\nKiraz dünyada geni\u015f bir yay\u0131l\u0131m göstermesine ra\u011fmen; ticari üretimi en fazla Türkiye, \u0130ran A.B.D, Almanya, \u0130talya, \u0130spanya' da yap\u0131lmaktad\u0131r (Anon 2002). Üretim miktar\u0131 aç\u0131s\u0131ndan Türkiye 250.000 tonluk üretimi ile dünyada 1. s\u0131rada yer al\u0131rken organik kiraz üretimi sadece 386 tondur. Di\u011fer meyve türlerinde oldu\u011fu gibi organik kiraza yurtd\u0131\u015f\u0131ndan fazlaca talep vard\u0131r.\n<\/p>\n
\nSon y\u0131llarda Türkiye kiraz d\u0131\u015f sat\u0131m\u0131nda önemli bir f\u0131rsat yakalam\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa'da Türk Kiraz\u0131 kavram\u0131 olu\u015fmu\u015f, bu kavram\u0131n olu\u015fmas\u0131nda 0900 Ziraat Kiraz çe\u015fidinin önemli etkisi olmu\u015ftur. Gerçekten iri, sert, tatl\u0131 meyve eti, çatlamaya dayan\u0131kl\u0131 meyvesi, uzun ye\u015fil sap\u0131, yola ve muhafazaya dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile 0900 Ziraat dünyan\u0131n en önemli kirazlar\u0131 aras\u0131na girmi\u015ftir. Türkiye'de kiraz de\u011fi\u015fik ekolojilerde yeti\u015fti\u011fi için iç ve d\u0131\u015f pazarlarda 2 ayl\u0131k bir süre peryodu içinde bulmak mümkündür. Kemalpa\u015fa'da (\u0130zmir) ba\u015flayan derimler daha sonra Honaz (Denizli) sonra Sultanda\u011f\u0131, Derçine (Afyon), Ak\u015fehir (Konya) daha sonra da Toroslara, And\u0131ran'a (K.Mara\u015f) ç\u0131kmakta ve böylece uzun bir süre pazar\u0131 doldurmaktad\u0131r (Ka\u015fka, 2001). Bu bölgelerde geleneksel kiraz üretiminin yan\u0131nda organik kiraz üretiminin artmas\u0131 ile dünya pazar\u0131ndaki rekabet \u015fans\u0131m\u0131z daha da artacakt\u0131r.Ülkemizde organik kiraz yeti\u015ftiricili\u011fi çal\u0131\u015fmalar\u0131 henüz çok yeni olup ilk çal\u0131\u015fmalar organik kiraz üretiminin ümit verici oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Organik kiraz yeti\u015ftiricili\u011fi yapabilmek için organik tar\u0131m sisteminin i\u015fleyi\u015fini ve kurallar\u0131n\u0131 iyi bilmenin yan\u0131nda kiraz\u0131n yeti\u015ftirme tekni\u011fini, iklim ve toprak isteklerini de iyi bilmek gerekir.\n<\/p>\n
\n \n<\/p>\n
\n \n<\/p>\n
2. \u0130KL\u0130M \u0130STEKLER\u0130 <\/strong><\/p>\n \n \n<\/p>\n <\/strong><\/p>\n \nKiraz yeti\u015ftiricili\u011fi için iklim faktörlerinden en önemlisi s\u0131cakl\u0131kt\u0131r. Kirazlar a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak ve a\u015f\u0131r\u0131 so\u011fuklara dayanamazlar. Bitkinin odun k\u0131s\u0131mlar\u0131 -40 oC ye dayanabildi\u011fi halde açm\u0131\u015f çiçekler -2 oC de zarar görürler (Eri\u015f ve Barut, 1993)<\/strong>. Çiçeklenmeye yak\u0131n dönemdeki ya\u011f\u0131\u015flar döllenmeye engel olduklar\u0131ndan, olgunla\u015fmaya yak\u0131n ya\u011f\u0131\u015flar ise meyve çatlamas\u0131na neden olduklar\u0131ndan zararl\u0131d\u0131r (Anon, 1997).<\/strong>.Kiraz\u0131n k\u0131\u015f dinlenme iste\u011fi genel olarak 7 oC nin alt\u0131nda 1000 saat olarak kabul edilir ama bu çe\u015fitlere göre de\u011fi\u015fiklik gösterebilir. K\u0131\u015f dinlenmesi aç\u0131s\u0131ndan memleketimiz kiraz yeti\u015ftiricili\u011finde özellikle Akdeniz ve Ege Bölgesi önem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ege bölgesinde turfanda kiraz yeti\u015ftiricili\u011fi ile ürünler iyi fiyatla sat\u0131labilir. Buralarda k\u0131\u015f dinlenme iste\u011fi fazla yüksek kalitedeki çe\u015fitlerle bahçe tesisine gidilirse dinlenme yetersizli\u011fi nedeniyle büyük zararla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilir (Özbek, 1978).<\/strong>\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n 3. TOPRAK \u0130STEKLER\u0130 <\/strong><\/p>\n \n \n<\/p>\n <\/strong><\/p>\n \nKirazlar toprak aç\u0131s\u0131ndan seçidir. <\/strong>\u0130yi drena edilmi\u015f, derin, havalanabilen ve yaz aylar\u0131nda düzenli olarak sulanabilen topraklar kirazlar için en uygun topraklard\u0131r (Eri\u015f ve Barut, 1993).<\/strong> Drenaj\u0131 iyi olmayan, çok nemli so\u011fuk ve a\u011f\u0131r topraklar kirazlar için hiç elveri\u015fli de\u011fildir. Çok kurak, kumlu ve çak\u0131ll\u0131 topraklarla fazla kireçli topraklar da kirazlar için elveri\u015fli de\u011fildir. Taban suyunun yüksek oldu\u011fu yerlerde kökler yüzlek kal\u0131r ve zay\u0131f olur (Özbek, 1978). <\/strong>A\u011f\u0131r ve çok su tutan topraklar zamklanmaya, kök çürümelerine sonuçta a\u011façta kurumalara neden olur.\n<\/p>\n \nKültüre al\u0131nm\u0131\u015f çilekler, (Fragaria X ananassa),<\/em> milyonlarca insan\u0131n zevkle tüketti\u011fi üzümsü meyveler grubunun önemli üyelerinden biri olup çok farkl\u0131 ekolojilerde yeti\u015ftirilebilmektedir. Dünya çilek üretimin %98'i kuzey yar\u0131m kürede üretilmektedir. Dünya üretiminin yakla\u015f\u0131k %20'sini gerçekle\u015ftiren Amerika Birle\u015fik Devletlerini, \u0130spanya, Japonya, Polonya ve \u0130talya izlemektedir (Türemi\u015f ve ark. 2000)<\/strong>. Dünya çilek üretimi 3.028.548 ton olup bunun yakla\u015f\u0131k % 4.8 i organik yöntemlerle yeti\u015ftirilmektedir (Anon 1999).<\/strong> Ülkemizde ise toplam çilek üretimi 130.000 ton olup (Anon, 2000) <\/strong>bunun yakla\u015f\u0131k %1,75 i olan 2.280 tonu organik olarak yeti\u015ftirilmektedir (Russ, 2001).<\/strong>\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nSon y\u0131llarda organik çilek yeti\u015ftiricili\u011fine talep h\u0131zla artmaktad\u0131r. Bu talebin nedenlerini \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nÇilek meyvesinin beslenme aç\u0131s\u0131ndan sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yararlar da fazlad\u0131r. Özellikle C vitamini bak\u0131m\u0131ndan zengin olan bu meyvenin 100 gram\u0131nda 100 mg'a kadar ç\u0131kabilen C vitamini bulunmaktad\u0131r (Türemi\u015f ve ark. 2000)<\/strong>.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nOrganik çilek yeti\u015ftiricili\u011fi yapabilmek için Organik Tar\u0131m Sisteminin i\u015fleyi\u015fini ve kurallar\u0131n\u0131 iyi bilmenin yan\u0131nda çile\u011fin yeti\u015ftirme tekni\u011fini, iklim ve toprak isteklerini de iyi bilmek gerekir.\n<\/p>\n <\/p>\n \n \n<\/p>\n \n2. \u0130KL\u0130M \u0130STEKLER\u0130\n<\/p>\n <\/strong><\/p>\n \n \n<\/p>\n \nÇilek -10 oC ye kadar özel bir önlem almadan yeti\u015febilir. So\u011fuk bölgelerde ilkbahar\u0131n geç donlar\u0131ndan korumak için saman gibi materyallerle ya da örtü alt\u0131na al\u0131narak korunmas\u0131 daha uygundur (Konarl\u0131 ,1997). Çilek çiçeklenme zaman\u0131ndan hasada kadar oransal nemin fazla olmas\u0131n\u0131 istemez. Bu zamanda çok fazla ya\u011f\u0131\u015f olmas\u0131 fungal hastal\u0131klar\u0131 (özellikle de botrytis hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131) artt\u0131r\u0131r baz\u0131 zararl\u0131lar için (salyangoz gibi) ortam olu\u015fturur.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nÇilek k\u0131sa gün ve gün nötr bitkisidir. K\u0131sa gün çilekleri uzun günde kol geli\u015fimi, k\u0131sa günde çiçek gözleri olu\u015fturur. Gün nötr çilekleri gün uzunlu\u011funa ba\u011fl\u0131 kalmadan çiçek aç\u0131p meyve verdiklerinden kol olu\u015fumu daha az olmaktad\u0131r.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n3. TOPRAK \u0130STEKLER\u0130\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nÇilek toprak bak\u0131m\u0131ndan çok seçici de\u011fildir. En uygun topraklar kumlu-t\u0131nl\u0131 süzek ve hafif topraklard\u0131r. Daha önce sebze dikilen bir arazide çilek bitkisine zarar veren hastal\u0131klar (Phytophtora,fusarium vb.) olabilece\u011finden bu arazilerin 2 y\u0131l çilek dikilmemesi önerilir. Yine çilek dikilen yere ertesi y\u0131l yeniden çilek veya sebze dikmeyip 2 y\u0131l bu\u011fdaygil veya baklagil bitkisi dikilmesi ya da bo\u015f b\u0131rak\u0131lmas\u0131 tavsiye edilir. Arazinin drenaj\u0131 çok iyi olmal\u0131d\u0131r. Taban suyu çok yüksek ve hareketsiz olan arazilerde çilek yeti\u015ftiricili\u011fi tavsiye edilmez. Asitlik bak\u0131m\u0131ndan en uygun toprak pH'\u0131 6,5-7,0 olan arazilerdir (Türemi\u015f ve ark. 2000). Yönetmelikte Organik bitkisel üretim yap\u0131lacak topra\u011f\u0131n pH de\u011ferinin 5,5-7 aras\u0131nda olmas\u0131 istenmektedir. E\u011fer toprak pH'\u0131 bu s\u0131n\u0131rlarda de\u011filse yönetmelikte kullan\u0131m\u0131na izin verilen toprak iyile\u015ftiricileri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n4. YET\u0130\u015eT\u0130RME TEKN\u0130\u011e\u0130\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n4.1. SEDDE YAPIMI\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nOrganik çilek yeti\u015ftiricili\u011fi için konvansiyonel çilek yeti\u015ftiricili\u011finde oldu\u011fu gibi yüksekli\u011fi 30 cm, taban alt geni\u015fli\u011fi 100-120 cm, üst geni\u015fli\u011fi 60 cm olan seddeler, sedde pulluklar\u0131yla haz\u0131rlan\u0131r. Dikimden 1 hafta kadar önce seddelere bolca su verilerek topra\u011f\u0131n suya doymas\u0131 ve iyice yerle\u015fmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Toprak tava geldi\u011finde kürekle seddenin bozulan k\u0131s\u0131mlar\u0131 düzeltilmelidir. Bunun yan\u0131nda e\u011fer toprak hastal\u0131k ve zararl\u0131larla bula\u015f\u0131k ise solarizasyon yöntemi ile ya da buharla toprak sterilize edilmelidir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n4.2. MALÇLAMA\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nOrganik Çilek yeti\u015ftiricili\u011finde malçlama çok önemli olup, mutlaka yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Malç kullanman\u0131n en önemli amac\u0131 temiz meyve elde etmek ve yabanc\u0131 ot ç\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 engellemektedir. Malç olarak genelde siyah plastik yada alt taraf\u0131 siyah üst taraf\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda bu\u011fday sap\u0131, çam i\u011fneleri gibi örtü materyalleri kullan\u0131labilir. Siyah plasti\u011fe ek olarak saydam (e\u011fer toprak steril ise), gri, mavi renkli, plastikler de malç olarak kullan\u0131labilmektedir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n4.3. F\u0130DE D\u0130K\u0130M\u0130\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nÇilek yeti\u015ftiricili\u011fi için iki türlü fide kullan\u0131labilir. 1. Taze fide : Dikimler genelde sonbahar aylar\u0131nda yap\u0131l\u0131r. 2. Frigo fide: Dikimler genelde temmuz-a\u011fustos aylar\u0131nda, k\u0131\u015flar\u0131 so\u011fuk geçen yerlerde bahar aylar\u0131nda (nisan-may\u0131s) yap\u0131labilir.\n<\/p>\n \nDikimde kullan\u0131lacak fideler kesinlikle meyve üretim parsellerinden al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Çünkü bu fideler meyve üretim parselinde olabilecek her türlü hastal\u0131k ve zararl\u0131larla bula\u015f\u0131k olaca\u011f\u0131ndan bu hastal\u0131klar yeni kurulacak parsellere ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f olur. Ayr\u0131ca bu fideler yeti\u015ftirmelerinde herhangi bir özen gösterilmemesi nedeniyle zay\u0131f kald\u0131\u011f\u0131ndan elde edilecek ürün de dü\u015fük olur. Bu nedenlerle fideler, özel olarak meyve üretim parsellerinden uzakta kurulmu\u015f fideliklerden al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Çilek yeti\u015ftiricili\u011finde fidelerin tutmas\u0131nda ba\u015far\u0131 büyük ölçüde dikimlerin dikkatli yap\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dikimler seddeler üzerinde yakla\u015f\u0131k 15 cm derinli\u011finde ve 10-12 cm çap\u0131nda aç\u0131lan çukurlara yap\u0131l\u0131r. Fideler bu çukurlara kökleri k\u0131vr\u0131lmadan dikilmelidir. Dikim s\u0131ras\u0131nda fidelerin göbek k\u0131s\u0131mlar\u0131 toprak alt\u0131nda kalmamal\u0131d\u0131r . Dikimden hemen sonra mutlaka can suyu verilmelidir. Can suyu verildikten sonra aç\u0131kta kalan kökler varsa bunlar toprakla örtülmelidir. Derin dikilmi\u015f bitkiler varsa bunlar toprak yüzüne ç\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n \n4.4. SULAMA\n<\/p>\n \nOrganik Çilek yeti\u015ftiricili\u011finde sulama suyunun kalitesi ( miktar\u0131 ile sulama zaman\u0131 çok önemlidir. Çünkü çilek kökleri suya kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 sulama sonucunda kloroz (sar\u0131l\u0131k) ve mantarsal hastal\u0131klar ortaya ç\u0131kar. Sulama kesinlikle damla sulama sistemi ile yap\u0131lmal\u0131, salma sulama yöntemi kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Zaten yönetmelik zorunlu olmad\u0131kça kar\u0131kla sulama yönteminin kullan\u0131lmas\u0131na vermemektedir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n4.5. GÜBRELEME\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nOrganik çilek yeti\u015ftiricili\u011finde dikimden 1-2 y\u0131l önce ye\u015fil gübreleme yapmak, özellikle topra\u011f\u0131n \u0131slah\u0131 ve azot kayna\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan önemlidir. Dikim öncesi ise bitkinin besin ihtiyac\u0131na göre (dekara 1-5 ton aras\u0131nda) iyi yanm\u0131\u015f çiftlik gübresi verilmeli ya da besin madde içeri\u011fi özel olarak haz\u0131rlanan organik çiftlik gübrelerini önerilen dozlarda kullanmal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131nda dikimden hemen önce ve dikim sonras\u0131 topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 düzeltici ve bitkiye besin kazand\u0131r\u0131c\u0131 olarak Klinoptilolit,, humik asit, deniz yosunu, mikoriza, bakteri vb. gibi organik maddeler kullan\u0131labilir. Gübrelemede dikkat edece\u011fimiz en önemli konu kullan\u0131lacak ürünlerin kontrol ve sertifika kurulu\u015flar\u0131nca "organik gübre" olarak onaylanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n \n4.6. B\u0130TK\u0130 HASTALIK VE ZARARLILARIYLA MÜCADELE\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nHastal\u0131klar\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nBOTRYT\u0130S\n<\/p>\n \nEtmeni: Botrytis cinerea'd\u0131r. Çilekte en fazla görülen hastal\u0131klardand\u0131r.\n<\/p>\n \n: Botrytis cinerea'd\u0131r. Çilekte en fazla görülen hastal\u0131klardand\u0131r.\n<\/p>\n \nSimptomlar\u0131: Genelde olgunla\u015fan ya da olgunla\u015fmakta olan meyvelerde görülür. Belirleyici simtonu grimsi misel ve konidiospor kütleleridir. Çiçeklerde yaprak sap\u0131 ve yapraklarda yan\u0131klar (so\u011fuk zarar\u0131na benzer) \u015feklinde görülür. \u0130klimin nemli olmas\u0131, meyvelerin \u0131slak olmas\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 artt\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n \nGenelde olgunla\u015fan ya da olgunla\u015fmakta olan meyvelerde görülür. Belirleyici simtonu grimsi misel ve konidiospor kütleleridir. Çiçeklerde yaprak sap\u0131 ve yapraklarda yan\u0131klar (so\u011fuk zarar\u0131na benzer) \u015feklinde görülür. \u0130klimin nemli olmas\u0131, meyvelerin \u0131slak olmas\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 artt\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n \nMücadelesi: Dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitler kullanmal\u0131 (Selva, 216, Douglas) (Türemi\u015f ve ark. 2000) ve toprak drenaj\u0131na ve hava sirkülasyonuna önem vermeli.\n<\/p>\n \nDayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitler kullanmal\u0131 (Selva, 216, Douglas) (Türemi\u015f ve ark. 2000) ve toprak drenaj\u0131na ve hava sirkülasyonuna önem vermeli.\n<\/p>\n \nBu hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 organik tar\u0131mda kullan\u0131labilecek henüz ruhsatl\u0131 ilaç yoktur. Özellikle Trichoderma harzianum içerikli preperatlarla bu hastal\u0131\u011f\u0131 önleme konusunda yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda ba\u015far\u0131l\u0131 sonuçlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nKÜLLEME\n<\/p>\n \nEtmeni: Spahaeratheca macularis' dir. Külleme hastal\u0131\u011f\u0131 dünyada çilek yeti\u015ftirilen tüm bölgelerde görülebilmektedir. \u015eiddetli enfeksiyonlar verim üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu hastal\u0131k, yaprak petiolleri, çiçek salk\u0131m\u0131, çiçekler ve meyvede de geli\u015fip, zarar olu\u015fturabilir. Verim kayb\u0131, enfekteli çiçek ve meyvelerden kaynaklan\u0131r. \u015eiddetli yaprak\n<\/p>\n \nSpahaeratheca macularis' dir. Külleme hastal\u0131\u011f\u0131 dünyada çilek yeti\u015ftirilen tüm bölgelerde görülebilmektedir. \u015eiddetli enfeksiyonlar verim üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu hastal\u0131k, yaprak petiolleri, çiçek salk\u0131m\u0131, çiçekler ve meyvede de geli\u015fip, zarar olu\u015fturabilir. Verim kayb\u0131, enfekteli çiçek ve meyvelerden kaynaklan\u0131r. \u015eiddetli yaprak\n<\/p>\n \nenfeksiyonunda, miseller yapra\u011f\u0131 ince bir tabaka halinde kaplar, nekrozlar olu\u015fturur ve yapraklar\u0131n kurumas\u0131na neden olur. Böylece fotosentez azal\u0131r ve bitkinin geli\u015fmesi yava\u015flar ve verim azal\u0131r.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nMücadelesi: Dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fit kullanmal\u0131 (Allstar, Evita (Türemi\u015f ve ark. 2000), hastal\u0131kla bula\u015f\u0131k fideliklerden fide al\u0131nmamal\u0131.\n<\/p>\n \nDayan\u0131kl\u0131 çe\u015fit kullanmal\u0131 (Allstar, Evita (Türemi\u015f ve ark. 2000), hastal\u0131kla bula\u015f\u0131k fideliklerden fide al\u0131nmamal\u0131.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nANTRAKNOZ\n<\/p>\n \nEtmeni: Colletotrichum fragaria, C. acutatum, C.gloeosporioides. Çiçekler ve olgunla\u015fan meyveler bu hastal\u0131\u011fa çok duyarl\u0131d\u0131r. Ya\u011fmurlu \u0131l\u0131k mevsimde h\u0131zl\u0131 yay\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n \nEtmeni: Colletotrichum fragaria, C. acutatum, C.gloeosporioides. Çiçekler ve olgunla\u015fan meyveler bu hastal\u0131\u011fa çok duyarl\u0131d\u0131r. Ya\u011fmurlu \u0131l\u0131k mevsimde h\u0131zl\u0131 yay\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n \nSimptomu: Olgunla\u015fan meyveler üzerinde aç\u0131k kahverengi, sert lekeler (Bunlar ileride siyah lekelere dönü\u015für) \u015feklindedir. Çiçek, yaprak sap\u0131, yaprak bu hastal\u0131\u011fa hassast\u0131r.\n<\/p>\n \nOlgunla\u015fan meyveler üzerinde aç\u0131k kahverengi, sert lekeler (Bunlar ileride siyah lekelere dönü\u015für) \u015feklindedir. Çiçek, yaprak sap\u0131, yaprak bu hastal\u0131\u011fa hassast\u0131r.\n<\/p>\n \nMücadelesi: A\u015f\u0131r\u0131 azot bu hastal\u0131\u011f\u0131 te\u015fvik etti\u011fi için hastal\u0131\u011fa hassas olan yerlerde a\u015f\u0131r\u0131 azot uygulamas\u0131ndan kaç\u0131nmal\u0131. Meyve ve yapraklar\u0131n toprakla temas\u0131n\u0131 kesmek için mutlaka malç kullan\u0131lmal\u0131, enfekteli meyveler ortamdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n \n: A\u015f\u0131r\u0131 azot bu hastal\u0131\u011f\u0131 te\u015fvik etti\u011fi için hastal\u0131\u011fa hassas olan yerlerde a\u015f\u0131r\u0131 azot uygulamas\u0131ndan kaç\u0131nmal\u0131. Meyve ve yapraklar\u0131n toprakla temas\u0131n\u0131 kesmek için mutlaka malç kullan\u0131lmal\u0131, enfekteli meyveler ortamdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nKIRMIZI KÖK ÇÜRÜKLÜ\u011eÜ\n<\/p>\n \nEtmeni: Phytophthora fragariae fungusudur.\n<\/p>\n \nEtmeni: Phytophthora fragariae fungusudur.\n<\/p>\n \nSimptomu: En karakteristik kök simptomu kök özünün k\u0131rm\u0131z\u0131ya yak\u0131n renk almas\u0131d\u0131r. Genç yapraklarda mavimsi ye\u015fil, ya\u015fl\u0131 yapraklarda k\u0131rm\u0131z\u0131-portakal rengi \u015feklinde görülür. Enfekte olmu\u015f bitkilerde geli\u015fme durur, s\u0131cak havalarda ani solgunluk görülür. Hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddeti dü\u015fükse toprak üstünde simtom göstermeyebilir.\n<\/p>\n \nEn karakteristik kök simptomu kök özünün k\u0131rm\u0131z\u0131ya yak\u0131n renk almas\u0131d\u0131r. Genç yapraklarda mavimsi ye\u015fil, ya\u015fl\u0131 yapraklarda k\u0131rm\u0131z\u0131-portakal rengi \u015feklinde görülür. Enfekte olmu\u015f bitkilerde geli\u015fme durur, s\u0131cak havalarda ani solgunluk görülür. Hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddeti dü\u015fükse toprak üstünde simtom göstermeyebilir.\n<\/p>\n \nMücadelesi: Kimyasal mücadelesi yoktur. Kültürel önlemler çok önemlidir. Dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fit kullan\u0131lmal\u0131 (Earlyglow, Lester, Northeaster, Mohawk, Eros, Melody, Primetime, Redchief). (Türemi\u015f ve ark. 2000). Daha önce çilek yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lm\u0131\u015f arazilerde 2-3 y\u0131l münavebe bitkileri yeti\u015ftirildikten sonra çilek yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lmal\u0131. Fideler hastal\u0131ks\u0131z olmal\u0131, toprak drenaj\u0131 iyi olmal\u0131. Çilekler mutlaka seddelere dikilmelidir.\n<\/p>\n \nKimyasal mücadelesi yoktur. Kültürel önlemler çok önemlidir. Dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fit kullan\u0131lmal\u0131 (Earlyglow, Lester, Northeaster, Mohawk, Eros, Melody, Primetime, Redchief). (Türemi\u015f ve ark. 2000). Daha önce çilek yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lm\u0131\u015f arazilerde 2-3 y\u0131l münavebe bitkileri yeti\u015ftirildikten sonra çilek yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lmal\u0131. Fideler hastal\u0131ks\u0131z olmal\u0131, toprak drenaj\u0131 iyi olmal\u0131. Çilekler mutlaka seddelere dikilmelidir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nYAPRAK LEKE HASTALI\u011eI\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nEtmeni: Mycosphaerella fragaria\n<\/p>\n \nMycosphaerella fragaria\n<\/p>\n \nSimtomu: Genelde yapraklar üzerinde lekeler \u015feklinde görülür. Fakat lekeler meyve ve kollar üzerinde de görülebilir. Lekeler ba\u015flang\u0131çta küçük koyu mor renkte olup daha sonra k\u0131rm\u0131z\u0131dan kahverengiye de\u011fi\u015fen ve alan\u0131 geni\u015fleyen bir hal al\u0131r.\n<\/p>\n \nGenelde yapraklar üzerinde lekeler \u015feklinde görülür. Fakat lekeler meyve ve kollar üzerinde de görülebilir. Lekeler ba\u015flang\u0131çta küçük koyu mor renkte olup daha sonra k\u0131rm\u0131z\u0131dan kahverengiye de\u011fi\u015fen ve alan\u0131 geni\u015fleyen bir hal al\u0131r.\n<\/p>\n \nMücadelesi: Dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitler kullan\u0131lmal\u0131 (Cardinal, Ewarlyglow, Honeoye, Lester, Chembly, Gloascap, Redcoat) (Türemi\u015f ve ark. 2000) . Temiz fide ve temiz toprak kullan\u0131lmal\u0131.\n<\/p>\n \nDayan\u0131kl\u0131 çe\u015fitler kullan\u0131lmal\u0131 (Cardinal, Ewarlyglow, Honeoye, Lester, Chembly, Gloascap, Redcoat) (Türemi\u015f ve ark. 2000) . Temiz fide ve temiz toprak kullan\u0131lmal\u0131.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nYAPRAK YANIKLI\u011eI\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nEtmeni: Diplocarpon earlianum\n<\/p>\n \nDiplocarpon earlianum\n<\/p>\n \nSimtomu: Bu hastal\u0131k yapraklar üzerindeki 1-5 mm çap\u0131nda düzensiz morumsu kahve renkte lekelerden kolayca anla\u015f\u0131labilir. Meyvede, çiçek tablas\u0131nda, taç yaprak, erkek ve di\u015fi organda simtomu görülebilir. Hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimi 35 oC' nin üzerinde 0 oC' alt\u0131nda ve kuru \u015fartlarda önemli bir \u015fekilde azal\u0131r.\n<\/p>\n \nBu hastal\u0131k yapraklar üzerindeki 1-5 mm çap\u0131nda düzensiz morumsu kahve renkte lekelerden kolayca anla\u015f\u0131labilir. Meyvede, çiçek tablas\u0131nda, taç yaprak, erkek ve di\u015fi organda simtomu görülebilir. Hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimi 35 oC' nin üzerinde 0 oC' alt\u0131nda ve kuru \u015fartlarda önemli bir \u015fekilde azal\u0131r.\n<\/p>\n \nMücadelesi: Öncelikle temiz fide ve toprak kullan\u0131lmal\u0131, yapraklar\u0131n \u0131slak kalmamas\u0131na özen gösterilmeli, örtü alt\u0131nda havaland\u0131rmaya önem verilmeli.\n<\/p>\n \nÖncelikle temiz fide ve toprak kullan\u0131lmal\u0131, yapraklar\u0131n \u0131slak kalmamas\u0131na özen gösterilmeli, örtü alt\u0131nda havaland\u0131rmaya önem verilmeli.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nZararl\u0131lar\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nKIRMIZI ÖRÜMCEK (Tetranychus urticae, T.telarius)\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nBu zararl\u0131lar gözle zor görünecek kadar küçük, k\u0131rm\u0131z\u0131 renkte zararl\u0131lard\u0131r.\n<\/p>\n \nBu zararl\u0131lar gözle zor görünecek kadar küçük, k\u0131rm\u0131z\u0131 renkte zararl\u0131lard\u0131r.\n<\/p>\n \nSimptomu: Beslendi\u011fi emgi yerlerinde (yaprak alt\u0131nda) kuru ve kahverengi bölgeler, üst tarafta ise renk aç\u0131lmas\u0131 olur. S\u0131cakl\u0131klar\u0131n artmas\u0131yla bu zararl\u0131da art\u0131\u015f görülür.\n<\/p>\n \nBeslendi\u011fi emgi yerlerinde (yaprak alt\u0131nda) kuru ve kahverengi bölgeler, üst tarafta ise renk aç\u0131lmas\u0131 olur. S\u0131cakl\u0131klar\u0131n artmas\u0131yla bu zararl\u0131da art\u0131\u015f görülür.\n<\/p>\n \nKimyasal Mücadelesi: Azadirachta indica dan ekstrakte edilmi\u015f A. Jesus azadiraktin ve Kükürt kullan\u0131m\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n \nAzadirachta indica dan ekstrakte edilmi\u015f A. Jesus azadiraktin ve Kükürt kullan\u0131m\u0131d\u0131r.Biyolojik Mücadelesi: Phytoseiulus persimilis, Amblyseius californicus gibi pradötör böcekler uygun zamanlarda ve yo\u011funlukta kullan\u0131labilir\n<\/p>\n \nSALYANGOZ (Helix spp.)\n<\/p>\n \nSimptomu: Meyvelerde tahribat yapar.\n<\/p>\n \nMeyvelerde tahribat yapar.\n<\/p>\n \nKültürel Mücadelesi: Salyangozun ya\u015fam çevresinin de\u011fi\u015ftirilmesi ba\u015far\u0131l\u0131 bir yöntemdir. Alt\u0131na saklanabilece\u011fi ta\u015f, tahta, ot y\u0131\u011f\u0131n\u0131 vb. uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, erginleri toplan\u0131p yok edilmeli.\n<\/p>\n \nSalyangozun ya\u015fam çevresinin de\u011fi\u015ftirilmesi ba\u015far\u0131l\u0131 bir yöntemdir. Alt\u0131na saklanabilece\u011fi ta\u015f, tahta, ot y\u0131\u011f\u0131n\u0131 vb. uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, erginleri toplan\u0131p yok edilmeli.\n<\/p>\n \nKimyasal Mücadelesi: Yönetmeli\u011fin izin verdi\u011fi süre içerisinde Metaldehyde içeren yemler kullan\u0131labilir.\n<\/p>\n \nYönetmeli\u011fin izin verdi\u011fi süre içerisinde Metaldehyde içeren yemler kullan\u0131labilir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nÇ\u0130ÇEK TR\u0130PS\u0130 (Frankliniella tritici)\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nKüçük sigara \u015feklinde 1,3 mm uzunlu\u011funda, genelde sar\u0131 renkli bir böcektir. Çiçek tablas\u0131 üzerinden beslenerek çiçek salk\u0131mlar\u0131na a\u015f\u0131r\u0131 zarar verir. Mücadelesi: Bölgede trips yo\u011funsa Earliglow, Honeoye gibi tripse duyarl\u0131 çe\u015fitler dikilmemelidir (Türemi\u015f ve ark. 2000).\n<\/p>\n \nORGAN\u0130K ELMA YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130C\u0130L\u0130\u011e\u0130\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nElma (Malus communis Lam.) yeti\u015ftiricili\u011fi ülkemiz genelinde yap\u0131lmaktad\u0131r. Dünya elma üretiminde Türkiye; Çin ve Amerika Birle\u015fik Devletleri'nden sonra 2.450.000 ton luk (Anon, 2002) üretimi ile üçüncü s\u0131rada yer almaktad\u0131r. Ülkemizdeki organik elma üretimine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman toplam elma üretiminin yakla\u015f\u0131k %1' i olan 24.020 ton (Russ, 2001) ile organik meyve üretiminde en fazla üretim yap\u0131lan ürün durumundad\u0131r. Organik elma yeti\u015ftiricili\u011finde gerek bitki hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131yla mücadele, gerekse bitki besleme konusundaki zorluklar\u0131n di\u011fer baz\u0131 meyve türüne göre fazla olmas\u0131na ra\u011fmen üretimdeki art\u0131\u015f\u0131n en önemli sebebi, yurtd\u0131\u015f\u0131 pazar\u0131nda organik elma talebinin fazla olmas\u0131d\u0131r. Özellikle konvansiyonel elma yeti\u015ftiricili\u011finde kullan\u0131lan pestisitlerin say\u0131s\u0131n\u0131n ve miktar\u0131n\u0131n çok fazla olmas\u0131 insan ve çevre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fazlaca tehdit etmektedir. Organik elma yeti\u015ftiricili\u011fi yapabilmek için organik tar\u0131m sisteminin i\u015fleyi\u015fini ve kurallar\u0131n\u0131 iyi bilmenin yan\u0131nda elman\u0131n yeti\u015ftirme tekni\u011fini, iklim ve toprak isteklerini de iyi bilmek gerekir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n2. \u0130KL\u0130M \u0130STEKLER\u0130\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nElma \u0131l\u0131man – so\u011fuk \u0131l\u0131man iklim meyvesidir. Türkiye'de Ege bölgesinde 500m Akdeniz ve Güneydo\u011fu Anadolu bölgesinin s\u0131cak ve kurak yerlerindeki 800m'den daha yukar\u0131 yerlerde yeti\u015fmektedir. Gerek do\u011fal, gerekse kültür alanlarda elma a\u011fac\u0131 k\u0131\u015f so\u011fuklar\u0131na çok iyi dayan\u0131r. K\u0131\u015f dinlenmesi süresince a\u011fac\u0131 -35o , -40 oC'e bir ya\u015fl\u0131 sürgünler -20oC'e , çiçekler -2,2 oC -3,3 oC ve küçük meyveler ise -1,1oC-2,2 oC'a dayan\u0131rlar (Özbek, 1978). Meyve türleri aras\u0131nda elma k\u0131\u015f dinlenmesine en fazla ihtiyaç duyan bitkidir. Yeterli so\u011fuklamay\u0131 almam\u0131\u015f bitkinin ilkbaharda çiçek açmas\u0131 gecikir ve çiçeklerin açmas\u0131 düzenli olmaz. Elma yüksek yaz s\u0131ca\u011f\u0131ndan da ho\u015flanmaz. S\u0131cakl\u0131k 40oC' nin üzerine ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman büyüme durur, daha yüksek s\u0131cakl\u0131klarda ise zararlanma görülmeye ba\u015flar. Yüksek yaz s\u0131ca\u011f\u0131 meyve kalitesinin dü\u015fmesine ve meyvelerde yan\u0131\u011fa sebep olur.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n3. TOPRAK \u0130STEKLER\u0130\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nElma yeti\u015ftiricili\u011fi için en iyi toprak reaksiyonu pH' \u0131 6.0-8,0 aras\u0131nda olan içerisinde optimal derecede kireci ve yeteri kadar humus ve nemi bulunan t\u0131nl\u0131, t\u0131nl\u0131-kumlu veya kumlu-t\u0131nl\u0131 geçirgen topraklard\u0131r. Yönetmelikte organik bitkisel üretim yap\u0131lacak topra\u011f\u0131n pH de\u011ferinin 5,5-7 aras\u0131nda olmas\u0131 istenmektedir. E\u011fer toprak pH'\u0131 bu s\u0131n\u0131rlarda de\u011filse yönetmelikte kullan\u0131m\u0131na izin verilen toprak iyile\u015ftiricileri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Elma genellikle bir çok toprak tiplerinde ba\u015far\u0131l\u0131 sonuç verir. Bahçe kurulacak yerin alt toprak yap\u0131s\u0131 önemlidir. Elmalarda kökler genel olarak yayvan büyümekte olsa da taban suyunun 1 metreden fazla olmas\u0131 istenmez. Alt toprak; bitki kökleri hiçbir zaman su içerisinde kalmayacak ve köklerin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak \u015fekilde drene edilmelidir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n4. YET\u0130\u015eT\u0130RME TEKN\u0130\u011e\u0130\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n4.1 ELMA BAHÇES\u0130 TES\u0130S\u0130\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \nOrganik elma yeti\u015ftiricili\u011fi uzun vadeli bir yat\u0131r\u0131m olup, bahçe kurarken ciddi hatalar yapmamal\u0131d\u0131r. Di\u011fer organik meyve yeti\u015ftirilen türlerde oldu\u011fu gibi organik elma bahçesi tesis edilecek arazinin öncelikle kontrol kurulu\u015funca organik yeti\u015ftiricili\u011fe uygunlu\u011fu belirlenmelidir. Yer seçimi, yöney seçimi, anaç ve çe\u015fit seçimi organik elma yeti\u015ftiricili\u011findeki ba\u015far\u0131y\u0131 do\u011frudan etkileyecektir. Bahçe tesisinde kullan\u0131lacak fidanlar 1 ya\u015fl\u0131 (mümkünse organik fidan kullan\u0131lmal\u0131), sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve sertifikal\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Fidan çukuru hafif topraklarda fidan köklerini alacak derinlik ve geni\u015flikte, sert topraklarda 50-60 cm derinlik ve geni\u015flikte olmal\u0131d\u0131r. Dikimden önce kök budamas\u0131 yap\u0131lmal\u0131, dikim dikim tahtas\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131lmal\u0131, dikim s\u0131ras\u0131nda a\u015f\u0131 noktas\u0131n\u0131n toprak yüzeyinden 8- 10 cm yukar\u0131da olmas\u0131na dikkat etmeli ve dikim sonras\u0131 mutlaka can suyu verilmelidir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n4.2. SULAMA\n<\/p>\n \nOrganik elma yeti\u015ftiricili\u011finde sulama tipi, suyun miktar\u0131, kalitesi ve sulama zaman\u0131 çok önemlidir. Özellikle kullan\u0131lan anaca göre bitkinin baz\u0131 hastal\u0131klara hassasiyeti artar (fazla suyun MM106 anac\u0131nda kök bo\u011faz\u0131 çürüklü\u011fünü artt\u0131rmas\u0131 gibi). Kök yap\u0131s\u0131 ve taç geni\u015fli\u011fine göre bitkinin su ihtiyac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi nedeniyle sulama büyük önem arz etmektedir. Günümüzde elma yeti\u015ftiricili\u011finde en uygun sulama \u015fekli damla sulama \u015feklidir. Zaten yönetmelik zorunlu olmad\u0131kça kar\u0131kla sulama yönteminin kullan\u0131lmas\u0131na izin vermemektedir.\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n4.3. GÜBRELEME\n<\/p>\n \nDikimden 1-2 y\u0131l önce ye\u015fil gübreleme yapmak özellikle azot kayna\u011f\u0131 ve topra\u011f\u0131n \u0131slah\u0131 aç\u0131s\u0131ndan önemli bir kazanç olacakt\u0131r. Dikim sonras\u0131 ye\u015fil gübreleme a\u011faç taç izdü\u015fümüne fi\u011f gibi baklagil bitkisi ekilerek yap\u0131labilir. As\u0131l besin kayna\u011f\u0131 çiftlik gübresidir. Bitkinin besin ihtiyac\u0131na göre (dekara 1-5 ton aras\u0131nda) iyi yanm\u0131\u015f çiftlik gübresi verilmeli ya da besin madde içeri\u011fi özel olarak haz\u0131rlanan organik çiftlik gübrelerini önerilen dozlarda kullanmal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131nda topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 düzeltici ve bitkiye besin kazand\u0131r\u0131c\u0131 olarak Klinoptilolit,, humik asit, deniz yosunu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kiraz dünyada geni\u015f bir yay\u0131l\u0131m göstermesine ra\u011fmen; ticari üretimi en fazla Türkiye, \u0130ran A.B.D, Almanya, \u0130talya, \u0130spanya' da yap\u0131lmaktad\u0131r (Anon 2002). Üretim miktar\u0131 aç\u0131s\u0131ndan Türkiye 250.000 tonluk üretimi ile dünyada 1. s\u0131rada yer al\u0131rken organik kiraz üretimi sadece 386 tondur. Di\u011fer meyve türlerinde oldu\u011fu gibi organik kiraza yurtd\u0131\u015f\u0131ndan fazlaca talep vard\u0131r. Son y\u0131llarda Türkiye kiraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3488","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-organik-tarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3488","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3488"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3488\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171743,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3488\/revisions\/171743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3488"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n