{"id":3490,"date":"2007-09-12T14:24:00","date_gmt":"2007-09-12T14:24:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:26","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:26","slug":"kompost-yapimi-ve-tarimda-kullanimi-3490","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/kompost-yapimi-ve-tarimda-kullanimi-3490","title":{"rendered":"Kompost Yap\u0131m\u0131 ve Tar\u0131mda Kullan\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"

  <\/p>\n

\n1-DO\u011eAL S\u0130STEMLERDE KOMPOSTLA\u015eMA\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nDo\u011fada kompostla\u015fma bir ba\u015fka ifadeyle canl\u0131 organizmalar\u0131n topra\u011fa kar\u0131\u015f\u0131p çürüyerek mineralize olmas\u0131; madde döngüsünü, enerji ak\u0131\u015f\u0131n\u0131, do\u011fal sisteme ba\u011fl\u0131 canl\u0131lar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 sürdürebilmesini, tüm fiziksel, kimyasal ve biyolojik elemanlar\u0131n denge içerisinde fonksiyonelli\u011fini sürdürmesini sa\u011flayan en önemli olgudur. Do\u011fal ortamlarda bitkilerin yani birincil üreticilerin büyük bir k\u0131sm\u0131 topra\u011fa geri döner. Parçalan\u0131r, çürür, yeniden mineral madde olarak bitkilerin ya\u015famas\u0131 için besin kayna\u011f\u0131na dönü\u015für. Yine pek çok büyük, küçük hayvan her türlü at\u0131\u011f\u0131n\u0131 topra\u011fa b\u0131rakarak ya\u015far ve sonunda ölerek toprak olur, yani kompostla\u015f\u0131r. Toprakta bitki ve hayvan art\u0131klar\u0131n\u0131n parçalanmas\u0131n\u0131, kar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, çürüyerek toprak olmas\u0131n\u0131 ya\u011fmurlarlar\u0131n, güne\u015ften gelen \u0131s\u0131n\u0131n ve di\u011fer iklimsel olaylar\u0131n etkisiyle gerçekle\u015ftiren milyonlarca canl\u0131 vard\u0131r. Kendi ya\u015famlar\u0131n\u0131 devam ettirip, ço\u011fal\u0131rken do\u011fal dengeleri de korumaktad\u0131rlar.\n<\/p>\n

  <\/p>\n

\n2-TARIM S\u0130STEMLER\u0130NDE KOMPOST KULLANIMININ ÖNEM\u0130\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nTar\u0131msal üretimde amaç insan\u0131n temel g\u0131da ve hammadde gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamakt\u0131r. Bu yüzden elde edilen ürün do\u011fadakinin aksine sistemin kendisini dengelemesi için topra\u011fa dönmez, sistem d\u0131\u015f\u0131na ç\u0131kar, tüketim merkezlerine ula\u015f\u0131r. Hasattan ve tüketim sonras\u0131 kalan at\u0131klar ise ya hayvan yemi, yakacak benzeri anlamlarda de\u011ferlenir ya da \u015fehir çöpü dedi\u011fimiz at\u0131k merkezlerinde birikir. Geçti\u011fimiz yüzy\u0131l\u0131n özellikle son ikinci yar\u0131s\u0131nda dünyada ve ülkemizde artan teknoloji ve bilimsel çal\u0131\u015fmalar\u0131n do\u011frultusunda hibrit tohum, mekanizasyon, sulama ve petrole dayal\u0131 kimyasallar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantajlarla ço\u011funlukla geni\u015f alanlarda monokültür uygulamalarla toprak çok yo\u011fun kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ürünü biyolojik ve dayand\u0131\u011f\u0131 kaynak taban\u0131 ekolojik olan tar\u0131m sistemleri ekolojinin temel prensipleri olan madde döngüsü, enerji ak\u0131\u015f\u0131 ve populasyon dinamikleri yerine ekonominin prensiplerine göre d\u0131\u015f girdi ve ürün ç\u0131kt\u0131s\u0131 ili\u015fkisi üzerine de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Bitki besleme konusunda çok sofistike ilerlemeler kaydedilmi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n spesifik çal\u0131\u015fmalar hedef bitkinin de\u011fi\u015fik evrelerindeki besin içeri\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla isteklerine en çabuk cevap verecek do\u011frudan topraktan ve üstten bitkiye uygulanan mineraller üzerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Minerallerden bir k\u0131sm\u0131n\u0131n döngüsü lokal baz\u0131lar\u0131 ise küreseldir. Yo\u011fun kimyasal kullan\u0131mlar\u0131 sistem döngülerini bozmu\u015f, g\u0131da su ve havadaki kirlenmeler di\u011fer canl\u0131larla birlikte do\u011frudan insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eder boyutlara gelmi\u015ftir. Ekolojik yakla\u015f\u0131ml\u0131 tar\u0131m sistemleri<\/strong>nden birisi olan organik tar\u0131m<\/strong> ekosistem sürdürülebilirli\u011fini, toplumlar\u0131n g\u0131da güvencesini, sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme hakk\u0131n\u0131, hayvan haklar\u0131n\u0131 ve toplumda sosyal adaleti sa\u011flayacak sonuçlara ula\u015ft\u0131racak i\u015flemlerin tümünü kapsayacak bütüncül bir sistem yakla\u015f\u0131m\u0131<\/strong>d\u0131r. Organik tar\u0131mda madde döngüleri genel anlamda ürün kald\u0131rmakla sistemin kaybetti\u011fi maddeyi çe\u015fitli organik formlarda topra\u011fa geri vermekle dengelenmeye çal\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Hayvan gübreleri ve ye\u015fil gübre ile birlikte organik tar\u0131m\u0131n en önemli bitki besleme girdilerinden birisi komposttur. Do\u011fal ekosistemlerde canl\u0131n\u0131n topra\u011fa kar\u0131\u015fmas\u0131 ile ba\u015flayan çürüme dolay\u0131s\u0131yla ayr\u0131\u015fma i\u015fleminin en son basama\u011f\u0131 mineralizasyondur. Toprakta fiziksel, kimyasal ve biyolojik dengelerin sürdürülebilirli\u011fi için kompostla\u015fman\u0131n de\u011fi\u015fik evreleri farkl\u0131 dengelere hizmet ederler. Organik maddenin ayr\u0131\u015fmas\u0131 ve fermantasyon ile yeniden yap\u0131la\u015fmalarla ligno-protein ve karbonhidratlardan olu\u015fan humus toprak dinamizminin sürdürülebilirli\u011fi dolay\u0131s\u0131yla bitkilerin besin maddelerini topraktan teminleri aç\u0131s\u0131ndan çok önemlidir. Humustaki hümin asitleri bitki bünyesinde solunumla ilgili olaylarda olumlu etki yapmakta bilhassa bitki geli\u015fiminin erken dönemlerinde topraktan hümin asit al\u0131m\u0131 artmaktad\u0131r.Ayr\u0131ca hümin asitlerine azot ba\u011flanabilmekte, topraktan mineral element özellikle de fosfor al\u0131m\u0131 artmaktad\u0131r. Kompost kullan\u0131m\u0131 de\u011fi\u015fik anlamlarda sistem d\u0131\u015f\u0131na ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z her türlü bitkisel ve hayvansal organik maddelerden de\u011fi\u015fik metodlar ve teknikler kullanarak elde edilen ürünün yeti\u015ftirme tekni\u011fi ve amac\u0131na uygun olarak çe\u015fitli \u015fekillerde uygulamas\u0131 ile olur. Böylece at\u0131k maddeleri de\u011ferlendirerek kaynak kazan\u0131lm\u0131\u015f, organik çöplerin uygun olmayan ko\u015fullarda depolanmas\u0131yla olu\u015fan do\u011fal kaynaklar\u0131n kirlenmesi ve bozulmas\u0131 önlenmi\u015f olur.Bitkisel üretimde kompost kullan\u0131m\u0131n\u0131n amaçlar\u0131n\u0131 \u015fu ana ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda özetleyebiliriz.\n<\/p>\n

\nØ Toprak bünyesinde ve yap\u0131s\u0131nda iyile\u015ftirme (t\u0131nl\u0131 bünye sa\u011flama, tuzluluk, çorak rehabilitasyonu, havalanma, su tutma kapasitesi, geçirgenlik, agregat stabilitesi, su hareketi, katyon de\u011fi\u015fim kapasitesi vd. fiziksel-kimyasal iyile\u015fmeler)\n<\/p>\n

\nØ Topraktaki yararl\u0131 organizmalar\u0131n ço\u011falmas\u0131 ve fonksiyonlar\u0131n\u0131 sürdürmesi.\n<\/p>\n

\nØ Topra\u011f\u0131n mineral besin maddesi içeri\u011fine katk\u0131.\n<\/p>\n

\nØ Topra\u011fa uygulanan mikro ve makro besin elementlerinden bitkinin daha iyi ve daha uzun sürelerde faydalanmas\u0131.\n<\/p>\n

\nØ Toprak kökenli bitki patojenlerinin biyolojik kontrolü\n<\/p>\n

\nØ Süs bitkileri, fidanc\u0131l\u0131k, bodur meyve yeti\u015firicili\u011fi gibi tüplü-saks\u0131l\u0131 üretimde torf tüf gibi do\u011fal sistemlerden al\u0131nan veya fabrikasyon \u015fartlarda elde edilen yeti\u015ftirme ortamlar\u0131na alternatif ya da destek.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\n3-KOMPOST ÜRET\u0130M\u0130 : 3-1Kompost Üretiminin Tarihsel Geli\u015fimi<\/u>\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nDo\u011fu kültürlerinde kompostla\u015ft\u0131rma ve tar\u0131mda kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n tar\u0131m\u0131n tarihiyle paralel oldu\u011fu dü\u015fünülebilir. Çin'in nehir deltalar\u0131nda kompost uygulamalar\u0131yla yüksek nüfusa ra\u011fmen toprak verimlili\u011fi 4000 y\u0131l boyunca sürdürülebilmi\u015ftir. Bat\u0131'da komposta ilgi Amerika Tar\u0131m Bölümünden Prof. F.H. King'in Uzak Do\u011fu'ya sürekli ziyaretlerinden olu\u015fan birikimini kitapla\u015ft\u0131rmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. Daha sonra \u0130ngiliz Sir Albert Howard bu kitaptan yola ç\u0131karak \u0130ndore metodunu geli\u015ftirdi. \u0130yi bir kompostun tek kaynaktan materyal yerine de\u011fi\u015fik organik at\u0131klar\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131yla elde edilebilece\u011fini belirtti. 1930'larda \u0130ndore metodu dünyan\u0131n çe\u015fitli yerlerinde endüstrile\u015fme dönemine girdi. Bu dönemlerde Amerika'da Waksman ve grubu Howard'\u0131n çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 laboratuar düzeyine çektiler. Ayn\u0131 dönemlerde Hutchinson ve Richards \u0130ngiltere'de yo\u011funla\u015ft\u0131lar.Tüm bu çal\u0131\u015fmalar sonucunda kompostun ana fiziksel ve kimyasal parametreleri ve kompostta varolan mikrobiyal interaksiyonlar konusunda önemli kazan\u0131mlar elde edildi. En son mekanize yakla\u015f\u0131m insan nüfusunun ve tüketiminin artmas\u0131na paralel olarak çok büyük miktarlara ula\u015fan yerle\u015fim birimleri organik at\u0131klar\u0131n\u0131n (organik belediye çöpleri, kanalizasyon) komposta dönü\u015ftürülmesi yönünde oldu. Son 40 y\u0131lda en az 30 de\u011fi\u015fik i\u015fleme metodu mutfak ve kanalizasyon at\u0131klar\u0131n\u0131n komposta dönü\u015ftürülmesinde kullan\u0131ld\u0131.Avrupa Birli\u011fi At\u0131klarla \u0130lgili Kararname biyolojik olarak ayr\u0131\u015fabilen \u015fehir at\u0131klar\u0131n\u0131n %65 azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 amaçlayarak kompost yap\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik etmi\u015f, özel sektörü de özendirmi\u015ftir. Ülkemizde henüz gerek i\u015f kolu olarak gerekse yapt\u0131r\u0131m ve pratik uygulamalar aç\u0131s\u0131ndan konu yeterli yay\u0131lma düzeyine gelememi\u015ftir.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3-2Kompost Üretiminde Hammadde Sa\u011flayabilecekKaynaklar\n<\/p>\n

<\/u><\/strong><\/p>\n

\n3-2Kompost Üretiminde Hammadde Sa\u011flayabilecekKaynaklar\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nTar\u0131m i\u015fletmesinde bitkisel ve hayvansal ürünlerden kaynaklanan enerji ve madde olarak hayvan yemi, yakacak, çiftlik gübresi, malçlama gibi daha rasyonel bir amaca do\u011frudan hizmet etmeyen tüm at\u0131klar. K\u0131\u015fla, okul, i\u015fyerleri gibi toplu yemek yenilen yerler ve yemek fabrikalar\u0131ndan kaynaklanan mutfak at\u0131klar\u0131.Orman ürünleri üreten i\u015fletmelerin tala\u015f, yonga vb. at\u0131klar\u0131.G\u0131da i\u015fleme yerlerinden ve fabrikalar\u0131ndan ç\u0131kan at\u0131klar (büyük-küçükba\u015f, kanatl\u0131 hayvan kesim yerleri, konserve, alkollü içecek, dondurulmu\u015f g\u0131da, meyve suyu fabrikalar\u0131 vd.)\u015eehir kanalizasyon ve çöp at\u0131klar\u0131.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nKompost yap\u0131m\u0131nda kullanaca\u011f\u0131m\u0131z materyalimizi seçerken ilk dikkat edece\u011fimiz nokta sistem döngülerine hizmet etmek yani sürdürülebilirlik ilkesidir. Mümkünse do\u011fal sistemlerden materyal almamal\u0131 tar\u0131m ve yerle\u015fim sistemlerinin do\u011frudan daha üretken bir kullan\u0131m\u0131 olmayan at\u0131klar\u0131n\u0131 tercih etmeliyiz. Ana amaç organik at\u0131k maddelerin en az enerji harcayarak en yüksek madde \u015feklinde do\u011fal kaynak taban\u0131m\u0131z\u0131 da destekleyerek yeti\u015ftirdi\u011fimiz tar\u0131m ürünümüzde (yüksek verim ad\u0131 alt\u0131nda) döngüsünü tamamlatmakt\u0131r.Küçük bir tar\u0131m i\u015fletmesi için hasat sonu at\u0131klar\u0131, pazara ürün haz\u0131rlarken ç\u0131kan at\u0131klar, civar\u0131nda ormana, tar\u0131ma dayal\u0131 i\u015fletme varsa oralardan elde edebilece\u011fi at\u0131klar, çiftlik evinin mutfak ve kanalizasyon at\u0131\u011f\u0131 kullan\u0131labilecek materyal sa\u011flayabilir. Komposta ne kadar çok de\u011fi\u015fik kaynaktan materyal girerse ürüne katk\u0131 fazlala\u015f\u0131r ve besin içeri\u011fi artar. Fiziksel, kimyasal, biyolojik olaylar\u0131n dengesi kolayla\u015f\u0131r. Bir yerle\u015fim biriminin at\u0131klar\u0131n\u0131 (\u015fehir çöpü) komposta dönü\u015ftürmek söz konusu oldu\u011funda yerinde ayr\u0131m ya da kompost fabrikalar\u0131na geldi\u011finde yabanc\u0131 maddelerin ayr\u0131m\u0131 söz konusudur. Yerinde ayr\u0131m yap\u0131lmayan yerle\u015fim birimlerindeki organik at\u0131klarda en büyük sorunu plastik, cam, teneke gibi yabanc\u0131 maddeler te\u015fkil etmektedir. \u015eehir çöpleri için di\u011fer önemli bir konu a\u011f\u0131r metallerdir. Baz\u0131 gözden kaçan küçük ayr\u0131nt\u0131lar kompostun son ürün olarak kalitesine etki edebilmektedir. Örne\u011fin trafi\u011fin yo\u011fun oldu\u011fu alanlarda elektrik makinas\u0131n\u0131n çekti\u011fi at\u0131klarla kur\u015fun oran\u0131 artabilmekte, ya da genellikle genç kesimin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bebek nüfusunun yo\u011fun oldu\u011fu bir mahallenin çöp ve kanalizasyon at\u0131klar\u0131nda kullan\u0131lan bebe pudralar\u0131 yüzünden çinko oran\u0131 artabilmektedir. Ba\u015flang\u0131ç materyalinin çe\u015fit ve içeri\u011fine birçok faktör elde etmekte ve amac\u0131m\u0131za uygun olarak dikkate almam\u0131z gerekmektedir.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3-3Kompost Üretiminde Temel \u0130lkeler\n<\/p>\n

<\/u><\/strong><\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nKompost üretimini teknik bir i\u015flemden ziyade biyolojik bir olay olarak dü\u015fünmek sa\u011fl\u0131kl\u0131, besin maddesi yönüyle zengin bir kompost eldesi için çok önemlidir. Kompostu insanda sindirim ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabiliriz;\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nØ A\u011f\u0131z ——–Parçalama-Kar\u0131\u015ft\u0131rma—————Ön \u0130\u015flem\n<\/p>\n

<\/strong>——–Parçalama-Kar\u0131\u015ft\u0131rma—————Ön \u0130\u015flem <\/p>\n

\nØ Mide——–\u0130\u015fleme Girme————————-Kompostla\u015fma\n<\/p>\n

<\/strong>——–\u0130\u015fleme Girme————————-Kompostla\u015fma <\/p>\n

\nØ Ba\u011f\u0131rsak—Organizma taraf\u0131ndan kullan\u0131lma–Son \u0130\u015flem\n<\/p>\n

<\/strong>—Organizma taraf\u0131ndan kullan\u0131lma–Son \u0130\u015flem <\/p>\n

\n(insanda kana kar\u0131\u015fma, bitkide köklerle bünyeye al\u0131nma)\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nBu i\u015flevler özellikle büyük miktarlarda \u015fehir çöpü ve kanalizasyonu gibi at\u0131klar\u0131n kompostla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 için geli\u015ftirilmi\u015f fabrikalarda yap\u0131labildi\u011fi gibi tar\u0131m i\u015fletmesi içinde, ya da küçük ev bahçelerinde de rahatl\u0131kla ilkel metodlarla gerçekle\u015febilir. Önemli olan sa\u011flamam\u0131z gereken ana parametrelerdir. Anaerobik kompostla\u015fma mümkündür ve uygulanabilmektedir, ancak mikrobiyal faaliyet tamamen farkl\u0131d\u0131r. Yayg\u0131n anlamda kompostla\u015ft\u0131rma i\u015flemi oksijenli ortamlarda yürütülmektedir. Bundan böyle bahsedilen fiziksel, kimyasal ve biyolojik olgularda oksijenli ortamlarda kompostla\u015ft\u0131rma kasdedilmi\u015ftir.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nOptimum Kompost Parametreleri\n<\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n

\nParametre De\u011feri\n<\/p>\n

<\/u><\/p>\n

\nC\/N oran\u0131 25-35\/1\n<\/p>\n

\nOksijen oran\u0131 %12\n<\/p>\n

\nNem %50-60\n<\/p>\n

\nS\u0131cakl\u0131k 50-60 °C (40°C tan dü\u015fük, 70°C ten yukar\u0131 olmamal\u0131).\n<\/p>\n

\nMateryalin parça büyüklü\u011fü 5-10 cm (mekanize sistemlerde 1-5 cm).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nKompostla\u015fma i\u015flemi uygun s\u0131cakl\u0131k ve nem miktarlar\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 haval\u0131 ortamlarda mikrobiyal canl\u0131lar taraf\u0131ndan organik materyalin biyolojik olarak ayr\u0131\u015fma ve yeniden yap\u0131lanmalar\u0131ndan olu\u015fan i\u015flemdir. Kompost olu\u015fumu s\u0131ras\u0131nda ve son üründe bulunan birçok mikro ve makro canl\u0131dan bahsedebiliriz ancak i\u015flemde esas rolü oynayan bakteri ve mantarlard\u0131r. Bu canl\u0131lar enerji ve büyüme için karbona (C) protein sentezi için ise azota (N) ihtiyaç duyarlar. Tüm organik at\u0131klar azot ve karbon içerir. Karbonun azota oran\u0131 (C\/N) mikroorganizmaya dengeli besin sa\u011flama aç\u0131s\u0131ndan önemlidir.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nKompost Yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan Baz\u0131 Materyalin C\/N Oranlar\u0131\n<\/p>\n

<\/strong><\/u><\/em><\/p>\n

\nm\u0131s\u0131r sap\u0131 ve yapraklar\u0131 C\/N:26\/1<\/strong> taze ye\u015fil materyal C\/N:7-15\/1<\/strong>\n<\/p>\n

\nbu\u011fday saman\u0131 C\/N:70-80\/1<\/strong> ya\u011fl\u0131 tohum küspesi C\/N:3-15\/1<\/strong>\n<\/p>\n

\ntala\u015f C\/N:115\/1 <\/strong>evsel at\u0131k C\/N:30\/1<\/strong>\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nAzot a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 çabuk çürüyen; \u015feker, amino asitler, protein, ni\u015fasta ihtiva eden taze ye\u015fil materyal ile karbon a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 selüloz,hemiselüloz ve lignin ihtiva eden geç kompostla\u015fan odunsu materyaller dengede olmal\u0131d\u0131r. Verilen oranlar dikkate alarak karbonla azot aras\u0131nda istenilen denge rahatl\u0131kla sa\u011flanabilir. Ancak kompost organik at\u0131klar\u0131n de\u011ferlendirmesine hizmet eden bir ürün oldu\u011fu için elimizdeki materyale göre birtak\u0131m ayarlamalara gitmemiz gerekebilir. Örne\u011fin ba\u015flang\u0131ç materyalinde karbon oran\u0131 yüksekse azot gübresi ilavesi ile i\u015flemlerin çabukla\u015fmas\u0131 sa\u011flanabilir. Materyalimiz çok kaynaktan geliyorsa toprak, kimyasal gübre, kan, kemik unu gibi aktivatörleri hiç kullanmayabiliriz. Seralardan hasat sonu sebze at\u0131klar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumda bitki kökleriyle birlikte yeterli toprak kar\u0131\u015f\u0131ma eklenmi\u015f olacakt\u0131r. A\u011f\u0131l, ah\u0131r gibi hayvan bar\u0131naklar\u0131ndan ç\u0131kan altl\u0131k olarak serilen sap-saman kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda mikrobiyal geli\u015fmeye ve C\/N dengesine olumlu hizmet edecektir. C\/N oran\u0131n\u0131n dü\u015füklü\u011fü i\u015flemi h\u0131zland\u0131r\u0131r, yüksek \u0131s\u0131 ve amonyak ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile kendisini belli eder, odunsu materyalin fazla oldu\u011fu durumda i\u015flem h\u0131z\u0131 dü\u015fer. Kompost üretiminde kullan\u0131lan yöntemlerin hepsinde oksijen, nem yeterli oldu\u011funda mikroorganizmalar geli\u015fecek ve materyalin kompostla\u015fmas\u0131 ba\u015flayacakt\u0131r.. Genelde i\u015flem ba\u015flang\u0131c\u0131nda pH asittir ancak i\u015flem ilerledikçe alkaliye döner, son üründe nötr yada hafif alkali olur. Materyali parçalama biyolojik faaliyet ve havalanma için alan\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan i\u015flemi h\u0131zland\u0131r\u0131r. Kontrollü ortamlarda s\u0131cakl\u0131k, oksijen ve nem miktar\u0131 istenilen düzeyde ayarlan\u0131r ve sürekli bir kar\u0131\u015f\u0131mla homojen bir kompostla\u015fma olur.Çiftlik \u015fartlar\u0131nda ve ev bahçelerinde yap\u0131lan y\u0131\u011f\u0131nlarda biyolojik oksidasyondan dolay\u0131 yükselen \u0131s\u0131, dü\u015fen nem ve oksijen y\u0131\u011f\u0131n aç\u0131l\u0131p havaland\u0131r\u0131larak ve sulanarak tamamlan\u0131r. 1000 kg. son ürün yakla\u015f\u0131k 2500 lt. su kullan\u0131m\u0131 gerektirir. Havalanma yeterli olmazsa istenmeyen anaerobikler üreyecektir. Y\u0131\u011f\u0131n aç\u0131mlar\u0131nda iyi bir kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma ile fiziksel, kimyasal ve biyolojik anlamda homojenlik artacak ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir kompost son ürünü ç\u0131kacakt\u0131r.Kompostla\u015fman\u0131n ilk devresinde mezofilik aerobik bakteriler etkili olur. Bu ba\u015flang\u0131ç devresinde \u015feker, ni\u015fasta ve ya\u011flar çözünür. S\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131yla birlikte selüloz parçalay\u0131c\u0131 mantarlar devreye girer. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 50-55 °C'\u0131 bulmas\u0131yla termofilik mikroorganizmalar faaliyete ba\u015flar. Bu ikinci devrede s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 70°C'\u0131n üzerine ç\u0131kmamas\u0131na dikkat edilmelidir. Üçüncü devrede kullan\u0131mlar sonucu termofilikler için elveri\u015fli madde azalmaya dolay\u0131s\u0131yla faaliyetlerinin yava\u015flamas\u0131yla s\u0131cakl\u0131k tekrar dü\u015fmeye ba\u015flar. Mezofilik mikroorganizmalar\u0131n devreye tekrar girmesiyle karbon a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 materyallerin parçalanma i\u015flemi tamamlan\u0131r. Herbirinde farkl\u0131 mikroorganizmalar\u0131n rol ald\u0131\u011f\u0131 üç devrenin sonunda s\u0131cakl\u0131k sabit bir seyir izler, art\u0131k humus olu\u015fmu\u015f ve olgunla\u015fma sürecindedir. Bu devrede C\/N oran\u0131 20\/1in alt\u0131na dü\u015fmü\u015f, pH nötrle\u015fmi\u015f, kompost kahverengi humuslu torak görünümüne girmi\u015f ve makro organizmalar besin yar\u0131\u015f\u0131ndaki yerini almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Il\u0131man iklimlerde solucan, s\u0131cak iklimlerde kar\u0131ncalar hakim kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lard\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\n3-4 Kompost Üretim Teknikleri\n<\/p>\n

<\/u><\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3-4-1 Y\u0131\u011f\u0131n Yöntemleri\n<\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n

\nKüçük tar\u0131m i\u015fletmelerinde ve ev bahçelerinde eldeki materyal miktar\u0131, kullan\u0131labilecek yer, ayr\u0131lacak i\u015fgücü (ortalama 10 ton kompost 30 i\u015f\/gün) gibi faktörlere ba\u011fl\u0131 olarak y\u0131\u011f\u0131n yöntemlerinden birisi tercih edilir. Basit y\u0131\u011f\u0131nlarda materyaller k\u0131y\u0131l\u0131p kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra y\u0131\u011f\u0131larak sulan\u0131p kapat\u0131l\u0131r. Küçük y\u0131\u011f\u0131nlarda yüzey alan\u0131 geni\u015fleyece\u011finden nem ve s\u0131cakl\u0131k kay\u0131plar\u0131 fazla olur. Y\u0131\u011f\u0131n\u0131n çok güne\u015f, ya\u011fmur, rüzgar almamas\u0131, hava geçirgen ancak \u0131s\u0131y\u0131 ve nemi tutacak \u015fekilde örtülmesi gerekir. Materyali toplarken taze materyalin özellikle mutfaktan ç\u0131kan sebze ve meyve at\u0131klar\u0131n\u0131n so\u011fuk ve kapal\u0131 tutulmas\u0131 mümkünse sap saman gibi materyalle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak bekletilmesi önemlidir. Böylece k\u0131z\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flay\u0131p koku yapmas\u0131, böcek, kurtçuk bulundurmas\u0131 ayn\u0131 zamanda azotun amonyak olarak kaybolmas\u0131 önlenmi\u015f olacakt\u0131r. Elde etmek istedi\u011fimiz son ürün miktar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131ç materyalimizin a\u011f\u0131rl\u0131k olarak yar\u0131s\u0131ndan az, hacim olarak ise daha da yüksek bir kay\u0131pla gerçekle\u015fece\u011fini göz önünde bulundurmal\u0131y\u0131z. Biçilmi\u015f çim kullan\u0131lacaksa y\u0131\u011f\u0131ndaki miktar\u0131 %50'yi geçmemelidir. Çimler anaerobik solunuma neden olmamak için soldurularak ve di\u011fer maddelerle iyice kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 sa\u011flanarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. E\u011fer bahçe, peyzaj alanlar\u0131ndaki temizlikten gelen kuru yaprak komposta girecekse oran\u0131 %20'yi geçmemeli, aksi halde i\u015flemi yava\u015flat\u0131r. Karbon a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 materyalden olu\u015fan kompost (Bir y\u0131\u011f\u0131nda bile\u015fimi %60 oran\u0131na kadar ç\u0131kabilir) yava\u015f olgunla\u015f\u0131r ancak topra\u011fa uyguland\u0131\u011f\u0131nda besin maddelerinin sal\u0131n\u0131m\u0131 ve topra\u011f\u0131n su tutma kapasitesi yönünden daha uzun y\u0131llar hizmet verir. Bu tür odunsu materyalin parçalanmadan sonra ön i\u015flem olarak bir süre su içerisinde bekletilerek bünyesine su çekmesinin sa\u011flanmas\u0131 üretimi h\u0131zland\u0131rmaya yard\u0131m edecektir. Hayvan ürünlerinden kaynaklanan kal\u0131nt\u0131lar kullan\u0131l\u0131rsa mümkünse asitli bir s\u0131v\u0131ya bat\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra y\u0131\u011f\u0131n yap\u0131l\u0131ncaya kadar tala\u015f, saman gibi kuru karbon a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 materyalle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p bekletilmelidir.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\n\u0130ndore Yöntemi: Kompost yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan en yayg\u0131n y\u0131\u011f\u0131n yöntemidir. Bu yöntemde kompost y\u0131\u011f\u0131n\u0131 içerikleri farkl\u0131 olan materyalin tabakalar halinde yerle\u015ftirilmesinden meydana gelmi\u015ftir. Y\u0131\u011f\u0131n yapaca\u011f\u0131m\u0131z yer besin ve suyu s\u0131zd\u0131rmamas\u0131 için beton bir zeminlik olmal\u0131, ihtiyaç duydu\u011fumuz anda su kayna\u011f\u0131n\u0131 kullanabilmeliyiz. Y\u0131\u011f\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n yüksekli\u011fi 1,5 m.geni\u015fli\u011fi 2,5-3 m. civar\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Uzunlu\u011fu yerimizin ve malzememizin durumuna göre 3m.den az olmamak kayd\u0131yla ayarlayabiliriz. Tüm malzemelerin parçalama ve k\u0131yma i\u015flemi yap\u0131ld\u0131ktan sonra y\u0131\u011f\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na geçilir. Beton zemin üzerine en alta sap, saman gibi kuru malzeme sererek s\u0131zmalarla su ve besin kay\u0131plar\u0131n\u0131 en aza indirme yoluna gidilmelidir. Bunun üzerine 15-20 cm. kal\u0131nl\u0131kta kompost malzemesi koyduktan sonra kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 2,5 cm yi geçmeyecek \u015fekilde bir miktar toprak ya da eski kompost serilir. Bir ton komposta 10-100 kg s\u0131n\u0131rlar\u0131 aras\u0131nda toprak girebilir. Bundan sonra gerekiyorsa azotlu ve fosforlu gübre serpilebilir. C\/N oran\u0131 yüksekse azotlu gübre gerekebilir. Kalsiyum fosfat %2 dolaylar\u0131nda uygulanabilir, azotobakterilerin nitrat\u0131n nitrite çevirmesinde ve materyalin suda çözünmesinde yard\u0131mc\u0131 olur. Potas eklemenin i\u015fleme bir yarar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yönünde bulgu yoktur.Y\u0131\u011f\u0131n yapma i\u015flemine yükseklik istedi\u011fimiz ölçüye gelene kadar devam edilir. En son sulama i\u015flemi de yap\u0131ld\u0131ktan sonra y\u0131\u011f\u0131n kapat\u0131l\u0131r. Aralara belli aral\u0131klarla havalanma sopalar\u0131 koyup y\u0131\u011f\u0131n son \u015feklini ald\u0131\u011f\u0131nda bunlar ç\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Son i\u015flem olarak y\u0131\u011f\u0131n sulanarak kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve kapat\u0131l\u0131r. Örtü olarak havalanmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak bir malzeme tercih edilmeli e\u011fer naylon kullan\u0131lacaksa hava delikleri aç\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u0130klim \u015fartlar\u0131, y\u0131\u011f\u0131na giren materyalin parça büyüklü\u011fü, kimyasal yap\u0131s\u0131, nem ve havaland\u0131rma durumuna göre kompostun olu\u015fumu bu metodla 2 ay-2 y\u0131l aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Ba\u015flang\u0131çta 7-15 günde bir havaland\u0131rma, kar\u0131\u015ft\u0131rma ve eksilen nemin ilavesinden sonra y\u0131\u011f\u0131n yeniden kapat\u0131l\u0131r. Kompostla\u015fma i\u015flemi 3-4 y\u0131\u011f\u0131n aç\u0131m\u0131ndan sonra gerçekle\u015fmi\u015fse elenme i\u015flemine geçilir. Bu a\u015famada nem %40'\u0131n alt\u0131na dü\u015fmü\u015ftür, Elek üstü materyal yeni y\u0131\u011f\u0131nlarda a\u015f\u0131lama materyali olarak hizmet eder. Olgunluk; materyalin kahverengi siyah humuslu toprak görünümü ve kokusu almas\u0131, nötr veya hafif alkali pH da olmas\u0131, içerisinde baz\u0131 toprak canl\u0131lar\u0131n\u0131n görünmesi ile anla\u015f\u0131l\u0131r. Son üründe C\/N oran\u0131 12-15\/1civar\u0131nda yani topraktaki dengeli mikrobiyal faaliyet için ideal oran\u0131na yak\u0131nd\u0131r.\n<\/p>\n

<\/em>:<\/strong> Kompost yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan en yayg\u0131n y\u0131\u011f\u0131n yöntemidir. Bu yöntemde kompost y\u0131\u011f\u0131n\u0131 içerikleri farkl\u0131 olan materyalin tabakalar halinde yerle\u015ftirilmesinden meydana gelmi\u015ftir. Y\u0131\u011f\u0131n yapaca\u011f\u0131m\u0131z yer besin ve suyu s\u0131zd\u0131rmamas\u0131 için beton bir zeminlik olmal\u0131, ihtiyaç duydu\u011fumuz anda su kayna\u011f\u0131n\u0131 kullanabilmeliyiz. Y\u0131\u011f\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n yüksekli\u011fi 1,5 m.geni\u015fli\u011fi 2,5-3 m. civar\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Uzunlu\u011fu yerimizin ve malzememizin durumuna göre 3m.den az olmamak kayd\u0131yla ayarlayabiliriz. Tüm malzemelerin parçalama ve k\u0131yma i\u015flemi yap\u0131ld\u0131ktan sonra y\u0131\u011f\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na geçilir. Beton zemin üzerine en alta sap, saman gibi kuru malzeme sererek s\u0131zmalarla su ve besin kay\u0131plar\u0131n\u0131 en aza indirme yoluna gidilmelidir. Bunun üzerine 15-20 cm. kal\u0131nl\u0131kta kompost malzemesi koyduktan sonra kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 2,5 cm yi geçmeyecek \u015fekilde bir miktar toprak ya da eski kompost serilir. Bir ton komposta 10-100 kg s\u0131n\u0131rlar\u0131 aras\u0131nda toprak girebilir. Bundan sonra gerekiyorsa azotlu ve fosforlu gübre serpilebilir. C\/N oran\u0131 yüksekse azotlu gübre gerekebilir. Kalsiyum fosfat %2 dolaylar\u0131nda uygulanabilir, azotobakterilerin nitrat\u0131n nitrite çevirmesinde ve materyalin suda çözünmesinde yard\u0131mc\u0131 olur. Potas eklemenin i\u015fleme bir yarar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yönünde bulgu yoktur.Y\u0131\u011f\u0131n yapma i\u015flemine yükseklik istedi\u011fimiz ölçüye gelene kadar devam edilir. En son sulama i\u015flemi de yap\u0131ld\u0131ktan sonra y\u0131\u011f\u0131n kapat\u0131l\u0131r. Aralara belli aral\u0131klarla havalanma sopalar\u0131 koyup y\u0131\u011f\u0131n son \u015feklini ald\u0131\u011f\u0131nda bunlar ç\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Son i\u015flem olarak y\u0131\u011f\u0131n sulanarak kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve kapat\u0131l\u0131r. Örtü olarak havalanmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak bir malzeme tercih edilmeli e\u011fer naylon kullan\u0131lacaksa hava delikleri aç\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u0130klim \u015fartlar\u0131, y\u0131\u011f\u0131na giren materyalin parça büyüklü\u011fü, kimyasal yap\u0131s\u0131, nem ve havaland\u0131rma durumuna göre kompostun olu\u015fumu bu metodla 2 ay-2 y\u0131l aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Ba\u015flang\u0131çta 7-15 günde bir havaland\u0131rma, kar\u0131\u015ft\u0131rma ve eksilen nemin ilavesinden sonra y\u0131\u011f\u0131n yeniden kapat\u0131l\u0131r. Kompostla\u015fma i\u015flemi 3-4 y\u0131\u011f\u0131n aç\u0131m\u0131ndan sonra gerçekle\u015fmi\u015fse elenme i\u015flemine geçilir. Bu a\u015famada nem %40'\u0131n alt\u0131na dü\u015fmü\u015ftür, Elek üstü materyal yeni y\u0131\u011f\u0131nlarda a\u015f\u0131lama materyali olarak hizmet eder. Olgunluk; materyalin kahverengi siyah humuslu toprak görünümü ve kokusu almas\u0131, nötr veya hafif alkali pH da olmas\u0131, içerisinde baz\u0131 toprak canl\u0131lar\u0131n\u0131n görünmesi ile anla\u015f\u0131l\u0131r. Son üründe C\/N oran\u0131 12-15\/1civar\u0131nda yani topraktaki dengeli mikrobiyal faaliyet için ideal oran\u0131na yak\u0131nd\u0131r. <\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3-4-2 Kontrollü Tanklarda Kompostla\u015ft\u0131rma\n<\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n

\nY\u0131\u011f\u0131n kompostlamadan farkl\u0131 olarak k\u0131smen veya tamamen kapal\u0131 tanklarda olgunla\u015ft\u0131rma esas\u0131na dayan\u0131r. Genelde büyük miktardaki \u015fehir çöpleri için uygulanmaktad\u0131r. Çok farkl\u0131 özellikte ve kapasitede olanlar\u0131 vard\u0131r. Ancak temelde iki ana yöntem alt\u0131nda görülebilir.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nStatik (Silo) Tanklarda Kompostla\u015ft\u0131rma: <\/em><\/strong>Parçalanm\u0131\u015f materyal üstü aç\u0131k dü\u015fey silo \u015feklindeki tanklara yerle\u015ftirilir. Otomatik olarak nem, oksijen ve s\u0131cakl\u0131k belli seviyelerde tutularak havaland\u0131rma periyodik olarak alttan emilme ile yap\u0131l\u0131r. Kar\u0131\u015ft\u0131rma yap\u0131lmaz. Birkaç gün içerisinde olgunla\u015fan kompost kendi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 hareketle \u0131zgara \u015feklindeki tank taban\u0131na do\u011fru ilerler. \u0130stenildi\u011finde taze kompost olarak kullan\u0131labilir. Tank içerisinde 2-3 hafta içerisinde ön komposta, 4-6 hafta içerisinde olgun komposta dönü\u015für.\n<\/p>\n

<\/em><\/strong>Kompostla\u015ft\u0131rma: <\/em><\/strong>Parçalanm\u0131\u015f materyal üstü aç\u0131k dü\u015fey silo \u015feklindeki tanklara yerle\u015ftirilir. Otomatik olarak nem, oksijen ve s\u0131cakl\u0131k belli seviyelerde tutularak havaland\u0131rma periyodik olarak alttan emilme ile yap\u0131l\u0131r. Kar\u0131\u015ft\u0131rma yap\u0131lmaz. Birkaç gün içerisinde olgunla\u015fan kompost kendi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 hareketle \u0131zgara \u015feklindeki tank taban\u0131na do\u011fru ilerler. \u0130stenildi\u011finde taze kompost olarak kullan\u0131labilir. Tank içerisinde 2-3 hafta içerisinde ön komposta, 4-6 hafta içerisinde olgun komposta dönü\u015für. <\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nDinamik (Kule Tipi) Tanklarda Kompostla\u015ft\u0131rma:<\/em><\/strong> Bu sistemde materyal sürekli kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 için k\u0131sa sürede ayr\u0131\u015fmaktad\u0131r. Çok katl\u0131 ve kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131 tanklar 40 saatte olgun kompost üretebilmektedir. Yatay pozisyonda uzun ekseni etraf\u0131nda dönen silindirik tanklar 3-5 gün içerisinde taze kompost verirler. Süratli ve yüksek kapasiteli olan bu sistemlerde k\u0131sa sürede yüksek miktarlarda hijyen kompost elde edilir.\n<\/p>\n

<\/em><\/strong>Kompostla\u015ft\u0131rma:<\/em><\/strong> Bu sistemde materyal sürekli kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 için k\u0131sa sürede ayr\u0131\u015fmaktad\u0131r. Çok katl\u0131 ve kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131 tanklar 40 saatte olgun kompost üretebilmektedir. Yatay pozisyonda uzun ekseni etraf\u0131nda dönen silindirik tanklar 3-5 gün içerisinde taze kompost verirler. Süratli ve yüksek kapasiteli olan bu sistemlerde k\u0131sa sürede yüksek miktarlarda hijyen kompost elde edilir. <\/p>\n

\n3-4-3 Varil Yöntemi:\n<\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n

\nABD'de ev bahçeleri için geli\u015ftirilen basit ve kullan\u0131\u015fl\u0131 bir tekniktir. Varil \u015feklinde ve büyüklü\u011fünde tavuk kümesi teline benzeyen bir malzemeden imal edilen kutu içerisine kompostla\u015ft\u0131r\u0131lacak malzemeler ve aktivatörler konur. Bir eksen etraf\u0131nda döndürülebilen düzene\u011fi sayesinde kar\u0131\u015ft\u0131rma i\u015flemi gerçekle\u015fir. Telli oldu\u011fu için rahatl\u0131kla havalanabilir. Oldukça yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 olan bu metodla 45-60 günlük periyod içerisinde kompost üretimi sa\u011flanmakta, bahçeli evlerde çöp problemi halledilmektedir.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3-4-4 14 Gün Yöntemi\n<\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n

\nKaliforniya üniversitesinde geli\u015ftirilen ancak Amerika'da özellikle organik bahçecilik yapan ev han\u0131mlar\u0131 taraf\u0131ndan çok eskiden beri kullan\u0131lan bu yöntemde 3-4 günde bir kar\u0131\u015ft\u0131rma ve gerekirse nem ilavesiyle 14 gün gibi k\u0131sa sürede ürün elde edilir.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3-4-5 Anaerobik yöntem\n<\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n

\nEn az 4000 y\u0131ld\u0131r kompost kulland\u0131\u011f\u0131 bilinen Çin'de fazlaca uygulanan ancak koku sorunu olan bir yöntemdir. Y\u0131\u011f\u0131n yap\u0131ld\u0131ktan sonra olgunla\u015f\u0131ncaya kadar aç\u0131lmaz.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\n4-Kompost Üretiminde ve Kullan\u0131m\u0131nda rehberlik edecek pratik sonuçlar\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nKompost üretmek ve kullanmak do\u011fal sistemlerin kaynak taban\u0131n\u0131 ve fonksiyonelli\u011fini korumak, tar\u0131m sistemlerinin temeli topra\u011f\u0131n sürdürülebilirli\u011fini ve verimini sa\u011flamak, yerle\u015fim sistemlerinin en büyük çevresel problemi olan çöp sorununa çözüm üretmek demektir. Kompost olgusu global ekosistemin üç ana alt sisteminin denge ve verimlili\u011fine hizmet eden mucizevi bir formüldür.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nÖzellikle baklagiller familyas\u0131na ait h\u0131zl\u0131 büyüyen a\u011faç formlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131r a\u011façland\u0131rmas\u0131, peyzaj alan\u0131 yaratmak gibi amaçlarla tar\u0131m sistemlerine sokarak yerkürenin birincil &uuml<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  1-DO\u011eAL S\u0130STEMLERDE KOMPOSTLA\u015eMA Do\u011fada kompostla\u015fma bir ba\u015fka ifadeyle canl\u0131 organizmalar\u0131n topra\u011fa kar\u0131\u015f\u0131p çürüyerek mineralize olmas\u0131; madde döngüsünü, enerji ak\u0131\u015f\u0131n\u0131, do\u011fal sisteme ba\u011fl\u0131 canl\u0131lar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 sürdürebilmesini, tüm fiziksel, kimyasal ve biyolojik elemanlar\u0131n denge içerisinde fonksiyonelli\u011fini sürdürmesini sa\u011flayan en önemli olgudur. Do\u011fal ortamlarda bitkilerin yani birincil üreticilerin büyük bir k\u0131sm\u0131 topra\u011fa geri döner. Parçalan\u0131r, çürür, yeniden […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3490","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3490","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3490"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3490\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171741,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3490\/revisions\/171741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3490"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3490"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3490"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}