{"id":3541,"date":"2007-09-18T07:23:00","date_gmt":"2007-09-18T07:23:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:25","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:25","slug":"evcil-hayvanlarda-mide-yapisi-3541","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/evcil-hayvanlarda-mide-yapisi-3541","title":{"rendered":"EVC\u0130L HAYVANLARDA M\u0130DE YAPISI"},"content":{"rendered":"<h1><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/tbn0.google.com\/images?q=tbn:WHrNLNeg-iS70M:http:\/\/okuz.files.wordpress.com\/2007\/05\/kzler.jpg\" alt=\"\" width=\"137\" height=\"103\" align=\"left\" \/>Mide Array ( Ventrikulus , Gaster )<\/h1>\n<p><script type=\"text\/javascript\">\n<\/script><br \/>\n<script src=\"http:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/show_ads.js\" type=\"text\/javascript\">\n<\/script><\/p>\n<p>\n<strong>M\u0130DE ( Ventrikulus , gaster )<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nMide, besin maddelerinin topland\u0131\u011f\u0131 geni\u015f bo\u015fluklu bir organd\u0131r. Organ duvar\u0131n\u0131n lumene bakan b&ouml;l&uuml;m&uuml; (tunika mukoza) , evcil hayvanlarda farkl\u0131 yap\u0131sal &ouml;zellikler g&ouml;sterir. Buna g&ouml;re iki tip mideden s&ouml;z edilir:\n<\/p>\n<p>\n<strong>1- Bile\u015fik mide 2- Basit mide<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n1-B\u0130LE\u015e\u0130K M\u0130DE : Bu tip midelerde organ\u0131n bir b&ouml;l&uuml;m&uuml; kutan, di\u011fer b&ouml;l&uuml;m&uuml; ise glanduler mukozaya sahiptir. Kutan ve glanduler mukozal\u0131 b&ouml;l&uuml;mler yan yana ya da ayr\u0131 ayr\u0131 bulunur. Buna g&ouml;re de iki alt tip ay\u0131rt edilir:\n<\/p>\n<p>\na) Bile\u015fik tek bo\u015fluklu mide b) Bile\u015fik &ccedil;ok bo\u015fluklu mide\n<\/p>\n<p>\nBile\u015fik tek bo\u015fluklu mide: Yemek borusundan sonraki geni\u015fleme, tek bir bo\u015fluk halindedir. Bu bo\u015flu\u011fun ba\u015flang\u0131&ccedil; k\u0131sm\u0131 (pars &ouml;zofagikapars proventrikularis) kutan, geri kalan b&uuml;y&uuml;k bir b&ouml;l&uuml;m&uuml; (pars glandularis) glanduler mukozaya sahiptir. Tek t\u0131rnakl\u0131lar ile domuz mideleri buna &ouml;rnektir.\n<\/p>\n<p>\nBile\u015fik &ccedil;ok bo\u015fluklu mide: Yemek borusunu izleyen geni\u015fleme, d&ouml;rt ayr\u0131 bo\u015fluk halindedir. Bunlardan ilk &uuml;&ccedil;&uuml; ( &ouml;n mideler ? proventrikulus ) tamamen kutan, sonuncusu ise glanduler mukoza ile kapl\u0131d\u0131r. Gevi\u015f getirenlerin mideleri bu tiptedir. Tamamen glanduler mukozaya sahip olan d&ouml;rd&uuml;nc&uuml; bo\u015fluk , basit mide yap\u0131s\u0131ndad\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Domuz midesinin b&ouml;lmeleri:<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>(1) Kardiak bez b&ouml;lgesi, (2) &Ouml;zofagal bez b&ouml;lgesi,<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>(3) Fundik bez b&ouml;lgesi, (4) Pilorik bez b&ouml;lgesi<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nS\u0131\u011f\u0131rda midenin di\u011fer organlarla ili\u015fkisinin soldan g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015f&uuml;\n<\/p>\n<p>\n(1) &Ouml;zofagus (2) Akci\u011fer (3) Retikulum (4) Rektum (5) Kalp (6) Dalak\n<\/p>\n<p>\n<strong>S\u0131\u011f\u0131r midesinin sa\u011fdan g&ouml;r&uuml;n&uuml;\u015f&uuml;.<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n(1) &Ouml;zofagus (2) Retikulum (3) Kardiak bez b&ouml;lgesi (4) Fundik bez (5) Pilorik bez b&ouml;lgesi\n<\/p>\n<p>\n<strong>1-) RUMEN<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nD&ouml;rt bo\u015fluktan ibaret olan gevi\u015f getiren midelerinin ilki ve en b&uuml;y&uuml;\u011f&uuml;d&uuml;r; kutan mukozaya sahiptir.\n<\/p>\n<p>\nTunika mukoza: Lumene uzanan parmak benzeri &ccedil;\u0131k\u0131nt\u0131larla (papilla ruminis) donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu papillalar s\u0131\u011f\u0131rda 1cm boyunda olabilir. Lamina epitelyalis: &Ccedil;ok katl\u0131 yass\u0131d\u0131r. Olduk&ccedil;a kal\u0131n olan bu kat\u0131n lumene bakan y&uuml;z&uuml; belirgin bir boynuzla\u015fma g&ouml;sterir. Bu boynuzla\u015fan b&ouml;l&uuml;mdeki h&uuml;creler, rumen s\u0131v\u0131s\u0131n\u0131n etkisiyle \u015fi\u015fer ve kesecik ( vezik&uuml;l ) halini al\u0131r. Bunlardan y&uuml;zlek olanlar\u0131 &ccedil;ekirdeksiz, biraz derinde bulunanlar\u0131 &ccedil;ekirdeklidir. Lamina propriya: Yap\u0131s\u0131ndaki ince kollagen iplikleri ile bol miktardaki elastik iplik&ccedil;ikler, &ccedil;ok s\u0131k\u0131 bir ke&ccedil;e &ouml;rg&uuml;s&uuml; olu\u015ftururlar. Bu doku, epitel kat i&ccedil;ine &ccedil;ok belirgin mikroskobik papillalar g&ouml;nderir. Lamina muskularis: Yoktur. Submukoza: Gev\u015fek ba\u011f dokuludur.\n<\/p>\n<p>\nTunika muskularis: D&uuml;z kas h&uuml;crelerinden yap\u0131lm\u0131\u015f iki katman halindedir. Bu katmanlar\u0131 olu\u015fturan kas h&uuml;crelerinin y&ouml;nleri, rumenin b&ouml;lgelerine g&ouml;re de\u011fi\u015fir. Genellikle i&ccedil; katmamdakiler sirk&uuml;ler, d\u0131\u015f katmandakiler longitudinal y&ouml;nl&uuml;d&uuml;r. Rumenin ba\u015flang\u0131c\u0131nda ve sulkus &ouml;zofagikus boyunca iskelet kaslar\u0131na da rastlan\u0131r. Bunlar &ouml;zofagus duvar\u0131ndan gelerek rumene ge&ccedil;en kas telleridir.\n<\/p>\n<p>\nTunika seroza: Peritonun viseral yapra\u011f\u0131d\u0131r ve organ\u0131 d\u0131\u015ftan sarar. Bunun alt\u0131nda belirgin bir gev\u015fek ba\u011fdoku katman\u0131 (subseroza) bulunur. Rumenin kimi b&ouml;lgelerinde &ccedil;ok yayg\u0131n olan bu subseroza i&ccedil;inde bol miktarda ya\u011f doku toplan\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Rumen (Tanyola&ccedil;?tan)<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>2-) RET\u0130KULUM<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKutan mukozal\u0131 olan bu &ouml;n mide (proventrikulus) b&ouml;l&uuml;m&uuml;, petek g&ouml;r&uuml;n&uuml;m&uuml;ndeki b&ouml;lmelere (sel&uuml;la retik&uuml;laris) sahiptir. Bu b&ouml;lmeleri yan taraflardan, lumene do\u011fru uzanan mukoza d&uuml;r&uuml;mleri (krista retik&uuml;laris) s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131r. B&uuml;y&uuml;k bir b&ouml;lme, daha k\u0131sa mukoza d&uuml;r&uuml;mleriyle k&uuml;&ccedil;&uuml;k b&ouml;lmelere ayr\u0131l\u0131r. Uzun olan krista retik&uuml;laris?ler &uuml;zerinde diken gibi olu\u015fumlar (makroskobik papillalar) bulunur. Kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelen krista retik&uuml;laris?lerin makroskobik papillalar\u0131 aras\u0131nda kalan kaba i&ccedil;erik, b&ouml;ylece par&ccedil;alan\u0131r.\n<\/p>\n<p>\nLamina epitelyalis: &Ccedil;ok katl\u0131 yass\u0131d\u0131r ve lumene bakan y&uuml;z&uuml; boynuzla\u015fma g&ouml;sterir. Y&uuml;zlek olan &ccedil;ekirdeksiz ve daha derindeki &ccedil;ekirdekli vezik&uuml;ler h&uuml;creler burada da bulunur; ancak, bunlar rumendekinden daha az say\u0131dad\u0131r. Lamina propriya: Rumendekinin yap\u0131s\u0131ndad\u0131r. Retikulum?da da belirgin mikroskobik papillalar vard\u0131r. Kompakt ba\u011f doku yap\u0131s\u0131ndaki lamina propriya, diken \u015feklindeki makroskobik papillalar i&ccedil;ine de konik uzant\u0131lar halinde girer. Lamina muskularis: Sadece uzun olan krista retik&uuml;laris?lerin &uuml;st taraf\u0131nda bulunur (kas trobek&uuml;l&uuml;). Bu olu\u015fum, mukoza d&uuml;r&uuml;mlerinin uzunlu\u011funa ekseni do\u011frultusundaki d&uuml;z kas h&uuml;creleri toplulu\u011fudur. Gev\u015fek ba\u011fdokudan yap\u0131lm\u0131\u015f olan submukoza?n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tunika muskularis yer al\u0131r. \u0130&ccedil;te sirk&uuml;ler, d\u0131\u015fta longitudinal y&ouml;nl&uuml; kas tellerinden olu\u015fan bu kat\u0131 ise en d\u0131\u015ftan tunika seroza sarar.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Retikulum (Tanyola&ccedil;?tan<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>3-) OMAZUM<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nKutan mukozal\u0131 olan bu sonuncu &ouml;n mide ( proventrikulus) b&ouml;l&uuml;m&uuml;nde de lumene uzanan yaprak bi&ccedil;iminde mukoza d&uuml;r&uuml;mleri bulunur. Bunlara lamina omazi ad\u0131 verilir. Bu olu\u015fumlar, boylar\u0131 &ccedil;ok farkl\u0131 d&uuml;r&uuml;mler halindedir. Uzun olan lamina omazi?ler &uuml;zerinde makroskobik papillalar bulunur. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 gelen laminalar\u0131n bu sivri &ccedil;\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 aras\u0131nda kalan kabaca i&ccedil;erik iyice ufalan\u0131r.Lamina epitelyalis: &Ccedil;ok katl\u0131 yass\u0131d\u0131r. &Uuml;st y&uuml;zey boynuzla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Vezik&uuml;ler h&uuml;creler daha az say\u0131dad\u0131r. Lamina propriya: Rumen ve retikulumdaki gibidir. Mikroskobik papillalar belirgindir. Lamina muskularis: Abomazum y&ouml;n&uuml;nde uzanan d&uuml;z kas tellerinin olu\u015fturdu\u011fu ince katt\u0131r. Bu kas telleri, k\u0131sa ve uzun b&uuml;t&uuml;n lamina omazi?lerin tepesinde topluluk meydana getirirler. Submukoza: Gev\u015fek ba\u011fdokuludur. Tunika muskularis: \u0130&ccedil;te sirk&uuml;ler, d\u0131\u015fta longitudinal y&ouml;nl&uuml; kas tellerinin olu\u015fturdu\u011fu iki katman halindedir. \u0130&ccedil; kattan ayr\u0131lan bir k\u0131s\u0131m kas telleri, uzun lamina omaziler i&ccedil;erisine girer ve bir kas trabek&uuml;l&uuml; olarak laminan\u0131n tepesine kadar devam eder, tepede lamina muskularis ile birlikte topluluk olu\u015ftururlar. Tunika seroza : Peritonun viseral yapra\u011f\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Omazum (Tanyola&ccedil;?tan)<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>4-) ABOMAZUM<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nGevi\u015f getirenlerin, tamamen glanduler mukozal\u0131 olan ve ger&ccedil;ek mide olarak da adland\u0131r\u0131lan mide b&ouml;l&uuml;ml&uuml;d&uuml;r. Basit mide yap\u0131s\u0131ndad\u0131r. At ve domuzda g&ouml;r&uuml;len bile\u015fik tek bo\u015fluklu midelerin, yemek borusuna biti\u015fik olan b&ouml;l&uuml;mleri (pars &ouml;zojagika ? pars proventrikularis) kutan mukozal\u0131d\u0131r. Tamamen yemek borusundaki yap\u0131y\u0131 g&ouml;steren bu b&ouml;l&uuml;m atda domuzdakinden daha yayg\u0131nd\u0131r. Bunun devam\u0131 olan bezsel mukozal\u0131 par&ccedil;a (pars glandularis) ise , b&uuml;t&uuml;n&uuml;yle basit midede bildirilen yap\u0131 &ouml;zelliklerini g&ouml;sterir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Abomazum (Tanyola&ccedil;?tan)<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n2-BAS\u0130T M\u0130DE: Yemek borusundan sonraki geni\u015flemenin tamam\u0131 (midenin t&uuml;m&uuml;) glanduler mukoza ile kapl\u0131d\u0131r. \u0130nsan ve et&ccedil;illerin midesi bu t&uuml;rdendir. Gevi\u015fgetirenlerin abomazum?u ile at ve domuzun pars provetrikularis d\u0131\u015f\u0131ndaki mide b&ouml;l&uuml;m&uuml; de basit mide yap\u0131s\u0131ndad\u0131r.\n<\/p>\n<p>\nGlanduler &ouml;zellikteki mukoza, plika gastrika denilen d&uuml;r&uuml;mler yapar. Bu mukoza d&uuml;r&uuml;mlerinin bo\u015flu\u011fa (lumene) bakan y&uuml;zeyi kreterya da huni benzeri &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;lere g&ouml;sterir. Bu &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;ler foveola gastrika denir. Mide &uuml;zerini &ouml;rten lamina epitelyalis tek katl\u0131 prizmatiktir. Ayn\u0131 yap\u0131daki epitel, foveola gastrika?lar\u0131n &uuml;zerini de &ouml;rter. Gerek y&uuml;zey , gerekse foveola epitel h&uuml;creleri glikozaminoglikan t&uuml;r&uuml;nde salg\u0131 salarlar. Bu m&uuml;k&ouml;z salg\u0131, mide bezlerinin salg\u0131s\u0131nda bulunan enzimlerin mukozaya etkimesini &ouml;nler. Lamina propriya geni\u015ftir ve tamamen bezlerle doludur. Bezlerin fazlal\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 ba\u011f doku, bezler aras\u0131nda ince b&ouml;lmeler halindedir. Bezlerin bir ka&ccedil;\u0131 birlikte, ayn\u0131 foveola gastrika?ya a&ccedil;\u0131l\u0131r. Fonksiyonel ve yap\u0131sal olarak mide de &uuml;&ccedil; b&ouml;lge ay\u0131rtedilir: &ouml;zofagus?a kom\u015fu olan dar ge&ccedil;it b&ouml;lgesi kardiya (cardia), midenin en geni\u015f b&ouml;lgesi fundus ve olduk&ccedil;a geni\u015f alan\u0131 kaplayan pilorus (pylorus) ya da antrum b&ouml;lgesi. Foveola gastrika?lar\u0131n derinli\u011fi kardiya ve pilorus?da fazla , fundus?da azd\u0131r.Foveolalar ile bezlerin uzunluklar\u0131 aras\u0131ndaki oran , kardiya ve pilorus?da 1:1 , fundus?da 1:4?d&uuml;r. Midenin t&uuml;m b&ouml;lgelerinde lamina propriya?da bulunan bezlere mide bezleri (glandula gastrika?lar) denir. Ancak, bu bezler yerle\u015ftikleri b&ouml;lgelere g&ouml;re adland\u0131r\u0131l\u0131rlar: Kardiya bezleri , fundus bezleri ve pilorus bezleri .\n<\/p>\n<p>\n-Kardiya b&ouml;lgesi : Domuz d\u0131\u015f\u0131ndaki b&uuml;t&uuml;n hayvanlarda &ccedil;ok dar bir alan\u0131 kaplar. Domuzda divertikulum ventrikuli denilen geni\u015fleme de kardiya b&ouml;lgesine aittir. Bu b&ouml;lgede yer alan bezler kardiya bezleridir ve bunlar boydan boya ayn\u0131 tip h&uuml;creleri i&ccedil;erirler.\n<\/p>\n<p>\n-Fundus b&ouml;lgesi : Midenin en geni\u015f olan esas b&ouml;l&uuml;m&uuml;d&uuml;r. &Ouml;zellikle insanda bu esas b&ouml;l&uuml;m, karpus ya da fundus ventrikuli olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Burada bulunan bezler tipik t&uuml;b&uuml;ler yap\u0131 g&ouml;steren fundus bezleridir ve &uuml;&ccedil; tip h&uuml;creden meydana gelir. Bunlar; kollum h&uuml;creleri, prensipal h&uuml;creler ve pariyetal h&uuml;creler?dir.\n<\/p>\n<p>\nKollum h&uuml;creleri: Bezin boyun k\u0131sm\u0131nda bulunduklar\u0131 i&ccedil;in bu adla an\u0131l\u0131rlar; &ccedil;ok dar bir alan\u0131 kaplarlar; tipik m&uuml;k&ouml;z h&uuml;crelerdir. Enzimlerin mukozay\u0131 eritici etkilerini &ouml;nleme g&ouml;revleri vard\u0131r. Kollum h&uuml;creleri taraf\u0131ndan salg\u0131lanan mukus glikozaminoglikan i&ccedil;erir.\n<\/p>\n<p>\nPrensipal h&uuml;creler: Fundus bezini meydana getiren h&uuml;crelerden say\u0131ca en fazla olan\u0131d\u0131r. S&uuml;t emme d&ouml;neminde, pepsin ile identik olmayan rennin salg\u0131layan bu h&uuml;creler, kuru besinlerle ya da d\u0131\u015far\u0131dan beslenmeye ge&ccedil;ildi\u011finde daha &ccedil;ok pepsinojen salg\u0131larlar.\n<\/p>\n<p>\nPariyetal h&uuml;creler: \u0130ri h&uuml;crelerdir. Tuz asiti (HCI) salg\u0131larlar; bu salg\u0131 pepsinojene etkiyerek onu, proteinleri par&ccedil;alay\u0131c\u0131 pepsin?e d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;r&uuml;r. Pariyetal h&uuml;creler intrinsik fakt&ouml;r?&uuml; de salg\u0131larlar. Eksili\u011finde pernisiy&ouml;z anemi?nin g&ouml;r&uuml;ld&uuml;\u011f&uuml; bu fakt&ouml;r, B12 vitamine ba\u011flanmak suretiyle ileum?dan emilebilir.\n<\/p>\n<p>\nPilorus b&ouml;lgesi: Fundus b&ouml;lgesini izler ve olduk&ccedil;a geni\u015f bir alan\u0131 kaplar. Midenin ince ba\u011f\u0131rsaklara kom\u015fu olan b&ouml;l&uuml;m&uuml;d&uuml;r. Foveola ve bez uzunluklar\u0131 oran\u0131 kardiya? da oldu\u011fu gibi 1i1?dir. S&uuml;t emme d&ouml;neminde yada d\u0131\u015far\u0131dan beslenmeye ge&ccedil;ildi\u011finde az miktarda rennin ya da pepsinojen salg\u0131lamakla beraber, &ccedil;oklukla kuvvetli alkali &ouml;zellikte m&uuml;k&ouml;z salg\u0131 yaparlar.Midenin asit i&ccedil;eri\u011finin kabaca ayarlanmas\u0131 bu salg\u0131 ile olur.\n<\/p>\n<p>\nMide bezleri genellikle lamina muskularis?e kadar devam ederler. Et&ccedil;ilerde &ccedil;ok belirgin olarak ay\u0131rt edilebilen bezsiz b&ouml;lge (Lamina subglandularis) vard\u0131r. Ergin hayvanlar da burada iki b&ouml;l&uuml;m ay\u0131rt edilir. Bu bezsiz b&ouml;lgenin, bezlere kom\u015fu olan b&ouml;l&uuml;m&uuml; h&uuml;creden zengindir ve bu y&uuml;zden taneli g&ouml;r&uuml;n&uuml;mdedir. Lamina muskularis?e biti\u015fik olan ba\u011f doku b&ouml;l&uuml;m&uuml; ise kompakt bir yap\u0131 g&ouml;sterir. Lamina muskularis d&uuml;z kas h&uuml;crelerinden olu\u015fan bir &ouml;rg&uuml; yada bir katman halindedir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>RUM\u0130NANTLARDA M\u0130DE<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nRuminant?larda &ouml;zofagus, sindirimin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 glandular midenin i&ccedil;ine direkt a&ccedil;\u0131lmak yerine rumene a&ccedil;\u0131l\u0131r. Rumen v&uuml;cudun sol taraf\u0131nda b&uuml;y&uuml;k bir b&ouml;l&uuml;m olup diyaframdan pelvisin arkas\u0131na kadar uzan\u0131r. Rumen duvar\u0131n\u0131n d&uuml;z kaslar\u0131 iki tabakadan olu\u015fmu\u015ftur. Bir y&uuml;zeyi anterio-posterior y&ouml;ndedir. Retikulum kal\u0131n bir epitel tabaka ile astarlanm\u0131\u015ft\u0131r ve i&ccedil; y&uuml;zeyi bal pete\u011fi g&ouml;r&uuml;n&uuml;m&uuml;ndedir.Bu k\u0131s\u0131m kalbin ve diyafram\u0131n posteriorundad\u0131r. Omasum genellikle k&uuml;re bi&ccedil;iminde olup dorsal &ccedil;at\u0131da as\u0131l\u0131 olarak yer al\u0131r ve muskular tabaka ile doludur. Bu tabakalar yada laminalar, fonksiyonu sel&uuml;lozlu yiyecek maddelerini sindirmek olan k\u0131sa popillalar ile doludur.\n<\/p>\n<p>\nRuminantlar; basit mideli t&uuml;rler taraf\u0131ndan sindirilemeyen besinleri,&ouml;zellikle sel&uuml;lozu &ouml;n midelerinde mikrobiyal fermantasyon ile sindirebilme &ouml;zelli\u011fine sahiptirler. Sonraki a\u015famalarda abomasuma aktar\u0131lan i&ccedil;erik burada basit mideli t&uuml;rlerdekine benzer \u015fekilde sindirime u\u011frat\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n<p>\nBALDWIN (5) farkl\u0131 perhiz yeme\u011fi uygulamalar\u0131na verilen cevaplar do\u011frultusunda koyun ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fimini incelemi\u015ftir. Rumen; hayvan\u0131n yedi\u011fi otlar\u0131n sindirilmesinde ve s&uuml;t, et gibi maddelerin yap\u0131m\u0131 i&ccedil;in gereken enerjiyi kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir b&ouml;l&uuml;md&uuml;r. Neonatal kuzularda Rumen, kat\u0131 besinler yenmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda geli\u015fir. Rumende ya\u015fayan mikroorganizmalar besinleri sindirirler ve ruminantlar\u0131n enerji i&ccedil;in kullanabilecekleri kimyasallar olan u&ccedil;ucu ya\u011fl\u0131 asitleri &uuml;retirler. Ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131; rumen ve ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n, rumen i&ccedil;ine direkt olarak konulan u&ccedil;ucu ya\u011f asitleriyle geli\u015fmesini incelemek i&ccedil;in &ccedil;al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131r. &Ccedil;al\u0131\u015fmada kuzular 56 g&uuml;nl&uuml;k oluncaya kadar s&uuml;t yerini tutan besinlerle beslendiler. Kuzular hem istediklerinden daha fazla besinle beslendiklerinde hem de az miktarda besinle beslendiklerinde, s&uuml;t yerini tutan u&ccedil;ucu ya\u011f asitleri ve besinlerle 84 g&uuml;nl&uuml;k olana kadar beslenmi\u015ftir.Bu hayvanlar\u0131n rumeni a\u011f\u0131rl\u0131k olarak olgun bir rumenden daha farkl\u0131 bulunmu\u015ftur.Ayr\u0131ca ne s&uuml;t ile beslenen ne de u&ccedil;ucu ya\u011f asitleri verilen hayvanlar\u0131n rumeninin geli\u015fmedi\u011fi g&ouml;zlenmi\u015ftir.U&ccedil;ucu ya\u011f asitleri ba\u011f\u0131rsak &ouml;l&ccedil;&uuml;lerinin azalmas\u0131na neden olmu\u015ftur.Bu &ccedil;al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda;u&ccedil;ucu ya\u011f asitlerinin kuzunun ba\u011f\u0131rsaklar\u0131ndaki h&uuml;crelerin b&ouml;l&uuml;nmesini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015ft&uuml;r.\n<\/p>\n<p>\nRumen mikroorganizmalar\u0131 sindirimde &ccedil;ok etkilidirler.Sel&uuml;lozun sindirilmesi siliatlar ve simbiyotik bakterilerin yard\u0131m\u0131yla ger&ccedil;ekle\u015fir.Bir&ccedil;ok hayvan tipi besinleri bu \u015fekilde sindirime u\u011frat\u0131rlar.Gevi\u015f getirme olay\u0131 rumen yani ana fermentasyon odas\u0131 olmadan ger&ccedil;ekle\u015fmez.B&ouml;ylece ruminantlar &ccedil;ok etkili bir \u015fekilde besinlerin &ouml;\u011f&uuml;t&uuml;lmesini ba\u015far\u0131r.Ruminant sistemin di\u011fer bir avantaj\u0131 uzun ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131d\u0131r ki ;bu da absorbsiyon i&ccedil;in &ouml;nemlidir.\n<\/p>\n<p>\nRumen mikroorganizmalar\u0131,amonyum tuzlar\u0131 ve &uuml;re eklenmi\u015f besinler gibi d&uuml;\u015f&uuml;k dereceli nitrojen i&ccedil;eren materyallerden protein sentezleme yetene\u011fine sahiptirler.Bu mikroorganizmalar,esas aminoasitler olan sistein ve metiyonin &uuml;retmek i&ccedil;in s&uuml;lfattan yararlan\u0131rlar,B gurubu vitaminlerini ve &ouml;zellikle B12 vitaminini sentezler.kendi enerjilerini anaerobik yoldan kar\u015f\u0131larlar.B&ouml;ylece ruminantlar;asetik asit, propiyonik asit ve butirik asit gibi fermentasyon &uuml;r&uuml;nlerinden arta kalan enerjiyi kullanabilir.Bu maddelerin asiditesi salyadaki sodyum bikarbonat taraf\u0131ndan tamponlan\u0131r.\n<\/p>\n<p>\nAV\u0130LA ve HARD\u0130NG ( 6 ) salyan\u0131n yoklu\u011funda gastrrointestinal sistemin geli\u015fimini incelemi\u015flerdir.Ara\u015ft\u0131rmada;&ouml;zofogus,gebeli\u011fin 90.g&uuml;n&uuml;nde 6 adet fet&uuml;ste hortum \u015feklinde oyularak kan damarlar\u0131n\u0131n ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir.Bu 6 adet fet&uuml;se ve 6 adet kontrol fet&uuml;s&uuml;ne gebeli\u011fin 120. g&uuml;n&uuml;nde vask&uuml;ler sonda implante edilmi\u015ftir.Otopside (135. g&uuml;nde) her iki grupta da fetal v&uuml;c&uuml;tlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 benzer olmas\u0131na ra\u011fmen,deney fet&uuml;slerinde kar\u0131na ait &ccedil;evre ve sindirim sistemi,karaci\u011fer ve pankreas a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha az oldu\u011fu g&ouml;zlenmi\u015ftir.Gastrik (abomasal)fundus ve antrum?da,epitelyal h&uuml;crelerdekim mukusu bir araya toplama,muskularis eksterna kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda bir azalma ve mukoza ile mukoza elemanlar\u0131n\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen art\u0131\u015fa dair kan\u0131tlar bulunmu\u015ftur.\n<\/p>\n<p>\nGer&ccedil;ek bezsel mide yada abomasum, omasuma g&ouml;re ventral olarak yerle\u015fmi\u015ftir.Abomasum?un kardiya, fundus pilorus b&ouml;lgelerinin y&uuml;zey ve foveola epiteliyle, lamina propriyolar\u0131nda bulunan bezlerin salg\u0131lar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131,mukozan\u0131n mekanik ve kimyasal etkilere kar\u015f\u0131 korunmas\u0131ndan sorumluyken,di\u011fer k\u0131sm\u0131 ise sindirim faaliyetine kat\u0131l\u0131r.Abomasum?da ger&ccedil;ekle\u015fen sindirim faaliyetlerinde, mukozan\u0131n farkl\u0131 b&ouml;lgelerinde lokalize olan farkl\u0131 tipteki endokrin h&uuml;crelerin salg\u0131lar\u0131n\u0131n da katk\u0131s\u0131 vard\u0131r.Yeni do\u011fan buza\u011f\u0131larda olu\u015fan enzim aktivitelerinin &ouml;ncelikle kolostrom ve s&uuml;t al\u0131m\u0131 ile d&uuml;zenlendi\u011fi, s&uuml;tten kesme sonras\u0131nda bu d&uuml;zenlemelerin &ouml;n mideler ve kat\u0131 yem sindirimi ile ger&ccedil;ekle\u015fti\u011fi belirtilmektedir. Bu ontogenetik yollar\u0131n ise plazma konsantrasyonlar\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015fen &ccedil;ok say\u0131daki d&uuml;zenleyici peptinin kontrol&uuml; alt\u0131nda ger&ccedil;ekle\u015fti\u011fi ileri s&uuml;r&uuml;lmektedir (Doktora Tezi, Literat&uuml;r no:70). Bu peptitleri i&ccedil;eren h&uuml;crelerin, hareket ve salg\u0131lama fonksiyonlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmalar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 g&ouml;revleri de yerine getirdikleri g&ouml;r&uuml;lmektedir.Bunlardan EC-Like h&uuml;crelerin histam\u0131n i&ccedil;erdikleri ve mukozan\u0131n tat h&uuml;creleri konumunda olup, gastrik lumendeki farkl\u0131 uyar\u0131lara kar\u015f\u0131l\u0131k verdikleri ve argentaffin h&uuml;crelerin ise insanlardaki pariyetal h&uuml;crelerde oldu\u011fu gibi B12?nin emilimini sa\u011flayan intrinsik fakt&ouml;r&uuml; salg\u0131lad\u0131klar\u0131 (Doktora Tezi) bildirilmektedir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>RUM\u0130NANT M\u0130DES\u0130N\u0130N GEL\u0130\u015e\u0130M\u0130<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nRuminant midesi geli\u015fiminde ilk ad\u0131m monogastrikler deki gibi olur.Farkl\u0131 b&uuml;y&uuml;me o zaman bu embriyonik midenin birka&ccedil; b&ouml;lgesinde ruminant midesinin kendi par&ccedil;as\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i&ccedil;in meydana gelir. Pregastrik fermantorlar\u0131n bir alt grubunu olu\u015fturan Ruminantia?da (gevi\u015f getirenler) mide, embriyolojik olarak endodermden k&ouml;ken al\u0131r. S\u0131\u011f\u0131r,koyun ve ke&ccedil;ilerde yap\u0131lan &ccedil;al\u0131\u015fmalarda fetal d&ouml;nem ba\u015flang\u0131c\u0131nda hen&uuml;z kompartmanlara ayr\u0131lmam\u0131\u015f olan midenin, monogastrik t&uuml;rlerin fetal mideleriyle benzer yap\u0131da oldu\u011fu ileri s&uuml;r&uuml;lmektedir. Anatomik y&ouml;nden farkl\u0131 bir kompartman \u015feklinde ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 takiben abomasum?un da di\u011fer monogastrik t&uuml;rlerde oldu\u011fu gibi,do\u011fum &ouml;ncesi belli d&ouml;nemlerden ba\u015flamak &uuml;zere kardia,fundus ve pilorus b&ouml;lgelerinin y&uuml;zey ve foveola epiteli ile lamina propriya?lar\u0131n da bulunan bezlerin salg\u0131lar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 mukozan\u0131n mekanik ve kimyasal etkilere kar\u015f\u0131 korunmas\u0131ndan sorumludur. Di\u011fer k\u0131sm\u0131 ise sindirim faaliyetine kat\u0131l\u0131r. Abomasum mukozas\u0131 plika spiralis?leri i&ccedil;erir. T\u0131pk\u0131 basit mide mukozalar\u0131nda oldu\u011fu gibi abomasum mukozas\u0131 da plika gastrika ad\u0131 verilen d&uuml;r&uuml;mler yapar. Kardia,fundus ve pilorus mukozalar\u0131n\u0131n farkl\u0131 b&ouml;lgelerinin farkl\u0131 miktarlarda mukus salg\u0131lad\u0131klar\u0131 kaydedilmi\u015ftir. En &ouml;nemli mukus rezervlerini pilorus bezlerinin olu\u015fturdu\u011fu ileri s&uuml;r&uuml;l&uuml;rken mukusun kardia, fundus, pilorus y&uuml;zey epiteli ve fundus bezlerinin m&uuml;k&ouml;z kollum h&uuml;crelerinden de salg\u0131land\u0131\u011f\u0131 bildirilmektedir.Yap\u0131lan &ccedil;al\u0131\u015fmalarda glikoproteinlerin mukusun yap\u0131s\u0131nda &ouml;nemli bir fonksiyon olu\u015fturduklar\u0131 ve bu makromolek&uuml;l&uuml;n bir protein &ccedil;ekirdek ile buna kovalent ba\u011flarla ba\u011fl\u0131 karbonhidratlardan olu\u015ftu\u011fu bildirilmektedir (2).\n<\/p>\n<p>\nRuminantlar da annenin yap\u0131s\u0131,beslenme ve genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fetal mide geli\u015fimi &uuml;zerindeki etkisi konusunda yeterli bilginin bulunmad\u0131\u011f\u0131; anne &uuml;zerindeki &ccedil;evresel fakt&ouml;rlerin ise fetustaki geli\u015fmeleri ne \u015fekilde etkiledi\u011fi hakk\u0131ndaki verilen tahminlerden &ouml;teye gidemedi\u011fi bildirilmektedir. Gen&ccedil; ruminant midelerinin histolojik geli\u015fiminin ise hayvan\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 besin t&uuml;r&uuml; miktar\u0131 ve stres fakt&ouml;rlerinin etkisinde kalmak suretiyle yeme ge&ccedil;i\u015fle ger&ccedil;ekle\u015fti\u011fi ileri s&uuml;r&uuml;lmektedir (2).\n<\/p>\n<p>\n<strong>S\u0130ND\u0130R\u0130M S\u0130STEM\u0130N\u0130N PRENETAL GEL\u0130\u015e\u0130M\u0130<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nSindirim Sisteminin Meydana Geli\u015fi: \u0130lk ba\u011f\u0131rsak kanal\u0131,ductus vitellinus arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile vitellus kesesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.Bu kesenin a\u011f\u0131r olmas\u0131 nedeniyle ba\u011f\u0131rsak kanal\u0131,ba\u011flant\u0131 b&ouml;lgesinden a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru &ccedil;&ouml;ker,k\u0131vr\u0131l\u0131r. Bu k\u0131s\u0131m ba\u011f\u0131rsak g&ouml;be\u011fi?dir. Bu b&ouml;lgeden &ouml;ne do\u011fru uzayan k\u0131sma &ouml;n ba\u011f\u0131rsak, arkaya do\u011fru uzayan\u0131n\u0131 da arka ba\u011f\u0131rsak ad\u0131 verilir. Ba\u011f\u0131rsak kanal\u0131n\u0131n i&ccedil; y&uuml;z&uuml; endodremden yap\u0131lm\u0131\u015f olup bunun d\u0131\u015f\u0131nda splanchnic mezoderme ait ba\u011f doku ve d&uuml;z kaslar bulunur.En d\u0131\u015fta da coelom epitelinden ibaret bir &ouml;rt&uuml; (seroza) bulunur.\n<\/p>\n<p>\n&Ouml;n ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n kranial ucu ile ektoderm &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;s&uuml;nden ibaret olan ve stomodaeum ad\u0131n\u0131 alan a\u011f\u0131z girintisi aras\u0131nda bir zar (membrana buccopharyngea) vard\u0131r. Bu zar\u0131n &ouml;n ba\u011f\u0131rsak taraf\u0131 endodermden, stomodeum taraf\u0131 ise ektodermden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; arada da embriyonal ba\u011f doku (mezen\u015fim) bulunur.\n<\/p>\n<p>\nArka ba\u011f\u0131rsak b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml;n son k\u0131sm\u0131 olan cloaca ile an&uuml;s b&ouml;lgesindeki ektoderm &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;s&uuml;nden ibaret olan proctedaeum aras\u0131nda da kloak zar\u0131 (membrana cloacae) vard\u0131r. Bununda yap\u0131s\u0131 membrana bucco-pharyngea?n\u0131nki gibidir.Bu membranlar\u0131n sonradan delinerek a&ccedil;\u0131lmas\u0131yla ilk ba\u011f\u0131rsak kanal\u0131 &ccedil;evre ile ba\u011flant\u0131 kurar.\n<\/p>\n<p>\n&Ouml;n ve arka ba\u011f\u0131rsak b&ouml;l&uuml;mlerinden yutak,yemek borusu,mide,ince ve kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak, karaci\u011fer, pankras ve kloak meydana gelir. Kloak sonradan do\u011frusal ve ventral yar\u0131mlara ayr\u0131larak rectum?u ve sinus &uuml;rogenitalis?i meydana getirir. Sinus &uuml;rogenitalis ileriki geli\u015fmelerde vesica &uuml;rinaria ve urethra?y\u0131 (urethra?n\u0131n pars pelvina?\u0131n\u0131)yapacakt\u0131r. Bu sinus ayn\u0131 zamanda urachus (allantois kanal\u0131) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile allantois?e de ba\u011fl\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p>\na)Yutak(pharynx): A\u011f\u0131z bo\u015flu\u011fundaki geli\u015fmelere paralel olmak &uuml;zere yutak bo\u015flu\u011funda da bir tak\u0131m de\u011fi\u015fikler olur ve yutak duvar\u0131n\u0131n d\u0131\u015fa do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131 aral\u0131kl\u0131 geni\u015flemelerle,evaginasyonlarla yutak ceplerini (pharynal po\u015flar, brancihal po\u015flar) meydana gelir.Yutak ceplerini d\u0131\u015ftan &ccedil;eviren yutak duvar\u0131, yutak kavisleri(arcus branchialis) ad\u0131n\u0131 al\u0131r. Yutak kavisleri aras\u0131ndaki &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;ler de yutak yar\u0131klar\u0131(yutak oluklar\u0131)olarak isimlenir.\n<\/p>\n<p>\nOrtada ince bir meneze\u015fim ile i&ccedil;te endoderm, d\u0131\u015fta ektoderm yapraklar\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olan yutak yar\u0131klar\u0131 bal\u0131klarda &ccedil;ok incelerek y\u0131rt\u0131l\u0131r ve solunga&ccedil;lar meydana gelir. Bu yar\u0131klar\u0131n kenarlar\u0131nda &ccedil;ok say\u0131da kapilar damarlar bulunur.Sudaki gaz (O2 ve CO2 ) al\u0131\u015f-veri\u015fi burada,solunga&ccedil;larda olur. Y&uuml;ksek s\u0131n\u0131f omurgal\u0131larda ise, bu yar\u0131klar y\u0131rt\u0131lmayarak bir &uuml;re oluk halinde kal\u0131r, sonradan kal\u0131nla\u015farak kapan\u0131r.\n<\/p>\n<p>\nYemek borusuna do\u011fru pe\u015f pe\u015fe s\u0131ralanan yutak kavisleri kurba\u011fada 6 &ccedil;ift,kanatl\u0131larda, memeli hayvanlarda ve insanda 5 &ccedil;ifttir. Duvar\u0131 endoderm, mezoderm ve ektoderm yapraklar\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olan yutak kavislerinden meydana gelen organlara branchiogan organlar ad\u0131 verilir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Birinci Yutak Kavisinde Meydana Gelen Organlar:<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nBirinci yutak kavisinin endoderminden gl.thyreoidea, tuba auditiva ve cavum typani geli\u015fir. &Ouml;nce bu yutak kavisinin ventral k\u0131sm\u0131ndaki endoderm, dilin g&ouml;vdesinin hemen arkas\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 bir &uuml;reme g&ouml;stererek bir tomurcuk halinde mezoderme do\u011fru &ccedil;&ouml;ker.Bu tomurcuk, gl.thyreoidea tomurcu\u011fudur ve boyun b&ouml;lgesinin ventralinde ektodermin hemen alt\u0131nda kaudal y&ouml;nde boru \u015feklinde uzamaya ba\u015flar.\n<\/p>\n<p>\nDuctus thyreoglossus ad\u0131n\u0131 alan bu borunun serbest ucu birinci yutak yar\u0131\u011f\u0131 hizas\u0131na gelerek &ccedil;atallan\u0131r ve iki kola ayr\u0131l\u0131r. Bu kollar, tiroid bezinin sa\u011f ve sol lobuslar\u0131n\u0131,ortadaki ba\u011flant\u0131 da ithmus?u meydana getirir. Ba\u011flant\u0131 kanal\u0131 olan ductus thyreoglossus zamanla eriyerek kaybolur; ancak, a\u011f\u0131z k\u0131sm\u0131 bir s&uuml;re i&ccedil;in k&ouml;r bir delik (foramen caecum)halinde kal\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Yutak kavisleri ve yutak yar\u0131klar\u0131n\u0131 g&ouml;steren \u015fematik resim<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nGlandula thyreoidea?n\u0131n yutak endoderminden geli\u015fen bu k\u0131sm\u0131 bezin paren\u015fimidir ve irili ufakl\u0131 keseciklerden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Ba\u011f dokudan ibaret interstium?u ise mezodermden meydana gelir.\n<\/p>\n<p>\nTuba auditiva ve bunun devam\u0131 olan cavum tympani yine birinci yutak kavisinin endoderminden bilateral olarak geli\u015fen evaginasyonlarla, divertik&uuml;llerle meydana gelirler.Birinci yutak kavisi mezen\u015fiminden ise &ccedil;ene kemikleri, ektoderminden de i&ccedil; ve d\u0131\u015f kulak meydana gelir.\n<\/p>\n<p>\n<strong>\u0130kinci Yutak Kavisinden Meydana Gelen Organlar:<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n<strong>Bunlar tonsilla palatina ve dil kemi\u011fidir.<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nTonsilla?lar:\u0130kinci ve &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; yutak kavisleri aras\u0131ndaki ikinci yutak yar\u0131\u011f\u0131 mezen\u015fiminden ve bu b&ouml;lgedeki a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011fu epitelinden meydana gelirler. Epitel, mezen\u015fim i&ccedil;erisine &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;ler yaparak kriptleri, mezen\u015fimde lenf folik&uuml;llerini olu\u015fturur.\n<\/p>\n<p>\n<strong>Dil kemi\u011fi: Ba\u015f b&ouml;lgesi mezen\u015fiminden geli\u015fir.<\/strong>\n<\/p>\n<p>\nThymus ve glandula parathyreoidea?lar bu kavislerden olu\u015fur.\n<\/p>\n<p>\nThymus: Epitelyal ve mezen\u015fimal olmak &uuml;zere iki ayr\u0131 k&ouml;kenlidir. Epitelyal timus &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; yutak kavisinin ventral k\u0131sm\u0131ndaki yutak epitelinden (endoderminden) geli\u015fir. &Ouml;nce bu b&ouml;lgedeki yutak epitelinden, kaudal istikamette bir divertik&uuml;l, evaginasyon meydana gelir. G&ouml;\u011f&uuml;s bo\u015flu\u011funa do\u011fru geli\u015fmesine devam eden borucuk \u015feklindeki bu divertik&uuml;l sonradan dallanarak &uuml;z&uuml;m salk\u0131m\u0131na benzeyen bir \u015fekil al\u0131r. Daha sonra bu &uuml;niteyi olu\u015fturan borucuklar, duvarlar\u0131ndaki h&uuml;crelerin &ccedil;o\u011falmas\u0131 ile kordonlara d&ouml;n&uuml;\u015ferek timusun epitel k&ouml;kenli olan k\u0131sm\u0131n\u0131 yaparlar. &Ccedil;evredeki mezen\u015fim dokusu da kordonlardaki epitel h&uuml;creleri aras\u0131na s\u0131zarak h&uuml;crelerin birbirlerinden ayr\u0131lmalar\u0131na, uzakla\u015fmalar\u0131na yol a&ccedil;arlar. Fakat sitoplazmik uzant\u0131lar arc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bu h&uuml;crelerin ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 devam eder ve timusun fonksiyonl k\u0131sm\u0131n\u0131n &ccedil;at\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan timus retikulumu meydana gelir. Buradaki retikulum h&uuml;creleri, k&ouml;keni epitelden ald\u0131klar\u0131 i&ccedil;in epithelial retikulum h&uuml;creleri olarak adland\u0131l\u0131r. Mezen\u015fim dokusundan geli\u015fen lenfositler de mezen\u015fimal timusu olu\u015ftururlar ve retikulum h&uuml;crelerinin aralar\u0131ndaki bo\u015fluklar\u0131 doldurarak fonksiyonal k\u0131sm\u0131n geli\u015fmesini sa\u011flar. Paren\u015fimi saran ba\u011f doku da kapsula ve interstitiumu yapar.\n<\/p>\n<p>\nGl.parathyreoidea?lar: Genellikle tiroid kapsulas\u0131 i&ccedil;erisindeki g&ouml;m&uuml;lm&uuml;\u015f olan bu k&uuml;&ccedil;&uuml;k olu\u015fumlar\u0131n fonksiyonel k\u0131s\u0131mlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; ve d&ouml;rd&uuml;nc&uuml; yutak kavisleri endoderminden, stromas\u0131 &ccedil;evredeki mezen\u015fimden geli\u015fir.\n<\/p>\n<p>\nBe\u015finci Yutak Kavisinden: Potbranchial cisimcikler meydana gelir.Endokrin bir yap\u0131ya sahip olan bu cisimciklerin, tiroid bezinin yap\u0131s\u0131na da kat\u0131ld\u0131klar\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n<p>\nb) Yemek Borusu(&ouml;zofagus):Yutaktan mideye kadar uzan\u0131r, boru \u015feklindedir.\u0130&ccedil;ten endoderm epiteli,d\u0131\u015ftan da mezen\u015fimal ba\u011f doku ve kaslarla sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n<p>\nc) Mide(gaster): &Ouml;n ba\u011f\u0131rsak kanal\u0131n\u0131n, yemek borusu ile duodenum aras\u0131ndaki b&ouml;l&uuml;m&uuml;n geni\u015flemesi ile meydana gelir.Ba\u015flang\u0131&ccedil;ta columna vertabralis?e paralel uzanan mide tasla\u011f\u0131, sonradan karaci\u011fer ve pankreas\u0131n b&uuml;y&uuml;mesi ile \u015fekil ve y&ouml;n de\u011fi\u015ftirerek enine bir durum al\u0131r ve son \u015feklini kazan\u0131r.\n<\/p>\n<p>\nd) Karaci\u011fer ve Pankreas: Sindirim sistemi ile ilgili olan bu bezler duedonum epitelinde (endoderm) meydana gelen tomurcuklanmalarla geli\u015fmeye ba\u015flar.\n<\/p>\n<p>\ne) Kloak: Arka ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n kese \u015feklinde son k\u0131sm\u0131d\u0131r.Bunun i&ccedil; y&uuml;z&uuml; endoderm ile d&ouml;\u015fenmi\u015f olup arka duvar\u0131 proctedaeum &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;s&uuml; ile kayna\u015farak kloak zar\u0131n\u0131 meydana getirmi\u015ftir.\n<\/p>\n<p>\nf) D\u0131\u015f genital organlar\u0131n\u0131n meydana geli\u015fi: Olu\u015fmas\u0131 y&ouml;n&uuml;nden ektoderm pay\u0131n\u0131n daha fazla olmas\u0131na ra\u011fmen, urethra ile ili\u015fkisinden dolay\u0131 dahil edilmi\u015ftir.\n<\/p>\n<p>\n&Ouml;nce, urogenital zar\u0131n ventral k\u0131sm\u0131nda, ektoderm ve mezoderm kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan ibaret bir kabart\u0131 belirir. Erkek ve di\u015finin d\u0131\u015f genitalis geli\u015fti\u011fi yer olan bu kabart\u0131 tuberculum genitlis ad\u0131n\u0131 al\u0131r. Erkekte tuberculum genitalis fazlaca uzayarak penis?i di\u015fide ise clitoris?i meydana getirir. Tuberculum?u saran deride erkekte preputium?u di\u015fide ise k\u0131vr\u0131larak vulva?y\u0131 yapar.\n<\/p>\n<p>\n<strong>M\u0130DEN\u0130N PRENATAL GEL\u0130\u015e\u0130M\u0130<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n\u0130neklerde monogastrik a\u015famaya 33 g&uuml;nde ula\u015f\u0131l\u0131r ve 90 derecede rotasyon ile bu s&uuml;rede sol taraf\u0131n tamamlanmas\u0131 ger&ccedil;ekle\u015fir. Koyunlarda ise bu s&uuml;re 23 g&uuml;nd&uuml;r.Ayn\u0131 zamanda bu s&uuml;rede monogastrik bir midede fundus ile uyumlu olan b&ouml;lge sola do\u011fru &ouml;nemli derecede geni\u015fler. Bu geni\u015fleme rumen?dir. Rumen; hayvan\u0131n otlar\u0131 indirmesinde ve s&uuml;t,et yap\u0131m\u0131 gibi enerji kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren b&uuml;y&uuml;k bir b&ouml;l&uuml;md&uuml;r.\n<\/p>\n<p>\nLane ve arkada\u015flar\u0131 (8) farkl\u0131 perhiz yemekleri muamelelerine cevaplarda koyun rumeninin metabolik geli\u015fimini incelemi\u015ftir ve yaln\u0131zca kuzu kat\u0131 besinler yeme\u011fe ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman geli\u015fti\u011fini saptam\u0131\u015flard\u0131r. Bunun, rumende bulunan besinleri sindiren ve u&ccedil;ucu ya\u011f asidi olarak adland\u0131r\u0131lan besleyiciler &uuml;reten, orada haz\u0131r bulunan mikroplardan dolay\u0131 oldu\u011funu ve rumen dokusunun g&ouml;r&uuml;nt&uuml;s&uuml; ve metabolizmas\u0131,muamelelerin etkisini g&ouml;rmek i&ccedil;in kullan\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Kuzular beslendi\u011finde,kat\u0131 besinlerin t&uuml;ketiminde 49 g&uuml;n geciktirildikten sonra bile rumenin, normal olarak belirlenmi\u015f kuzularda oldu\u011fu gibi geli\u015fti\u011fi g&ouml;zlenmi\u015ftir. Bununla birlikte u&ccedil;ucu ya\u011f asidiyle muamele edilmi\u015f kuzular ve s&uuml;t ile beslenmi\u015f kuzularda geli\u015fmenin olmad\u0131\u011f\u0131 g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015ft&uuml;r. Bunun,b&uuml;y&uuml;k olas\u0131l\u0131kla rumende yeteri kadar u&ccedil;ucu ya\u011f asitlerinin sunumunun olmamas\u0131ndan veya ba\u015fka bir \u015feyin kat\u0131 besinler yenmesi ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015ft&uuml;r.\n<\/p>\n<p>\nSongild ve arkada\u015flar\u0131 (7) taraf\u0131ndan ekzokrin abomasum ve pankreas &uuml;zerine maturasyonal kortizol etkilerini ara\u015ft\u0131ran bir &ccedil;al\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ge&ccedil; gebelik d&ouml;nemindeki fetal koyunlarda abomasum i&ccedil;indeki sindirim enzimlerinde (prochymosin ve pepsinojen) ve pankreas enzimlerinde (amilaz, tripsin, simotripsin) kortizol&uuml;n rol&uuml; ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Abomazum ve pankreas; 22 opere edilmemi\u015f kontrol fet&uuml;slerinden, do\u011fumdan 127-133 g&uuml;n &ouml;nce 5 g&uuml;n boyunca her ikisine de tuzlu su veya kortizol uygulanm\u0131\u015f 7 &ccedil;ift ikizden ve 4 tane 120-123. g&uuml;nlerinde adrenolectomize edilmi\u015f 135-143 g&uuml;nl&uuml;k fet&uuml;slerden toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Fetal abomasum i&ccedil;inde proteaz konsantrasyonunda ve fetal pankreas i&ccedil;indeki amilaz ve kimotripsin i&ccedil;eri\u011finde farkl\u0131 geli\u015fimsel art\u0131\u015flar(2-8 kat) g&ouml;zle<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mide Array ( Ventrikulus , Gaster ) M\u0130DE ( Ventrikulus , gaster ) Mide, besin maddelerinin topland\u0131\u011f\u0131 geni\u015f bo\u015fluklu bir organd\u0131r. Organ duvar\u0131n\u0131n lumene bakan b&ouml;l&uuml;m&uuml; (tunika mukoza) , evcil hayvanlarda farkl\u0131 yap\u0131sal &ouml;zellikler g&ouml;sterir. Buna g&ouml;re iki tip mideden s&ouml;z edilir: 1- Bile\u015fik mide 2- Basit mide 1-B\u0130LE\u015e\u0130K M\u0130DE : Bu tip midelerde organ\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[436],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3541","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3541"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171723,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3541\/revisions\/171723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3541"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}