![\"\"](\"http:\/\/bp2.blogger.com\/_zUMV_Y6dO4U\/RwAucCNw7EI\/AAAAAAAAAQg\/wEp99RB1jJI\/s320\/3287_sm.jpg\")
(Levent Gürsel Alev \/ Mebruke Bayram-)Tar\u0131mda geleneksel tar\u0131m metodlar\u0131 yerine, modern tekniklerin kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla ortaya ç\u0131kan sürece "Ye\u015fil Devrim" ad\u0131 veriliyor. Ye\u015fil Devrim laf\u0131yla, tar\u0131mda hibrit tohumlar\u0131n, yapay gübrelerin, yabani ot ve böcek öldürücü kimyasallar\u0131n ve tar\u0131m makinalar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla, <\/p>\n
\nyani endüstriyel tar\u0131m\u0131n gündeme gelmesiyle birlikte meydana gelen ürün art\u0131\u015f\u0131 kastediliyor. 70'li y\u0131llara denk gelen bu süreçte sözü edilen ürün art\u0131\u015f\u0131 o güne kadar tar\u0131mda hiç elde edilmeyen boyutlarda gerçekle\u015fti. Ye\u015fil Devrim'in propagandas\u0131; birim alandan elde edilen ürünün artmas\u0131 gerekti\u011fi, çünkü nüfusun h\u0131zla artmakta oldu\u011fu, bu nüfusu doyurmak için daha fazla g\u0131da üretilmesi gerekti\u011fi söylemiyle yap\u0131ld\u0131. Ye\u015fil Devrim'le birlikte tar\u0131mda kimyasallar\u0131n yo\u011fun bir biçimde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n yolu aç\u0131ld\u0131. 2. Dünya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda kimya sanayiinde geli\u015fmeler ya\u015fanm\u0131\u015f, yeni silahlar, teknikler ke\u015ffedilmi\u015fti. Bu teknikler sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan kendine yeni pazar alan\u0131 buldu ve tar\u0131m sanayiinde kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Nitrojen bombas\u0131 modifiye edilerek nitrat gübresine, sinir gaz\u0131 modifiye edilerek böcek öldürücü ilaçlara dönü\u015ftürüldü. Bu ve buna benzer birçok örnek tar\u0131msal girdilerin ecza \u015firketleri taraf\u0131ndan ele geçirilmesinin önünü açt\u0131. Geli\u015fmi\u015f ülkelerdeki tekellerin tar\u0131m sistemindeki egemenliklerini iyice peki\u015ftirmesi, küçük çiftçinin ve küçük g\u0131da firmalar\u0131n\u0131n yava\u015f yava\u015f yok olmas\u0131 sonucunu do\u011furdu. Tekeller mal\u0131n üretiminden sat\u0131\u015f\u0131na kadar her türlü a\u015famaya hakim hale gelmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Tekellerin egemenli\u011fi
\nGünümüzde, alt\u0131 \u015firket, dünya tah\u0131l ticaretinin %85'ini gerçekle\u015ftiriyor. Sekiz \u015firket dünya kahve sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n %55-60'\u0131n\u0131 ele geçirmi\u015f durumda. Bat\u0131 ülkelerinde tüketilen çay\u0131n %90'\u0131 yine bu \u015firketlerden sa\u011flan\u0131yor. Kakao ticaretinin %83'ü yine onlar\u0131n kontrolünde. G\u0131dan\u0131n yaln\u0131zca üretimi de\u011fil da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve nakliyesi de söz konusu \u015firketler taraf\u0131ndan kontrol ediliyor. Dünyada tah\u0131l\u0131 ta\u015f\u0131mak için gereken tah\u0131l vinçleri, demiryolu ba\u011flant\u0131lar\u0131, terminaller, mavnalar ve gemilerin idaresinin %80'i dev bir çok uluslu \u015firket olan Cargill taraf\u0131ndan gerçekle\u015ftiriliyor.
\nEndüstriyel tar\u0131msal üretimde, gerçekle\u015fen harcamalar\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131 sentetik gübre, tar\u0131m makineleri yak\u0131t\u0131, makinelerin bak\u0131m\u0131, elektrik enerjisi, ta\u015f\u0131ma, da\u011f\u0131t\u0131m, hibrit tohum, yabani ot ilac\u0131, böcek ilac\u0131, sulama gibi alanlarda yap\u0131l\u0131yor. Bu harcamalar\u0131n içerisindeki en dü\u015fük kalem i\u015fçilik.
\nÜlkemizin tar\u0131m tarihinden örnek verecek olursak; Osmanl\u0131 Devleti'nin ilk dönemlerinden ürünün %90'\u0131 çiftçide kal\u0131yor, %10'u ise topraklardan sorumlu k\u0131l\u0131nan sipahilere ayni ürün olarak veriliyordu. Günümüzde ise; tar\u0131msal ürünlerde yap\u0131lan cironun ortalama olarak %90'\u0131 \u015firketlere, %10'u ise çiftçinin eline geçiyor. Yaln\u0131zca bu örnek dahi tarihsel sürecin nas\u0131l çiftçinin aleyhine i\u015fledi\u011fini göstermek için yeterli.
\nGünümüz çiftçisi tarlas\u0131ndaki ürünü elde etmek için büyük oranda bu konuda üretim yapan çe\u015fitli sanayi kurulu\u015flar\u0131na ba\u011fl\u0131. Bu sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131 tabii ki yukar\u0131da bahsi geçen çok uluslu \u015firketler.<\/p>\n
Yeni pazar aray\u0131\u015flar\u0131
\nSözü edilen tabloya bu \u015firketler aras\u0131ndaki k\u0131yas\u0131ya rekabet ve kapitalizmin do\u011fas\u0131 gere\u011fi sürekli varolan kriz de eklenince, tekellerinin yeni pazar aray\u0131\u015f\u0131na giri\u015fmesi ve bu pazarlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda baz\u0131 tedbirler almalar\u0131 kaç\u0131n\u0131lmaz hale geldi. Geli\u015fmi\u015f ülkelerin 1980'lerden bu yana tar\u0131m konusuyla ilgili DTÖ, GATT, Tar\u0131m Anla\u015fmas\u0131 gibi uluslararas\u0131 anla\u015fmalarla yapt\u0131klar\u0131 düzenlemeler bu üretim fazlas\u0131na pazar bulma aray\u0131\u015f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. "Üç K\u0131zkarde\u015f" ad\u0131yla an\u0131lan IMF, Dünya Bankas\u0131 ve DTÖ'nün birbiriyle son derece uyumlu bir \u015fekilde uygulad\u0131\u011f\u0131 programlar sayesinde az geli\u015fmi\u015f ülkelerdeki korumac\u0131 ticari engeller a\u015f\u0131lmaya, gümrük tarifeleri sözü edilen kurumlar\u0131n dayatmalar\u0131 do\u011frultusunda belirlenmeye ba\u015flad\u0131. Üçüncü dünya ülkelerindeki tar\u0131msal üretim geli\u015fmi\u015f ülkelerden gelen sübvansiyonlu tar\u0131msal ürünler kar\u015f\u0131s\u0131nda yava\u015f yava\u015f bo\u011fulmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
\u0130kinci Ye\u015fil Devrim
\nSon zamanlarda s\u0131kça tart\u0131\u015fma konusu olan geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f g\u0131dalar da tar\u0131m\u0131n \u015firketle\u015fmesi sürecinin son halkas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. Ye\u015fil Devrim'in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 art\u0131\u015f\u0131 sonsuza dek sürdürmek elbette mümkün de\u011fildi. Çiftçi ayn\u0131 miktarda ürünü alabilmek için tarlas\u0131na her geçen y\u0131l daha fazla gübre, yabani ot ilac\u0131, böcek öldürücü vb. kimyasallar kullanmak zorunda kal\u0131yordu. Çünkü kullan\u0131lan tar\u0131m teknikleri ve kimyasallar topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 olumsuz etkiliyor, topraktaki organik maddeleri, mikroorganizmalar\u0131 öldürüyordu. Üstelik söz konusu kimyasallar ve teknikler do\u011fal dengeyi de altüst ediyor, ekolojik sorunlar her geçen gün artarak ço\u011fal\u0131yordu. Bu noktada biyoloji alan\u0131ndaki bulu\u015flar uluslararas\u0131 tekellerin imdad\u0131na yeti\u015fti. Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar; yani GDO'lar sayesinde Ye\u015fil Devrim'in ikinci a\u015famas\u0131 gerçekle\u015ftirilebilecekti.
\nMuhtelif canl\u0131lardan al\u0131nan genler tar\u0131msal ürünlere aktar\u0131ld\u0131. Bu sayede ürünlerin böceklere ve yabani otlara kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131 sa\u011flanacak, ürünlerin raf ömrü uzat\u0131lacak, tar\u0131m için uygun olmayan arazilerde ürün yeti\u015ftilebilecekti. Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f g\u0131dalar, yukar\u0131da vaadelilenleri sa\u011flay\u0131p sa\u011flayamayacaklar\u0131, çevreye ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 ne tür riskleri oldu\u011fu vb. konular henüz tart\u0131\u015fma a\u015famas\u0131ndayken piyasaya sürülüverdiler. Çünkü uluslararas\u0131 tekeller bu ürünlerin ar-ge faaliyetleri için büyük yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, artan rekabet ko\u015fullar\u0131 yüzünden ürün art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flanmal\u0131, tekellerin tüm dünya pazar\u0131na tam hakimiyeti bir an önce tesis edilmeliydi. Hakimiyeti tam olarak kesinle\u015ftirme i\u015fi transgenik ürünler için al\u0131nan patentler sayesinde sa\u011flanacakt\u0131. Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ürünler ticari bulu\u015f olarak de\u011ferlendiriliyor ve üreten firmaya söz konusu ürünün patenti verilerek ticari ç\u0131karlar\u0131 koruma alt\u0131na al\u0131n\u0131yordu.
\nGeneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ürünler de Ye\u015fil Devrim'in ilk zamanlar\u0131ndakine benzer bir propagandayla piyasaya sürülmü\u015ftü. Tar\u0131m tekelleri, dünya nüfusunun h\u0131zla artmakta oldu\u011funu, aç insanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n gün geçtikçe ço\u011fald\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna çare olmak için ürün miktar\u0131n\u0131 art\u0131rmaktan, yani geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f g\u0131dalardan ba\u015fka çare olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyorlard\u0131.
\n\u0130kinci Ye\u015fil Devrim propagandas\u0131n\u0131n öne sürdü\u011fü argümanlar\u0131n geçersizli\u011fi gün geçtikçe daha fazla ortaya ç\u0131k\u0131yor, tek kazanan yine g\u0131da tekelleri. Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f tar\u0131m ürünlerinin ticaretinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1996 y\u0131l\u0131ndan günümüze 10 y\u0131l geçti. Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ürün tar\u0131m\u0131 1996 y\u0131l\u0131nda 1,7 milyon hektar alanda yap\u0131l\u0131rken bu ürünler 2005 y\u0131l\u0131nda 90 milyon hektar alanda ekildi, yani söz konusu ürünlerin ekiminde 53 katl\u0131k bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131. 2005 itibar\u0131yla geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ürün tar\u0131m\u0131 21 ülkede, 8,5 milyon çiftçi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yordu. 1996 y\u0131l\u0131ndan bu yana ekim yapan ülke say\u0131s\u0131 da 3,5 katl\u0131k art\u0131\u015fla 6'dan 21'e ç\u0131km\u0131\u015f durumda. Dünya üzerindeki toplam soya ekim alan\u0131n\u0131n %60'\u0131n\u0131, pamuk ekim alan\u0131n\u0131n %28'ini, kanola ekim alan\u0131n\u0131n %18'ini, m\u0131s\u0131r ekim alan\u0131n\u0131n %14'ünü geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ürünler i\u015fgal ediyor. Dünya ölçe\u011finde, toplam 299 milyon hektar tar\u0131m alan\u0131n\u0131n %30'u transgenik ürünlere ayr\u0131lm\u0131\u015f durumda. Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ürünlerin tüm dünyaya yay\u0131l\u0131\u015f\u0131 her geçen gün daha da artarak sürüyor.<\/p>\n
G\u0131da zincirinin ilk halkas\u0131
\nVandana Shiva, Çal\u0131nm\u0131\u015f Hasat adl\u0131 eserinde çiftçi ile tohum aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi \u015föyle aç\u0131kl\u0131yor: "Çiftçi için tohum yaln\u0131zca gelecekteki bitkiler ve g\u0131da için bir kaynak de\u011fildir; kültür ve tarih de tohum içinde sakl\u0131d\u0131r. Tohum g\u0131da zincirinin ilk halkas\u0131d\u0131r. Tohum g\u0131da güvenli\u011finin nihai sembolüdür."
\n\u015eimdi g\u0131da zincirinin bu ilk halkas\u0131n\u0131 kaybetme tehditi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Günümüzde yüz binlerce ürün uluslararas\u0131 tar\u0131m tekelleri taraf\u0131ndan patent alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f durumda. Patentli ürünleri tarlas\u0131na eken çiftçiler söz konusu ürünlerden ertesi y\u0131l için kendi tohumlu\u011funu ay\u0131rma hakk\u0131na sahip de\u011fil. Yani çiftçiler her sene tohum tekellerine patent bedeli ödeyerek tohum sat\u0131n almak zorunda.
\n2000'li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana dünyan\u0131n çe\u015fitli yerlerindeki çiftçiler patent haklar\u0131n\u0131 ihlal ettikleri gerekçesiyle haklar\u0131nda aç\u0131lan davalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor. Bu davalar\u0131n sebebi, istemedikleri halde tarlalar\u0131ndaki ürüne kom\u015fu tarlalardan tozla\u015fma yoluyla geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ürünlerin bula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131. Haklar\u0131nda aç\u0131lan davalar\u0131 kaybeden yüzlerce çiftçi var. Ç\u0131kart\u0131lan yasalar sayesinde birçok yerde çiftçilerin kendi tohumlu\u011funu saklamas\u0131 ve kendi aralar\u0131nda de\u011fi\u015f toku\u015f etmeleri neredeyse suç say\u0131lacak hale geldi.
\nÖrne\u011fin; Kentucky, Iowa ve Illinois'de tohum saklayan bir grup çiftçi Monsanto'ya ki\u015fi ba\u015f\u0131na 35 bin dolara varan miktarlarda ceza ödemeye zorland\u0131. Monsanto'dan Scott Baucum'un konu hakk\u0131ndaki aç\u0131klamas\u0131 \u015föyleydi: "\u015eu iki bedelden birini seçin diyoruz, dükkânda 6,5 dolar veya mahkemede 600 dolar."
\nDünya Ticaret Örgütü'nün tüm dünyaya dayatt\u0131\u011f\u0131 fikri mülkiyet haklar\u0131n\u0131 konu alan TRIPS Anla\u015fmas\u0131na göre, bir bitkinin patent hakk\u0131n\u0131 almak isteyen bir \u015firketin tek yapmas\u0131 gereken, patente konu olan de\u011fi\u015fiklik bitkiyi anlaml\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmemi\u015f olsa bile de\u011fi\u015ftirmi\u015f oldu\u011funu iddia etmek. Büyük olas\u0131l\u0131kla elde edilecek sonuç; patent müfetti\u015fleri söz konusu özelli\u011fi test etme imkân\u0131na sahip olmad\u0131klar\u0131ndan, patent hakk\u0131n\u0131n \u015firkete verilmesi ve gerisinin mahkemelere b\u0131rak\u0131lmas\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
Çiftçiler direniyor
\nDünyan\u0131n dört bir yan\u0131ndaki çiftçiler uluslararas\u0131 tekellerin hakimiyetine kar\u015f\u0131 çe\u015fitli yollarla direnmeye çal\u0131\u015f\u0131yor. Biraraya gelerek olu\u015fturduklar\u0131 kooperatifler, dernekler, sendikalar vb. kurulu\u015flarla yerel ve di\u011fer ülkelerdeki çiftçilerle dayan\u0131\u015fma içerisine giriyorlar. Örne\u011fin Seattle'daki DTÖ toplant\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 verilen büyük tepkide dünyan\u0131n dört bir yan\u0131ndan gelen küçük çiftçilerin pay\u0131 büyüktü.
\nÜlkemizde de yap\u0131lmas\u0131 gereken çiftçilerin dünyan\u0131n dört bir yan\u0131nda ba\u015flatt\u0131klar\u0131 hareketlere benzer bir hareket olu\u015fturmak. Kooperatifler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla biraraya gelerek tohum, araç-gereç vb. al\u0131\u015fveri\u015fini kolayla\u015ft\u0131rmak, dayan\u0131\u015fma a\u011f\u0131 kurmak, yerel pazarlara ula\u015farak, yoksa bu pazarlar\u0131 olu\u015fturarak kendi bölgesinde çok uluslu \u015firketlere kar\u015f\u0131 direnmek. Tabii yap\u0131lmas\u0131 gereken en önemli \u015feylerden biri de sendikalar, dernekler vb. örgütlerde biraraya gelerek uygulanan neo-liberal politikalara kar\u015f\u0131 tav\u0131r almak.
\nBu konuda çifçilerin en büyük destekçisi yine di\u011fer halk kesimleri olmak zorunda. Toplumsal destekli ekolojik ve sürdürülebilir köylü tar\u0131m\u0131n\u0131n gelece\u011fi tüketiciler aras\u0131nda yarataca\u011f\u0131 etkilere ba\u011fl\u0131. Gerek üretici, gerekse de tüketici kooperatiflerinde biraraya gelerek, yerel tohumlar\u0131 korumak için sivil tohum koruma, geli\u015ftirme istasyonlar\u0131 ve bankalar\u0131 kurmak. Üretici ile tüketicinin yüzyüze bulu\u015ftu\u011fu yerel ya da bölgesel pazar yerlerini kurmak, yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak ve geli\u015ftirmek. Tüm bunlar\u0131 tar\u0131m ve g\u0131da \u015firketlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z, yerel yönetimler ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n organizasyonu ve deste\u011fiyle yapmak.
\n\u0130\u015fte bu noktada, Çiftçi Sendikalar\u0131na, Ziraat Mühendisleri Odas\u0131 gibi meslek kurulu\u015flar\u0131na, Tüketici Örgütlerine, Ekoloji ve Çevre Örgütleri ne önemli görevler dü\u015füyor. Önümüzdeki bu önemli temel görev; tar\u0131m\u0131n \u015firketle\u015fmesine kar\u015f\u0131 toplumsal destekli, ekolojik ve sürdürülebilir köylü tar\u0131m\u0131n\u0131 savunmak ve geli\u015ftirmek için örgütlenmek ve somut mekanizmalar kurmak. Hiçbir \u015feyi yar\u0131na ertelemeden…\n<\/p>\n
\nhttp:\/\/gdoceviri.blogspot.com\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
(Levent Gürsel Alev \/ Mebruke Bayram-)Tar\u0131mda geleneksel tar\u0131m metodlar\u0131 yerine, modern tekniklerin kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla ortaya ç\u0131kan sürece "Ye\u015fil Devrim" ad\u0131 veriliyor. Ye\u015fil Devrim laf\u0131yla, tar\u0131mda hibrit tohumlar\u0131n, yapay gübrelerin, yabani ot ve böcek öldürücü kimyasallar\u0131n ve tar\u0131m makinalar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla, yani endüstriyel tar\u0131m\u0131n gündeme gelmesiyle birlikte meydana gelen ürün art\u0131\u015f\u0131 kastediliyor. 70'li y\u0131llara denk gelen […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[415],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3768","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tohumculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3768"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3768\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171661,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3768\/revisions\/171661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3768"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}