Entegre at\u0131k yönetiminin, at\u0131k yönetimini bir bütün olarak de\u011ferlendirdi\u011fini ve bu bütünün elemanlar\u0131n\u0131 birer birer verimlilik ve etkinlik aç\u0131s\u0131ndan irdeledi\u011fini bir kavram olarak kabul ettikten sonra amaç ve kr\u0131terlerini tan\u0131mlamak gereklidir.
\nEntegre at\u0131k yönetimi; at\u0131k yönetimi sistemi içinde olu\u015fan at\u0131klar\u0131n bertaraf edilmesinde çevreye ve ekonomiye olan etkilerinin en aza indirilmesini amaçlar. Bu amaca ula\u015fman\u0131n en k\u0131sa yolu ise do\u011fal olarak at\u0131k miktar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131d\u0131r. At\u0131k yönetimi sistemi at\u0131klar\u0131n nihai bertaraf\u0131n\u0131n çevreye b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131 en aza indirgemek için enson teknik ve bilgiler kullan\u0131r. Ancak bu çal\u0131\u015fman\u0131n çerçevesi ekonomik gerçekler içinde çizilmelidir. O halde bu amac\u0131 sa\u011flayacak etkenler yöntemin çevresel ve ekonomik yüklerinin de\u011ferlendirilmesinden geçer. Bu nedenle at\u0131k yönetiminin verimlilik analizi çevresel ve ekonomik etkinlik olmak üzere iki önemli de\u011fi\u015fken üzerinden yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n Çevresel Etkinlik Kr\u0131teri:
\nAt\u0131k yönetiminin çevresel etkinlik de\u011ferlendirmesi üç ana konu üzerinden yap\u0131l\u0131r – kaynaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131; çevreye verilen emisyon ve at\u0131k bertafar\u0131. Bu üç ana konu üzerindeki ili\u015fki oldukça karma\u015f\u0131k olmakla birlikte Ya\u015fam Döngüsü Sto\u011fu (life cycle \u0131nventory) ad\u0131 ile bilinen yöntem bu konuda pratik çözümler üretebilmektedir. Her nekadar bu makalenin ana konusu olmamakla birlikte entegre at\u0131k yönetimi konusunun önemli bir parças\u0131 olmas\u0131 nedeni ile Ya\u015fam Döngüsü Analizinden bir parça söz etmekte yarar görülmektedir. Ya\u015fam döngüsü analizi yöntemi bir konunun çevre ile olan etkile\u015fimini be\u015fikten mezara kadar olan çevre ile olan tüm ili\u015fkilerinin bir nevi bilançosudur.
\nK\u0131saca bir yöntemin çevresel etkinli\u011fi irdelenirken o yöntemin parças\u0131 olan unsurlar\u0131n be\u015fiten mezara (örne\u011fin do\u011fal kaynaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan nihai berterafa kadar tüm elemanlar\u0131 irdelenmektedir). Bu olgunun bütün olarak irdelendi\u011fi bir tablo a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde at\u0131k yönetiminin girdi ve ç\u0131kt\u0131lar\u0131 olarak verilmi\u015ftir.
\n <\/p>\n
\nG\u0130RD\u0130LER<\/span><\/strong> SÜREÇLER ÇIKTILAR<\/strong><\/span> \n B\u0130YOLOJ\u0130K \u0130\u015eLEMLER GER\u0130 KAZANIM <\/span><\/span>\n<\/p>\n \n Kompostlama<\/span><\/span>\n<\/p>\n \nAt\u0131k<\/span><\/strong> Biogaz üretimi Hava <\/strong><\/span><\/span>\n<\/p>\n \n Emisyonu<\/strong><\/span><\/span>\n<\/p>\n \n TOPLAMA<\/span><\/span>\n<\/p>\n \n AYIRMA <\/span><\/span>\n<\/p>\n \nEnerji<\/span><\/strong> YAKMA Gaz<\/strong> <\/span><\/span>\n<\/p>\n \n Emisyonu<\/strong><\/span><\/span>\n<\/p>\n \n Enerji geri kazan\u0131m\u0131 <\/span><\/span>\n<\/p>\n \nDi\u011fer <\/span><\/strong> Kütlesel yakma DÜZENL\u0130 DEPOLAMA<\/span><\/span>\n<\/p>\n \nMalzemeler <\/span><\/strong> Biogaz üretimi \u0130nert<\/strong><\/span><\/span>\n<\/p>\n \n Depo alan\u0131<\/span><\/strong> <\/span><\/span>\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n ÜRÜNLER \u0130kincil Kompost Kullan\u0131labilir<\/strong><\/span><\/span>\n<\/p>\n \n Malzemeler Gübre Enerji<\/span><\/strong> <\/span>\n<\/p>\n \n \n<\/p>\n \n \u015eekil 1. Entegre at\u0131k yönetimi sisteminin girdi ve ç\u0131kt\u0131lar\u0131. <\/span><\/span>\n<\/p>\n \nDo\u011fru ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir at\u0131k yönetimi, at\u0131k yönetinin bütün elemanlar\u0131n\u0131n (toplama, ta\u015f\u0131ma, de\u011ferlendirme ve nihai bertaraf) çevre ile olan etkile\u015fimini de\u011ferlendiren at\u0131k yönetimidir. Bu etkinlik tabii ki ölçülen ve de\u011ferlendirilen etkiler olarak incelenmelidir. Örne\u011fin at\u0131klar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131nda çversel etkinin minimize edildi\u011fi yöntem minimu enerji tketimi ile maksimum oranda at\u0131\u011f\u0131n ta\u015f\u0131nabildi\u011fi yöntemdir. Ülkemizde nüfus art\u0131\u015f\u0131na paralel olarak at\u0131k miktar\u0131 ve ambalajl\u0131 ürün kullan\u0131m\u0131 da artm\u0131\u015f, geri kazan\u0131m\u0131 ekonomik bir de\u011fer haline getirmi\u015ftir. Bununla birlikte Çevre Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 1991 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan Kat\u0131 At\u0131klar\u0131n Kontrolü Yönetmeli\u011fi ile geri kazan\u0131m yasal zorunluluk haline dönü\u015fmü\u015ftür. \n\t\t\tDönem<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tKi\u015fi Ba\u015f\u0131 Çöp<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tYa\u015f At\u0131k<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t%<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tKül, Cüruf<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t%<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tGeri Kazan\u0131labilir<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tAt\u0131k %<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tYaz<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,6<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t80,25<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t3,9<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t15,84<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tK\u0131\u015f<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t0,47<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t50,31<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t41,06<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t8,64<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n \n\t\t\tOrtalama<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t–<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t64,2<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t23<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\t11,9<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \n Tablo-1 D.\u0130.E Evsel At\u0131klar\u0131n Kompozisyonu <\/span>\n<\/p>\n \n \n\t\t\tMalzeme <\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tCinsi<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tBak\u0131rköy<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tBahçelievler<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tBe\u015fikta\u015f<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tEski\u015fehir<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n \n\t\t\tMarmaris<\/span><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n <\/span>\n<\/p>\n
\nEkonomik Etkinlik Kr\u0131teri:
\nEn etkin ekonomik de\u011ferlendirme gerçek maliyetlerin ortaya konuldu\u011fu maliyetlerdir. Ekonomik analizlerde özellikle sistemin d\u0131\u015f\u0131nda gerçekle\u015fen yani indirek maliyetler do\u011fru bir ekonomik etüd yap\u0131lmas\u0131na engel olabilir. Bu amaçla mukayese edilebilir ve tüm ekonomik girdilerin de\u011ferlendirildi\u011fi bir metod ERRA (European Recovery & Recycling Association) taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f ve dökümante edilmi\u015ftir.
\nDo\u011fru ve etkin bir at\u0131k yönetimi ekonomik ve çevresel etkilerin en aza indirilmesini hedefleyen at\u0131k yönetimidir. Bu sistemi gerçekle\u015ftirmek ise do\u011fru bir planin bulunmad\u0131\u011f\u0131 otoriteler taraf\u0131ndan kabul edilmektedir. Do\u011fru bir at\u0131k yönetimi sistemi birden fazla at\u0131k yönetimi sistemini birlikte de\u011ferlendiren bir sistemdir. Çünkü, at\u0131k miktar\u0131 ve biçimi bölgelere, sosyal ve kültürel al\u0131\u015fkanl\u0131klara göre önemli farkl\u0131l\u0131klar göstermekte ve bir bölge için do\u011fru olan bir yönetim modeli bir ba\u015fka bölge için ayn\u0131 do\u011frulukta geçerli olamayabilir. Bu nedenle planlama bölgesel ko\u015fullar\u0131 dikkate almal\u0131d\u0131r.
\nTürkiye’de at\u0131k yönetimi konusu özellikle son be\u015f y\u0131l içinde artan nüfus ve göç ile birlikte ço\u011fu kez \u015fehir s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n çok içine kadadr giren çöp dökme alanlar\u0131n\u0131n yarattt\u0131\u011f\u0131 orunla ile birlikte gündeme gelmi\u015ftir. Öncelikle düzensiz depolama sahalar\u0131n\u0131n rehabilitasyonu ve yeni düzenli çöp depolama sahalar\u0131n\u0131n aç\u0131lmas\u0131 gündeme gelmi\u015f ve daha sonra kompostlama ve geri kazan\u0131m konular\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ülkemizin mevcut ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda yakma yönteminden ziyade düzenli depolama sahalar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 ve bu alanlara gidecek at\u0131k miktar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 için önlemler al\u0131nmas\u0131 (de\u011ferlendirilebilir at\u0131klar\u0131n ayr\u0131 toplanmas\u0131 ve geri kazan\u0131m bu a\u015famada önem kazanmaktad\u0131r) Türkiye için öncelikli seçenekler olarak görünmektedir.
\n
\nKat\u0131 At\u0131klar\u0131n Geri Kazan\u0131m\u0131; Entegre At\u0131k Yönetimi ili\u015fkisi :<\/p>\n
\nD.\u0130.E. taraf\u0131ndan 1993 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmayla Türkiye’de y\u0131ll\u0131k evsel ve endüstriyel kat\u0131 at\u0131k miktarlar\u0131 ile bu kat\u0131 at\u0131klar\u0131n kompozisyonu belirlenmi\u015ftir. Bu ara\u015ft\u0131rmaya göre günlük evsel at\u0131k miktar\u0131n\u0131n mevsimlere, ülkenin bölgesel ve sosyo-ekonomik özelliklerine göre farkl\u0131l\u0131klar gösterdi\u011fi ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ülkemizde yaz mevsiminde ki\u015fi ba\u015f\u0131na günlük evsel at\u0131k miktar\u0131n\u0131 0,2 – 0,9 kg, k\u0131\u015f\u0131n ise 0,18 – 0,8 kg aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Buradan hareketle ülkemizde ki\u015fi ba\u015f\u0131na ortalama y\u0131ll\u0131k evsel at\u0131k miktar\u0131n\u0131n 187 kg, toplam evsel at\u0131k miktar\u0131n\u0131n ise yakla\u015f\u0131k 11 – 12 milyon ton oldu\u011funu söylemek mümkündür. Belediye at\u0131\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan ve toplan\u0131p bertaraf edilme sorumlulu\u011fu Belediyeler ait olan at\u0131klara küçük i\u015fyerleri ve ticarethanelerden ç\u0131kan at\u0131klar da dahil oldu\u011fundan küçük i\u015fletmeler ve ticarethanelerden ç\u0131kan y\u0131ll\u0131k 9 – 10 milyon ton at\u0131\u011f\u0131 da göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Bu durumda Belediye at\u0131klar\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k toplam\u0131 19 –20 milyon ton olmaktad\u0131r.
\nEvsel at\u0131klar içindeki cam, metal, plastik, ka\u011f\u0131t ve karton gibi geri kazan\u0131labilir at\u0131klar\u0131n pay\u0131 yaz aylar\u0131nda % 8,5 – 22,9, k\u0131\u015f aylar\u0131nda ise % 3,7 – 15,6 aras\u0131nda de\u011fi\u015fim göstermektedir. Bu rakamlar çerçevesinde ülkemizdeki cam, metal, plastik, ka\u011f\u0131t ve karton gibigeri kazan\u0131labilir at\u0131k miktar\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k 2 – 2,5 milyon ton oldu\u011funu söyleyebiliriz.
\n \n<\/p>\n\n\n
\n \n \n Kg\/gün<\/span><\/span><\/h1>\n<\/td>\n
\n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n
\nTürkiye’de at\u0131klar\u0131n geri kazan\u0131m\u0131 konusundaki yasal zorunluluk 1991 y\u0131l\u0131nda Çevre Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan Kat\u0131 At\u0131klar\u0131n Kontrolü Yönetmeli\u011fi ile yürürlü\u011fe girmi\u015ftir. Y\u0131ll\u0131k 2 –2,5 milyon ton geri kazan\u0131labilir at\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131zca 300 bin tonu bu yönetmelik kapsam\u0131ndad\u0131r.
\nÜlkemizde y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 800 bin ile 1 milyon ton at\u0131k geri kazan\u0131lmaktad\u0131r. Bu miktar\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131 çöp dökme sahalar\u0131ndan ve sokaklardan ilkel ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z ko\u015fullarda toplanmaktad\u0131r. Ancak bu \u015fekilde toplanan at\u0131klar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ya\u015f çöple kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 için de\u011ferlendirilememektedir. Daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve verimli bir geri kazan\u0131m sistemi olu\u015fturman\u0131n temel ko\u015fulu geri kazan\u0131labilir at\u0131klar\u0131n kayna\u011f\u0131nda yani konutlarda, i\u015fyerlerinde, okullarda, otel ve tatil köylerinde çöpten ayr\u0131 toplanmas\u0131d\u0131r. Bu \u015fekilde daha temiz ve fazla miktarda at\u0131k daha ekonomik bir \u015fekilde toplanabilir. Bu sistemin olu\u015fturulabilmesinin temel ko\u015fulu Belediye – Tüketici – Geri Dönü\u015füm Sanayinin aktif bir \u015fekilde sistemin içinde yer almas\u0131 ve sorumluluk üstlenmesidir. Do\u011fru bir geri kazan\u0131m sisteminde tüketicinin sorumlulu\u011fu geri kazan\u0131labilir at\u0131klar\u0131 kayna\u011f\u0131nda çöpten ayr\u0131 biriktirmektir. Belediye ise tüketicinin ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu at\u0131klar\u0131 çöpten ayr\u0131 temiz bir \u015fekilde toplamak ve cinslerine göre ay\u0131rmakla sorumludur. Sanayi sorumlulu\u011fu ise Belediyenin toplad\u0131\u011f\u0131 ve cinslerine göre ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu at\u0131klar\u0131 al\u0131p geri dönü\u015ftürmektir.
\nÇevko Vakf\u0131 – Belediye i\u015fbirli\u011fi ile çök say\u0131da proje uygulanmakta ve bu proje bilgileri düzenli olarak takip edilmektedir. Örne\u011fin Bursa-Osmangazi bölgesinde bu de\u011fer 0,465 kg \/ konut-hafta iken \u0130stanbul-Be\u015fikta\u015f bölgesinde 1,570 kg \/ konut – hafta’d\u0131r. Halen devam eden belediye geri kazan\u0131m uygulamalar\u0131nda ortalama 0,600 kg \/ konut-hafta’l\u0131k bir verimlili\u011fe ula\u015fm\u0131\u015f olup iki y\u0131l boyunca haftal\u0131k toplama rakamlar\u0131n\u0131n bir araya getirilmesi ile elde edilen sonuçtur.
\nToplanan at\u0131klar\u0131n kompozisyonlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak cam, ka\u011f\u0131t ve karton türü at\u0131klar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 görülmektedir. A\u015fa\u011f\u0131daki tabloda geri kazan\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131 sürdüren baz\u0131 belediyelerin toplad\u0131\u011f\u0131 at\u0131klar\u0131n kompozisyonlar\u0131 verilmi\u015ftir. \n<\/p>\n\n\n
\n \n \n \n \n \n \n Entegre at\u0131k yönetiminin, at\u0131k yönetimini bir bütün olarak de\u011ferlendirdi\u011fini ve bu bütünün elemanlar\u0131n\u0131 birer birer verimlilik ve etkinlik aç\u0131s\u0131ndan irdeledi\u011fini bir kavram olarak kabul ettikten sonra amaç ve kr\u0131terlerini tan\u0131mlamak gereklidir. Entegre at\u0131k yönetimi; at\u0131k yönetimi sistemi içinde olu\u015fan at\u0131klar\u0131n bertaraf edilmesinde çevreye ve ekonomiye olan etkilerinin en aza indirilmesini amaçlar. Bu amaca ula\u015fman\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[419],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-364","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=364"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172967,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364\/revisions\/172967"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=364"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}