, kimi zamanlar ishal, vücut \u0131s\u0131s\u0131nda yükselme \u015feklinde gözlemlenir. Ölüm, so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan olur. O\u011flaklar çok duyarl\u0131d\u0131r. \n<\/p>\n \nDeliba\u015f Hastal\u0131\u011f\u0131 <\/strong>\n<\/p>\n \nDeliba\u015f hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n etmeni ço\u011funlukla, beyinde larva olarak gözlemlenir. Olgun \u015fekli, köpeklerin, kurt, çakal ve tilki gibi yabansal et yiyicilerin ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda \u015ferit \u015feklindedir. Deliba\u015f hastal\u0131\u011f\u0131na tutulan keçiler ba\u015flar\u0131n\u0131 öne ve yana dü\u015fük tutarlar. Ba\u015flar\u0131n\u0131 duvara, yemli\u011fe dayarlar, yürürken dönme hareketi yaparlar, gözleri görmez olur. \u0130\u015ftahlar\u0131 azal\u0131r ve giderek zay\u0131flarlar.\n<\/p>\n \nBa\u011f\u0131rsak \u015eeritleri <\/strong>\n<\/p>\n \nBa\u011f\u0131rsak \u015feritlerinin genel olarak vücutlar\u0131 dört çekmenlidir. Olgunlar\u0131 ince ba\u011f\u0131rsakta, larvalar\u0131 iç organlarda bulunur. \u015eeritler çift e\u015feylidir ve arakonakç\u0131ya ihtiyaç duyarlar. Ergin ba\u011f\u0131rsak \u015feritleri halka halka dü\u015ferler ve mer'ay\u0131 bula\u015ft\u0131r\u0131rlar. Say\u0131lar\u0131 az oldu\u011fu zaman hayvanlarda belli bir araz yapmazlar, ancak fazla say\u0131da olduklar\u0131nda hastal\u0131k, kans\u0131zl\u0131k, sindirim zorlu\u011fu, ishal ya da kab\u0131zl\u0131k yaparlar. Ba\u011f\u0131rsak t\u0131kanmalar\u0131 da gözlemlenebilir. Hayvanlar\u0131n sinir sistemlerinde de tahribat yapabilirler. Titreme, çarp\u0131nt\u0131, di\u015f g\u0131c\u0131rdatma, çizerek dönme gibi klinik bulgular ortaya ç\u0131kabilir. \u015eeritlerin alt\u0131 ayl\u0131\u011fa kadar o\u011flaklarda daha tehlikeli oldu\u011fu gözlenir. Bula\u015fma, keçi ve o\u011flaklar\u0131n pislikleriyle olur.\n<\/p>\n \nA\u011fr\u0131ma, K\u0131rçan <\/strong>\n<\/p>\n \nA\u011fr\u0131ma ya da k\u0131rçan, keçilerde keneler ile geçen bir hastal\u0131kt\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131nda arakonakç\u0131 olarak çe\u015fitli kene türleri rol oynarlar. A\u011fr\u0131mal\u0131 keçilerde, kuluçka döneminden sonra 42°'ye kadar yükselen ate\u015f, titreme, dü\u015fkünlük ve i\u015ftahs\u0131zl\u0131k gözlemlenir. Kan i\u015feme, hastal\u0131\u011f\u0131n tipik belirtilerindendir. Sallant\u0131l\u0131 yürüyü\u015f ve solunum art\u0131\u015f\u0131 görülür. Hastal\u0131\u011f\u0131n sa\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda erken tan\u0131 önemlidir.\n<\/p>\n \nKanl\u0131 \u0130shal (Koksidiyoz) <\/strong>\n<\/p>\n \nKanl\u0131 ishalin keçilerde etmeni tek hücreli kan asalaklar\u0131d\u0131r. Keçilerde ve özellikle o\u011flaklarda kitle halinde ölümlere neden olabilir ya da en az\u0131ndan geli\u015fmelerini olumsuz etkilerler. Kanl\u0131 ishal, bir ya\u015f\u0131na kadar olan kuzu ve o\u011flaklarda gözlemlenir. Hayvan 1-2 gün içinde ölür. Ölüm % 10-25 aras\u0131ndad\u0131r. Vücut \u0131s\u0131s\u0131 40-41°C'yi bulur. Hayvanlar, i\u015ftahs\u0131z, takatsiz olur. \u015eiddetli ishal en tipik belirtisidir. D\u0131\u015fk\u0131, kanl\u0131 olabilir. Boyun ve ard bacak kaslar\u0131nda titreme görülür. Di\u011fer \u015fekli iki ya\u015f\u0131na kadar olanlarda gözlemlenir ve % 40-70 aras\u0131nda seyreder. Kesintisiz devam eden koksidiyoz ise ya\u015fl\u0131 ya da iki ayl\u0131ktan yukar\u0131 o\u011flaklarda % 10-13 oran\u0131nda ölüme neden olur.\n<\/p>\n \nBitler, deriye yak\u0131n olarak bulunurlar ve yara kabuklar\u0131, deri döküntüleri ve k\u0131l ile beslenirler. K\u0131l tahribat\u0131, sürtünmeden ve ka\u015f\u0131nmadan ileri gelir. Ka\u015f\u0131nt\u0131 ve huzursuzluk yaparlar. Genellikle sonbahar ve k\u0131\u015f aylar\u0131nda görülür.\n<\/p>\n \nNokra <\/strong>\n<\/p>\n \nNokra, keçilerde s\u0131k rastlan\u0131lan bir asalakt\u0131r. Ergin sinekleri taraf\u0131ndan hayvan\u0131n vücuduna b\u0131rak\u0131lan yumurtadan ç\u0131kan larvalar derialt\u0131 ba\u011f dokusuna yerle\u015firler. Larvalar, Aral\u0131k ay\u0131na rastlayan ikincil devrelerinde s\u0131rt derisi alt\u0131nda "Nokra \u015fi\u015flikleri" meydana getirirler. Nokral\u0131 keçiler huysuz olur, i\u015ftahlar\u0131 azd\u0131r, zay\u0131flarlar, keçilerin süt verimi dü\u015fer. Nokra sava\u015f\u0131m\u0131 için en uygun mevsim Ekim-Kas\u0131m aylar\u0131d\u0131r. Nokra \u015fi\u015flikler \u015fekillenip, larvalar henüz deriyi delmeden önce ilaçlamay\u0131 yapmak gerekir.\n<\/p>\n \nBa\u015fl\u0131ca uyuz çe\u015fitleri, ba\u015f uyuzu, gövde uyuzu ve seyrek olarak ayak uyuzudur. Ba\u015f uyuzu iltihap, ka\u015f\u0131nt\u0131 ve kellik yapar. Göz yang\u0131s\u0131 ve körlük yapabilir. Hastal\u0131k genellikle uzun sürelidir. Uyuz ç\u0131kan sürüde, üçer haftal\u0131k aralarla hayvanlardan al\u0131nacak deri kaz\u0131nt\u0131lar\u0131nda canl\u0131 uyuz böce\u011fi görülmeyene kadar ilaç uygulamas\u0131 yap\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n \nKeneler, hayvanlar\u0131n vücutlar\u0131na yap\u0131\u015farak ya\u015farlar. Yumurta, larva ve ergin olmak üzere üç evreleri vard\u0131r. Mer'a keneleri daha çok d\u0131\u015f ortamda ve mer'ada ya\u015farlar. Mesken ya da yumu\u015fak keneler genellikle bar\u0131naklarda ya\u015farlar.\n<\/p>\n \nAsalaklardan korunma yollar\u0131; <\/strong>\n<\/p>\n \nAra konakç\u0131 sümüklü böcekler imha edilmelidir. Sava\u015f\u0131m için otlaklar, fosfatl\u0131 gübrelerle gübrelenebilir ya da göz ta\u015f\u0131ndan yararlan\u0131labilir.\n<\/p>\n \n\tKeçiler, k\u0131ra\u011f\u0131 çözüldükten sonra otla\u011fa b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\t\u0130lk ve sonbaharda keçilere asalak öldürücü ilaçlar verilmelidir.\n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tÇoban köpekleri asalaklara kar\u015f\u0131 ilaçlanmal\u0131d\u0131r.\n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tHasta ya da hasta oldu\u011fu \u015füphe edilen keçiler sa\u011flamlardan ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tKeçilere en az ilkbaharda olmak üzere banyo yapt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n\t<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n \n7.3. Salg\u0131n Hastal\u0131klardan Korunma<\/strong>\n<\/p>\n \nKeçilerde görülen salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n etmenleri virüsler ve bakterilerdir. Bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131 ve koruyucu a\u015f\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r: \ni. Virüs kökenli keçi hastal\u0131klar\u0131<\/strong>\n<\/p>\n \nKeçi ve o\u011flaklar\u0131n k\u0131ls\u0131z yerlerinde çiçek \u015feklinde yaralar ile kendini gösterir. Yüksek ate\u015f, solunum zorlu\u011fu, nab\u0131z yükselmesi, gözlerde \u015fi\u015fme, i\u015feme ve d\u0131\u015fk\u0131lama zorlu\u011fu di\u011fer belirtileridir. O\u011flaklarda ölüm % 4 dolay\u0131ndad\u0131r. Hastal\u0131ktan korunma, genel sa\u011fl\u0131k önlemleri d\u0131\u015f\u0131nda a\u015f\u0131lamayla sa\u011flan\u0131r. Suland\u0131r\u0131lan a\u015f\u0131 solüsyonundan 1-3 ayl\u0131k o\u011flaklara 0.1 ml, daha ya\u015fl\u0131 ve erginlere 0.25 ml miktar\u0131nda uygulan\u0131r. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, a\u015f\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan 3 hafta sonra ba\u015flar ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k süresi en az 1 y\u0131ld\u0131r.\n<\/p>\n \nTürkiye'de A, 0 ve Asya 1 tiplerinde uygun a\u015f\u0131lar üretilmektedir. \u015eap hastal\u0131\u011f\u0131na daha çok yaz aylar\u0131nda rastlan\u0131r. Keçilerde genel bir durgunluk durumu ve i\u015ftah azalmas\u0131yla birlikte ço\u011funda topall\u0131kla ba\u015flar. Topallama, \u015fap hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirleyici özelliklerindendir. T\u0131rnak aralar\u0131nda yaralar görülür. Keçilerde \u015fap hastal\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 a\u011f\u0131z yaralar\u0131na az rastlan\u0131r. Di\u011fer belirtileri aras\u0131nda titreme, halsizlik, solunum say\u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131, gebe hayvanlarla yavru atma say\u0131labilir. Korunma için hastal\u0131\u011f\u0131n yerle\u015fik oldu\u011fu Türkiye'de karantina önlemlerinin yan\u0131 s\u0131ra a\u015f\u0131 (monovalan, bivalan, trivalan) uygulamas\u0131 yap\u0131l\u0131r. A\u015f\u0131 y\u0131l\u0131n her döneminde ve her ya\u015fta hayvanlara yap\u0131l\u0131r. Ancak, o\u011flaklama öncesi gebe keçilere ve dört ayl\u0131ktan küçük o\u011flaklara yap\u0131lmaz. A\u015f\u0131, gö\u011füs kemi\u011fi civar\u0131nda deri alt\u0131 yolla 2 ml enjekte edilir. A\u015f\u0131lamadan 10 gün sonra ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ba\u015flar ve 5-6 ay devam eder. Alt\u0131 ay sonra yap\u0131lacak a\u015f\u0131lamay\u0131 izleyen y\u0131llarda, y\u0131lda bir a\u015f\u0131 yeterlidir. Sa\u011f\u0131t\u0131m amac\u0131yla t\u0131rnak ve varsa a\u011f\u0131z etraf\u0131nda yaralar uygun ilaçl\u0131 suyla temizlenir. Bunun için % 5 kreolin ve % 1 gözta\u015f\u0131 bulunan ilaçl\u0131 su yeterlidir.\n<\/p>\n \nKuduz, kuduran hayvanlar\u0131n salyas\u0131 ve \u0131s\u0131r\u0131k yaralar\u0131 ile bula\u015f\u0131r. Hastal\u0131k, sonbahar ve ilkbahar aylar\u0131nda ormanl\u0131k yörelerde daha yayg\u0131n olarak gözlemlenir. Kuluçka süresinde kuduz hayvan huysuz ve ürkektir, insana ve çoban köpeklerine sald\u0131rarak tos vururlar. A\u011f\u0131zlar\u0131nda hafif ya da belirgin salya akar. Uyar\u0131mlardan çabuk etkilenirler. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleyen a\u015famalar\u0131nda hayvan giderek felç olur ve sonunda ölür. Keçilerde gözlemlenen belirtiler, koyunlardan daha belirgindir. S\u0131k s\u0131k melerler. Hastal\u0131ktan korunma, çoban köpekleri ve köpeklerin a\u015f\u0131lanmas\u0131yla sa\u011flan\u0131r. Keçiler için kuduz a\u015f\u0131s\u0131 önerilmemi\u015ftir. Kuduz ya da kuduzdan \u015füpheli hayvanlar tecrit edilerek gözleme al\u0131n\u0131r.\n<\/p>\n \nO\u011flaklar\u0131n a\u011f\u0131z, dil ve a\u011f\u0131z etraf\u0131nda olu\u015fur. Dudak ve dilin üstündeki deriler soyulur, yaralar kanar. Yaralar\u0131n sa\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131lmaz ise iltihaplan\u0131r. Yaralar nedeniyle genç hayvan yeterince beslenemez ve zay\u0131flar. Gerekli önlemler al\u0131nmaz ise o\u011flaklarda ölüm yapabilir. Sa\u011f\u0131t\u0131m için yumu\u015fak besinler verilir, yaralar üzerine gliserin sürülür. Hastal\u0131ktan koruma a\u015f\u0131 ile sa\u011flan\u0131r. A\u015f\u0131 o\u011flaklamadan 1-2 gün sonra kas\u0131k bölgesine damlat\u0131l\u0131p yay\u0131larak yap\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n \nii. Bakteri kökenli keçi hastal\u0131klar\u0131<\/strong>\n<\/p>\n \nÇelertme, ot, yaprak, yumu\u015fak böbrek hastal\u0131\u011f\u0131 (Enterotoksemi) <\/em>\n<\/p>\n \nKeçilerde gözlemlenen enterotoksemi hastal\u0131\u011f\u0131 esas olarak koyunlara özgü bir hastal\u0131kt\u0131r, çok seyrek olarak keçilerde de görülür. Enterotoksemili hayvanlar\u0131n ne zaman hastalan\u0131p öldü\u011fünü ço\u011fu zaman takip etmek olas\u0131 de\u011fildir. Hastalanan keçi birden duraksar, yem yeme\u011fi keser, sendeleyerek yere dü\u015fer, s\u0131çramalar ve titremeler gözlemlenir ve çok k\u0131sa bir sürede ölür. Keçilerde arada bir kesilip sonra tekrar ba\u015flayan ishaller görülür. Ölen hayvanlar\u0131n mide ve ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda kan oturmalar\u0131na rastlan\u0131r. Keçilerde de enterotoksemi hastal\u0131\u011f\u0131 çok h\u0131zl\u0131 seyretti\u011fi için sa\u011f\u0131t\u0131m olana\u011f\u0131 yoktur. Hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 korunma iki türlü yap\u0131l\u0131r. Birincisi hastal\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131nda rol oynayan etmenleri ortadan kald\u0131rmakt\u0131r. \u0130kincisi ise a\u015f\u0131latmad\u0131r. Hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k a\u015f\u0131lama ile sa\u011flan\u0131r. A\u015f\u0131, dirsek giri\u015fi ve deri alt\u0131na o\u011flaklara 2 ml miktar\u0131nda enjekte edilir. 21 gün sonra ayn\u0131 dozlarda ikinci kez a\u015f\u0131 yap\u0131l\u0131r. \u0130lk a\u015f\u0131lamadan 6 ay sonra keçiye ikinci bir a\u015f\u0131 daha yap\u0131l\u0131rsa kuvvetli bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sa\u011flan\u0131r.\n<\/p>\n \nBula\u015f\u0131c\u0131 Yavru Atma Hastal\u0131\u011f\u0131 (Malta Hummas\u0131, Brucella Melitensis) <\/strong>\n<\/p>\n \nBu hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015fl\u0131ca belirtisi gebeli\u011fin 3-4 aylar\u0131nda gözlemlenen yavru atmad\u0131r. Yavru atma oran\u0131 ilk y\u0131l oldukça yüksektir. Hastal\u0131k at\u0131k yapan hayvanlar\u0131n döl yolu ak\u0131nt\u0131lar\u0131, yavru zar\u0131 at\u0131klar\u0131 ve at\u0131k yavrularla bula\u015f\u0131r. O\u011flak ve kuzular, do\u011fumdan sonra analar\u0131n\u0131n sütü ile de bula\u015f\u0131k olabilirler. Sürüye brusellosisli bir hayvan\u0131n girmesi bile, bir do\u011fum döneminde sürünün tümünün hastalanmas\u0131na neden olabilir. Bula\u015f\u0131k tekelerinin meni suyu da mikrop yayar. \u0130nsanlara taze peynir ve sütle geçebilir. Hastal\u0131ktan koruma için öncelikle hastal\u0131kl\u0131 keçilerin tan\u0131s\u0131 yap\u0131l\u0131r. Etkin korunma a\u015f\u0131lama ile sa\u011flan\u0131r. A\u015f\u0131, deri alt\u0131na erkek ve di\u015fi o\u011flaklara 3-4 ayl\u0131k olunca, erginlere ise teke kat\u0131m\u0131ndan 1 ay önce ya da sa\u011f\u0131mlar\u0131n bitiminden sonra yap\u0131l\u0131r. A\u015f\u0131n\u0131n dozu 1 ml dir. Bir defa a\u015f\u0131lanan hayvana ikinci kez a\u015f\u0131 yap\u0131lmaz. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ya\u015fam boyu sürer.\n<\/p>\n \n\u015earbon Hastal\u0131\u011f\u0131 (Antraks, Kasap Ç\u0131ban\u0131) <\/strong>\n<\/p>\n \nYüksek ate\u015f, h\u0131zl\u0131 nab\u0131z, titreme, a\u011f\u0131zdan salya ve arkadan pislikle kan geli\u015fi, kan i\u015feme, h\u0131zla zay\u0131flama ve ani ölümler hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileridir. Kesilen hayvanlar da kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fmamas\u0131 ve dala\u011f\u0131n normalden büyük olu\u015fu, \u015farbonun en tipik bulgular\u0131d\u0131r. Keçileri bu hastal\u0131ktan korumak için bula\u015f\u0131k mer'alarda otlatmamak gerekir. \u015earbon bir mer'a hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Hastal\u0131k keçilerde koyunlara oranla daha az oranda rastlan\u0131r. Hasta keçilerin derhal yok edilmesi ve sa\u011flamlar\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekir. A\u015f\u0131, keçilere 0.5 ml, 6 ayl\u0131ktan küçük o\u011flaklara 0.25 ml kuyruk alt\u0131na uygulan\u0131r. \u0130ki ayl\u0131ktan küçük o\u011flaklara yap\u0131lmaz. A\u015f\u0131 hastal\u0131k ç\u0131kmadan önce ilkbaharda ve hastal\u0131k görülen yerlerde ise hemen uygulan\u0131r. A\u015f\u0131, ancak iki hafta içinde ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k meydana getirir ve 1 y\u0131l süreyle ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazand\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n \nSalg\u0131n Süt Kesen Hastal\u0131\u011f\u0131 (Agalaksi) <\/strong>\n<\/p>\n \nAgalaksi, memelerde, gözde, eklemlerde ve arka ayak kaslar\u0131nda yang\u0131lar yapar. En çok rastlanan \u015fekli, meme \u015feklidir. Meme dokusu yumu\u015far, k\u0131smen küçülür, sertlikler belirir. Memeler a\u011fr\u0131l\u0131d\u0131r, sa\u011f\u0131m güçle\u015fmi\u015ftir. Sütün görünü\u015fü de\u011fi\u015fir, yap\u0131\u015fkan k\u0131vamda ve p\u0131ht\u0131l\u0131d\u0131r. Süt kimi zaman kanla kar\u0131\u015f\u0131r gelir. Keçilerin gözlerinde iltihap ve körlük olu\u015fturulabilir. Ayaklarda topall\u0131k ve eklemlerde \u015fi\u015flikler olur. Hayvanlar dizleri üzerine basar. Gebe keçilerin ço\u011fu yavru atabilir. Hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131, bula\u015f\u0131k su ve yiyeceklerle olur. Sa\u011f\u0131c\u0131lar da hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131nda rol oynarlar.\n<\/p>\n \nAgalaksiye kar\u015f\u0131 en etkin çare a\u015f\u0131lamad\u0131r. A\u015f\u0131, sa\u011f\u0131m döneminin son iki ay\u0131 ile gebeli\u011fin ilk 2 ay\u0131nda uygulan\u0131r. A\u015f\u0131, koltuk arkas\u0131 deri alt\u0131na 1 ml enjekte edilir. Bir ayl\u0131ktan büyük o\u011flak ve kuzular dahil, her ya\u015fta keçi ve koyunlar a\u015f\u0131lan\u0131rlar. A\u015f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131m\u0131ndan 15 gün sonra ba\u015flar, 8 ay sürer.\n<\/p>\n \nKeçilere özgü bir hastal\u0131kt\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilk belirtileri, vücut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n yükselmesi, genel durgunluk, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k ve bitkinliktir. Ani seyirli hayvanlarda s\u0131k s\u0131k öksürme, solunum say\u0131s\u0131nda artma, solunum güçlü\u011fü gözlemlenir. Keçi ba\u015f\u0131n\u0131 öne uzat\u0131p a\u011fz\u0131n\u0131 açarak nefes almaya çal\u0131\u015f\u0131r. Hastalanan hayvanlar\u0131n ço\u011fu ölür. Hastal\u0131ktan kurtulabilen keçiler ise ka\u015fektik duruma gelir, gençlerin geli\u015fmesi de geri kal\u0131r. Hastal\u0131k, enfekte hayvanlar ile bula\u015f\u0131r. Bu nedenle hastal\u0131k ç\u0131kan sürüler ile sa\u011flam sürülerin do\u011frudan ya da dolayl\u0131 temaslar\u0131n\u0131n kesilmesi gerekir. Sa\u011f\u0131t\u0131m da kimi antibiyotikler yararl\u0131 olabilir. En etkin koruma a\u015f\u0131 ile sa\u011flanabilir. A\u015f\u0131, kula\u011f\u0131n d\u0131\u015f yüzüne, kulak ucundan 2-3 cm a\u015fa\u011f\u0131ya 0.2 ml miktar\u0131nda enjekte edilir. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k 15 gün sonra ba\u015flar. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k süresi 3-9 ayd\u0131r. Gebeli\u011fin son ay\u0131 içinde a\u015f\u0131n\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 ö\u011fütlenir. Alt\u0131 ayl\u0131ktan daha büyük o\u011flak ve çepiçler ile ergin keçilere uygulan\u0131r.\n<\/p>\n \nYalanc\u0131 verem(Paratuberküloz) <\/strong>\n<\/p>\n \nKeçilerde rastlanan ba\u015fl\u0131ca paratuberküloz belirtileri; zay\u0131flama, k\u0131l örtüsünün dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131, ileri a\u015famalarda ka\u015feksi ve bitkinlik durumudur. \u0130shal durumu s\u0131\u011f\u0131rlarda oldu\u011fu üzere tipik de\u011fildir. Hastal\u0131k, hasta ve bula\u015f\u0131k hayvanlar\u0131n d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 ile bula\u015f\u0131r. Mikrop, bula\u015f\u0131k yiyeceklerle ve sularda a\u011f\u0131z yolundan al\u0131n\u0131r. Bula\u015f\u0131k hayvanlar\u0131n sütlerinde de mikrop vard\u0131r. Bu hastal\u0131\u011f\u0131n sa\u011f\u0131t\u0131m\u0131, pratik olarak olas\u0131 de\u011fildir. Hasta hayvanlar\u0131n derhal imhas\u0131 gerekir. Koruma, ancak ay\u0131rma ile sa\u011flanabilir. Türkiye'de keçi özgü bir paratuberküloz a\u015f\u0131s\u0131 yoktur.\n<\/p>\n \n. Zehirli Otlardan Korunma<\/strong>\n<\/p>\n \nMer'alarda birçok bitki bulunur. Her bölgenin de kendine özgü bir bitki çe\u015fidi vard\u0131r. Bu bitkilerin kimileri hayvanlarda zehir etkisi yarat\u0131rlar. Zehir etkisi bitkinin türüne, tür içindeki çe\u015fitlerine, geli\u015fme devrelerine topra\u011f\u0131n ve iklimin özelliklerine, tüketilen miktara, yem süresine ve hayvan\u0131n duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na göre ayr\u0131m gösterir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \ni. Ba\u015fl\u0131ca Zehirli Otlar <\/strong>\n<\/p>\n \nSüt tipi keçi yeti\u015ftiricili\u011finde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ve kimi önemli ekonomik kay\u0131plara neden olan bitki zehirlenmelerinin etkisinin en aza indirilmesi amac\u0131yla a\u015fa\u011f\u0131da verilen kimi zehirli bitkilerin bilinmesinde yarar vard\u0131r.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nÇizelge .1.<\/strong> Türkiye'de bilinen kimi zehirli bitkiler ve belirtileri \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n\t\t\tBelirtiler <\/span><\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tSa\u011f\u0131t\u0131m\u0131 <\/span><\/strong>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tBa\u015f ve memede ödem, solunum güçlü\u011fü, kulak, burun ve gözde ödem <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tMera'an\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tAc\u0131 bakla, mavi lüpen <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tSallant\u0131l\u0131 yürüyü\u015f, dü\u015fme, a\u011f\u0131zda köpürme, sar\u0131l\u0131k <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tMera'an\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tKanya\u015f, yumrulu kanya\u015f, ku\u015f yemi, <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tTitreme, yere dü\u015fme, tutuk yürüyü\u015f, ba\u015f\u0131n öne do\u011fru e\u011fik olmas\u0131 <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tMera'an\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tSudan otu, t\u0131rf\u0131l, k\u0131r fi\u011fi <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tSolunum güçlü\u011fü <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tMera'an\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \n <\/strong>\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nii. Bitki zehirlenmelerine kar\u015f\u0131 korunma yollar\u0131<\/strong>\n<\/p>\n \nBitki zehirlenmelerine kar\u015f\u0131 sa\u011f\u0131t\u0131m genel olarak zordur. Korunma daha önemli ve kolayd\u0131r. Korunma, öncelikle, hayvanlar\u0131n otlad\u0131klar\u0131 mer'ada bitkilerin tan\u0131nmas\u0131, onlar\u0131n zararl\u0131 ve yararl\u0131 olduklar\u0131 dönemlerinin bilinmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Keçilerde de bitki zehirlenmesine kar\u015f\u0131 ba\u015fl\u0131ca korunma yollar\u0131 \u015funlard\u0131r;\n<\/p>\n \n\tAç hayvanlar, zehirli bitkilere kar\u015f\u0131 daha duyarl\u0131d\u0131rlar. Bu nedenle keçiler mer'aya ç\u0131kar\u0131lmadan önce ot ve samanla açl\u0131klar\u0131n giderilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tMer'alar\u0131n bak\u0131m\u0131na ve \u0131slah\u0131na özen gösterilmelidir. Gübreleme ve iyi bak\u0131lan mer'alarda zehirli bitkiler yeterince geli\u015femezler. Asl\u0131nda zehirli bitkiler daha az lezzetlidir ya da lezzetsizdirler. \n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tKeçilerin otlad\u0131klar\u0131 çay\u0131r ve mer'alarda zehirli bitkilerin çobanlar taraf\u0131ndan bilinmesi gerekir. Zehirli bitkiler bilinirse bunlardan mer'a temizlenir ve\/ya da bunlara kar\u015f\u0131 al\u0131nacak önlemler bilinir. Kimi bitkiler belirli devrelerde zehirli etkiye sahiptir. Bu dönemlerde hayvanlar mer'aya gönderilmez. \n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tZehirli bitkiler, ço\u011funlukla yararl\u0131 bitkilerden daha önce geli\u015firler. Bu yüzden mer'ada yararl\u0131 ve yarars\u0131z bitkilerin geli\u015fmesi gözlenmeden hayvanlar mer'aya sal\u0131nmamal\u0131d\u0131r. \n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tHayvanlar aras\u0131nda zehirlenme belirtileri gözlenir gözlenmez, sürü h\u0131zla bölgeden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tHayvanlar\u0131n su içmesi ve yürümesi zehirlenmeyi h\u0131zland\u0131r\u0131r. Bu nedenle zehirli bitki yedikleri \u015füphelenen hayvanlar sudan uzak tutulurlar ve yürütülmezler.\n\t<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n \n\t \n\t<\/p>\n \n\t. Ay\u0131rma ve Karantina<\/strong>\n\t<\/p>\n \n\tAy\u0131rma, hasta hayvanlarla sa\u011flam hayvanlar\u0131n ayr\u0131 yerlere al\u0131nmas\u0131 ve bu \u015fekilde hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131n\u0131 engelleme i\u015flemi olarak tan\u0131mlanabilir. Ay\u0131rmada, hasta hayvanlarla temas eden bak\u0131c\u0131 ya da çobanlar\u0131n hareketleri de s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n mu\u015famba ya da benzeri önlükler, çizme ve eldiven kullanmalar\u0131 sa\u011flan\u0131r. Bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bar\u0131naklar, kullan\u0131lan ayg\u0131tlar iyice temizlenir ve dezenfekte edilir. Ölen hayvanlar ya yak\u0131l\u0131r ya da derin çukurlara gömülür ve kireçlenir. Hastal\u0131k ürünü at\u0131klar\u0131n bula\u015fmalar\u0131 önlenir. Kaba ve karma yemlerin bula\u015f\u0131k olan k\u0131s\u0131mlar\u0131 at\u0131l\u0131r. Hayvanlar\u0131n tümü a\u015f\u0131lan\u0131r.\n\t<\/p>\n \n\tKarantina ise, bir ülkeyi ya da bölgeyi bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klardan koruma amac\u0131yla hayvan hareketlerine getirilen mutlak bir s\u0131n\u0131rland\u0131rma i\u015flemidir. Hastal\u0131k ç\u0131kan yörelerde hastal\u0131k geçinceye ya da gerekli önlemler al\u0131n\u0131ncaya de\u011fin o yöreden d\u0131\u015far\u0131ya hayvan gönderilmez, ayn\u0131 zamanda d\u0131\u015far\u0131dan hayvan getirilmesine izin verilmez\n\t<\/p>\n \n\thttp:\/\/www.tuam.ege.edu.tr\/e-kitap\/kecicilik\/kecisaglikfp.htm\n\t<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" A\u011f\u0131l Temizli\u011fi ve Dezenfeksiyonu A\u011f\u0131l temizli\u011fi ve dezenfeksiyonu, keçileri hastal\u0131k ve asalaklardan koruma için yap\u0131lacak önlemlerin ba\u015f\u0131nda gelir. Hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 etmenler, gübre ve idrarla kirlenen a\u011f\u0131l taban\u0131nda ürerler. Bu nedenle olas\u0131 ise idrar kanallarla ak\u0131t\u0131lmal\u0131 ve a\u011f\u0131l taban\u0131 e\u011fimli yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Gübre temizli\u011fi s\u0131k yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yatakl\u0131k kullan\u0131l\u0131yor ise yaz giri\u015fi ve k\u0131\u015fa giri\u015fte kirlenen yatakl\u0131k d\u0131\u015far\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[436],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3447","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3447"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171767,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3447\/revisions\/171767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3447"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Bitler <\/h5>\n
Uyuz <\/h5>\n
Keneler <\/h5>\n
\n
\n<\/strong>\n<\/p>\nKeçi Çiçek Hastal\u0131\u011f\u0131 <\/h5>\n
\u015eap Hastal\u0131\u011f\u0131 <\/h5>\n
Kuduz Hastal\u0131\u011f\u0131 <\/h5>\n
Ektima <\/h5>\n
Keçi Ci\u011fer A\u011fr\u0131s\u0131 <\/h5>\n
\n\n
\n \n Bitki ad\u0131 <\/h6>\n<\/td>\n
\n \n \n Karalahana, hardal, so\u011fan, kolza, yabani hardal, yabani sar\u0131msak <\/span><\/td>\n Kans\u0131zl\u0131k, solunum say\u0131s\u0131nda art\u0131\u015f, ta\u015fikardi <\/strong><\/span><\/td>\n Mera'an\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi <\/span><\/td>\n \n \n Yakup otu, demir dikeni, sarma\u015f\u0131k türleri, engerek otu <\/span><\/td>\n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n