{"id":36662,"date":"2013-04-30T18:07:00","date_gmt":"2013-04-30T18:07:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T09:57:59","modified_gmt":"2025-10-23T09:57:59","slug":"transgenik-bugdaya-turkiyenin-yaklasimi-ne-olmalidir1-36662","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/transgenik-bugdaya-turkiyenin-yaklasimi-ne-olmalidir1-36662","title":{"rendered":"TRANSGEN\u0130K BU\u011eDAYA T\u00dcRK\u0130YE\u2019N\u0130N YAKLA\u015eIMI NE OLMALIDIR?[1]"},"content":{"rendered":"

TRANSGEN\u0130K BU\u011eDAYA TÜRK\u0130YE’N\u0130N YAKLA\u015eIMI NE OLMALIDIR?[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/a><\/span><\/strong> <\/span><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n


Pamuk, m\u0131s\u0131r, soya ve kolzan\u0131n transgenik çe\u015fitlerinde ya\u015fanan ekonomik art\u0131lar\u0131 izleyenler, hemen hemen her bitki türü için biyoteknolojiye sar\u0131l\u0131yor ve yeni çe\u015fitlerin geli\u015ftirilmesi için yat\u0131r\u0131mlara ba\u015fl\u0131yorlar. Nitekim papaya, muz patl\u0131can, lahana, karnabahar, nohut, m\u0131s\u0131r, bamya, çeltik, sorgum, \u015fekerkam\u0131\u015f\u0131, domates gibi bitkilerde virüse, bakterilere, zararl\u0131lara, kura\u011fa ve yabanc\u0131 ot ilac\u0131na dayan\u0131kl\u0131l\u0131k konular\u0131nda birçok ülke transgenik çe\u015fitlerle ilgili \u0131slah çal\u0131\u015fmalar\u0131nda tescil a\u015famas\u0131na kadar gelmi\u015flerdir. Buradan biyotek ürün ekili\u015f alanlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesi k\u0131sa zamanda durmayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131labilir. Transgenik yeni çe\u015fitlerin geli\u015ftirilmesinde ülkelerin yar\u0131\u015f nedenlerine bir göz atarsak, öncelikle çiftçisini yüksek tohumluk fiyatlar\u0131ndan korumak isteyen Brezilya ve Çin gibi biyotek ürün ekiminde önde giden ülkelerin kamu a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme istekleri öne ç\u0131kar.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Söz konusu yar\u0131\u015fta “BU\u011eDAY”\u0131n yer almamas\u0131 beklenemezdi. Özellikle 2050 y\u0131llar\u0131nda y\u0131ll\u0131k bir milyar tonluk tüketimi tahmin edilen bu ürünün, tüketim gereksinimini kar\u015f\u0131lamak için her y\u0131l %2 daha fazla ürün kald\u0131r\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011fu kar\u015f\u0131s\u0131nda, tar\u0131m stratejistlerinin adeta sar\u0131lacaklar\u0131 yöntemlerin ba\u015f\u0131nda biyoteknoloji gelmektedir. Bu\u011fday\u0131n 2011 y\u0131l\u0131 itibar\u0131 ile 667 milyon ton üretim, bir o kadar tüketim, 127 milyon ton d\u0131\u015f ticaret ve 185 milyon ton da stok mevcudu vard\u0131r. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Verimi art\u0131rma konusunda yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda bu\u011fday, bir m\u0131s\u0131r, bir soya seviyesinde performans gösterememi\u015ftir. Bu nedenle ekim alanlar\u0131nda daralmalar ya\u015fanm\u0131\u015f ve ya\u015fanmaktad\u0131r. Bu\u011fday Üretici Birlikleri benzeri STK’lar\u0131n\u0131n da deste\u011fi ile dünyan\u0131n de\u011fi\u015fik ülkelerinde verimi garantileyecek veya yükseltecek iyile\u015ftimeler, biyoteknolojiden yararlanarak transgenik çe\u015fit geli\u015ftirme çal\u0131\u015fmalar\u0131 halen sürmektedir. Henüz transgenik bir çe\u015fit tescil edilmemi\u015fse de yabanc\u0131 ot ilac\u0131na, hastal\u0131klara, zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131l\u0131kla ilgili çal\u0131\u015fmalar de\u011fi\u015fik ülkelerde sürdürülmektedir. Çin’de virüse, Avustralya tuza ve kura\u011fa dayan\u0131kl\u0131 bu\u011fday çe\u015fitleri geli\u015ftirme projelerinde sona yakla\u015fmak üzeredirler. Yine bu ülkede proteini yükseltmeye ve azottan daha fazla yararlanmaya yönelik temel ve uygulamal\u0131 çal\u0131\u015fmalar sürdürülmektedir. Bu ülkede yabanc\u0131 gen olarak m\u0131s\u0131r, maya gibi tüketti\u011fimiz ürünler devrededir. <\/span>CIMMYT<\/span>  (Uluslar aras\u0131 m\u0131s\u0131r ve bu\u011fday geli\u015ftirme merkezi) arabidopsisten ald\u0131klar\u0131 genlerle kura\u011fa, so\u011fu\u011fa ve tuzlu ko\u015fullara dayan\u0131kl\u0131 çe\u015fit geli\u015ftirme çal\u0131\u015fmalar\u0131na devam etmektedir. Çölyak hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedeni gliadini daneden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, yüksek lisin içeren genotiplerin geli\u015ftirilmesi ise daha çok ABD üniversitelerince üstlenilmi\u015ftir.  \u0130ngiltere ise geli\u015ftirdi\u011fi  “afit”e dayan\u0131kl\u0131 bu\u011fday çe\u015fidinde, biri naneden, di\u011feri toprak bakterisi ve üçüncüsü de sentetik biyoloji yöntemiyle geli\u015ftirilen üç ayr\u0131 gen kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Tarla denemeleri a\u015famas\u0131ndaki bu proje AB’de de kayg\u0131 ile izlenmektedir. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Bu\u011fday\u0131n önemi nedeniyle yeni çe\u015fitlerin geli\u015ftirilmesinde kamu – özel sektör i\u015fbirli\u011fine s\u0131kça rastlan\u0131r. Geli\u015ftirlen çe\u015fidin bir m\u0131s\u0131r kadar kar sa\u011flam\u0131yaca\u011f\u0131 nedeniyle özel sektörün öncelikleri aras\u0131nda bulunmayan bu\u011fday\u0131n, biyoteknolojiden fazla nasip alamam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n bir nedeni de, kendine döllenen bir bitki olmas\u0131d\u0131r. Çünkü tohum yenileme her y\u0131l olmayaca\u011f\u0131 için tohumcu firma her y\u0131l sat\u0131\u015f yapamayacakt\u0131r. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Bu çal\u0131\u015fmalar tümüyle bu\u011fday\u0131n gen merkezi olmad\u0131\u011f\u0131 ülkelerde sürdürülmektedir. Günün ko\u015fullar\u0131na göre, o ülkelerde tescil i\u015flemleri tamamland\u0131\u011f\u0131nda GDO’lu bu\u011fday pazara girecektir. Unun ana ham maddesi olarak bu\u011fday, çok say\u0131da i\u015flenmi\u015f g\u0131da maddesinde kullan\u0131laca\u011f\u0131 ve iç – d\u0131\u015f ticarete konu olaca\u011f\u0131 için, biyogüvenlik aç\u0131s\u0131ndan büyük sorunlar\u0131n ya\u015fanaca\u011f\u0131 kaç\u0131n\u0131lmaz. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

As\u0131l sorun Vavilov gen merkezlerinden biri olan Türkiye, en önemli 29 kültür bitkisinin 485 yabani akrabas\u0131n\u0131n en yo\u011fun olarak belirlendi\u011fi co\u011frafyalar[2]<\/span><\/span><\/span><\/a> s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tek ülke olarak saptanm\u0131\u015ft\u0131r (harita!).  Bu bilgiler iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi çerçevesinde kurtar\u0131lmalar\u0131na öncelik verilecek yabani akrabalar\u0131n belirlenmesi amac\u0131yla yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya dayanmaktad\u0131r. Buradan kendine döllenen bir bitki olmas\u0131na ra\u011fmen, Türkiye’de transgenik bu\u011fdaya izin vermenin, biyoçe\u015fitlilik aç\u0131s\u0131ndan do\u011fru olmayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. <\/span><\/p>\n

Prof Dr. Nazimi Aç\u0131kgöz<\/span><\/p>\n

<\/span>
<\/p>\n
<\/span><\/p>\n
\n

[1]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span><\/a> Bu analize k\u0131smen http:\/\/yariningidasorunlari.blogspot.com\/2011_07_01_archive.html<\/a> de yer verilmi\u015ftir.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/em><\/span><\/a><\/span> http:\/\/dapa.ciat.cgiar.org\/distributions-and-conservation-concerns-for-the-wild-relatives-of-major-crops-mapped-2\/<\/span><\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131 Prof.Dr. Nazimi A\u00c7IKG\u00d6Z<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

TRANSGEN\u0130K BU\u011eDAYA TÜRK\u0130YE’N\u0130N YAKLA\u015eIMI NE OLMALIDIR?[1]   Pamuk, m\u0131s\u0131r, soya ve kolzan\u0131n transgenik çe\u015fitlerinde ya\u015fanan ekonomik art\u0131lar\u0131 izleyenler, hemen hemen her bitki türü için biyoteknolojiye sar\u0131l\u0131yor ve yeni çe\u015fitlerin geli\u015ftirilmesi için yat\u0131r\u0131mlara ba\u015fl\u0131yorlar. Nitekim papaya, muz patl\u0131can, lahana, karnabahar, nohut, m\u0131s\u0131r, bamya, çeltik, sorgum, \u015fekerkam\u0131\u015f\u0131, domates gibi bitkilerde virüse, bakterilere, zararl\u0131lara, kura\u011fa ve yabanc\u0131 ot […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-36662","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36662"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170497,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36662\/revisions\/170497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36662"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=36662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}