{"id":3689,"date":"2007-09-27T08:25:00","date_gmt":"2007-09-27T08:25:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:25","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:25","slug":"organik-antep-fistigi-yetistiriciligi-3689","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/organik-antep-fistigi-yetistiriciligi-3689","title":{"rendered":"Organik Antep F\u0131st\u0131\u011f\u0131 Yeti\u015ftiricili\u011fi"},"content":{"rendered":"

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 (P. vera <\/em>L.)<\/strong> Güneydo\u011fu Anadolu'ya yerle\u015fen Etiler taraf\u0131ndan kültüre al\u0131nm\u0131\u015f ve o ça\u011flarda kral sofralar\u0131na girmi\u015ftir. Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131, dünyada kuzey ve güney yar\u0131 kürelerinin 30-45° enlemleri aras\u0131ndaki uygun mikroklimalarda yeti\u015fmektedir. Ülkemiz yak\u0131n do\u011fu gen merkezi içerisinde yer almaktad\u0131r. Son istatistiklere göre antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi 56 ilimize yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, üretimimizin yakla\u015f\u0131k % 94'ünü Güneydo\u011fu Anadolu Bölgesi olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu bölgemiz, antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n gen merkezi ve ilk kez kültüre al\u0131nan yer olmas\u0131 yan\u0131nda, sahip oldu\u011fu kendine özgü ekolojik özellikleri nedeniyle, bu meyve türünün ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde yeti\u015fmesine ve yay\u0131lmas\u0131na öncülük etmi\u015ftir.\n<\/p>\n

\nÜlkemizde, antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi çok eski zamanlardan beri yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, üretim istenilen seviyede artmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun nedeni yeti\u015ftiricili\u011fin tamamen kuru ko\u015fullarda ve ço\u011funlukla k\u0131raç, ta\u015fl\u0131k ve meyilli arazilerde yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130ran ve A.B.D. d\u0131\u015f\u0131ndaki üretici ülkelerde de yeti\u015ftirme ko\u015fullar\u0131 Türkiye'dekine benzetmektedir. \u0130ran ve A.B.D.'deki yeti\u015ftiricili\u011fin tamam\u0131 sulu ko\u015fullarda ve verimli taban arazilerde yap\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi, Güneydo\u011fu Anadolu Projesi (GAP) ile yeni bir döneme girmektedir. Sulu ko\u015fullarda antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftirme imkan\u0131 do\u011fmaktad\u0131r. Mevcut tesisler yan\u0131nda, yeni kurulacak tesisler de sulanabilecektir.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yazlar\u0131 uzun, s\u0131cak, kurak ve k\u0131\u015flar\u0131 nisbeten so\u011fuk olan bölgelerde ekonomik olarak yeti\u015febilmektedir. Toprak iste\u011fi yönünden çok toleransl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, kullan\u0131lan anac\u0131n türüne göre farkl\u0131 istekleri vard\u0131r. Öteki meyve türlerinde oldu\u011fu gibi antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011finde de bölgenin s\u0131cakl\u0131k, ya\u011f\u0131\u015f ve toprak durumu iyice incelendikten sonra antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 bahçesi tesis edilmelidir.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nDÖLLENME B\u0130YOLOJ\u0130S\u0130\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 dioik bir meyve türüdür. Erkek ve di\u015fi çiçekleri ayr\u0131 ayr\u0131 a\u011façlar üzerinde bulunur ve tozlanma rüzgarla olur. Öteki sert kabuklu meyvelerde oldu\u011fu gibi antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda da meyvenin yenilen k\u0131sm\u0131 tohumu oldu\u011fundan, meyve eldesi için tozlanma ve döllenme zorunludur. Döllenmeyen çiçekler dökülür veya bunlardan içi bo\u015f (f\u0131s) meyveler meydana gelir, dolay\u0131s\u0131yla verim do\u011frudan etkilenir.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda çiçeklenme zaman\u0131n\u0131n bilinmesi ve bu zamandaki hakim rüzgar\u0131n yönün tozlanma için çok önemlidir. Erkek a\u011façlar\u0131n bahçeye yerle\u015ftirilmesinde hakim rüzgarlar\u0131n esme yönü de dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\nYabani Pistacia<\/em><\/strong> türlerinin a\u015f\u0131lanmas\u0131yla bahçe olu\u015fturulacaksa, bu türlerin çiçeklenme durumlar\u0131 göz önünde tutulmal\u0131d\u0131r. Pistacia<\/em> <\/strong>türlerinde çiçeklenme ba\u015flang\u0131c\u0131 erkenden geçe do\u011fru s\u0131ras\u0131yla Pistacia atlantica<\/em><\/strong> (Atlantik sak\u0131z\u0131), P. palaestina<\/em><\/strong> (Filistin sak\u0131z\u0131), P.terebinthus<\/em><\/strong> (Melengiç), P. vera<\/em><\/strong> (Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131) ve P. khinjuk<\/em><\/strong> (Buttum) \u015feklinde olmaktad\u0131r. Özellikle antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131, melengiç ve Filistin sak\u0131z\u0131n\u0131n çiçeklenmeleri birbirine yak\u0131nd\u0131r. Atlantik sak\u0131z\u0131n\u0131n çiçeklenmesi çok erken oldu\u011fundan antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 çe\u015fitlerinin hiç birisi ile uyum sa\u011flayamamaktad\u0131r. Bu nedenle bahçemizde atlantik sak\u0131zlar\u0131n\u0131n erkeklerini bulundurmamam\u0131z gerekmektedir. Filistin sak\u0131z\u0131 ve melengiç erkekleri Uzun ve Halebi çe\u015fitlerine uygun olmakta, K\u0131rm\u0131z\u0131 ve Siirt çe\u015fitlerine ise bu türlerin geççi tipleri uygun olabilmektedir. Buttum erkekleri ise Ohadi çe\u015fidi ile uyum sa\u011flamaktad\u0131r. Buttum erkeklerinin erkencileri k\u0131smen K\u0131rm\u0131z\u0131 ve Siirt çe\u015fitleriyle de uyum sa\u011flayabilmektedirler.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nBAHÇE TES\u0130S\u0130\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011finde anaç olarak, P. vera <\/em><\/strong>(antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 çö\u011fürü), P. khinjuk<\/em><\/strong> (buttum) ve P. atlantica <\/em><\/strong>(atlantik sak\u0131z\u0131) kullan\u0131lmaktad\u0131r. P. terebinthus <\/em><\/strong>(melengiç) zay\u0131f anaç özelli\u011fi gösterdi\u011finden, bunlarla bahçe tesis edilmemekte, yabani melengiçler a\u015f\u0131lanarak kültüre al\u0131nmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nBahçede a\u011faç yerleri i\u015faretlenip, buralarda çukurlar aç\u0131ld\u0131ktan sonra ç\u0131plak köklü\/tüplü çö\u011für veya a\u015f\u0131l\u0131 tüplü fidan dikimi yap\u0131l\u0131r. Çö\u011fürler yerinde tuttuktan sonra a\u015f\u0131lama yap\u0131l\u0131r. Antepf\u0131st\u0131klar\u0131nda genellikle sürgün T göz a\u015f\u0131lar\u0131 uygulanmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131nda a\u015f\u0131lama mevsimini uzatmak ve ayn\u0131 y\u0131l daha fazla a\u015f\u0131 yapabilmek amac\u0131 ile durgun göz a\u015f\u0131s\u0131, boru a\u015f\u0131s\u0131, yonga a\u015f\u0131 ve yama a\u015f\u0131da yap\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda dikim sonbahar veya ilkbaharda yap\u0131labilir. Ancak k\u0131\u015flar\u0131 çok sert geçmeyen yerlerde sonbahar dikimi tercih edilmelidir. Çünkü sonbahar dikiminde bitkilerin arazide tutma \u015fans\u0131 artmaktad\u0131r. Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda dikim, öteki meyve türlerinde oldu\u011fu gibidir. Dikim yap\u0131l\u0131rken 8 veya 11 di\u015fi a\u011faca 1 erkek a\u011faç gelecek \u015fekilde ayarlama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Erkek a\u011façlar\u0131n bahçe içerisindeki yerleri belirlenirken, o yörenin ilkbahardaki hakim rüzgar yönü de göz önünde bulundurulmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nTOPRAK \u0130\u015eLEME\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nBütün meyve a\u011façlar\u0131nda oldu\u011fu gibi antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda da bol ve kaliteli ürün almak için y\u0131ll\u0131k bak\u0131m i\u015flemlerinin zaman\u0131nda ve düzenli olarak yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu bak\u0131m i\u015flemlerinin ba\u015f\u0131nda toprak i\u015fleme gelir. Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlarda, sulama imkan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi gerek ya\u011f\u0131\u015f\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 ve gerekse kurakl\u0131ktan dolay\u0131 toprak i\u015fleme büyük önem kazanmaktad\u0131r. Yap\u0131lan hesaplamalara göre antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda y\u0131ll\u0131k su tüketimi 750-800 mm aras\u0131ndad\u0131r. Oysa üretimin % 90'\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Güneydo\u011fu Anadolu Bölgesi'nde y\u0131ll\u0131k toplam ya\u011f\u0131\u015f 250-550 mm aras\u0131ndad\u0131r. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda ya sulama yapmak ya da ya\u011f\u0131\u015fla dü\u015fen suyu toprakta muhafaza etmek gerekir. Bu amaçla da toprak i\u015fleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda toprak i\u015flemesi zaman\u0131nda ve gerekti\u011fi gibi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 taktirde, a\u011fac\u0131n vegetatif geli\u015fmesi önemli düzeyde azal\u0131r, ürün kayb\u0131 meydana gelir, iç meyve rand\u0131man\u0131 dü\u015fer, hastal\u0131k ve zararl\u0131lara kar\u015f\u0131 a\u011fac\u0131n direnci azal\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nGÜBRELEME\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda düzensiz meyve verme (periyodisite) ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ürün azl\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricilikte kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan önemli sorunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Bitkinin yeterli ve dengeli beslenememesi sonucunda, bitki geli\u015fiminin tam olmamas\u0131, verim dü\u015füklü\u011fü ve kalite bozuklu\u011fu gibi sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. De\u011fi\u015fik ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar, antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda meyve, meyve gözü ve yaprak aras\u0131ndaki besin kullanma yar\u0131\u015f\u0131nda meyvelerin bask\u0131n gelmesi ile tomurcuk ve yapraklar\u0131n yeterli beslenemedikleri için dökülerek periyodisitenin kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funu, periyodisitenin beslenme ile ilgili oldu\u011funu, gelecek y\u0131l meyve verecek olan tomurcuklar\u0131n (Karagöz) ço\u011funlukla Temmuz ve A\u011fustos aylar\u0131nda döküldüklerini, bu dönemde meyve içinin h\u0131zl\u0131ca geli\u015fti\u011fini ve meyvenin olgunlu\u011fa do\u011fru yöneldi\u011fini; çekirdek ve üreme içgüdüsünün, meyve gözleriyle yar\u0131\u015fmas\u0131nda, meyvenin üstün gelerek karbonhidrat kullanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131 sonucu meyve gözlerinin döküldü\u011fünü belirtmektedirler. Bu nedenle antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 a\u011fac\u0131n\u0131n, topraktan yada yapraktan beslenmesi zorunlulu\u011fu ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n azot tüketimi ve topraktan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 azot miktar\u0131 üzerine yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada, yakla\u015f\u0131k 12 kg kuru meyve veren bir a\u011fac\u0131n meyveleri taraf\u0131ndan 954 g, yapraklar\u0131 taraf\u0131ndan ise 151 g azot tüketildi\u011fi, yapraklarda %1.8'den daha az azot içerenlerin sarar\u0131p döküldü\u011fü, bu de\u011ferden daha yüksek azot içerenlerin vegetasyon sonuna kadar dökülmedikleri belirtilmi\u015ftir.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n potasyum ve fosfor noksanl\u0131k belirtileri ve giderilmeleri üzerinde yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada, potasyum noksanl\u0131\u011f\u0131nda seyrek, küçük yap\u0131l\u0131, erken dökülen sar\u0131 renkli yapraklar\u0131n olu\u015ftu\u011fu, bu yapraklardaki potasyum düzeyinin % 0.8'den az oldu\u011fu, bunlara 3 kg\/a\u011faç KCl verildi\u011finde sa\u011fl\u0131kl\u0131 duruma gelip, verimin artt\u0131\u011f\u0131 ve yapraklar\u0131n K (potasyum) düzeyinin % 1.1-2.2 aras\u0131nda oldu\u011fu belirtilmektedir.\n<\/p>\n

\nTopraktaki fazla kirece ba\u011fl\u0131 olarak antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 a\u011façlar\u0131nda demir noksanl\u0131\u011f\u0131 da görülmektedir.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131klar\u0131nda k\u0131smen noksanl\u0131\u011f\u0131 görülen Çinko ile ilgili olarak yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada, 2-3 ppm ve daha az Zn (Çinko) içeren yapraklarda noksanl\u0131k belirtisi olarak geç uyanma, bo\u011fum aralar\u0131 ve yapraklar\u0131n küçük kalmalar\u0131 ve k\u0131rm\u0131z\u0131 renkli olmalar\u0131 gösterilmektedir.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n besin kapsamlar\u0131n\u0131n belirlenmesi amac\u0131yla Güneydo\u011fu Anadolu Bölgesinde yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda, topraklar\u0131n organik madde ve fosfor kapsamlar\u0131n\u0131n yetersiz, potasyum içeri\u011finin k\u0131smen noksan oldu\u011fu, bölge topraklar\u0131n\u0131n kireççe zengin ve toprak reaksiyonunun alkali özellikte oldu\u011fu; yaprakta ise azot, fosfor ve demir noksanl\u0131\u011f\u0131na rastland\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131klar\u0131nda en uygun yaprak örne\u011fi al\u0131m zaman\u0131, meyvelere ben dü\u015ftü\u011fü dönemdir. Bu zamanda, tüm bahçeyi temsil edecek \u015fekilde, bahçenin yakla\u015f\u0131k 25 a\u011fac\u0131ndan ve her a\u011fac\u0131n dört yönünden omuz hizas\u0131ndaki meyvesiz dal\u0131n, y\u0131ll\u0131k sürgününün ortas\u0131ndaki yapra\u011f\u0131, günün serin saatlerinde al\u0131narak hemen analize gönderilir.\n<\/p>\n

\nKuru ko\u015fullarda antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi için yapraktaki besin s\u0131n\u0131r de\u011ferleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibi aç\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\n \n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/p>\n

\n\t\t\tBesin Elementleri\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

<\/p>\n

\n\t\t\t%\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

<\/p>\n

\n\t\t\tBesin Elementleri\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n

<\/p>\n

\n\t\t\tppm\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\t<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tAzot (N)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1.80-2.20\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tDemir (Fe)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t43-170\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tFosfor (P)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t0.06-0.14\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tÇinko (Zn)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t10-25\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tPotasyum (K)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t0.80-1.20\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tMangan (Mn)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t20-50\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tKalsiyum (Ca)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t2.20-3.70\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tBak\u0131r (Cu)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t6-90\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tMagnezyum (Mg)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t0.50-0.90\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tBor (B)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t100-180\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n \n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nAl\u0131nan yaprak örneklerinin analiz neticeleri verilen bu s\u0131n\u0131r de\u011ferleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak, verilecek gübre dozu ortaya ç\u0131kar\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü'nde yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fma; antepf\u0131st\u0131klar\u0131nda yeterli düzeyde ve zaman\u0131nda gübrelemenin, meyve gözü dökümünü %38 oran\u0131nda azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve verimi %50 oran\u0131nda art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, meyvelerin irile\u015fti\u011fini, iç meyve rand\u0131man\u0131n\u0131n yükseldi\u011fini ve sürgün geli\u015fiminin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeti\u015fti\u011fi bahçelerin organik madde kapsamlar\u0131 genellikle dü\u015füktür. Organik madde, toprak strüktürünü düzelterek, di\u011fer besin elementlerinin kökler taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Topra\u011f\u0131n su tutma kapasitesini artt\u0131r\u0131r. Organik madde kayna\u011f\u0131 olarak ah\u0131r gübresi, mümkünse her y\u0131l kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Toprakta %2'den daha az organik madde bulunmas\u0131 halinde, mutlaka organik madde uygulanmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\nOrganik antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi projemizde, deneme parselinden toprak örnekleri 0-30 ve 30-60 cm derinlikten ve yaprak örnekleri de meyveye ben dü\u015fme döneminde al\u0131nm\u0131\u015f ve analiz edilmi\u015ftir. Besin maddesi eksikliklerini kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla ah\u0131r gübresi ve ye\u015fil gübre uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. A\u011façlar\u0131n taç izdü\u015füm kenar\u0131na, 25-30 cm derinlikte olmak üzere, her a\u011faca 100 kg ah\u0131r gübresi verilmi\u015ftir. Ye\u015fil gübre olarak da dekara 6 kg fi\u011f ve 6 kg arpa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak s\u0131ra aralar\u0131na ekilmi\u015ftir. Nisan ay\u0131 sonunda bitkiler çiçeklenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda sürülerek topra\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nBUDAMA\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nBudama, a\u011faca \u015fekil vermek, verilen \u015feklin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamak a\u011façta fizyolojik dengeyi olu\u015fturarak düzenli bir verim almak ve ya\u015flanm\u0131\u015f a\u011façlar\u0131 gençle\u015ftirerek bunlardan bir süre daha verim almak amac\u0131yla yap\u0131lmaktad\u0131r. Budanmadan kendi haline b\u0131rak\u0131lan antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 a\u011façlar\u0131, çal\u0131ms\u0131, s\u0131k dallanan, yere yak\u0131n ve makineli tar\u0131ma imkan vermeyen bir \u015fekil almaktad\u0131r. Pistacia<\/em> <\/strong>cinsine giren a\u011façlar reçineli olduklar\u0131ndan, a\u015f\u0131r\u0131 dal kesiminden ho\u015flanmazlar. Bu nedenle ileri dönemlerde kal\u0131n dal kesimine meydan vermemek için budaman\u0131n fidan devresinde ba\u015flat\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 a\u011façlar\u0131nda budama genel olarak verimli y\u0131l\u0131n sonunda, ya\u015flanm\u0131\u015f, zay\u0131f geli\u015fen 3-4 ya\u015fl\u0131 dal ç\u0131karma ve kuru dal seyreltme \u015feklinde yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u015fekilde yap\u0131lan budama a\u011façta genç dal geli\u015fimini te\u015fvik etmektedir. Antepf\u0131st\u0131klar\u0131nda ürün 1 ya\u015fl\u0131 dallardan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan a\u011faç sürgün olu\u015fturmaya te\u015fvik edilmelidir. Bunun için mutlaka her y\u0131l düzenli budama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nSULAMA\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nÜlkemizde antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi kuru ko\u015fullarda yap\u0131lmaktad\u0131r. Ancak GAP projesiyle birlikte sulama gündeme gelmi\u015ftir.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131, genellikle ba\u015fka kültür bitkilerinin yeti\u015ftirilemeyece\u011fi, toprak derinli\u011fi az, ta\u015fl\u0131k, kayal\u0131k engebeli alanlarda yeti\u015ftirilmektedir. Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 a\u011façlar\u0131n\u0131n kökleri anac\u0131n türüne ba\u011fl\u0131 olarak 5-6 m derine inebildi\u011finden, kura\u011fa dayanabilmektedir. Bölgemizde 250-550 mm olan toplam ya\u011f\u0131\u015f\u0131n ço\u011fu, vejetasyon dönemi d\u0131\u015f\u0131nda dü\u015fmektedir. Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda iyi bir verimin yan\u0131s\u0131ra, ç\u0131tlak oran\u0131 yüksek, kaliteli ve dolgun meyve elde edilmesi için sulaman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 zorunludur.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda görülen periyodisitenin çe\u015fitli teknik önlemlerin yan\u0131nda sulamayla en aza indirilebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda salma sulama metoduyla yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada, sulaman\u0131n özellikle normal verim y\u0131llar\u0131nda meyve miktar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve periyodisiteyi azaltt\u0131\u011f\u0131, antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n verim y\u0131l\u0131nda mevsimlik su tüketiminin ortalama 803 mm oldu\u011fu ve sulamada \u0131slat\u0131lmas\u0131 gereken derinli\u011fin 110-150 cm olmas\u0131 gerekti\u011fi belirlenmi\u015ftir.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nHASTALIK VE ZARARLILARLA MÜCADELE\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nKarazenk Hastal\u0131\u011f\u0131 (Septoria Pistacina<\/em> Allesh.)\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 alanlar\u0131nda görülen ve halen mücadele edilen en önemli hastal\u0131kt\u0131r. Enfeksiyonlar ilkbaharda nisan sonlar\u0131na do\u011fru ve çiçeklerin döllenmesinden sonra, meyveler küçük bu\u011fday tanesi büyüklü\u011füne ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ba\u015flamaktad\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n tipik belirtileri daha çok yapraklarda ve k\u0131smen de meyve kabuklar\u0131nda görülen siyah lekelerdir. Bu lekeler zamanla tüm yaprak yüzeyini kaplayabilir. Ve bu da yapraklar\u0131n kurumalar\u0131na ve zaman\u0131ndan önce dökülmelerine neden olur. Asimilasyon organlar\u0131 zarar gören a\u011façlar zay\u0131f dü\u015ferler ve meyve içleri geli\u015femedi\u011finden verim azal\u0131r. Yaprak ve meyvelerdeki zarar, a\u011fac\u0131 zay\u0131f dü\u015fürerek gelecek y\u0131llardaki ürünün azalmas\u0131na neden olur. Epidemi y\u0131llar\u0131nda a\u011façlar birkaç y\u0131l ürün vermezler. Yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda hastal\u0131k \u015fiddetine ba\u011fl\u0131 olarak üründe %3-100 kay\u0131p oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir.\n<\/p>\n

\nSonbaharda hasattan sonra yere dökülen yapraklar hemen toplan\u0131p yok edilmelidir. Bu i\u015flem toplanan yapraklar\u0131n bir yerde yak\u0131lmas\u0131 veya derince gömülmesi \u015feklinde uygulanmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\nKimyasal mücadelesinde bak\u0131rl\u0131 preparatlar kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lk ilaçlama çiçek dökümünden sonra, meyvelerin bu\u011fday danesi ile mercimek danesi kadar oldu\u011fu dönemde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Birinci ilaçlama, sigorta ilaçlamas\u0131 olup hastal\u0131k etmeni görülmeden mutlaka yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/strong>May\u0131s ay\u0131n\u0131n ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 geçti\u011fi y\u0131llarda birinci ilaçlamadan 15 gün sonra ikinci ilaçlama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 Zararl\u0131lar\u0131\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nGüneydo\u011fu Anadolu Bölgesi antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 alanlar\u0131nda bu güne kadar yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalar sonucu 42 adet zararl\u0131 böcek ve akar türü belirlenmi\u015ftir. Belirlenen türler içinde f\u0131st\u0131k beyaz kabuklu biti (Sturaspis pistaciae<\/em> Lind.)<\/strong>, antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 ko\u015fnili (Eulecanium rugulosum<\/em> sh.)<\/strong>, \u015f\u0131ral\u0131 zenk (\u0130diocerinus stali<\/em> Fieb.)<\/strong>, antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 psillidi (Agonoscena pistaciae<\/em> Burck. and Laut)<\/strong>, f\u0131st\u0131k karagöz kurdu (Hylesinus vestitus<\/em> M.R.)<\/strong>, fidan dipkurdu (Capnodis<\/em> spp.)<\/strong>, <\/strong>f\u0131st\u0131k dal güvesi (Kermania pistaciella <\/em>Ams.)<\/strong>, f\u0131st\u0131k gözkurdu (Thaumetopoea solitaria <\/em>F.)<\/strong>, f\u0131st\u0131k iç güvesi (Recurvaria pistaciicola<\/em> Danil.)<\/strong> ve antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 meyve iç kurdu (Megastigmus pistaciae<\/em> Walk.)<\/strong> gibi zararl\u0131lar ekonomik anlamda zarar yapan ve mücadele edilmesi gereken zararl\u0131lar aras\u0131ndad\u0131r.\n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü'nce yürütülen Organik Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 Yeti\u015ftiricili\u011fi projesi kapsam\u0131nda, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan baz\u0131 zararl\u0131lar\u0131n organik mücadelesi konusunda çal\u0131\u015fmalar devam etmektedir. Bunlar a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 Dal Güvesi (Kermania pistacella<\/em> Ams.)<\/strong>\n<\/p>\n

<\/strong>Ams.)<\/strong> <\/p>\n

\nDal güvesi antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131nda bir y\u0131ll\u0131k sürgünlere zarar vermekte, larvalar sürgün ucundan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru beslenmekte ve dallarda bulunan iletim demetlerine zarar vermektedirler. Zarara u\u011frayan dallarda yapraklar vaktinden önce dökülmekte, yapraklar\u0131n dökülmesiyle birlikte meyve ve sürgün gözleri de dökülmektedir. Ayr\u0131ca larvalar meyve salk\u0131mlar\u0131n\u0131n ucundan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru beslenmekte ve meyvelerin küçük kalmas\u0131na, içinin bo\u015f olmas\u0131na, yani kör cumbalar\u0131n olu\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131rlar.\n<\/p>\n

\nDal güvesine kar\u015f\u0131 Kahramanmara\u015f Sütçü \u0130mam Üniversitesi Bitki Koruma Bölümü, Kanada Simon Phrezer Üniversitesi ve Enstitümüzce ortak yürütülen dal güvesine kar\u015f\u0131 feromon geli\u015ftirilmesi ile ilgili yap\u0131lan çal\u0131\u015fmada, proje sonucu elde edilen feromon organik antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 projesi alan\u0131na, Meeting Disruption<\/em> amaçl\u0131 granüller \u015feklinde pülverize edilmi\u015ftir. Feromonun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alana ve kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 alana feromon tuzaklar\u0131 as\u0131lm\u0131\u015f, organik tar\u0131m alan\u0131nda tuzaklara yakalanan toplam birey say\u0131s\u0131, uygulaman\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 alanda yakalanan birey say\u0131s\u0131n\u0131n ¼'ü kadar olmu\u015ftur.\n<\/p>\n

\nOrganik tar\u0131m projesi alan\u0131nda göz kurdu (Thaumetopoea soliteria F.) <\/strong>yumurta paketi ve larvalar\u0131na rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 Pisillidi (Agonoscena<\/em> spp.)\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nNimfleri yaprakta bitki öz suyu ile beslenmekte ve yapraklar\u0131n sarararak erken dökülmesine sebep olmaktad\u0131r. Bunun sonucu olarak gözlerde dökülmeler meydana gelmektedir. Zararl\u0131 özellikle yeni kurulan plantasyonlarda daha da büyük zararlar meydana getirmektedir.\n<\/p>\n

\nBölgemizde antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n önemli bir zararl\u0131s\u0131 olan Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 Yaprak Psillas\u0131na kar\u015f\u0131, 100 litre suya 3 kg arap sabunu ve 1.5 litre mavi ispirto kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak a\u011façlara uygulanm\u0131\u015f ve tek uygulamadan olumlu sonuç al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Zararl\u0131 ile ilgili takibe May\u0131s ay\u0131n\u0131n ilk haftas\u0131ndan itibaren ba\u015flanm\u0131\u015f ve haftal\u0131k kontroller yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan gözlemler sonucu zararl\u0131n\u0131n nimflerine Temmuz ay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda rastlanm\u0131\u015f ve Temmuz ay\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru populasyonda art\u0131\u015f fazla oldu\u011fu için ilk mücadele yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mücadelede 100 litre suya 2 kg Arap sabunu ve 1 litre Mavi ispirto kullan\u0131lm\u0131\u015f toplam 2 ton su ile ilaçlama yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk mücadelede istenilen sonuç al\u0131namam\u0131\u015f bir sonraki hafta ikinci ilaçlama yap\u0131lm\u0131\u015f 3 kg arap sabununa 1,5 litre mavi ispirto kat\u0131larak ilaçlama yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra 100 yaprakta yap\u0131lan say\u0131mda psylla oran\u0131n\u0131n ekonomik zarar e\u015fi\u011finin alt\u0131na dü\u015ftü\u011fü görülmü\u015ftür. Ayr\u0131ca 100 lt suya 300 gr 80 WP kükürt uygulamas\u0131ndan da olumlu sonuç al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nCampylomma lindbergi\n<\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n

\nCampylomma nimfleri erken dönemlerde gözler patlad\u0131ktan sonra çiçek salk\u0131mlar\u0131nda zarar yapmakta ve salk\u0131mlar\u0131n so\u011fuktan zarar görmü\u015f gibi dökülmesine neden olmaktad\u0131r. Zarar oran\u0131n\u0131 belirlemeye yönelik herhangi bir çal\u0131\u015fmaya rastlanmamakla birlikte C. lindbergi'nin ergin populasyon takibinde, erginlerin 15 may\u0131s tarihinde maksimum düzeye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 gözlemlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca psyllan\u0131n do\u011fal dü\u015fman\u0131 olarak literatürlerde yer almas\u0131na kar\u015f\u0131n psylla ç\u0131k\u0131\u015f döneminde ve psylla yo\u011funlu\u011funun ekonomik zarar e\u015fi\u011fine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 döneme kadar olan zaman dilimi içersinde de C. Lindbergi'ye rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/p>\n

\nAntepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 Karagöz Kurdu (Hylesinus vestitus<\/em>) <\/em>\n<\/p>\n

<\/strong>Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 karagöz kurdu, antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131na beslenme zarar\u0131 ve üreme zarar\u0131 olmak üzere 2 \u015fekilde zarar vermektedir. May\u0131s ay\u0131 ortalar\u0131nda ç\u0131kan erginler, bahçelerdeki a\u011façlara da\u011f\u0131larak, sürgün ve meyve gözlerinin diplerinde beslenirler. Bu beslenme sonucu olu\u015fan 2-4 cm. uzunlu\u011fundaki galeriler dolay\u0131s\u0131yla meyve gözleri kurur ve dökülür. Zararl\u0131, bir y\u0131l sonra ürün verebilecek sa\u011flam gözleri tercih eder. Bir ergin, 8-10 karagözü veya birkaç sürgünü tahrip edebilir. Üreme s\u0131ras\u0131ndaki zarar\u0131; k\u0131\u015flaktan ç\u0131kan erginlerin kurumu\u015f veya kurumaya yüz tutmu\u015f zay\u0131f a\u011façlar\u0131n dal ve gövdelerinde, kabuk altlar\u0131na b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yumurtalardan ç\u0131kan genç larvalar, bu a\u011façlarda galeri açarak iletim kanallar\u0131n\u0131 tahrip eder ve kurumalar\u0131na neden olur. Ayr\u0131ca larva ve pupa dönemlerini tamamlayan bireylerin, ergin olduktan sonra kabu\u011fu delerek ç\u0131kmas\u0131yla da kabu\u011fun delik de\u015fik bir hal almas\u0131 sonucu kurumay\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131rlar. Ekolojik tar\u0131m kapsam\u0131nda zararl\u0131n\u0131n üreme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 göz önünde bulundurarak budama mevsimi olan ekim ay\u0131 sonu kas\u0131m ay\u0131 ortalar\u0131na kadar budama art\u0131klar\u0131ndan tuzak dallar olu\u015fturulmu\u015f ve bahçedeki her 10 a\u011façtan bir tanesine bu dallar b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nisan ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda ilk tala\u015f ç\u0131karman\u0131n görüldü\u011fü dönemde toplanan kuru dallar bahçeden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n

\nANTEPFISTI\u011eINDA HASAT\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nÜlkemizde antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 hasad\u0131 elle yap\u0131lmaktad\u0131r. Hasat dönemi ba\u015flamadan ilk önce a\u011faç altlar\u0131 temizlenir. Toprak bast\u0131r\u0131l\u0131r, bu \u015fekilde yere dü\u015fen meyvelerin zarar görmeleri önlenir. Hasat esnas\u0131nda önce yere dü\u015fen meyveler toplan\u0131r sonra a\u011faç alt\u0131na bez örtüler serilir, üç ayak merdivenler yard\u0131m\u0131 ile hasat yap\u0131l\u0131r. Hasat edilen meyvelerin ay\u0131klan\u0131p, kurutuldu\u011fu yerlere sergi yerleri denilmektedir.\n<\/p>\n

\nÜlkemizde hasat edilen meyveler sergi yerlerinde ay\u0131klan\u0131p, kurutulmaktad\u0131r. Sergi yerleri genellikle antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 bahçelerinin içerisinde olur. Meyveler burada güne\u015fte kurutulur. Uygun hava ko\u015fullar\u0131nda 3-4 günde antepf\u0131st\u0131klar\u0131n\u0131n nem oran\u0131 % 3-5'e dü\u015fmektedir.\n<\/p>\n

\nSergi yerlerinde kurutma esnas\u0131nda, meyvelerin toprakla temas\u0131n\u0131n kesilmesi için kurutulacak f\u0131st\u0131klar mutlaka uygun bir bez üzerine serilmelidir. Kurutma i\u015flemi ürün kalitesini do\u011frudan etkiler. Sergi yerlerinde kurutmaya al\u0131nan antepf\u0131st\u0131klar\u0131n\u0131n, serim kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 3-5 cm'yi geçmemelidir. \u0130yi ve homojen bir kurutma sa\u011flamak için, yava\u015fça kar\u0131\u015ft\u0131rma yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kar\u0131\u015ft\u0131rma esnas\u0131nda meyvenin k\u0131rm\u0131z\u0131 kabu\u011funa zarar verilmemelidir. Kurutulan f\u0131st\u0131klar, eleme ve boylama i\u015flemi yap\u0131ld\u0131ktan sonra jüt çuvallara konulmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\nKaynak : tedgem.gov.tr<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 (P. vera L.) Güneydo\u011fu Anadolu'ya yerle\u015fen Etiler taraf\u0131ndan kültüre al\u0131nm\u0131\u015f ve o ça\u011flarda kral sofralar\u0131na girmi\u015ftir. Antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131, dünyada kuzey ve güney yar\u0131 kürelerinin 30-45° enlemleri aras\u0131ndaki uygun mikroklimalarda yeti\u015fmektedir. Ülkemiz yak\u0131n do\u011fu gen merkezi içerisinde yer almaktad\u0131r. Son istatistiklere göre antepf\u0131st\u0131\u011f\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi 56 ilimize yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, üretimimizin yakla\u015f\u0131k % 94'ünü Güneydo\u011fu Anadolu Bölgesi olu\u015fturmaktad\u0131r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3689","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-organik-tarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3689"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171694,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3689\/revisions\/171694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3689"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}