Eski ça\u011flarda a\u011façlar insan ve toplum hayat\u0131nda sembol olma, kutsall\u0131k, meyve, gölgeleme, bar\u0131nma gibi yönleri ile ön plana ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r (Holodonsk,1989). Ancak insan ve toplum hayat\u0131ndaki geli\u015fmelere paralel olarak a\u011façlar\u0131n ve ormanlar\u0131n özellikle büyük kentteki insanlar\u0131n ormana olan ilgisi daha da artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ilginin nedenini (özellikle büyük \u015fehirlerdeki) i\u015flevsel olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; hava kirlili\u011fini önleme, gürültüyü önleme, s\u0131cakl\u0131k kontrolu ve psikolojik etkiler olu\u015fturur. <\/p>\n
\nBu özellikler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda 1930'lu y\u0131llarda Florya'da Atatürk orman\u0131 Yalova'da Termal korulu\u011fu kurulmu\u015ftur.\n<\/p>\n
\nÜlkemizde ormanlar, üzerinde en çok tart\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yasal boyutlar\u0131 bir türlü belirlenemeyen ve bu nedenle s\u0131k s\u0131k mevzuat de\u011fi\u015fikli\u011fine maruz kalan do\u011fal kaynaklardan biri, belki de en ba\u015fta gelenidir.\n<\/p>\n
\nOrman\u0131n biyolojik tan\u0131m\u0131n\u0131n çe\u015fitli ülkelerde farkl\u0131 olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 görmekteyiz. Ülkemizde yap\u0131lan tan\u0131m\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, "geni\u015f alanlarda kendine özgü bir iklim yaratabilen, belli yükseklik, yap\u0131 ve s\u0131kl\u0131ktaki a\u011façlar\u0131n, a\u011façç\u0131k, çal\u0131 ve otsu bitkiler, yosun, e\u011frelti ve mantarlar, topra\u011f\u0131n alt\u0131nda ve üstünde ya\u015fayan mikroorganizmalar ve çe\u015fitli böcek ve hayvanlarla, orman topra\u011f\u0131n\u0131n birlikte olu\u015fturdu\u011fu bir ya\u015fam birli\u011fi (biosönoze) (AYTU\u011e, 1976) olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 görmekteyiz.\n<\/p>\n
\nHukuksal aç\u0131dan orman tan\u0131m\u0131 ise, yukar\u0131da verilen tan\u0131mdan farkl\u0131l\u0131k göstermektedir. Hukuksal aç\u0131dan orman\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 yapman\u0131n zor oldu\u011fu ve her a\u011faç ihtiva eden yere orman denemeyece\u011fi gibi, a\u011faç olmayan bir yere de birçok halde orman demek zorunlu olmaktad\u0131r (\u0130LKMEN, 1958).\n<\/p>\n
\nTabii olarak yeti\u015fen ve emekle yeti\u015ftirilen a\u011faç ve a\u011façç\u0131k topluluklar\u0131 yerleriyle birlikte orman say\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n
\nAncak:\n<\/p>\n
\nA) Sazl\u0131klar;\n<\/p>\n
\nB) Step nebatlar\u0131yla örtülü yerler;\n<\/p>\n
\nC) Her çe\u015fit dikenlikler;\n<\/p>\n
\nÇ) Parklar;\n<\/p>\n
\nD) \u015eehir mezarl\u0131klar\u0131yla kasaba ve köylerin hudutlar\u0131 içerisinde bulunan eski (kadim) mezarl\u0131klardaki a\u011faç ve a\u011façç\u0131klarla örtülü yerler;\n<\/p>\n
\nE) Sahipli arazide bulunan ve civar\u0131ndaki ormanlarda tabii olarak yeti\u015fmeyen a\u011faç ve a\u011façç\u0131k nevilerinin bulundu\u011fu yerler;\n<\/p>\n
\nF) Orman s\u0131n\u0131rlar\u0131 içinde veya biti\u015fi\u011finde tapulu, orman s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ise her türlü tasarruf belgeleriyle özel mülkiyette bulunan ve tar\u0131m arazisi olarak kullan\u0131lan, da\u011f\u0131n\u0131k veya yer yer küme ve s\u0131ra halindeki her nevi a\u011faç ve a\u011façç\u0131klarla örtülü yerler,\n<\/p>\n
\nG) Orman s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda olup, yüzölçümü üç hektar\u0131 a\u015fmayan sahipli arazideki her nevi a\u011faç ve a\u011façç\u0131klarla örtülü yerler,\n<\/p>\n
\nH) Sahipli arazide ve muhitin hususiyetlerine göre yeti\u015fmi\u015f veya yeti\u015ftirilecek olan f\u0131st\u0131k çaml\u0131klar\u0131 ve palamut me\u015felikleri dahil olmak üzere her nevi meyveli a\u011faç ve a\u011façç\u0131klar;\n<\/p>\n
\n\u0130) Sahipli arazideki a\u015f\u0131l\u0131 ve a\u015f\u0131s\u0131z zeytinliklerle, özel kanunu gere\u011fince Devlet Ormanlar\u0131ndan tefrik edilmi\u015f ve imar, \u0131slah ve temlik \u015fartlar\u0131 yerine getirilmi\u015f bulunan yabani zeytinlikler ile 9\/7\/1956 tarih ve 6777 say\u0131l\u0131 Kanunda tasrih edilen yabani veya a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f f\u0131st\u0131kl\u0131k, sak\u0131zl\u0131k ve harnupluklar,\n<\/p>\n
\n\u0130) Funda veya makilerle örtülü orman ve toprak muhafaza karakteri ta\u015f\u0131mayan yerler, Orman say\u0131lmazlar.\n<\/p>\n
\nOrmanlar, sa\u011flad\u0131klar\u0131 yararlar nedeniyle toplumun mü\u015fterek mal\u0131 say\u0131l\u0131rlar ve bu nedenle devletin denetim ve gözetimi alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. Ormanlar kamu mal\u0131d\u0131r ve gerek anayasada yer alan özel hükümler ve gerekse detayl\u0131 bir orman mevzuat\u0131 ile gerekli düzenlemelerin yap\u0131lmas\u0131 ormanlar\u0131n kamu mallar\u0131 aras\u0131nda özel bir yere sahip oldu\u011fu kabul edilir (AYANO\u011eLU, 1996).\n<\/p>\n
\nÜlkemizde, 20.7 milyon hektar orman alan\u0131 var olup ülke topraklar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %26 s\u0131n\u0131 te\u015fkil etmektedir. Bu ormanlar\u0131n, yakla\u015f\u0131k %45'i verimli koru orman\u0131, % 55'i ise bozuk baltal\u0131k orman niteli\u011findedir. Hatta, 1937 tarihli orman kanunu haz\u0131rlama çal\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda ülkemizin %10'unun ormanlarla kapl\u0131 oldu\u011fu, di\u011fer bir deyi\u015fle koru orman alan\u0131 kadar bir orman alan\u0131na sahip oldu\u011fu rapor edilmi\u015ftir. \u015eu halde, aradan geçen 70 senelik zaman sürecinde Türk ormanc\u0131s\u0131 ormanlar\u0131m\u0131z\u0131n gerek kalitesini ve gerekse miktar\u0131n\u0131 art\u0131ramam\u0131\u015ft\u0131r denebilir\n<\/p>\n
\n \n<\/p>\n
\nGünümüzde, orman alanlar\u0131n\u0131n 20.7 milyon hektar olarak gösterilmesinin nedeni ise, bozuk baltal\u0131klar\u0131n ve makiliklerin ormandan say\u0131lmas\u0131ndand\u0131r. \n<\/p>\n
\nOysa bu alanlar tam bir orman formasyonu göstermemekte olup en fazla su ve toprak muhafaza karakteri olan yerlerdir. Fakat, tar\u0131m alanlar\u0131na dönü\u015ftürülmesi de ekonomik olarak karl\u0131 olan yerlerdendir. \n<\/p>\n
\nÜlkemiz ormanlar\u0131, zaman içinde hep tahriplere maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun nedeni olarak, genellikle özel kullan\u0131m veya özel mülkiyet gösterilmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda, köy baltal\u0131klar\u0131n\u0131n en önemli tahrip nedeni olarak ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir. Orman köylüsünün temel ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 için serbestçe kulland\u0131klar\u0131 orman alanlar\u0131d\u0131rlar. Tüm bunlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Osmanl\u0131 döneminde ne kadar\u0131n\u0131n orman alan\u0131n\u0131 olu\u015fturduklar\u0131 tam belli de\u011fildir. Ancak, Anadolu'yu dikkate alan müelliflere göre, tüm ormanlar\u0131n %70'i bu tür ormanlar olup ana tahrip nedeni bu anlay\u0131\u015f\u0131n kabul edilmesi ve bu ormanlar\u0131n serbest kullan\u0131ma aç\u0131k olmas\u0131 kabul edilmektedir.\n<\/p>\n
\nDi\u011fer yandan, orman alanlar\u0131na olan ihtiyaç, ormanlara ba\u011fl\u0131 olarak ya\u015fayan insan nüfusunun fazlal\u0131\u011f\u0131, alternatif ürün olarak, f\u0131nd\u0131k, zeytin, çay vb. gibi tar\u0131m i\u015fletmecili\u011finin daha karl\u0131 olmas\u0131, daima orman alanlar\u0131n\u0131n daralt\u0131larak tar\u0131m alan\u0131 haline dönü\u015ftürülmesine yol açm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n
\n \n<\/p>\n
\nDaha sonraki y\u0131llarda, toprak ve tar\u0131m reformu yap\u0131lmas\u0131 çal\u0131\u015fmalar\u0131, büyük \u015fehirlerin göç almas\u0131 ve arsa kayna\u011f\u0131 olarak yine orman alanlar\u0131n\u0131n görülmesi ormanlara bask\u0131y\u0131 daha da art\u0131rm\u0131\u015f ve bu gibi ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamak için orman alanlar\u0131n\u0131n i\u015fgalinin me\u015fru hale getirilmesi için akla bu gibi alanlar\u0131n orman niteli\u011fini kaybettikleri ve orman olarak muhafaza edilmelerinde bir yarar olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatini ortaya ç\u0131karm\u0131\u015f ve bunu me\u015frula\u015ft\u0131rmak için bu gibi alanlar\u0131n ormandan ç\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 gündeme getirmi\u015ftir.\n<\/p>\n
\nOrmanc\u0131l\u0131k literatürüne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ormanlar\u0131n tahribinde ana faktörün, cibali-mubaha oldu\u011fu kabul edilir. Oysa, imparatorluk donanmas\u0131 ve ordunun ihtiyaçlar\u0131 ile saray ve ba\u015fkentin ihtiyaçlar\u0131 için, özellikle Marmara Bölgesinde büyük orman alanlar\u0131 ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve söz konusu ihtiyaçlar\u0131n kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 da bir gerçektir. Bu tür yararlanma neticesinde de ülke ormanlar\u0131 büyük zarar görmü\u015ftür fakat esas neden olarak daima halk\u0131n yararlanmas\u0131 öne sürülmü\u015ftür.\n<\/p>\n
\nSon geli\u015fen olaylara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda özellikle Türk turizminin kalbi say\u0131lan Güney sahillerimizdeki orman arazileri en fazla 2B olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z olu\u015fumdan daha fazla etkilenmektedir. Rant de\u011ferleri bak\u0131m\u0131ndan Büyük\u015fehirlerdeki 2B arazileri daha fazla öne ç\u0131kmaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nBu tahripleri önlemek ve ülke ormanlar\u0131n\u0131 daha iyi korumak için, 1870 y\u0131l\u0131nda Orman Nizamnamesi ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat, 1890 l\u0131 y\u0131llara kadar söz konusu Nizamname uygulanamam\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n
\nTürk ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131ndan birisi 4785 say\u0131l\u0131 yasad\u0131r. 4785 say\u0131l\u0131 yasa ile getirilen düzenlemenin, özellikle uzun vadede ortaya ç\u0131kan sonuçlar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Devletle\u015ftirilen orman alanlar\u0131n\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131 tamamen Marmara bölgesinde ve özellikle \u0130stanbul civar\u0131nda bulunan çiftlik ormanlar\u0131 olup daha çok avlanma ve rekreasyon amac\u0131yla kullan\u0131lmakta ve çok küçük bir kö\u015fesinde tar\u0131m yap\u0131lan ve çiftlik evlerinin bulundu\u011fu yerleri kapsamaktayd\u0131. Bu ormanlar özel mülkte kalmaya devam etmemesine ra\u011fmen, bugün itibariyle, orman içinde siteler, villalar ve yazl\u0131klar görmek mümkün. Bununla birlikte orman içinde gecekondu görülmesi Türkiyenin özellikle büyük \u015fehirlerin kaderi olmu\u015ftur. Bu günkü manzaraya göre ise, 1945 y\u0131l\u0131nda devletle\u015ftirilen orman alan\u0131 kadar bir alan 2\/B uygulamas\u0131 yoluyla orman d\u0131\u015f\u0131na ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve bir anlamda 1945 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan devletle\u015ftirme devlet orman alanlar\u0131n\u0131 hiç art\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 gibi ormanlara olan bask\u0131y\u0131 daha da art\u0131rmas\u0131 nedeniyle, devletle\u015ftirilen alandan daha fazla bir alan\u0131n tamamen tahribine neden olmu\u015f ve ad\u0131 geçen alanlar tamamen gecekonducular taraf\u0131nda talan edilmi\u015f ve ormandan eser kalmam\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n
\nSon geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda devlet orman alanlar\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131na almaya çal\u0131\u015fsa da orman köylüsünün ma\u011fduriyeti tam giderilememi\u015ftir. Geçimini ormandan sa\u011flayan bu insanlar farkl\u0131 çözümlerle gelir edilmesi yönünde projeler üretilmeye sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.Bu konuya örnek olarak \u015eile ilçesi içersinde kalan baz\u0131 orman köylüsüne sera tar\u0131m\u0131 konusunda e\u011fitim verilmek suretiyle bu ma\u011fduriyet giderilmeye çal\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u0130.B.B nin destekledi\u011fi bir çal\u0131\u015fma olarak örnek bir hareket olarak de\u011ferlendirilebilir.\n<\/p>\n
\nDevletle\u015ftirme nedeniyle ortaya ç\u0131kan ihtilaflar\u0131 yarg\u0131ya intikal etmesi ise, y\u0131llar süren mesai ve sair masraflar yoluyla oldukça büyük bir yükü devletin s\u0131rt\u0131na yüklemi\u015ftir. \n<\/p>\n
\nBir ormana özel diyebilmek için \u015fu nitelikleri ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir;\n<\/p>\n
\nözel orman olarak nitelendirilirler.\n<\/p>\n
\nDevlet Ormanlar\u0131:\n<\/p>\n
\nBu tür ormanlar, özel ormanlar d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve kamu tüzel ki\u015filiklerine de ait olmayan her türlü orman alan\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r.\n<\/p>\n
\nDi\u011fer bir deyi\u015fle, 3116 say\u0131l\u0131 orman kanununa göre, devlet orman\u0131 olarak tesbit edilen ormanlar\n<\/p>\n
\n– 4785 say\u0131l\u0131 yasaya göre devletle\u015ftirilen ve 5658 say\u0131l\u0131 yasa ile de iade edilmeyen özel ormanlar\n<\/p>\n
\n– Devlet orman\u0131 olarak a\u011façland\u0131r\u0131lan alanlar,\n<\/p>\n
\n– Orman Kanununun 3. maddesine göre, orman rejimine al\u0131nan alanlar,\n<\/p>\n
\n– Kamula\u015ft\u0131rma, ba\u011f\u0131\u015f vb. gibi yollarla elde edilen ormanlar \n<\/p>\n
\nDevlet orman\u0131 say\u0131l\u0131rlar. \n<\/p>\n
\nSonuç olarak bu kanun yürürlü\u011fe girmeden iyi etüt edilmeli. \u015eöyle ki zaman\u0131nda kontrol edilememi\u015f öyle veya böyle elden ç\u0131km\u0131\u015f araziler art\u0131k kent merkezlerine dönü\u015fmü\u015f. Örnek olarak dün \u015fehir d\u0131\u015f\u0131nda olan küçük sayfiye yeri olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z Alemda\u011f beldesi bugün yerel yönetim bünyesinde eli kolu ba\u011fl\u0131, bununla birlikte orada ya\u015fayanlar ise yasal sahipleri gözükmemektedir. Çavu\u015fba\u015f\u0131 buna benzer örnekler. Bunlar\u0131 göz önüne alarak en az\u0131ndan bu olu\u015fumun bir s\u0131n\u0131rlamas\u0131n\u0131 getirtmek suretiyle kalan mevcudu kurtarmak ad\u0131na ülke ekonomisine katk\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde de\u011ferlendirmeye almak ak\u0131ll\u0131ca bir seçim olur.Bu kanunla birlikte özel orman mülkiyeti kanunu ç\u0131kar\u0131larak yasal çerçevede bu arazileri kurtarmak; ülke ad\u0131na özellikle son ya\u015fanan iklimsel olumsuzluklarla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131m\u0131zla 1 m2 alan dahi olsa kurtarmak toplum ad\u0131na olumlu bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. \u015eu da unutulmamal\u0131d\u0131r! 2B arazi kapsam\u0131nda bulunan Me\u015fe a\u011façlar\u0131 as\u0131l orman a\u011façlar\u0131d\u0131r. Toplumun büyük ço\u011funlu\u011fu Çamlar\u0131n çok oldu\u011fu yerleri orman olarak görüyor. Bu dü\u015fünce do\u011frultusunda dün orman olarak görülen her alan bugünde orman olarak de\u011ferlendirilmelidir.\n<\/p>\n
\nÇa\u011flar AYDIN\n<\/p>\n
\nZirat Mühendisi\n<\/p>\n
<\/p>\n