![\"\"](\"http:\/\/tbn0.google.com\/images?q=tbn:RHjqPPJc2YKGmM:http:\/\/www.mindfully.org\/GE\/GE4\/Naked-Chickens-Israel22may02a.jpg\")
NESL\u0130HAN YANIK<\/p>\nNESL\u0130HAN YANIK<\/p>\n
Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü<\/p>\n
ABSTRACT
\nEgg production and egg quality decrease after 12-14 months of laying and natural moulting occurs in many birds. The optimum keeping period can be prolonged considerably by forced moulting (artificial moulting). After a short break, the laying period is continued again. This break in production is mostly accompanied by intensive moulting. Different treatment are available to put hens out of production. The following methods for forced moulting were useful; to withhold feed (either together with withdrawal of water or not) for a few days, a ration with a very low calcium or sodium or protein, ration consisting exclusively of cereals (oats or maize).
\nKey words: forced moulting, layers<\/p>\n
ÖZET
\nTicari yumurtac\u0131 sürülerde 12-14 ayl\u0131k bir verim dönemi sonras\u0131nda yumurta verimi ve kalitesi azalmakta ve tavuklar\u0131n pek ço\u011funda do\u011fal tüy dökümü ba\u015flamaktad\u0131r. Zorlamal\u0131 (yapay) tüy de\u011fi\u015ftirme uygulamas\u0131 ile sürüden yararlanma süresi önemli ölçüde uzat\u0131labilmektedir. Bu uygulamalarda yumurta verimi k\u0131sa bir süre duraklad\u0131ktan sonra tekrar devam etmektedir. Üretimdeki bu duraklamaya yo\u011fun bir tüy dökümü e\u015flik etmektedir. Tavuklar\u0131n yumurta verimini durdurmada çe\u015fitli yöntemler kullan\u0131labilir. Bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131 \u015funlard\u0131r; bir süreli\u011fine yemi kald\u0131rmak (yem ve\/veya su k\u0131s\u0131tlamas\u0131 ile birlikte veya de\u011fil), kimi besin maddelerince (kalsiyum, sodyum, protein) yetersiz karma kullan\u0131m\u0131, sadece tah\u0131llardan ( yulaf veya m\u0131s\u0131r) olu\u015fan rasyon kullan\u0131m\u0131.
\nAnahtar kelimeler: zorlamal\u0131 tüy de\u011fi\u015ftirme, yumurta tavuklar\u0131<\/p>\n
\n1. G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Kanatl\u0131 hayvan etleri ve yumurta dünyadaki en önemli g\u0131da kaynaklar\u0131ndand\u0131r. Tavuk ba\u015fta olmak üzere kanatl\u0131 hayvanlar dünyan\u0131n hemen hemen her ülkesinde yeti\u015ftirilmekte, aranmakta ve tüketilmektedir. Yumurta dünyan\u0131n her yerinde tüketilen son derece besleyici bir g\u0131dad\u0131r. Kanatl\u0131 eti tüketimi bak\u0131m\u0131ndan da dünyan\u0131n hiçbir bölgesinde kültürel ve\/veya dinsel s\u0131n\u0131rlama yoktur.
\nTavuk ba\u015fta olmak üzere kanatl\u0131 kümes hayvanlar\u0131n\u0131n k\u0131sa sürede verim ça\u011f\u0131na ula\u015fmalar\u0131, üreme ve verim etkinliklerinin yüksek olmas\u0131, dü\u015fük vücut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na sahip olduklar\u0131ndan küçük alanda yeti\u015ftirilmeleri, yemi di\u011fer çiftlik hayvanlar\u0131na oranla daha etkin \u015fekilde hayvansal proteine dönü\u015ftürebilmeleri yumurta ve kanatl\u0131 etinin ucuza üretilmesine yol açmaktad\u0131r. Generasyonlar aras\u0131 sürenin k\u0131sal\u0131\u011f\u0131 hayvan \u0131slah\u0131nda çok h\u0131zl\u0131 yol al\u0131nmas\u0131na neden olmu\u015f ve \u0131slahta ula\u015f\u0131lan sonuçlar kolayl\u0131kla sahaya aktar\u0131labilmi\u015ftir. Art\u0131k rahatl\u0131kla kanatl\u0131 endüstrisinden söz edilebilir.
\nTicari yumurta tavukçulu\u011funda yüksek yumurta verimi yönünde \u0131slah edilmi\u015f yumurta verim yönlü hibritler kullan\u0131lmakta, bu hayvanlar 18-20 haftal\u0131k ya\u015fta verime ba\u015flamakta, 29-30. haftalarda pik verim düzeyine (%90-95) ula\u015fmaktad\u0131rlar. Daha sonra yumurta verimi yava\u015f bir azalma e\u011filimine girmektedir. Yumurta verim dönemi ba\u015flad\u0131ktan sonra yakla\u015f\u0131k 12-14 ay süreyle karl\u0131 bir \u015fekilde verim elde etmek mümkün olmaktad\u0131r. Bu esnada tavuklar 72-80 haftal\u0131k ya\u015fa ula\u015fmaktad\u0131r. Sürüsü yumurta verim döneminin sonuna yakla\u015fan üreticilerin iki seçene\u011fi bulunmaktad\u0131r; ya sürüyü yenilemek ya da zorlamal\u0131 tüy de\u011fi\u015ftirme yöntemleriyle bir süre daha yumurta verimi elde etmek.
\nBu çal\u0131\u015fmada yumurta tavuklar\u0131n\u0131n ve dam\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n verim dönemini uzatmak amac\u0131yla uygulanan zorlamal\u0131 tüy de\u011fi\u015ftirmeye ili\u015fkin bilgilerin bir araya getirilmesi hedeflenmi\u015ftir.<\/p>\n
2. ZORLAMALI TÜY DE\u011e\u0130\u015eT\u0130RME NED\u0130R?<\/p>\n
Kanatl\u0131larda tüy dökümü normal fizyolojik bir olayd\u0131r. Her iki e\u015feyde de görülür. Evcille\u015fmemi\u015f kanatl\u0131lar k\u0131\u015f mevsiminin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, çiftle\u015fme dönemi ve göç mevsimi ön cesinde y\u0131pranm\u0131\u015f tüylerini dökme e\u011filimindedirler. "Do\u011fal tüy dökümü" olarak adland\u0131r\u0131lan bu olay esnas\u0131nda , s\u0131ras\u0131yla ba\u015f, boyun, gö\u011füs, s\u0131rt, kanat, geri ve kuyruk bölgesindeki tüyler dökülür. Gün \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131, yem ve su yetersizli\u011fi ve hastal\u0131k gibi zorlamal\u0131 tüy dökümünü uyar\u0131c\u0131 etmenlerdir.
\nTicari yumurtac\u0131larda ola\u011fan tüy dökümüne uzun ve yo\u011fun bir yumurtlama döneminden sonra (12-14 ay) girilmektedir. Tüm sürüde tüylerin yenilenmesi, d\u0131\u015far\u0131dan etkilenmedi\u011finde 5 aya kadar uzayabilen bir dönemde tamamlan\u0131r ve bu dönemde yumurta verimi bir hayli azal\u0131r, hatta baz\u0131 tavuklarda tamamen durur.
\nGünümüzde tüy de\u011fi\u015ftirme olay\u0131 özel yöntemlerle denetim alt\u0131na al\u0131nabilmekte, böylelikle sürüdeki hayvanlar\u0131n hep birlikte tüy de\u011fi\u015ftirmeleri sa\u011flanarak tüy döküm dönemi k\u0131salt\u0131labilmektedir. Böylece istenilen zamanda tüy de\u011fi\u015ftirme uygulanarak k\u0131sa bir süre sonra tekrar yumurta al\u0131nabilmektedir. Özel yöntemlerle tavuk sürülerine herhangi bir zamanda tüy döktürmek ve tekrar yumurta verimine ba\u015flatmak olay\u0131na "Zorlamal\u0131 Tüy De\u011fi\u015ftirme" denilmektedir.
\nTüy dökümünden sonraki verim dönemine de "ikinci verim y\u0131l\u0131" denmektedir. Tavukçuluk endüstrisi geli\u015fmi\u015f ülkelerde, tavuklar\u0131 birinci verim y\u0131l\u0131 sonunda tüy dökümüne sokarak ikinci verim y\u0131l\u0131nda kullanmak o kadar yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ki belirli bir yeti\u015ftiricilik \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci verim dönemini takiben bir kez daha zorlamal\u0131 tüy de\u011fi\u015ftirme uygulay\u0131p bir dönem daha verim al\u0131nabilir.
\nBirinci ve ikinci verim y\u0131l\u0131n\u0131 birbiri ile k\u0131yaslarsak ba\u015fl\u0131ca \u015fu hususlar göze çarpacakt\u0131r:
\n1.Zorlamal\u0131 tüy de\u011fi\u015ftirme yöntemlerinin uygulanmas\u0131 üreticileri piliç büyütme masraf\u0131 yapmaktan kurtarmaktad\u0131r.
\n2.Yapay tüy dökümünden sonraki dönemde ölüm oran\u0131 ilk yumurtlama döneminden yakla\u015f\u0131k % 20 daha yüksektir.
\n3. \u0130kinci verim y\u0131l\u0131 daha k\u0131sad\u0131r, genellikle 8 aydan fazla sürmez, hatta 6 ayl\u0131k karl\u0131 bir dönem söz konusudur. Dam\u0131zl\u0131klarda bu süre daha da k\u0131sad\u0131r.
\n4.\u0130kinci verim y\u0131l\u0131nda yumurta büyüklü\u011fü daha da artar. Yumurtalar büyüklüklerine göre veya kilo ile sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ekonomik kazan\u0131m söz konusudur.
\n5. Birinci verim y\u0131l\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru bozulan kabuk kalitesi, tüy dökümü sonras\u0131ndaki 3-4 ay süresince oldukça yüksektir, bundan sonra tekrar gerilemeye ba\u015flar.
\n6.\u0130kinci verim y\u0131l\u0131nda yumurta iç kalitesi de birinci verim y\u0131l\u0131na nazaran daha dü\u015fük olmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. TÜY DE\u011e\u0130\u015eT\u0130RME YÖNTEMLER\u0130<\/p>\n
a)Kimyasal Yöntemler: Hayvanlara büyük bir stres yaratmadan yumurtadan kesilip dinlendirilmesi ve ikinci verim y\u0131l\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131 için geçmi\u015f y\u0131llarda baz\u0131 ilaçlar ve hormonlar üzerinde durulmu\u015ftur. Tüy dökümünün olu\u015fmas\u0131 için üreme aktivitesinin dü\u015fmesi gerekti\u011fi ve bunda troid bezi hormonlar\u0131n\u0131n rol oynad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.
\nÜreme hormonlar\u0131ndan progesteron, testosteron, FSH, LH ve LTH hormonlar\u0131 ile baz\u0131 ilaçlar\u0131n (methalibure, enheptin, cholormodion, iodin ve tamoxifen vb) tüy dökmede kullan\u0131labilece\u011fi bildirilmektedir.
\nAncak bu maddelerin kullan\u0131lmas\u0131 baz\u0131 ülkelerde yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bu ilaçlar\u0131n pratik olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n zorlu\u011fu yan\u0131nda, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 üzerindeki etkileri de kesinlik kazanm\u0131\u015f de\u011fildir. Bu nedenle, kimyasal maddelerin zorla tüy de\u011fi\u015ftirmede kullan\u0131lmas\u0131 \u015fimdilik deneysel çal\u0131\u015fmalarda kalmaktad\u0131r.
\nb) Besin Maddeleri S\u0131n\u0131rlamas\u0131: Yumurta veriminde etkin rol oynayan kimi besin maddelerinin rasyondaki nicelikleri, normal gereksinim düzeylerinden daha a\u015fa\u011f\u0131 düzeylere indirildi\u011finde yumurta verimi denetim alt\u0131na al\u0131nabilmektedir. Bu tür besin maddelerinin ba\u015fl\u0131calar\u0131 protein, kalsiyum ve sodyumdur.
\nYemdeki protein düzeyinin % 7-8 dolaylar\u0131na dü\u015fürülmesi tüy de\u011fi\u015ftirmede etkin rol oynamaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, kalsiyum düzeyi (%0,03) veya sodyum düzeyi (%0,038) dü\u015fük yemler kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yumurta verimi bir hayli azalmakta ve tavuklar tüy de\u011fi\u015ftirme dönemine girmektedir. Ancak zorla tüy de\u011fi\u015ftirme için bu besin maddelerinden herhangi biri bak\u0131m\u0131ndan yap\u0131lacak s\u0131n\u0131rlama özel rasyon yap\u0131m\u0131n\u0131 gerektirir. Bu da uygulamada güçlüklere neden olmaktad\u0131r.
\nAyr\u0131ca bu yöntemlerde sürüdeki tavuklar\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131 dü\u015fük oranda da olsa yumurta vermeye devam etmektedir. Di\u011fer bir ifade ile yumurta verimi tamamen durmamaktad\u0131r. Bunun sonucunda da tam bir dinlenme sa\u011flanamamaktad\u0131r.
\nc) Yeme Kimi \u0130z Elementlerin Kat\u0131lmas\u0131: Tavuklar\u0131 tüy de\u011fi\u015ftirmeye zorlamada bir di\u011fer yol da karma yeme baz\u0131 iz elementlerin gereksinmenin üzerinde miktarlarda eklenmesidir. \u0130z elementler içinde en çok çinko düzeyinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 üzerinde durulmu\u015ftur. Karmalar\u0131na çinko oksit veya çinko asetat formunda 10.000 – 25.000 ppm Zn\/kg konuldu\u011fu zaman yumurta üretimi 5-7 gün aras\u0131nda kesilmektedir. Yüksek oranda Zn içeren yemlerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonraki 3-4 hafta içinde yumurta verimi tekrar ba\u015flamaktad\u0131r.
\nd) Yem-Su-I\u015f\u0131k S\u0131n\u0131rlamas\u0131: Pratik olarak bütün tüy dökme programlar\u0131nda birkaç gün yemleme yap\u0131lmaz. Baz\u0131 programlarda ise, birkaç gün süreyle hayvanlara sadece tane yemler yedirilerek dengelenmemi\u015f bir rasyonla stres yarat\u0131lmaya çal\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Ço\u011fu programlarda ise, yemleme k\u0131s\u0131tlamas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131ç döneminden sonra tüy dökümünü tamamlamak amac\u0131yla dane yemlemesi uygulan\u0131r.
\nSu k\u0131s\u0131tlamas\u0131 tek ba\u015f\u0131na verimi durdurmak için önerilen bir yöntem de\u011fildir. Açl\u0131k ve yem k\u0131s\u0131tlamas\u0131 ile birlikte kullan\u0131labilir. Ancak hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yüksek oldu\u011fu dönemlerde çok dikkatli bir \u015fekilde uygulanmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca zorlamal\u0131 tüy de\u011fi\u015ftirme program\u0131n\u0131n su k\u0131s\u0131tlamas\u0131 da içermesi durumunda ikinci verim y\u0131l\u0131nda yumurta büyüklü\u011fünde daha belirgin bir art\u0131\u015f söz konusu olmaktad\u0131r. Bu da istenmeyen bir durumdur.
\nI\u015f\u0131k k\u0131s\u0131tlamas\u0131 tüy döküm program\u0131n\u0131n önemli k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan biridir. Ayd\u0131nlatma süresi 8 saat veya a\u015fa\u011f\u0131s\u0131na indirilir. Çevre kontrollü kümeslerde uygulanabilen bu yöntemin, yaz günlerinde perdeli kümeslerde uygulanmas\u0131 zordur.
\nUygulanmakta olan programlar\u0131n pek ço\u011fu sadece ayd\u0131nlatma, sadece yem veya sadece su k\u0131s\u0131tlamas\u0131 \u015feklinde olmay\u0131p, genellikle her üçünün belirli oranlarda ve birlikte uygulanmas\u0131yla olu\u015fan karma programlard\u0131r.
\nYem – su – \u0131\u015f\u0131k s\u0131n\u0131rlamas\u0131 temeline dayana pek çok zorlamal\u0131 tüy de\u011fi\u015ftirme program\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bunlardan en çok bilinenleri hakk\u0131nda aç\u0131klay\u0131c\u0131 bilgiler a\u015fa\u011f\u0131da çizelge olarak sunulmu\u015ftur;<\/p>\n
Çizelge 1. Geleneksel Tüy Döküm Program\u0131 Uygulama Plan\u0131 <\/p>\n
GÜN YEM SU I\u015eIK
\n1-2 Yok Yok 8 saat
\n3 Yum. tavuklar
\n4,5kg\/100 tav Etçi tavuklar
\n6,8 kg\/100 tav Var "
\n4 Yok Yok "
\n5 3. Günün ayn\u0131s\u0131 Var "
\n6 Yok Yok "
\n7 3. Günün ayn\u0131s\u0131 Var "
\n8 Yok Yok "
\n9 3. Günün ayn\u0131s\u0131 Var "
\n10 Günlük normal yem istihkak\u0131n\u0131n %75 ‘i " "
\n55-60 K\u0131s\u0131tl\u0131 yemleme uygulama " "
\n61 Normal miktarda yumurta yemi Normal miktarda dam\u0131zl\u0131k yemi " 14-16 saat<\/p>\n
Gün Yem Su I\u015f\u0131k
\n(saat)
\n1 De\u011fi\u015fiklik yok Var 8
\n2-4 Yok Yok 8<\/p>\n
5<\/p>\n
50 Yumurtac\u0131 tavuklarda
\n% 1 yumurta verimine dek 2,7 kg yem \/100tav,
\nsonra normal yemleme Etçi dam\u0131zl\u0131klarda % 1 yumurta verimine dek 3,6 kg yem \/100 tavuk, sonra normal yemleme
\nVar 14-16<\/p>\n
Gün Yem Su I\u015f\u0131k
\n1-10. Yok Var 8 saat
\n11-30. Normal miktarda m\u0131s\u0131r veya bu\u011fday k\u0131rmas\u0131 " "
\n31-68. Normal miktarda yumurta yemi " 14-16 saat<\/p>\n
\nSon y\u0131llarda genel e\u011filim ayr\u0131nt\u0131l\u0131 programlarla u\u011fra\u015fmak yerine sürünün canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n % 25-30'unu kaybedene dek aç b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve bu esnada da ek ayd\u0131nlatman\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n4. ZORLAMALI TÜY DE\u011e\u0130\u015eT\u0130RMEN\u0130N ETK\u0130LER\u0130<\/p>\n
4.1. Vücuttaki Etkileri<\/p>\n
4.1.1.Hormonal De\u011fi\u015fiklikler
\nYumurtan\u0131n kesilmesi s\u0131ras\u0131nda ovulasyonun engellenmesinin ve ikinci yumurtlama y\u0131l\u0131nda tekrar ba\u015flamas\u0131n\u0131n hipotalamus, hipofiz ve ovaryumun salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 hormonlar\u0131n birbiri ile etkile\u015fimi sonucu gerçekle\u015fti\u011fi kabul edilmektedir .
\nDe\u011fi\u015fik tüy döküm uygulamalar\u0131 serum luteitrop hormon,estrojen ve progesteron düzeyinde azalmayla sonuçlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4.1.2. Morfolojik De\u011fi\u015fiklikler<\/p>\n
a) Canl\u0131 A\u011f\u0131rl\u0131k: Uygulanan yöntemin \u015fiddetine, süreklili\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak tüy dökümü s\u0131ras\u0131nda de\u011fi\u015fik düzeylerde canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kay\u0131plar\u0131 görülür. Bu a\u011f\u0131rl\u0131k kay\u0131plar\u0131n\u0131n ¼ ‘inin karaci\u011fer, ovaryum ve ovidukt‘taki küçülmeden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, kalan\u0131n büyük k\u0131sm\u0131n\u0131n da kas kitlesindeki azalma ve ya\u011f dokunun kullan\u0131lmas\u0131ndan ileri gelebilece\u011fi bildirilmi\u015ftir. Zorlamal\u0131 tüy de\u011fi\u015ftirme esnas\u0131nda organ ve dokulardaki küçülme derecesinin ve dolay\u0131s\u0131 ile canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kay\u0131p oran\u0131n\u0131n zorlan\u0131m sonras\u0131 verim düzeyini etkiledi\u011fi kabul edilmektedir ZTD sonras\u0131nda istenilen sonuca ula\u015fmak için tavuklar\u0131n ZTD ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki CA ‘lar\u0131n\u0131n %25-30 ‘u kaybetmesi gerekmektedir.
\nb) Karaci\u011fer ve Üreme Organlar\u0131: De\u011fi\u015fik tüy döküm yöntemlerinin uygulanmas\u0131 sonucunda karaci\u011fer, ovaryum ve oviduktta en yüksek derecede küçülme en dü\u015fük canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k düzeyine ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda gerçekle\u015fmi\u015f, canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kayb\u0131 yükseldikçe küçülme artm\u0131\u015f ve bu organlar\u0131n eski hallerine dönmeleri için gerekli olan süre de uzam\u0131\u015ft\u0131r. Kaybedilen canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n % 25‘inin karaci\u011fer ve genital organlardaki küçülmeden kaynakland\u0131\u011f\u0131 kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n ise vücut depo ya\u011flar\u0131ndaki azalma ba\u015fta olmak üzere çe\u015fitli dokulardan olu\u015ftu\u011fu bildirilmektedir Berry ve Brake 1985)
\nc) Tüylenme Durumu: Tüy kayb\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu ile yumurta verimsiz geçen sürenin uzunlu\u011fu aras\u0131nda olumlu bir ili\u015fki bulundu\u011fu kabul edilmektedir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda yem-su-\u0131\u015f\u0131k s\u0131n\u0131rlamas\u0131 ile zorlan\u0131m uygulanan tavuklar\u0131n hemen hemen tümünün tüylerini döktü\u011fü, sodyumca yetersiz karma ile beslenenlerin ise tüylerini çok yava\u015f kaybettikleri saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Kalsiyumca yetersiz karma ile beslenenlerde de önemli ölçüde tüy dökümü olmu\u015f, fakat yeni gelen tüylerin büyümesi gecikmi\u015ftir. Ayr\u0131ca çinkolu karma kullan\u0131m\u0131n\u0131n yem-su-\u0131\u015f\u0131k s\u0131n\u0131rlamas\u0131na dayanan yönteme oranla daha fazla tüy dökümü ile sonuçland\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4.2. Verimle \u0130lgili Çe\u015fitli Özelliklere Etkisi<\/p>\n
Genel olarak ZTD ‘nin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan sonraki 5. 6. günlerde yumurta verimi tamamen durur ve beslenmeye ba\u011fl\u0131 olarak bu düzeyini korur. \u0130kinci verim dönemi ba\u015flad\u0131ktan sonra 4. – 7. haftalarda % 50 verim düzeyine 10.-12. haftalarda ise yumurta verimi en yüksek noktaya yani pike ula\u015f\u0131r. \u0130kinci verim dönemindeki pik verim genellikle birinci döneme ait pik verimden %10 daha dü\u015füktür.
\nBirinci verim dönemi sonunda bozulan kabuk kalitesi ZTD sonras\u0131nda düzelmektedir ve bu düzelme uygulanan yönteme göre de\u011fi\u015fmekle birlikte en az 16 hafta devam etmekte ve daha sonra 1. verim dönemine oranla daha h\u0131zl\u0131 bir gerileme göstermektedir. Kabuk niteli\u011findeki iyile\u015fmenin dinlenme süresi ile pozitif ili\u015fkili oldu\u011fu bilinmektedir. ZTD sonras\u0131nda yum. a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da art\u0131\u015f gösterdi\u011fi pek çok ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan saptanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
5. SONUÇ<\/p>\n
Tavuklar\u0131 zorlamal\u0131 tüy dökümüne tabi tutarak 2. ve hatta 3. dönemlerde de yumurta üretmek mümkündür. Bu uygulama, genellikle yeni piliç fiyatlar\u0131n\u0131n yüksek, buna kar\u015f\u0131l\u0131k hayvanlar\u0131n elden ç\u0131kar\u0131lma bedellerinin dü\u015fük oldu\u011fu ülkeler için önemli olmaktad\u0131r. Bu gibi ülkelerde yumurta fiyatlar\u0131n\u0131n dü\u015fük oldu\u011fu dönemlerde çe\u015fitli metotlarla sürüler zorlamal\u0131 tüy dökümüne sokulabilmektedir.
\nUygun yöntemlerin etkili bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 ve sürünün de bu aç\u0131dan iyi bir kondisyonda olmas\u0131 kayd\u0131yla, ikinci verim döneminde elde edilen verimler oldukça tatminkar bulunmaktad\u0131r.
\nÜlkemizde de piliç eti endüstrisinin h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fme içinde olmas\u0131 ve halk\u0131m\u0131z\u0131n kaliteli tavuk eti tüketimi al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmakta olu\u015fu gibi nedenlerle, ticari yumurta üreticilerinin 1. verim dönemi sonunda tavuklar\u0131n\u0131 y\u0131ldan y\u0131la gittikçe azalan fiyatlarla elden ç\u0131karabilmesine yol açmaktad\u0131r. Bu durum, zorlamal\u0131 tüy dökümü uygulamas\u0131n\u0131n ülkemizde de gittikçe daha fazla önem kazanmas\u0131n\u0131 gündeme getirmi\u015f bulunmaktad\u0131r.
\nAncak ZTD'ye giren sürülerde ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k düzeyinin gerilemesi sonucu hastal\u0131k görülme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve bu nedenle çe\u015fitli ilaçlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 nedeniyle özellikle Avrupa'da bu uygulamaya kar\u015f\u0131 tepki olu\u015fmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca Avrupa parlamentosunun yasala\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hayvan refah\u0131na ili\u015fkin k\u0131s\u0131tlamalar çerçevesinde hayvanlar\u0131 aç b\u0131rakmak tamamen yasaklanmam\u0131\u015f olmakla birlikte pek tasvip edilmemektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k serbest dola\u015f\u0131ml\u0131 (free-range) sistemde ZTD uygulamas\u0131 yasakt\u0131r. Bu geli\u015fmeler ve e\u011filimler do\u011frultusunda hayvan refah\u0131 prensipleri ile daha uyumlu yöntemler geli\u015ftirilmelidir. <\/p>\n
KAYNAKLAR<\/p>\n
AKSOY, T., 1990. Yumurta Tavuklar\u0131n\u0131n Tüy De\u011fi\u015ftirmeye Sokulmas\u0131nda Karmaya Çinko Oksit Kat\u0131lmas\u0131 ile Yemin Kald\u0131r\u0131lmas\u0131 Yöntemlerinin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Bu Yöntemlerin \u0130kinci Verim Y\u0131l\u0131nda Yumurta Verimi ve Kalitesine Olan Etkilerinin Ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. Doktora Tezi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekirda\u011f.<\/p>\n
YALÇIN, Z. S., 1990. De\u011fi\u015fik Ya\u015flarda Uygulanan Kimi Zorla Tüy De\u011fi\u015ftirme Yöntemlerinin Yumurtac\u0131 Sürülerde Verimle \u0130lgili Çe\u015fitli Özelliklere Etkileri Üzerinde Ara\u015ft\u0131rmalar. E.Ü.Z.F. Doktora Tezi.<\/p>\n
HAS\u0130PEK, S., ve AKTA\u015e, N, 1997. Türkiye' deki Tavuk Ürünlerinin \u0130nsan Beslenmesindeki Yeri ve Önemi, YUTAV'97.Uluslararas\u0131 Tavukçuluk Konferans\u0131, 10-17 May\u0131s 1997. \u0130stanbul:15-21. <\/p>\n
TÜRKO\u011eLU, M., Zorlamal\u0131 Tüy Dökümünün Esaslar\u0131 ve Uygulamalardan Örnekler, Damla Dergisi, 1987: 4.<\/p>\n
\u015eENKÖYLÜ, N., Zorlamal\u0131 Tüy Döktürme Programlar\u0131, Çiftlik Dergisi, 1987, 41: 34-35.<\/p>\n
ÖZPINAR, H., 1987. Tavuklarda Zorlamal\u0131 Tüy Dökümü ile Verim Süresinin Uzat\u0131lmas\u0131, Teknik Tavukçuluk Dergisi, 57: 21-28.<\/p>\n
ÇAKIR, A., HA\u015e\u0130MO\u011eLU, S.,AKSOY, A., 1975. Yumurta Tavuklar\u0131nda Baz\u0131 Yapay Tüy Döktürme Programlar\u0131, Hayvansal Üretim Dergisi, 12: 25-29. <\/p>\n
KOÇAK, Ç., GÖNÜL, T.,1979. Tavukçulukta Zorla Tüy De\u011fi\u015ftirme, Bilgehan Matbaas\u0131, \u0130zmir- 1979: 1-8. <\/p>\n
ERENSAYIN, C., 1988.Tavuklarda Zorlamal\u0131 Tüy Dökümü Uygulama Yöntemleri, Tavukçuluk Ara\u015ft\u0131rma Enstitüsü Dergisi , 62. 17-23.\n<\/p>\n
\nhttp:\/\/www.veterinerhekimiz.com\/forum\/yumurta-tavuklarinda-zorlamali-tuy-dokumu-t-13584.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
NESL\u0130HAN YANIK Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü ABSTRACT Egg production and egg quality decrease after 12-14 months of laying and natural moulting occurs in many birds. The optimum keeping period can be prolonged considerably by forced moulting (artificial moulting). After a short break, the laying period is continued again. This break in production is […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[436],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3715","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3715"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171680,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3715\/revisions\/171680"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3715"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}