{"id":3770,"date":"2007-10-01T13:36:00","date_gmt":"2007-10-01T13:36:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:24","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:24","slug":"kaba-yem-uretimi-ve-sorunlari-3770","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/kaba-yem-uretimi-ve-sorunlari-3770","title":{"rendered":"KABA YEM \u00dcRET\u0130M\u0130 VE SORUNLARI"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\nProf. Dr.As\u0131m KILIÇ  Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü, Bornova – \u0130ZM\u0130R.\n<\/p>\n

\nÖzet\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nHayvansal üretimde vazgeçilemeyen ve "olmazsa olmaz" özelli\u011fine sahip olan tek yem grubu kaba yemlerdir. Bir dizi kaynaktan üretilebilirler. Her bir kaba yem,kendine özgü fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir. Halihaz\u0131rda ülkemizde çay\u0131r-mer'a kaynakl\u0131 üretilen kuruot miktar\u0131 13 milyon ton, kültürü yap\u0131lan yem bitkileri kaynakl\u0131 kuruot miktar\u0131 2.3 milyon ton, harman kal\u0131nt\u0131lar\u0131 kaynakl\u0131 saman miktar\u0131 25.850 milyon ton, nadas- an\u0131z- \u015fekerpancar\u0131 yapra\u011f\u0131 ve posas\u0131 vb kaynaknakl\u0131 suca zengin yem miktar\u0131 ise 17.825 milyon ton dolay\u0131ndad\u0131r.\n<\/p>\n

\nMevcat kaba yem varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ülke hayvan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ya\u015fam enerji gereksinimini rahatl\u0131kla kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ve fakat protein aç\u0131s\u0131ndan yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Ne varki, ya\u015fam d\u0131\u015f\u0131 verim için de besin maddelerine gereksinim duyulur. Bunun temini içinse mevcut kabayem üretiminin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ülkemizde üretilen kaba yemlerin niteli\u011fi, genelde dü\u015füktür. Buna paralel olarak besin medde içerikleri de yetersizdir. O nedenle, kaba yem kaynakl\u0131 hayvansal ürün elde etme \u015fans\u0131m\u0131z tam olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. Bu yüzden ilk s\u0131rada nitelik üzerinde durulmas\u0131, bunun genel ekonomi aç\u0131s\u0131ndan ne denli önem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaya çal\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tebli\u011fin sonunda, kaba yem üretimi ve tüketiminin genel sorunlar\u0131na de\u011finilmi\u015f, bunlardan kimilerine ait çözüm önerilerinde bulunulmu\u015ftur.\n<\/p>\n

\nKaba Yem Üretimi ve Sorunlar\u0131<\/strong>\n<\/p>\n

\nKaba yem üretimi ve sorunlar\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda verece\u011fim tebli\u011fimde, öncelikle kaba yemin tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmakla söze ba\u015flamak istiyorum. Bugüne dek hem yerli,hem yabanc\u0131 kaynakta kaba yemin nas\u0131l tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131na ait güvenli bir sat\u0131ra rastlamad\u0131m. O nedenle, 32 y\u0131l\u0131 a\u015fan mesleki ya\u015fam\u0131mda kazand\u0131\u011f\u0131m deneyim ve teorik bilgilerim \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, kaba yemi \u015föyle tan\u0131mlamak isterim: ‘'Do\u011fal haliyle, yani hayvana servis edildi\u011fi haliyle su içeri\u011fi % 15-20 den ya da hamsellüloz içeri\u011fi kurumaddede %16-18 den daha fazla olan ve yemlemede kullan\u0131labilen her tür materyale "kaba yem'' ad\u0131 verilir.Bu tan\u0131ma giren yemlerin genelde özelliklerine de\u011finmek gerekirse, bunlar\u0131özetle \u015fu \u015fekilde s\u0131ralamak olas\u0131d\u0131r:\n<\/p>\n

\n1. Kaba yemler, öncelikle gevi\u015f getirenlerin beslenme fizyolojilerine uygun bir yem grubudur. Bunlar\u0131n zaten daha effektif kullan\u0131labilecekleri bir di\u011fer hayvan grubu da yoktur.\n<\/p>\n

\n2. Bu yemler sayesinde hayvanlar\u0131n verim ömrü artmakta, döl verimlerinde ciddi sorunlarla  ar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, beslemeye ba\u011fl\u0131 hastal\u0131klar\u0131n (örne\u011fin rumen asidozu, asit-baz dengesinin bozulmas\u0131, vitamin A yetersizli\u011fi vb.) meydana gelme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 büyük ölçüde azalmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\n3. Hayvanlar\u0131n mekanik toklu\u011funun yarat\u0131lmas\u0131nda kaba yem kullan\u0131m\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir di\u011fer olanak yoktur.\n<\/p>\n

\n4. Hele gevi\u015fgetirenlerde, yemlemeye ba\u011fl\u0131 olarak meydana gelen ishalin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda kuru kaba yem kullan\u0131m\u0131 en güvenli ve ucuz olan yoldur.\n<\/p>\n

\n5. Mer'a hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, mevcat çay\u0131r – mer'a alanlar\u0131nda üretilen yemlerin bir di\u011fer kullan\u0131m \u015fanslar\u0131 yoktur.\n<\/p>\n

\n6. Kaba yemlerin genelde ülke ekonomisine sa\u011flad\u0131klar\u0131 yarar\u0131;\n<\/p>\n

\na. yaratt\u0131klar\u0131 i\u015f alan\u0131,\n<\/p>\n

\nb. iskan edilemeyen vatan topra\u011f\u0131 parçalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve hayvansal ürün elde edilmesi,\n<\/p>\n

\nc. çevre kirlili\u011finin engellenmesi,\n<\/p>\n

\nd. iklimsel ko\u015fullar\u0131n iyile\u015ftirilmesi,\n<\/p>\n

\ne. ya\u015fan\u0131lan çevrenin peyzaj görünümünün düzeltilmesi ve üzerinde ya\u015fayan canl\u0131lara verdi\u011fi sa\u011fl\u0131k, ya\u015fama \u015fevki,\n<\/p>\n

\nf. erozyonun engellenmesiyle vatan topra\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131\n<\/p>\n

\nvb. katk\u0131lar\u0131n parasal ederinin takdiri, herhalde insano\u011flunun sahip oldu\u011fu takdir yetene\u011finin üzerindedir.Kaba yemi tan\u0131mlay\u0131p hayvan besleme genelindeki önemini belirttikten sonra art\u0131k bu gruba, hangi yem ya da yem gruplar\u0131n\u0131n girebilece\u011fini kolayca kestirebiliriz. Buna göre;\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nKaba yemler\n<\/p>\n

\n1. Suca zengin kaba yemler\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\n1.1. Her tür ye\u015fil yemler (istisnalar\u0131 vard\u0131r)\n<\/p>\n

\n1.1.1. Do\u011fal ve yapay mer'a ye\u015fil yemleri\n<\/p>\n

\n1.1.2. Do\u011fal- ve yapay çay\u0131r ye\u015fil yemleri\n<\/p>\n

\n1.1.3. Emek ve para sarf\u0131 ile üretimi yap\u0131lan ye\u015fil yemler\n<\/p>\n

\n1.1.3.1. Tekli üretimi yap\u0131lan ye\u015fil yemler\n<\/p>\n

\n1.1.3.2. Çoklu üretimi yap\u0131lan ye\u015fil yemler\n<\/p>\n

\n1.2. Her tür konservasyon ve fabrikasyon yan ürünleri (istisnalar\u0131 vard\u0131r)\n<\/p>\n

\n1.3. Kök ve yumru yemler\n<\/p>\n

\n1.4. Her tür meyve ve sebzeler (istisnalar\u0131 vard\u0131r)\n<\/p>\n

\n1.5. Silo yemleri (ek\u015filtilmi\u015f yemler)\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n2. Kuru kaba yemler\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\n2.1. Her tür kuruotlar\n<\/p>\n

\n2.2. Her tür harman kal\u0131nt\u0131lar\u0131 (samanlar, kavuzlar, kesler vb) Kaba yem tan\u0131m\u0131na giren tüm bu yemlerin, b\u0131rak\u0131n dünyada ve ülkemizde ne kadar üretiminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Say\u0131n KÜN hocam\u0131z, benden bu tebli\u011fi istedi\u011finde belirtmemi istiyordu. Aç\u0131kça söyliyeyim, bu kaynaklar\u0131n ülkemizde hangi düzeylerde üretildi\u011fine ait say\u0131sal verilere raslayamad\u0131m. Gelin \u015fayet sizlerde buna ait rakamlar var ise herbir kaba yem kayna\u011f\u0131n\u0131n hizas\u0131na bu rakamlar\u0131 yazal\u0131m ve topluca bilgi sahibi olal\u0131m.Taraf\u0131mca raslanan rakkamlar aras\u0131nda da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 farklar vard\u0131r. O nedenle, bu kaynaklardan her birine ait üretim düzeyimizi vermekten kaç\u0131nd\u0131m.Peki, çal\u0131\u015fmalar\u0131m s\u0131ras\u0131 neye raslad\u0131m? Onu da söyliyeyim. Raslanan rakamlar, tamamen yap\u0131lan kaba tahminlerden ibaretti. Farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131 kaynak bulgular\u0131ndanyararlanarak çay\u0131r-mer'ac\u0131 kimi meslekta\u015flar\u0131m taraf\u0131ndan derlenen bu rakkamlar ve bunlara dayan\u0131larak ülkemiz ortalama hayvan say\u0131s\u0131n\u0131n hangi düzeylerde besin madde gereksinimlerini kar\u015f\u0131layabileceklerini tahmine çal\u0131\u015ft\u0131m.\u015eimdi gelin biraz bu konuda konu\u015fal\u0131m.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nÇay\u0131r-mer'alardan kaba yem üretimi\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nFarkl\u0131 amaçlarla kullan\u0131lan tar\u0131m alan\u0131m\u0131z\u0131n 78 milyon ha dolay\u0131nda oldu\u011fu klasik bilgilerimizdendir. Halihaz\u0131rda nitelikli olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n bu alan\u0131n 22 milyon ha kadar\u0131 çay\u0131r-mer'a alan\u0131d\u0131r. 30 y\u0131l evveline k\u0131yasla bu alan 5 milyon ha kadar daha azalm\u0131\u015f bir aland\u0131r. Böyle bir alan azal\u0131m\u0131nda çay\u0131rmer'alar\u0131n\n<\/p>\n

\ntarlaya dönü\u015ftürülmesi ile mekanizasyonun son 20-30 y\u0131lda h\u0131zla artm\u0131\u015f ol-mas\u0131, bunlar\u0131n amac\u0131 o\u011frultusunda kullan\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131, çay\u0131r-mer'a alanlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131nda etkin olmu\u015ftur. Nitekim 1940'l\u0131 y\u0131llarda ülkemiz traktör say\u0131s\u0131 1 000 (1 066) kadar iken, ayn\u0131 say\u0131 1994 lü y\u0131llarda 757 000 (757 505) olarak yaz\u0131l\u0131 kaynaklarda yer almaktad\u0131r. Say\u0131sal olarak artan bu traktörler, kan\u0131mca bilinçsiz olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f, mevcut çay\u0131r-mer'alar\u0131n iyile\u015ftirilmesi,bak\u0131m\u0131 için kullan\u0131lacaklar\u0131 yerde, çay\u0131r-mer'a alanlar\u0131n\u0131n tarla tar\u0131m\u0131na aç\u0131lmas\u0131 yönünde kullan\u0131lm\u0131\u015f ve çay\u0131r-mer'a alanlar\u0131 kendi hallerine terk edilerek, di\u011fer etmenlerle beraber verimlerinin azalmas\u0131na neden olmu\u015ftur.Çay\u0131r-mer'a alanlar\u0131n\u0131n son y\u0131llarda iskan ya da endüstri alan\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 yan\u0131nda bu alanlar s\u0131k s\u0131k bilerek ya da bilmeyerek geçirdikleri yang\u0131nlar nedeniyle de, gerçekten harab duruma dü\u015fürülmü\u015flerdir. Böylece,çay\u0131r-mer'a alanlar\u0131ndaki hayvanlar taraf\u0131ndan tüketilebilir haldeki yem bitki türleri de zamanla tohum verme olana\u011f\u0131na kavu\u015famam\u0131\u015flar ve yok olup gitmi\u015flerdir.Her ne \u015fekilde olur ise olsun halihaz\u0131rda elde mevcut toplam 22 milyon ha çay\u0131r-mer'a alan\u0131ndan, nitelikli ya da niteliksiz olu\u015flar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n 13 milyon ton dolay\u0131nda bir kuruot üretimi yap\u0131lmaktad\u0131r. Ülkemiz hayvan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, BBHB baz\u0131nda 10.5 milyon oldu\u011fu (60 milyon) dikkate al\u0131nacak olur ise, çay\u0131r-mer'alar üzerinden kazan\u0131lan günlük kuruot miktar\u0131, kg=13 milyon ton \/ 10.5 milyon BBHB \/ 365 gün=3.4 kg olarak ele geçer.\n<\/p>\n

\nKültürü yap\u0131lan yemler üzerinden kaba yem üretimi<\/strong>\n<\/p>\n

\nSon y\u0131llar itibariyle a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kültürü yap\u0131lan yem bitkileri yonca, kimi üçgül türleri (Trifolium repens<\/em>, Trifolium persicum <\/em>vb), fi\u011f, bakla, yemlik bezelye,kimi sorgum ve sudanotu çe\u015fitleri ile bilhassa 1.ve 2.ürün has\u0131l m\u0131s\u0131rd\u0131r.Burada sözü edilen ve kültürü yap\u0131lan yem bitkilerinin toplam ekim alan\u0131 1 milyon ha dolay\u0131ndad\u0131r. Bunlardan, ele geçen ye\u015fil yemler kuru ot baz\u0131nda ele al\u0131nd\u0131klar\u0131nda, elde edilen kuruot miktar\u0131 da 2.3 milyon ton dolay\u0131ndad\u0131r. Bunun anlam\u0131; emek ve para sarf\u0131 ile üretimi yap\u0131lan kuruot miktar\u0131 230 kg\/da kadard\u0131r.Buna göre, kültürü yap\u0131lan yemler üzerinden her BBHB ba\u015f\u0131na üretilebilen kaba yem miktar\u0131, kuruot olarak, kg=2.3 milyon ton\/10.5 milyon BBHB\/365 gün = 0.6 kg d\u0131r. Çay\u0131r-mer'a alan\u0131nda u\u011fra\u015f veren meslekta\u015flar\u0131m\u0131zla yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015fmalarda, bu yoldan elde edilebilecek kuruot miktar\u0131n\u0131n ülke genelinde en az\u0131ndan % 25 ve hatta kimi yörelerimiz için ise, 7-9 misline kadar daha fazla üre-tim yapabilece\u011fimizden ku\u015fku duymuyorum.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nDane ve tohum ile bunlar\u0131n yan ürünlerinin üretimi\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nÜlkemizdeki y\u0131ll\u0131k dane ve tohum üretimi toplam\u0131 6.846 milyon ton kadard\u0131r. Bu say\u0131ya; arpa, çavdar, yulaf, selektör art\u0131\u011f\u0131 bu\u011fday, m\u0131s\u0131r, sorgum,fi\u011f- bakla, yemlik bezelye vb.leri dahildir. Yan ürünlere gelince; bunlardan ba\u015fl\u0131calar\u0131, ayçiçe\u011fi küspesi,soyaküspesi, kapç\u0131k, çe\u015fitli kepekler, melas, bal\u0131kunu, kadavra (et-kemik) unu vb.leridir. Bunlar\u0131n üretimi de 3.337 milyon ton kadard\u0131r. Bu grup yemlerden hele dane ve tohumlar, ilk planda kanatl\u0131lar\u0131n ve yeni do\u011fanlar\u0131n süt tüketimi evrelerinde kullan\u0131lan ve as\u0131l itibariyle de insan yiyece\u011fi olarak öncelikle kullan\u0131lmas\u0131 gereken yemlerdir.O halde gevi\u015fgetiren hayvanlar\u0131n yemlenmesinde ilk planda dü\u015fünemedi\u011fim kaynaklard\u0131r. Bu amaçla size birkaç çarp\u0131c\u0131 örnek vermek istiyorum. Örne\u011fin; bu tebli\u011fin sahibi ben,bu\u011fday ya da bu\u011fday+arpa kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 undan yap\u0131lan ekmekle büyümü\u015fümdür. Yulaf lapas\u0131, tüm dünyada sevilerek tüketilir. Bunlar\u0131n yan ürünlerinden olan kepe\u011fe gelince,kepek eskiden besinmadde de\u011feri bilinmeyen bir yan ürün idi.O nedenle de, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak hayvan yemlemede ve bilhassa köpeklere yal yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131rd\u0131.Gelin görün ki bugün kepe\u011fin besin madde içeri\u011fi bilindi\u011finden, 1.s\u0131n\u0131f (öncelikle sos-yete tak\u0131m\u0131n\u0131n) diyet yiyece\u011fi olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r ve öyle de olmas\u0131 gerekir. Verdi\u011fim bu küçük örneklerden aç\u0131kl\u0131kla anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, dane ve tohum yemleri ilk s\u0131rada tek mideli hayvanlarla insan yiyece\u011fi olarak kullan\u0131lmak durumundad\u0131r.Zaten; buna göre, hayvansal üretimin mevcuttan daha ucuza yap\u0131labilmesinin as\u0131l s\u0131rr\u0131 da burada sakl\u0131d\u0131r. Sadece bu konuya verilecek önem ile bile, hem insan hem hayvan beslemede daha ucuza yemleme ve beslenme olanaklar\u0131na kavu\u015fabilece\u011fimizden ku\u015fku duymuyorum.Bu tür bir anlat\u0131m ile sizlerde asla yanl\u0131\u015f kan\u0131 b\u0131rakmak istemiyorum. Dane ve tohum yemleri hayvan beslemede kullan\u0131lamaz demek istemiyorum. Elbette\n<\/p>\n

\nbu kaynaklar\u0131n da hayvan beslemedeki önemleri inkar edilemez. Nitekim yeni do\u011fan yavrular\u0131n beslenmesinde, tek mideli hayvanlar\u0131n yemlenmesinde ve ayr\u0131ca elit hayvanlar\u0131n beslenmesi amac\u0131yla karma yem olarak ta dane ve tohumlar- dan yararlan\u0131lacakt\u0131r. Ancak, bu grup yemlerin hele ergin gevi\u015fgetirenlerin yemlenmelerinde öncelikli yeri yoktur. Zaten bu grup ergin hayvanlar\u0131m\u0131z\u0131n verimleri az, dolay\u0131s\u0131yla besin maddelerine duyulan gereksinim dü\u015füktür. Örne\u011fin ergin s\u0131\u011f\u0131r populasyonumuzun % 60'\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131n günlük ortalama süt verimi 10 kg, beside ise günlük ortalama canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kazanc\u0131 750-800 g dolay\u0131ndad\u0131r. Bu düzeyde bir verimlili\u011fin, yemlemede dane ve tohumlar kullan\u0131lmaks\u0131z\u0131n, hayvanlar\u0131n ya\u015fam besin madde gereksinimleri dahil olmak üzere sadece kaba yemlerle elde edilmesi olanakl\u0131d\u0131r. Vermeye çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bu gerekçeler ile bu grup yemleri kaba yem olarak ele almad\u0131m ve konumuz d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakt\u0131m. Bunlardan sadece pamuk ya\u011f sanayii yan ürünü olarak ele geçen kapç\u0131k vard\u0131r ki, bu ürün de kaba  emdir ve sadece lokal olarak kullan\u0131m\u0131 söz konusudur. Ayr\u0131ca besin madde içerikleri oldukça dü\u015fük olan bir yem kayna\u011f\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nHarman kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ve di\u011fer kaynaklardan kaba yem üretimi\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nBu\u011fday, arpa, çavdar,yulaf ve m\u0131s\u0131r samanlar\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k toplam üretim düzeyi 25.850 milyon ton olarak  ahmin edilir. Bunun yan\u0131s\u0131ra, ye\u015fil ya da suca zengin kaba yem olarak mevcut nadas alanlar\u0131ndan, an\u0131zlardan, \u015fekerpancar\u0131 yapraklar\u0131ndan, \u015fekerpancar\u0131 posas\u0131ndan ve taze olarak üretimi yap\u0131lan di\u011fer  yan ürünlerden ele geçen y\u0131ll\u0131k toplam kaba yem miktar\u0131 17.825 milyon ton dolay\u0131ndad\u0131r.Buna göre, bu kaynaklardan günde her BBHB ba\u015f\u0131na üretilebilen harman kal\u0131nt\u0131lar\u0131 kaynakl\u0131 kaba yem miktar\u0131, kg=25.850 milyon ton\/10.5 milyon BBHB \/365 gün=6.7 kg, suca zengin kaba yem miktar\u0131 ise kg=17.825 milyon ton\/ 10.5 milyon BBHB\/365 gün=4.7 kg olarak ele geçer.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nMevcut kaba yem üretiminin mevcut hayvanlar\u0131n günlük besin madde gereksinimlerini kar\u015f\u0131lama düzeyi\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\n Tebli\u011fimizin bu a\u015famas\u0131na kadar ülkemizin kabaca mevcut kaba yem üretimi ortaya konmaya çal\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi de, bu üretimin mevcut hayvan varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n günlük besin madde gereksinimini hangi düzeyde kar\u015f\u0131layabildi\u011fini tahmine çal\u0131\u015fal\u0131m:\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nTürkiye mevcut farkl\u0131 kaba yem kaynaklar\u0131ndan üretilen yemlerin mevcut hayvan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n günlük besin madde gereksinimlerini kar\u015f\u0131lama düzeyi\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nDo\u011fal halde, g\/kg Verilen Rasyonda KM HP SHP1) NEL kg\/gün KM HP SHP NEL MJ kg g g\n<\/p>\n

\nÇay\u0131r-mer'a kuruotu2) 900 84 46 4.40 3.4 3.06 286 156 14.96\n<\/p>\n

\nKültür bitkileri ‘' ‘' 2) 900 149 08 4.00 0.6 0.54 89 65 4.40\n<\/p>\n

\nSamanlar3) 900 28 6 3.31 6.7 6.03 188 40 21.18\n<\/p>\n

\nSuca zengin yemler 275 21 11 1.33 4.7 1.29 98 52 6.25\n<\/p>\n

\na. Rasyon ile tüketilen 10.92 661 313 44.79\n<\/p>\n

\nb. Ya\u015fam için gereksinim 10-14 420 300 31.00\n<\/p>\n

\nc.Süt olu\u015fumu için kalan,a-b 241 13 13.79\n<\/p>\n

\nd Her kg süt için gereksinim 85 60 3.17\n<\/p>\n

\ne. … kg süt için yeterlidir 2.86 0.22 4.35\n<\/p>\n

\n1) Ham proteinin sindirim derecesi % 71 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\n2) Çiçeklenme ortas\u0131-sonu aras\u0131, 1. biçim (2.ve 3.biçimler, iklimsel nedenler b yüzünden olanaks\u0131zd\u0131r.\n<\/p>\n

\n3) A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bu\u011fday ve arpa ve daha az olarak da yulaf ve çavdar saman\u0131 olarak dikkate al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\nBu çizelgeden aç\u0131kl\u0131kla görülece\u011fi gibi, halihaz\u0131r mevcut kaba yem üretimi ile hayvanlar\u0131n kurumadde (KM) gereksinimleri, yani mekanik doyumlar\u0131 rahatl\u0131kla kar\u015f\u0131lanabilmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, her BBHB'inin ya\u015fam için gereksinim duydu\u011fu enerji miktar\u0131 (Net Enerji Laktasyon=NEL,MJ olarak) gereksinimin üzerinde kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Nitekim her BBHB'inin ya\u015fam için NEL gereksinimi 3l.00 MJ NEL iken,üretilen günlük kaba yem rasyonu ile tüketilen 44.79 MJNEL'dir.Ortaya ç\u0131kan enerji fark\u0131 da enerji aç\u0131s\u0131ndan 4.0 kg kadar standart süt (% 4.0 ya\u011fl\u0131 süt) üretimine yetebilecek kadard\u0131r.Ancak ayn\u0131 miktar kaba yem rasyonu, sindirilebilir ham protein (SHP) bak\u0131m\u0131ndan sadece ya\u015fam gereksinimini kar\u015f\u0131layabilecek düzeydedir.Bir di\u011fer tan\u0131m ile, süt üretimi için rasyon, SHP aç\u0131s\u0131ndan yetersiz kalmaktad\u0131r.Bu bilgilerden aç\u0131kl\u0131kla anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi,e\u011fer halihaz\u0131rda üretilen kaba yemlerin niteli\u011fi üzerinde titizlikle durulacak olursa, mevcut üretimle hayvanlar\u0131n ya\u015fam besin madde gereksinimleri dahil olmak üzere, hayvan ba\u015f\u0131na günde 10kg' a kadar standart süt üretebilme olana\u011f\u0131m\u0131z vard\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nKaba yem niteli\u011fi\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nNitelik tan\u0131m\u0131 her yem ya da yiyecek için tam olarak yap\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir.Göre-celi bir tan\u0131md\u0131r. O nedenle de yemlerde niteli\u011fin saptanmas\u0131 amac\u0131yla her ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ayr\u0131 bir parametre=yem özelli\u011fi üzerinde durmu\u015f ve yem niteli\u011fini ona göre saptam\u0131\u015ft\u0131r.Ele al\u0131nan bu parametrelerden en önemli olanlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da\n<\/p>\n

\nverilmi\u015ftir.- Kurumadde ya da su içeri\u011fine göre niteli\u011fin saptanmas\u0131 – Ham kül içeri\u011fine göre niteli\u011fin saptanmas\u0131\n<\/p>\n

\n– SHP içeri\u011fine göre niteli\u011fin saptanmas\u0131\n<\/p>\n

\n– Ham sellüloz içeri\u011fine göre niteli\u011fin saptanmas\u0131\n<\/p>\n

\n– Enerji içeri\u011fine göre niteli\u011fin saptanmas\u0131\n<\/p>\n

\n– Ham besin maddeleri ile bunlar\u0131n sindirim derecelerine göre niteli\u011fin saptanmas\u0131\n<\/p>\n

\n– Fiziksel özellik ve duyu testlerine göre niteli\u011fin saptanmas\u0131 vb.leri Bunlardan her birine ait ele al\u0131nan yem nitelik saptama form çizelgeleri geli\u015ftirilmi\u015f durumdad\u0131r. Bu tür de\u011ferlendirmelere ait elde bir dizi örnek vard\u0131r. Ancak bu örneklerle zaman kullanmak istemiyorum. Burada nitelik deyince as\u0131l akla gelen, yemin elde edildi\u011fi zamandaki özelliklerinin olanak ölçüsünde korunmas\u0131d\u0131r.Böyle bir konu, yemin hasad\u0131ndan hemen sonraki en k\u0131sa sürede kullan\u0131m\u0131 halinde önemini kaybeder. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k yemin hasat\u0131 sonras\u0131, onun yemlemede kullan\u0131laca\u011f\u0131 zamana kadar ona uygulanan i\u015flemler, örne\u011fin yemin kurutularak ya da silo edilerek saklanmas\u0131, bu i\u015flemlerin uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131 tekni\u011fe uygun davran\u0131mlar (hasad dönemi, zaman\u0131, kuruma ya da ek\u015fime yetene\u011fi, parçalama ve düzeyi, katk\u0131 madde kullan\u0131m\u0131 ve kullan\u0131l\u0131yor ise bunun\n<\/p>\n

\nçe\u015fidi ve düzeyi, yeme da\u011f\u0131t\u0131m \u015fekli, yabanc\u0131 madde ile bula\u015f\u0131m oran\u0131, i\u015fin sevilerek yap\u0131m\u0131, depolama vb lerinin tamam\u0131 az ya da çok yem niteli\u011fi üzerinde etkin bir role sahiptir. Zira burada as\u0131l olan, hayvana verilen yemin red edilerek yemlikte arta b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n engellenmesi ve hayvan\u0131n midesine mal olmas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bunun ba\u015far\u0131lmas\u0131 halin-de hem kaba yem sorunumuzun ortadan kalkaca\u011f\u0131ndan, hem de çok daha ucuza maliyetli hayvansal ürün elde edebilece\u011fimizden ku\u015fku duymuyorum. Bunu bir örnek ile aç\u0131klamam gerekir ise,konuyla ilgili olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir çizelgeyi size göstermekte yarar görürüm.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nFarkl\u0131 nitelikli kaba yemlerin farkl\u0131 laktasyon verimli süt ine\u011fi gruplar\u0131nda laktasyon kurvesi seyri ve günlük süt verimi üzerine olan etkileri\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nBu çizelgede de görülece\u011fi gibi, farkl\u0131 laktasyon verimlerine sahip hayvan gruplar\u0131nda, kullan\u0131lan kaba yem niteli\u011finin bu hayvanlara verilecek yo\u011fun yem miktar\u0131 üzereinde oldukça etkin rol oynamaktad\u0131r. Bir di\u011fer tan\u0131m ile, fazla yo\u011fun yem kullan\u0131m\u0131na gereksinim duyulmadan, sadece nitelikli kaba yem kullan\u0131m\u0131yla daha fazla süt üretimi sa\u011flanabilmektedir.Burada laktasyon süresinde günlük ortalama süt verimi 15 kg dolay\u0131nda yada daha dü\u015fük olan hayvan gruplar\u0131nda, laktasyon pik evresi dahil olmak üzere,hayvanlar\u0131n besin madde gereksinimlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda, nitelikli kaba yem kullan\u0131m\u0131 ile ciddi bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmamaktad\u0131r. Bir di\u011fer anlat\u0131mla, bu verim düzeyine kadar, pik evresi dahil, ekstradan yo\u011fun yem kullan\u0131m\u0131na gereksinim duyulmamaktad\u0131r. Bu halin, ülke ekonomisi aç\u0131s\u0131ndan ne denli önem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilgilerinize sunmak isterim.Ayn\u0131 çizelge, kaba yem tüketimindeki art\u0131\u015f\u0131n, kaba yemin enerji içeri\u011fine, yani niteli\u011fine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu aç\u0131k olarak göstermektedir.Nitekim günlük süt veri-mi 30 kg olan hayvanlarda bile, günlük kullan\u0131lacak yo\u011fun yem miktar\u0131n\u0131n 10-12 kg dolay\u0131nda oldu\u011fu dikkate al\u0131nacak olursa, pekiyi nitelikli kaba yem kullan\u0131m\u0131n- da (yakla\u015f\u0131k 6.3 MJ NEL\/kg KM ve 230 g HS\/kg KM içerikli) bu miktarlar\u0131n yar\u0131ya indi\u011fi bildirilmi\u015ftir.Ayr\u0131ca, nitelikli kaba yem kullan\u0131m\u0131 ile laktasyon e\u011frisinin, laktasyonun pik evresinden sonra daha yava\u015f bir dü\u015fü\u015fe sahip oldu\u011fu ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nKaba yemlerin yem de\u011ferinin (niteli\u011finin) art\u0131r\u0131lmas\u0131\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nMadem ki kaba yem niteli\u011fi hayvansal üretimde bu denli bir öneme sahiptir, o halde elde mevcut kaba yemlerin yem niteli\u011finin ya da yem de\u011ferinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 aç\u0131s\u0131ndan kimi olanaklardan yararlanma yoluna gidilmesinde yarar vard\u0131r. Mevcut kaba yemlerden,harman kal\u0131nt\u0131lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan kaba yem kaynaklar\u0131n\u0131n % 90'\u0131n\u0131 a\u015fk\u0131n k\u0131sm\u0131n\u0131 suca zengin yemler olu\u015fturmaktad\u0131r.Bunlar\u0131n üretiminin bol oldu\u011fu yer ve zamanlarda bu tür suca zengin yemlerin tamam\u0131n\u0131n en k\u0131sa sürede yemlemede kullan\u0131lmalar\u0131na olanak olmad\u0131\u011f\u0131na göre, önemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yokluk zamanlar\u0131na güvenle saklanmalar\u0131nda zorunluk vard\u0131r.Bu amaçla üreticinin elinde iki önemli olanak vard\u0131r. Bunlardan ilki,kurutma di\u011feri de silolamad\u0131r.Suca zengin yemlerin kurutulmas\u0131nda, ülkemiz do\u011fal ko\u015fullar\u0131nda önemli bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaz. Bunun için yem bitkisinin uygun bir vejetasyon evresin-de uygun \u015fekilde hasat edilmesi, yabanc\u0131 madde bula\u015f\u0131m\u0131ndan sak\u0131n\u0131c\u0131 önlemlerin al\u0131nmas\u0131, olas\u0131 en k\u0131sa sürede içerdi\u011fi fazla suyunun % 14'ün alt\u0131na çekilmesi ve daha sonra da güvenilir bir depolaman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 yeterlidir. Ancak, her ne \u015fekilde olursa olsun suca zengin yemlerin kuruot haline getirilmesi s\u0131ras\u0131nda, ba\u015flang\u0131ç yeminden yine de SOLUNUM, MEKANIK KIRINTI-LA\u015eMA, YIKANMA ve depolama s\u0131ras\u0131nda, BAKTERIYAL FERMANTASYON kaynakl\u0131 olarak, besin maddelerinde kay\u0131plar meydana gelir. Meydana gelen bu kay\u0131plar\u0131n düzeyi, uygulanan kurutma tekni\u011finde gösterilen özene paralel olarak, kurumaddede % 10-45 aras\u0131nda bir de\u011fere sahip olur. Meydana gelen kay\u0131plar\u0131n k\u0131smen de olsa tampone edilmesi bak\u0131m\u0131ndan son y\u0131llarda özellikle niteliksiz kuruot ve harman kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n % 2.5 – 3.0 NaOH ya da suluya da susuz amonyak ile i\u015fleme tabi tutulmas\u0131yla bu tür yemlerin de yem de\u011ferinin, ba\u015flang\u0131ç yemine göre % 30-45 aras\u0131nda art\u0131r\u0131labilece\u011fi ve bu tür yemlerin hayvan taraf\u0131ndan da daha bir sevilerek tüketilebilece\u011fi klasik bilgilerimizdendir. Nevar ki böyle bir alkali i\u015fleminin getirisi ve götürüsünün güvenli bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131nda da yarar görürüm. Suca zengin yemlerin güvenle saklanmas\u0131 (korunmas\u0131) amac\u0131yla, uygulamada yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir di\u011fer yol da silolamad\u0131r.Silolaman\u0131n tarihçesi oldukça eski (1 000-1 500 y\u0131l gibi) olmas\u0131na ra\u011fmen, ülkemizde uygulan\u0131\u015f\u0131 son derece yenidir. Cumhuriyet tarihimizle ba\u015flayan silolama çal\u0131\u015fmalar\u0131, eskiden sadece kimi devlet kurulu\u015flar\u0131nda yayg\u0131n olmasa da yap\u0131l\u0131rd\u0131. Üretici ve özel çiftlik baz\u0131nda uygulanmas\u0131n\u0131n geçmi\u015fi ise, son derece yenidir ve son 10-15 y\u0131la rastlar.Bugün için ülkemiz silo yemi üretiminin, 1997 y\u0131l\u0131nda Bursa'da yap\u0131lan 1.Silaj Kongresinde 500-550 bin ton dolay\u0131nda oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir. Bugün için bu say\u0131n\u0131n 1 milyon ton dolay\u0131nda oldu\u011fu tahmin edilir ve son derece yetersizdir. Kaba yem kayna\u011f\u0131 olarak silo yeminin, kurutma ile elde edilen kuruota k\u0131yasla bir dizi olumlu yanlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu bilinir. Örne\u011fin : 1.Silolama ile ba\u015flang\u0131ç yemi besin maddelerinden olan kayb\u0131n düzeyi çok daha dü\u015füktür. 2.Y\u0131l boyu hayvanlar\u0131n suca zengin yem gereksinimlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 olas\u0131d\u0131r.3.Hayvanlar taraf\u0131ndan,kuruotlara k\u0131yasla daha bir sevilerek ve daha fazla miktarlarda tüketilir. 4.Daha k\u0131sa süreli vejetasyon dönemlerinden yararlan\u0131larak, ayn\u0131 tar\u0131m alan\u0131nda daha fazla bitkisel üretime olanak tan\u0131r. .Kuruotlara k\u0131yasla silo yemlerinde renk,koku,aroma,strüktürel yap\u0131 daha homogendir. Bu da istemle tüketimi art\u0131r\u0131r. 6.Havas\u0131z ortamda meydana gelen süt asiti bakteri fermantasyonu nedeni ile flora ve faunadaki yabanc\u0131 türlerin ço\u011fal\u0131m\u0131 ila ilgili olarak, bedelsiz sava\u015f\u0131m \u015fans\u0131 verir. 7.I\u015fletmede birim hacim ambar, hangar,silo kab\u0131nda daha fazla yemin korunmas\u0131na olanak tan\u0131r. 8.Silo edilecek ba\u015flang\u0131ç yeminin noksanl\u0131klar\u0131n\u0131n giderilmesi halinde tek ba\u015f\u0131na yemlemede kullan\u0131labilir. 9.Mükemmel bir vitamin A kayna\u011f\u0131d\u0131r.10.Yap\u0131m\u0131 için yüksek bir teknolojiye gereksinim duyulmaz. Yap\u0131lacak k\u0131sa süreli kurs ve demonstratif çal\u0131\u015fmalarla üreticiyi k\u0131sa sürede silo yemi haz\u0131rlayabilir hale getirmede güçlükle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaz.11.Kuruot elde etmeye k\u0131yasla, kaba yem besin maddeleri birim fiyat\u0131, çok daha a\u015fa\u011f\u0131lara çekilebilir.Bunlar vb sayamad\u0131\u011f\u0131m daha nice olumlu yanlar\u0131 dü\u015fünülerek bizde de silo yemi yap\u0131m\u0131 çal\u0131\u015fmalar\u0131na ayr\u0131 bir önem atfetmek zorunday\u0131z.Böylece kaba yem sorunumuzun ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da en az\u0131ndan hafifletilmesi için silolaman\u0131n bu olumlu yanlar\u0131ndan yararlanmak zorunday\u0131z.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nKaba yem üretimi sorunlar\u0131\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nKaba yem üretimine ili\u015fkin sorunlar, di\u011fer yemlerin üretimi ve bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra tüketimi sorunlar\u0131 ile içiçedir. Bir di\u011fer tan\u0131mla, yem üretilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r ki tüketilsin, ya da tüketilsin ki üretimi ve sorunlar\u0131 olsun. Bu haliyle yem üretimi ve tüketimine ili\u015fkin sorunlar, farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131 kaynaklardan edindi\u011fim bilgiler ve bugüne kadar edindi\u011fim deneyimler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda,a\u015fa\u011f\u0131-da özet \u015fekilde verilmeye çal\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nKaba yem üretimi ve tüketimi sorunlar\u0131\n<\/p>\n

\nAmaç\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nKaba yem üretmektir\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nKaynaklar\u0131\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nDo\u011fal ve yapay çay\u0131r ve mer'alar Kültür yem bitkileri üretimi  Endüstriyel yan ürünler Alternatif yeni kaba yem kaynaklar\u0131\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nGenel sorunlar\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nÜlke genel politikas\u0131nda hayvansal üretime atfolunan önem, e\u011filim ve yasal sorunlar Bilgi üretimi (ara\u015ft\u0131rma), yorumu (de\u011ferlendirilmesi), üreticiye aktar\u0131m\u0131 (yay\u0131m\u0131) ve yeti\u015fmi\u015f eleman sorunlar\u0131 Pazarlama ve parasal (kredi) sorunlar\u0131 Yöresel gelenek, görenek, genel mentalite (dü\u015fünce) e\u011filimi sorunlar\u0131\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nAlt sorunlar\n<\/p>\n

\n1. Hayvan ve yem üreticisini ilgilendiren sorunlar\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nUygun bitki seçimi Uygulanan tar\u0131msal i\u015flem (sürüm, sulama, gübreleme, bak\u0131m, zararl\u0131larla\n<\/p>\n

\nsava\u015f\u0131m vb.leri Hasat dönemi ve uygun hasat \u015fekli Yem saklama (konservasyon) a. Kuruot elde etme: Kurutma \u015fekli, zaman\u0131, depolama, yemlemede kullan\u0131m \u015fekli vb.leri b. Silo yemi elde etme: Bitki seçimi, hasat dönemi, ek\u015fime yetene\u011fi, parçalama, katk\u0131 madde eki, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma, örtme, bekletme, yemlemede kullan\u0131m \u015fekli vb.leri Endüstriyel yem üretim \u015fekli  Depolama (dökme, form kazand\u0131rma, zararl\u0131larla sava\u015f\u0131m vb. leri) \u0130\u015fin sevilerek yap\u0131m\u0131  Ta\u015f\u0131ma\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n2. Ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131n\u0131 ilgilendiren sorunlar\n<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\nBesin madde içeri\u011finin takdiri (tahmini) : Yeme uygulanan i\u015flemler -k\u0131rma, ezme, ö\u011fütme, parçalama, ha\u015flama, alkalilerle i\u015flem,katk\u0131 madde kullan\u0131m\u0131, form kazand\u0131rma vb leri Yem niteli\u011fi: Bozulma, küflenme, donma, yabanc\u0131 madde bula\u015f\u0131m\u0131,istemle tüketim yetene\u011fi, nitelik ölçümü ve bunun standardizasyonu,devletin yasal denetimi, besin madde içerikleri ve nitelik hakk\u0131nda edinilen bilgilerin dokumente edilmesi vb.leri Yemin zehirli ve zararl\u0131 madde içeri\u011fi Yemin besin maddelerinin parasal takdiri Teknolojik geli\u015fmeler Yemden yararlanman\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 Yem üretimi ve tüketimi hakk\u0131nda bildirilen tüm bu sorunlar\u0131n k\u0131sa sürede çözümünü beklemek do\u011fru de\u011fildir, gerçekçi de de\u011fildir. Ancak belli kimi sorunlar\u0131n da öncelikle ele al\u0131narak çözüme kavu\u015fturulmas\u0131nda da yarar vard\u0131r.\n<\/p>\n

<\/p>\n

\nBu ba\u011flamda tebli\u011fimin sonunda yapabilece\u011fim\n<\/p>\n

\nkimi önerilerim \u015funlard\u0131r:\n<\/p>\n

\n1.Ülke genelinde farkl\u0131 bölgelerimiz için ayr\u0131 ayr\u0131 olmak üzere art\u0131k bir\n<\/p>\n

<\/strong>Ülke genelinde farkl\u0131 bölgelerimiz için ayr\u0131 ayr\u0131 olmak üzere art\u0131k bir y\u0131ll\u0131k hayvansal ve bitkisel üretim planlar\u0131 yap\u0131lmak zorundad\u0131r. <\/p>\n

\n2.Bu tür planlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 s\u0131ras\u0131 her bölgenin kendine özgü\n<\/p>\n

<\/strong>Bu tür planlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 s\u0131ras\u0131 her bölgenin kendine özgü gelene\u011fi, görene\u011fi, genel dü\u015fünce e\u011filimi,hangi hayvan ve bitki türleri ile sevilerek u\u011fra\u015f\u0131laca\u011f\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n

\n3.Zorunlu haller d\u0131\u015f\u0131, her tür an\u0131z ve çay\u0131r-mer'a alanlar\u0131n\u0131n yak\u0131m\u0131n\u0131n engellenmesi\n<\/p>\n

<\/strong>Zorunlu haller d\u0131\u015f\u0131, her tür an\u0131z ve çay\u0131r-mer'a alanlar\u0131n\u0131n yak\u0131m\u0131n\u0131n engellenmesi gerekir. <\/p>\n

\n4. Halihaz\u0131rda çay\u0131r-mer'a niteli\u011fini koruyabilen alanlarda, en az\u0131ndan\n<\/p>\n

<\/strong>Halihaz\u0131rda çay\u0131r-mer'a niteli\u011fini koruyabilen alanlarda, en az\u0131ndan  pilot bölge çal\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131larak buralarda yaban\u0131l bitkilerle sava\u015f\u0131lmal\u0131,uygun tar\u0131m teknikleri kullan\u0131larak gübreleme, sulama, a\u015f\u0131lama <\/p>\n

\nekimlerle bu alanlar\u0131n kaba yem verimleri art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\n5. \u0130ster do\u011fal çay\u0131r-mer'a alanlar\u0131 ister kültürü yap\u0131lan yemlik kaba yem<\/strong>\n<\/p>\n

ster do\u011fal çay\u0131r-mer'a alanlar\u0131 ister kültürü yap\u0131lan yemlik kaba yem itki kaynaklar\u0131ndan elde edilen yemlerin nitelikleri, kullan\u0131la<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Dr.As\u0131m KILIÇ  Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü, Bornova – \u0130ZM\u0130R. Özet Hayvansal üretimde vazgeçilemeyen ve "olmazsa olmaz" özelli\u011fine sahip olan tek yem grubu kaba yemlerdir. Bir dizi kaynaktan üretilebilirler. Her bir kaba yem,kendine özgü fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir. Halihaz\u0131rda ülkemizde çay\u0131r-mer'a kaynakl\u0131 üretilen kuruot miktar\u0131 13 milyon ton, kültürü yap\u0131lan yem bitkileri […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[436],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3770","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171659,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3770\/revisions\/171659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3770"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}