\nDr. Öznur YAZICIO\u011eLU\n<\/p>\n
\nParatüberküloz, ruminantlar\u0131n Mycobacterium paratuberculosis<\/em> taraf\u0131ndan meydana getirilen ve ba\u011f\u0131rsaklar ile bölgesel lenf dü\u011fümlerinin granülomatöz yang\u0131 ile karakterize kronik enfeksiyöz bir hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131\n<\/p>\n \n Mycobacterium paratuberculosis<\/em>, küçük (0,5×1,5 mikron), k\u0131sa ve kal\u0131n çomakç\u0131klar \u015feklinde, hareketsiz, sporsuz, kapsülsüz, Gram pozitif ve aside dirençli bir bakteridir. Bakterinin en ay\u0131r\u0131c\u0131 özelli\u011fi, in vitro geli\u015fimi için ekzojen mikobaktine ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Mikobaktin, mikobakteriler taraf\u0131ndan olu\u015fturulan demir ta\u015f\u0131yan bir kimyasald\u0131r ve bakterinin ço\u011falmas\u0131 için gereken respiratör aktivitenin devam\u0131n\u0131 sa\u011flar.\n<\/p>\n \n Mycobacterium paratuberculosis<\/em>, son y\u0131llarda M.avium<\/em>'un bir alt türü olarak (M.avium subspecies paratuberculosis<\/em>) s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Etken, memelilerin tüberküloz kompleksindeki patojenik mikobakterilere (M. tuberculosis<\/em> ve M. bovis<\/em>) ve insanlarda leprosy'nin sebebi olan M.leprae<\/em>'ya genetik olarak benzer de\u011fildir. Ancak M. avium<\/em>'a genetik olarak (% >99) benzerdir. Bakteriyi M. avium<\/em>'dan ay\u0131ran genetik özelli\u011fi, giri\u015f sekans\u0131 (IS900) denen k\u0131sa bir DNA elementinin çok say\u0131da kopyas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu yüzden klinik örneklerde M.paratuberculosis<\/em>'in tespiti veya kültürlerde bakterinin identifikasyonu için kullan\u0131lan genetik problar, IS900'ün tayinine dayan\u0131r.\n<\/p>\n \nBakteri, mikobaktin üretme yetene\u011finden yoksun oldu\u011fu için d\u0131\u015f çevrede canl\u0131 kalamaz. Tabiatta üreyip ço\u011fald\u0131\u011f\u0131 tek yer, enfekte hayvanlar\u0131n makrofajlar\u0131d\u0131r. Toprak ve su örneklerinde bulundu\u011fu taktirde, etkenin enfekte bir hayvandan kaynaklanan fekal kontaminasyon yoluyla buralarda biriktikten sonra ço\u011falmaks\u0131z\u0131n kald\u0131\u011f\u0131 kabul edilebilir.\n<\/p>\n \nMukozay\u0131 infiltre eden makrofajlarda sitoplazmay\u0131 dolduran bakteri kümeleri.ZNx1000 (Ö.YAZICIO\u011eLU.TAGEM\/HS\/98\/10\/04\/035'no'lu proje.Patoloji Bölümü.BVKAE)\n<\/p>\n \nMycobacterium paratuberculosis<\/em>, \u0131s\u0131, so\u011fuk, güne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, kurutma ve dondurma gibi fiziksel faktörlere ve genel dezenfektanlara dirençlidir. Ancak formalin, fenolik ve kresilik dezenfektanlar, bakteri üzerinde etkilidir. D\u0131\u015f çevrede bakteri, uzun periyodlarla canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korur. Nehir suyunda 163 gün, göl suyunda 270 gün, s\u0131\u011f\u0131r feçesinde ve toprakta 11 ay ve idrarda sadece 7 gün canl\u0131 kalabilir. Feçes bakteriostatik, idrar bakteriosidal etkiye sahiptir. Bu nedenle ah\u0131r gübresinde oldu\u011fu gibi feçes ve idrar kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n organizme uzun periyodlarla konakç\u0131l\u0131k etmesi, tek ba\u015f\u0131na feçese k\u0131yasla daha az mümkündür. \n<\/p>\n \n Bakterinin, türlere göre patojenitesi ve kültürel özellikleri farkl\u0131 olan birkaç su\u015fu vard\u0131r. Her su\u015f, s\u0131\u011f\u0131r, koyun ve keçileri enfekte edebilir ve hastal\u0131k olu\u015fturabilir. Koyunlardan ve bazen s\u0131\u011f\u0131rlardan izole edilen pigmentli bir su\u015f, dokularda ve kültürde sar\u0131-portakal renginde bir pigmentasyon meydana getirir. Ayr\u0131ca aside dirençli olmayan ve hafif dirençli formlar da olu\u015fabilir ve bunlar bazen \u015fiddetli olarak etkilenen dokularda mikroskobik olarak organizmlerin gösterilememesine sebep olabilirler.\n<\/p>\n \nEpizootioloji<\/strong>\n<\/p>\n \n Paratüberküloz, ço\u011funlukla s\u0131\u011f\u0131r, koyun ve keçilerin bir hastal\u0131\u011f\u0131 olarak dü\u015fünülmesine ra\u011fmen tüm ruminantlar enfeksiyona duyarl\u0131d\u0131r. Hastal\u0131k, yabani hayatta ve hayvanat bahçelerindeki ekzotik hayvanlarda da bir problem olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Deneysel olarak büyük inokulumlar kullan\u0131larak at, domuz ve tavuklarda enfeksiyon olu\u015fturulmu\u015ftur. Basiller, bu konakç\u0131larda ço\u011falabilir ancak klinik hastal\u0131k genellikle geli\u015fmez. Bu yüzden enfekte monogastrikler, organizmin asemptomatik ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 olarak duyarl\u0131 ruminantlar için bir tehlike olu\u015fturabilirler. Hastal\u0131k, fare, s\u0131çan, kobay, gerbil, hamster, güvencin ve tav\u015fanlara da bula\u015ft\u0131r\u0131labilir.\n<\/p>\n \n Genç hayvanlar enfeksiyona erginlerden daha duyarl\u0131d\u0131r. Ya\u015fa ba\u011fl\u0131 bir direnç geli\u015fir. Basile maruz kalan genç hayvanlar\u0131n sadece 1\/3'nin kronik olarak enfekte oldu\u011fu hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Enfeksiyon, al\u0131nan basil say\u0131s\u0131na ve konakç\u0131n\u0131n savunma mekanizmalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Enfeksiyonun olu\u015fmas\u0131 için gereken basil say\u0131s\u0131 bilinmemekle birlikte morbidite oranlar\u0131, organizmin az say\u0131daki al\u0131m\u0131n\u0131n bile enfeksiyona neden olabilece\u011fini göstermektedir. Erginler enfekte olabilir ancak daha az oranda hastal\u0131k geli\u015ftirir ve enfeksiyondan iyile\u015febilirler.\n<\/p>\n \n Bula\u015fma, genellikle d\u0131\u015fk\u0131yla kontamine su ve yem maddelerinin sindirim sistemi yoluyla al\u0131nmas\u0131 ile olur. Bakteri ile bula\u015f\u0131k gübre, enfeksiyonun ba\u015fl\u0131ca kayna\u011f\u0131d\u0131r. Klinik olarak hasta hayvanlar, her gram d\u0131\u015fk\u0131da 108 <\/sup>(100 milyon) basilden fazlas\u0131n\u0131 dökebilirler. Enfeksiyon generalize oldu\u011funda, etkenler süt, semen ve idrarla da ç\u0131kar\u0131labilir ve intrauterin enfeksiyonlar olu\u015fabilir. Klinik olarak enfekte hayvanlar\u0131n %7'sinde organizm, sütle ç\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan buza\u011f\u0131lar için, enfekte ineklere ait ya da feçesle kontamine olmu\u015f süt de potansiyel bir enfeksiyon kayna\u011f\u0131d\u0131r. Enfekte ineklere ait fötüslerin %85'inden bakteri izole edilebilmesine ra\u011fmen intrauterin bula\u015fma, do\u011fal enfeksiyonun önemli bir sebebi olarak görülmez. Koyunlarda, organizmin sütle ç\u0131kar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve saha olaylar\u0131nda intrauterin enfeksiyonlar\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 ileri sürülmü\u015ftür.\n<\/p>\n \nPatogenez<\/strong>\n<\/p>\n \nOral enfeksiyonu takiben al\u0131nan basiller, gastrointestinal kanal\u0131n mukozal yüzeylerine penetre olur ve makrofajlar taraf\u0131ndan fagosite edilirler. Makrofajlar içinde basiller canl\u0131 kal\u0131r ve humoral faktörlerden korunur. Peyer plaklar\u0131 mukozaya giri\u015f kap\u0131lar\u0131 olarak hizmet eder. Etkenler ba\u015fl\u0131ca ince ba\u011f\u0131rsakta lokalize olur ve enfeksiyondan sonraki 2-3 ay içinde burada ço\u011fal\u0131rlar. Böylece ba\u011f\u0131rsakta granülomatöz karakterde bir yang\u0131n\u0131n \u015fekillenmesine neden olurlar. Afferent lenf damarlar\u0131 ile bölge lenf dü\u011fümlerine ta\u015f\u0131narak burada da benzer karakterde bir yang\u0131ya yol açarlar. Konakç\u0131n\u0131n direncine ba\u011fl\u0131 olarak ya enfeksiyonun üstesinden gelinir ya da hayvanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olur. Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 hayvanlarda etkenler, mukoza ve bölge lenf dü\u011fümlerinde yerle\u015fir kal\u0131r. Baz\u0131 ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 hayvanlar, asemptomatik olarak ya\u015famlar\u0131 boyunca basilleri etrafa saçar ancak klinik hastal\u0131k geli\u015ftirmezler. Enfeksiyona kar\u015f\u0131 olu\u015fan bu tolerans, enfeksiyon s\u0131ras\u0131nda hakim olan immunolojik reaktiviteye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n uzun inkübasyon periyodundan dolay\u0131, subklinik olarak enfekte hayvanlar\u0131 gerçek asemptomatik ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lardan ay\u0131rmak zordur. Ancak enfeksiyona toleransta bir azalma oldu\u011funda, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda da hipersensitivite ve hücreye ba\u011fl\u0131 immünite geli\u015fir, mukozal lezyonlar ilerler ve klinik tablo ortaya ç\u0131kar. Hastal\u0131\u011f\u0131n son devrelerinde ise anerji geli\u015fir ve enfekte makrofajlar göç ederek bakteremiye sebep olurlar. Makrofajlar\u0131n göçü, migrasyon inhibisyon faktörlerinin kayb\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n \n Kronik enfekte bir sürüde hayvanlar, klinik hasta, subklinik ve enfekte olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Enfeksiyon ve hastal\u0131\u011f\u0131 ay\u0131rmak gerekir. Çünkü enfeksiyon her zaman hastal\u0131\u011fa sebep olmayabilir. Subklinik enfekte hayvanlar, hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol ve eradikasyonunda en büyük engeldir. Enfekte hayvanlar, hücreye ba\u011fl\u0131, humoral, hem hücreye ba\u011fl\u0131 hem de humoral bir cevap ya da anerji gösterebilirler. Genellikle hücreye ba\u011fl\u0131 ve humoral immunite aras\u0131nda ters bir ili\u015fki mevcuttur. Ba\u015flang\u0131çta hücreye ba\u011fl\u0131 bir immun cevap (tuberküloid) vard\u0131r. Hastal\u0131k ilerledikçe (lepromatöz devre), ölen makrofajlardan basillerin sal\u0131nmas\u0131yla ba\u015flat\u0131lan humoral bir immun cevap geli\u015fir. Sonunda anerjiye ula\u015f\u0131l\u0131r. Hücreye ba\u011fl\u0131 ve humoral cevaplar art\u0131k tayin edilemez. Bu immunolojik cevaplar, klinik özelliklerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olu\u015fur ve klinik spektrum süresince herhangi bir zamanda görülebilir. \n<\/p>\n \nKronik olgular\u0131n ba\u015fl\u0131ca klinik bulgusu olan diyarenin patogenezi komplekstir. Diyare, lamina propriadaki immun cevap\u0131n sonucu olarak geli\u015fen villöz atrofiye ilgilidir. Çünkü makrofajlar taraf\u0131ndan fagosite edilen basillerin intraselüler canl\u0131 kal\u0131\u015f\u0131 ve engellenemeyen ço\u011falmas\u0131, makrofajlardan bölgeye yang\u0131 hücrelerini çeken eriyebilir faktörlerin sal\u0131nmas\u0131na sebep olur. Böylece mukozada geli\u015fen kronik yang\u0131, damarlarda ve lenfatiklerdeki drenaj\u0131 engeller ve plazma proteinlerinin ba\u011f\u0131rsak lumenine s\u0131zmas\u0131na yol açar. Ayr\u0131ca villöz atrofiden dolay\u0131 amino asit al\u0131m\u0131 engellenir. Protein kayb\u0131 ve amino asit malabsorpsiyonu, kronik enfeksiyon süresince hayvan\u0131n zay\u0131flamas\u0131na sebep olur.\n<\/p>\n \nKlinik Bulgular<\/strong>\n<\/p>\n \n\u0130nkübasyon periyodu uzun ve de\u011fi\u015fkendir. Hastal\u0131k, 1-2 ya\u015f\u0131n üzerindeki herhangi bir ya\u015fta görülebilir. Genç hayvanlarda hastal\u0131k nadirdir ve sadece kötü bak\u0131m ko\u015fullar\u0131 ile birlikte yüksek enfeksiyon oran\u0131na sahip sürülerde olu\u015fur. Klinik hastal\u0131k, yava\u015f seyirli kronik subklinik bir enfeksiyonun son devresidir. Do\u011fum, nakil, beslenme yetersizlikleri ve fazlal\u0131klar\u0131, fazla süt verimi, paraziter enfeksiyonlar ve e\u015f zamanl\u0131 hastal\u0131klar, nemli ya da mineral yönünden yetersiz meralarda otlatma gibi faktörler, hastal\u0131\u011f\u0131n ortaya ç\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r. Topra\u011f\u0131n yüksek kireç miktar\u0131 ve yüksek pH's\u0131 da klinik bulgular\u0131n \u015fiddetini etkiler. Kireçten zengin alkalin topraklarda bak\u0131lan sürüler, yüksek enfeksiyon insidans\u0131na sahiptir fakat az oranda klinik hastal\u0131k gösterirler. Bu sürüler, topra\u011f\u0131n asidik oldu\u011fu bölgelere götürüldüklerinde ise hastal\u0131k \u015fiddetli ve öldürücü seyreder .\n<\/p>\n \nParatüberkülozun tipik klinik bulgusu, tedaviye cevap vermeyen, kronik ya da aral\u0131kl\u0131 diyaredir. Fakat i\u015ftihada bir azalma görülmez. Diyare, dehidrasyon ve kronik kilo kayb\u0131na sebep olur. Hastal\u0131\u011f\u0131n son dönemlerinde i\u015ftiha kaybolur. Ventral ödem, a\u015f\u0131r\u0131 zay\u0131flama ve genel halsizlik vard\u0131r ve hastal\u0131k ölümle son bulur Klinik seyir, 3-6 ay ya da daha uzun sürebilir. Koyun ve keçilerde diyare, hastal\u0131\u011f\u0131n son dönemleri hariç genellikle yoktur ya da d\u0131\u015fk\u0131 yumu\u015fak peletlidir. Kronik kilo kayb\u0131 ve genel halsizlik, bu hayvanlarda görülen yegane klinik bulgular olabilir. Klinik hastal\u0131\u011f\u0131n seyri koyun ve keçilerde daha h\u0131zl\u0131d\u0131r. Subklinik enfeksiyon, gluteal ve femoral kaslar\u0131n yetersiz geli\u015fimiyle kendini belli eder.\n<\/p>\n \nMakroskobik Bulgular<\/strong>\n<\/p>\n \n Klinik tablonun \u015fiddeti ile lezyonlar\u0131n \u015fiddeti aras\u0131nda bir uyum yoktur. Bazen klinik hastal\u0131k sonucu ölen hayvanlarda, lezyonlar kolayca gözden kaçabilecek kadar az olabilir. Buna kar\u015f\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 görünen hayvanlarda da \u015fiddetli ba\u011f\u0131rsak lezyonlar\u0131 bulunabilir. \u0130leri derecede hasta hayvanlarda ka\u015feksi, ya\u011f depolar\u0131nda jelatinöz atrofi, intermandibular ödem ve vücut bo\u015fluklar\u0131nda seröz transudasyon bulunur. Primer lezyonlar, gastrointestinal kanal ve bölgesel lenf dü\u011fümlerinde gözlenir. Spesifik ba\u011f\u0131rsak lezyonlar\u0131, duodenumdan rektuma kadar olu\u015fabilir ancak genellikle ileumun son kesiminde görülür. \u0130lk lezyonlar ileosekal valvül bölgesinde olu\u015fursa da makroskobik lezyonlar tan\u0131 için yetersizdir. Ba\u011f\u0131rsakta gözlenen ba\u015fl\u0131ca de\u011fi\u015fiklik, diffuz hipertrofidir. Ba\u011f\u0131rsak duvarlar\u0131 normalin 3-4 kat\u0131 kal\u0131nla\u015fm\u0131\u015f, bazen ödematöz ve mukozal yüzey kal\u0131n, kaba, enine k\u0131vr\u0131ml\u0131d\u0131r. \u015eiddetli olgularda, bu mukozal k\u0131vr\u0131mlar ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131 germekle düzeltilemez ve k\u0131vr\u0131mlar aras\u0131ndaki mukoza konjesyone ya da ülserle\u015fmi\u015f olabilir. Az \u015fiddetli olaylarda, mukoza granüler görünü\u015fte ya da diffuz olarak matla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Mukozada gözlenen en erken de\u011fi\u015fiklik, etimsi ya da kadife benzeri hafif kal\u0131nla\u015fmad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fiklik, koyun ve keçilerde s\u0131k gözlenir. Lezyonlar, diffuz ya da segmental olabilir. Ba\u011f\u0131rsak serozas\u0131, subseröz ödem ve sellülarite nedeniyle hafif granüler ve diffuz \u015fekilde mat görünü\u015ftedir. Bakterinin pigmentli su\u015flar\u0131 ile enfekte hayvanlarda, mukoza ve lenf dü\u011fümlerinde sar\u0131-portakal renginde pigmentasyon görülmü\u015ftür. \u0130lerlemi\u015f olaylarda koyun ve keçilerde, ba\u011f\u0131rsak mukozas\u0131 üzerinde boz-sar\u0131 renkte nekroz odaklar\u0131 ve ülserler veya sert ve bazen kireçlenme gösteren nodüllerin görüldü\u011fü de bildirilmi\u015ftir.\n<\/p>\n \n Lenfatik lezyonlar, lenfadenitis ve lenfanjitisi kapsar. Mezenterik ve ileosekal lenf dü\u011fümleri büyümü\u015f, solgun görünü\u015fte, kesit yüzleri ödemli ve kortikomedullar s\u0131n\u0131r kaybolmu\u015ftur. Kesit yüzünde sar\u0131ms\u0131 renkte, kumlu görünü\u015fte nekrotik ve kireçlenmi\u015f odaklar da gözlenebilir. Ba\u011f\u0131rsaktan mezenteryum boyunca lenf dü\u011fümlerine seyreden lenfatik damarlar, kal\u0131nla\u015fm\u0131\u015f beyaz kordonlar \u015feklinde izlenirler. Bazen lenfanjitis görülebilen tek makroskobik bulgu olur ve hastal\u0131k için tan\u0131da özel bir önem ta\u015f\u0131r. Bazen de makroskobik olarak dikkati çekmez. Koyun ve keçilerde lenfatikler, fokal granülomlar\u0131n sonucu olarak sert hatta kalsifiye dü\u011fümler \u015feklinde kal\u0131nla\u015fma gösterebilirler.\n<\/p>\n \nTe\u015fhis<\/strong>\n<\/p>\n \n Paratüberkülozun te\u015fhisinde, kesin bir diagnostik yöntem bulunmamaktad\u0131r. D\u0131\u015fk\u0131n\u0131n ve mukozal smearlar\u0131n Ziehl-Neelsen tekni\u011fi ile boyanmas\u0131, basillerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymada kullan\u0131lan en basit ve kolay bir yöntemdir. Basiller, mikroskop sahas\u0131nda kümeler halinde ya da makrofajlar içinde görülmelidir. Tek ya da çift basiller, ba\u011f\u0131rsak yüzeyinden bula\u015fm\u0131\u015f saprofitik bakterileri gösterebilir. Tek bir fekal örne\u011fin mikroskobik muayenesinde, olaylar\u0131n sadece yakla\u015f\u0131k üçte birinin do\u011frulanabilmesi, bu tekni\u011fin kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlar.\n<\/p>\n \n Enfeksiyonun teyidi, nekropside makroskopik ve mikroskopik patognomonik lezyonlar\u0131n bulunmas\u0131na ve M.paratuberculosis<\/em>'in kültürde izolasyonuna dayan\u0131r. Histopatoloji, ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n M.avium, M.bovis<\/em> ve M.paratuberculosis<\/em> enfeksiyonlar\u0131n\u0131 ay\u0131ramaz. D\u0131\u015fk\u0131 ya da dokulardan organizmin izolasyonu, enfeksiyonun kesin te\u015fhisini sa\u011flar. Ancak kültürel metodlar, tüm subklinik enfeksiyonlar\u0131 tayin edemedi\u011fi ve basilin izolasyonu için en az 2-3 ay gibi uzun bir inkübasyon periyodu gerektirdi\u011finden s\u0131n\u0131rl\u0131 bir de\u011fere sahiptir. Mikrobiyolojik kültür, sadece her gram d\u0131\u015fk\u0131da 100 basilden fazlas\u0131n\u0131 döken hayvanlarda enfeksiyonu tayin edebilir ve bu yüzden yaln\u0131\u015f negatif sonuçlar verebilir.\n<\/p>\n \n Son y\u0131llarda gen problar\u0131na dayanan polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testi, basil say\u0131s\u0131 az olan klinik örneklerde bile mikobakterilerin spesifik ve h\u0131zl\u0131 identifikasyonuna imkan vermesi nedeniyle güvenilir bir uygulama alan\u0131 bulmu\u015ftur. Testin spesifisitesi, M. paratuberculosis<\/em> ve di\u011fer mikobakterileri özellikle M.avium<\/em> grubundakileri ay\u0131rabilir. Ancak bu test, oldukça yüksek sensitivite ve spesifisiteye sahipse de uygulamas\u0131 zor ve pahal\u0131 oldu\u011fundan tüm te\u015fhis laboratuvarlar\u0131nda kullan\u0131lamamaktad\u0131r.\n<\/p>\n \n Paratüberkülozun te\u015fhisinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan en önemli güçlük, tüm enfekte hayvanlar\u0131 identifiye edecek do\u011fru ve duyarl\u0131 diagnostik testlerin yoklu\u011fudur. Humoral immuniteyi tayin etmek için daha çok agar gel immunodiffusion (AGID), enzime ba\u011fl\u0131 immunosorbent assay (ELISA) ve komplement fikzasyon test (CF) gibi serolojik testlerden, hücresel immuniteyi tayin etmek için johnin ya da avian tuberculin gibi intradermal allerjik testlerden, lenfosit blastogenezis testi ve Y-interferon testten yararlan\u0131lmaktad\u0131r. Ancak mevcut serolojik ve immunolojik testlerin ço\u011fu, önemli say\u0131da yanl\u0131\u015f pozitif ve negatif sonuçlar verdi\u011finden, bu testlerin diagnostik kullan\u0131m\u0131 da s\u0131n\u0131rl\u0131 bir de\u011fere sahiptir.\n<\/p>\n \nKontrol ve Eradikasyon<\/strong>\n<\/p>\n \n Paratüberkülozun kontrol ve eradikasyonu, hastal\u0131\u011f\u0131n uzun inkübasyon periyodu ve mevcut diagnostik testlerin yetersizli\u011finden dolay\u0131 güçtür. S\u0131\u011f\u0131rlarda sürü baz\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131n kontrolü, enfekte hayvanlar\u0131n eliminasyonuna, hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 önleyici hijyen tedbirlerinin al\u0131nmas\u0131na ve baz\u0131 durumlarda, kalan hayvanlar\u0131n direncini artt\u0131rmak amac\u0131yla yap\u0131lan a\u015f\u0131lamalara dayan\u0131r. Bu amaçla birçok kontrol programlar\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir. Yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir yöntem, serolojik ve\/veya allerjik testlerin kullan\u0131m\u0131 ile ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 hayvanlar\u0131n identifikasyonu, kesime gönderilmesi ve kalan hayvanlar\u0131n birbirini izleyen iki test sonucu negatif oluncaya kadar 6 ayda bir teste tabi tutulmas\u0131d\u0131r. Ancak her 6 ayda bir d\u0131\u015fk\u0131 kültürü yap\u0131larak basil ç\u0131karan tüm pozitif hayvanlar\u0131n ve son yavrular\u0131n\u0131n kesimi daha tercih edilen bir metottur. Bakterinin koyun su\u015flar\u0131n\u0131n d\u0131\u015fk\u0131dan izolasyonu güç ve d\u0131\u015fk\u0131 kültürü için yap\u0131lacak masraf hayvan\u0131n de\u011ferinden yüksek oldu\u011fu için koyunlarda, bu metot kullan\u0131\u015fl\u0131 de\u011fildir. Küçük ruminantlarda a\u015f\u0131lama, hastal\u0131\u011f\u0131n kontrolünde uygulanan en yayg\u0131n stratejidir. S\u0131\u011f\u0131rlarda, immunizasyonu takiben tüberkülin teste kar\u015f\u0131 kros reaksiyonun geli\u015fmesi, a\u015f\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan önemli bir faktördür.\n<\/p>\n \n A\u015f\u0131lama, hastal\u0131ks\u0131z sürülerde profilaktik bir tedbir olarak uygulanmaz. A\u015f\u0131laman\u0131n istenmeyen özelliklerinden biri, inokülasyon yerinde yang\u0131sal bir ödem ve sonradan fibrokazeöz bir nodülün olu\u015fmas\u0131d\u0131r. Canl\u0131 a\u015f\u0131lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 halinde, canl\u0131 organizmler a\u015f\u0131lamadan y\u0131llarca sonra bile nodüller içinde bulunabilir. A\u015f\u0131lama tam bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k vermez. A\u015f\u0131l\u0131 hayvanlar, klinik hastal\u0131k geli\u015ftirebilir, subklinik enfekte veya ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olabilir ya da a\u015f\u0131, hayvan\u0131 klinik hastal\u0131ktan koruyabilir veya klinik hastal\u0131\u011f\u0131 geciktirebilir. Koyunlarda yap\u0131lan deneysel çal\u0131\u015fmalar da a\u015f\u0131laman\u0131n, enfeksiyonu önlemedi\u011fini ancak ba\u011f\u0131rsak duvar\u0131nda basillerin ço\u011falmas\u0131n\u0131 ve lezyonlar\u0131n klinik formlarla ili\u015fkili daha \u015fiddetli formlara ilerlemesini s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermi\u015ftir. Bakterin ile olu\u015fturulan antikorlardan ve gecikmi\u015f tip hipersensitiviteden dolay\u0131 a\u015f\u0131l\u0131 hayvanlar, d\u0131\u015fk\u0131 kültürü d\u0131\u015f\u0131ndaki tüm diagnostik metotlara cevap verirler ve bu cevaplar, enfekte hayvanlar\u0131nkinden ay\u0131rt edilemez. Bu yüzden a\u015f\u0131lama uygun \u015fekilde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 taktirde, sürü durumunun yanl\u0131\u015f yorumlanmas\u0131na ve hastal\u0131\u011f\u0131n daha fazla yay\u0131lmas\u0131na sebep olabilir. Enfekte sürülerde, a\u015f\u0131lama program\u0131n\u0131n hijyenik bak\u0131m tedbirleri ile birlikte uygulanmas\u0131 önerilir.\n<\/p>\n \n\tChiodini, R. J., Van Kruiningen, H. J., Merkal, R. S. (1984) Ruminant paratuberculosis (Johne's disease): The current status and future prospects. Cornell Vet., 74 : 218-262.\n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tJubb, K.V.F., Kennedy, P.C., Palmer, N. (1993) Pathology of Domestic Animals. Vol.2, 4 th edition, Academic Press, San Diego, p. 247-252.\n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tOIE (2004) Manual of Diagnostic Tests and Vaccines for Terrestrial Animals, 5 th <\/sup>edition, Paris, France, p.347-359.\n\t<\/p>\n<\/li>\n \n\tRamon, A.J., Jordi, C. (1993) An economic and epidemiologic simulation of different control strategies for ovine paratuberculosis. Preventive Veterinary Medicine, 15 : 101-115.\n\t<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n \nhttp:\/\/www.bornova.vet.gov.tr\/paratuberkuloz.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dr. Öznur YAZICIO\u011eLU Paratüberküloz, ruminantlar\u0131n Mycobacterium paratuberculosis taraf\u0131ndan meydana getirilen ve ba\u011f\u0131rsaklar ile bölgesel lenf dü\u011fümlerinin granülomatöz yang\u0131 ile karakterize kronik enfeksiyöz bir hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131 Etiyoloji Mycobacterium paratuberculosis, küçük (0,5×1,5 mikron), k\u0131sa ve kal\u0131n çomakç\u0131klar \u015feklinde, hareketsiz, sporsuz, kapsülsüz, Gram pozitif ve aside dirençli bir bakteridir. Bakterinin en ay\u0131r\u0131c\u0131 özelli\u011fi, in vitro geli\u015fimi için ekzojen […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[436],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3540","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171724,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3540\/revisions\/171724"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3540"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Etiyoloji<\/h1>\n
KAYNAKLAR <\/h1>\n
\n