{"id":3805,"date":"2007-10-03T12:29:00","date_gmt":"2007-10-03T12:29:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:24","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:24","slug":"ekolojik-organik-biyolojik-hayvansal-uretimin-temel-ilkeleri-3805","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/ekolojik-organik-biyolojik-hayvansal-uretimin-temel-ilkeleri-3805","title":{"rendered":"Ekolojik (Organik Biyolojik) Hayvansal \u00dcretimin Temel \u0130lkeleri"},"content":{"rendered":"

\nDünya nüfus art\u0131\u015f\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak tar\u0131m ürünlerine olan talebin yo\u011funlu\u011fu; son y\u0131llardaki bitkisel üretim gibi hayvansal üretimin de, konvansiyonel hayvanc\u0131l\u0131k da denilen yo\u011fun üretim \u015feklinde yap\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Konvansiyonel üretimde birim alandan yüksek miktarda ve ekonomik ürün al\u0131nmas\u0131 öncelikli oldu\u011fu için; ekolojik denge ve ürün kalitesinde sa\u011fl\u0131k kriterleri ikinci plana at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sonucu olarak da, günümüzde art\u0131k konvansiyonel bitkisel üretim gibi konvaniyonel hayvansal üretimin de çevreye, hayvan ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 etkileri kendini göstermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nKonvansiyonel hayvansal üretim i\u015fletmelerinde, bar\u0131naklardaki hayvan say\u0131s\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 yerle\u015fim s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile yetersiz kalan i\u015fgücü ve dikkatsiz bak\u0131m hayvanlar\u0131n daha kolay hastalanmalar\u0131na neden oldu\u011fu gibi özellikle T\u0131rnak ve Ayak rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 ile Mastitis gibi hayvan yeti\u015ftirme ile ilgili baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131 da artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Daha fazla ilaç kullan\u0131m\u0131 ve hayvansal ürünlerde daha fazla ilaç kal\u0131nt\u0131s\u0131 birikimi riski demek olan bu durum ise, bu ürünleri tüketen insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit etmektedir. Ancak, bu üretimde kullan\u0131lan yem ve baz\u0131 katk\u0131 maddeleri daha büyük problemlere neden olmaktad\u0131r. Nitekim, konvansiyonel hayvansal üretimin bitkisel kaynakl\u0131 yem ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan konvansiyonel bitkisel üretim, gerek erozyona zemin haz\u0131rlayarak, gerekse de genetik modifiye edilmi\u015f (GM) tohumlar\u0131, yo\u011fun kullan\u0131lan sentetik kimyasal gübreleri ve tar\u0131m ilaçlar\u0131 ile hem ekolojik dengeyi bozmakta, hem de hayvan ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit etmektedir (1,19). Ayr\u0131ca, konvansiyonel hayvansal üretimde ekonomik hayvansal kaynakl\u0131 yem olarak yeterince hijyenik hale getirilememi\u015f ve ilaç kal\u0131nt\u0131lar\u0131 da içerebilen çe\u015fitli kesimhane yan ürünleri ve kadavra unlar\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 da baz\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na neden olmaktad\u0131r. Örne\u011fin son günlerde devaml\u0131 gündemde olan ve sinirsel belirtilerle seyrederek birkaç hafta içinde ölümle sonuçlanan bula\u015f\u0131c\u0131 bir sinir hastal\u0131\u011f\u0131 Bovine Spongiform Encephalopathy (BSE) \/ Deli inek hastal\u0131\u011f\u0131 veya halk dilinde deli dana hastal\u0131\u011f\u0131 konvansiyonel hayvansal üretimin getirdi\u011fi önemli bir problemdir. \u0130ngilizler deli inek hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ç\u0131k\u0131\u015f nedeninin, 1980'li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda ülkelerindeki yem üreticilerinin maliyeti dü\u015fürmek için s\u0131\u011f\u0131r yemlerine dejeneratif bir sinir hastal\u0131\u011f\u0131 Scrapie 'den ölen koyunlar\u0131n kadavra unlar\u0131n\u0131 katmalar\u0131 oldu\u011funu, çünkü bu tür yem kullan\u0131m\u0131n\u0131n 1988'de yasaklanmas\u0131yla hastal\u0131\u011f\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri sürmektedirler. Fakat bu süre içinde veya daha sonraki y\u0131llarda hasta s\u0131\u011f\u0131r eti yiyen veya hasta s\u0131\u011f\u0131r kadavra unlar\u0131n\u0131 yem olarak tüketen s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n etlerini yiyen insanlarda ölümcül dejeneratif bir sinir hastal\u0131\u011f\u0131 olan Creutzfeldt Jacop (CJ) hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ç\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bildirmektedirler. Bu konudaki as\u0131l endi\u015feler, hastal\u0131\u011f\u0131n kuluçka süresinin insanlarda 5 ila 20-30 y\u0131l gibi uzun zaman olmas\u0131 nedeniyle önümüzdeki y\u0131llarda CJ hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n AIDS gibi geç tan\u0131nan ve geç önlem al\u0131nan önemli bir sa\u011fl\u0131k problemi olabilirli\u011fidir (6,11,14,15).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nKonvansiyonel hayvansal üretimde, yemlerde oldu\u011fu gibi çe\u015fitli katk\u0131 maddelerinin kullan\u0131lmalar\u0131 da önemli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na neden olabilmektedir. Örne\u011fin, kanatl\u0131larda ve özellikle etlik piliçlerde geli\u015fmeyi ve yemden yararlanmay\u0131 uyar\u0131c\u0131 olarak antibiyotik kullan\u0131m\u0131 konusunda en önemli prensip, insanlarda ve hayvanlarda tedavi (sa\u011f\u0131t\u0131m) amac\u0131yla kullan\u0131lanlardan olmamas\u0131 veya bunlarla ili\u015fkisi veya etkile\u015fimi bulunmamas\u0131 iken, zaman zaman söz konusu prensibe uyulmad\u0131\u011f\u0131 görülmektedir. Nitekim, Dünya Sa\u011fl\u0131k Organizasyonu (WHO)'nun yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir raporda antibiyotiklerin etlik piliçlerde geli\u015fmeyi ve yemden yararlanmay\u0131 uyar\u0131c\u0131 olarak hatal\u0131 kullan\u0131m\u0131 sonucu, bir çok mikrobun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131 ve bilinçsiz kullan\u0131m\u0131n devam etmesi durumunda da insanlarda bo\u011faz ve kulak iltihaplar\u0131na kar\u015f\u0131 antibiyotiklerin etkili olamayaca\u011f\u0131 bildirilmektedir (13). Bu nedenlerle Avrupa Toplulu\u011fu ülkeleri ve ülkemiz antibiyotiklerin, hastal\u0131klar\u0131n tedavisi d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015fmeyi ve yemden yararlanmay\u0131 uyar\u0131c\u0131 kullan\u0131lmalar\u0131n\u0131 yasaklam\u0131\u015ft\u0131r (2). Anabolizanlar, yani hormon ve benzeri maddelerin de geli\u015fmeyi uyar\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131lmalar\u0131 insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz etkilemektedir. Nitekim, s\u0131\u011f\u0131r besisinde kullan\u0131lan sentetik anabolizanlardan stilbenler grubunun insanlarda uygun bünyelerde kansorejen ve gen yap\u0131s\u0131n\u0131 bozan etkileri oldu\u011fu belirlendi\u011finden tüm ülkelerde yasakland\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir (9).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nKonvansiyonel hayvansal üretimle ilgili tüm bu sorunlar yan\u0131nda; geli\u015fmi\u015f ülkelerde hayvan haklar\u0131na gösterilen ilgi nedeniyle hayvan refah\u0131 (welfare) giderek toplumsal düzeyde önem kazanmaktad\u0131r. Hayvan refah\u0131, t\u0131pk\u0131 insanlardaki gibi hayvanlara da do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 yapabilece\u011fi; ekstrem hava ko\u015fullar\u0131ndan, stres yaralanma ve hastal\u0131klardan korunabilece\u011fi bir ortam\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ile yeterli beslenme olanaklar\u0131n\u0131n verilmesi anlam\u0131na gelmektedir (8). Tüm bu nedenlerle son y\u0131llarda, konvansiyonel hayvansal üretim alternatifi olarak ekolojik hayvansal üretim önerilmektedir (1). Bu üretim \u015feklinde, öncelikle ekolojik bir sürünün olu\u015fturulmas\u0131, hayvan refah\u0131n\u0131 (welfare) da ekolojik bir yeti\u015ftirme ve besleme ile sa\u011flayarak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvanlardan sa\u011fl\u0131kl\u0131 ürünler elde edilmesi amaçlanm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n2. EKOLOJ\u0130K HAYVANSAL ÜRET\u0130ME BA\u015eLAMA\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nEkolojik hayvansal üretim yapmak isteyen müte\u015febbis öncelikle Tar\u0131m ve Köyi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ekolojik Tar\u0131m Komitesi (ETK) taraf\u0131ndan çal\u0131\u015fma izni verilen herhangi bir Kontrol ve\/veya Sertifikasyon kurulu\u015funa dilekçe ile ba\u015fvurur ve i\u015fletmesinden elde edece\u011fi ürünlerin ekolojik olarak de\u011ferlendirebilmesi için gerekli çal\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 talep eder. Kontrol kurulu\u015fu müte\u015febbisten istedi\u011fi çe\u015fitli bilgi ve belgeler yard\u0131m\u0131yla ba\u015fvurunun ekolojik üretim yapmaya uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar verir ve bunu Ekolojik Tar\u0131m Komitesi'ne bildirir. Kontrol kurulu\u015fu ekolojik üretim yapmas\u0131n\u0131 kabul etti\u011fi ve sözle\u015fme yapt\u0131\u011f\u0131 müte\u015febbisi Geçi\u015f sürecine al\u0131r, bu sürecin sonunda olumlu kanaat edinirse de müte\u015febbisin Ekolojik ürün etiketi kullanmas\u0131na izin verir. Ekolojik hayvansal üretime ba\u015flayan i\u015fletmelerde hayvanlara kimlik verilmeli, üretim süresince de hayvanlar\u0131n giri\u015f ve ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile tüm tedavi uygulamalar\u0131 için detayl\u0131 ve muntazam kay\u0131tlar tutulmal\u0131d\u0131r (3,4).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3. EKOLOJ\u0130K SÜRÜNÜN OLU\u015eTURULMASI\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3.1. Ekolojik sürü için hayvan seçimi\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nEkolojik hayvanc\u0131l\u0131kta, dam\u0131zl\u0131k veya üretim için çevreye, iklim ko\u015fullar\u0131na ve hastal\u0131klara dayan\u0131kl\u0131 hayvanlar seçilmelidir. Bu nedenle, bölgeye adapte olmu\u015f yerli \u0131rklar ve melezleri öncelikle dü\u015fünülmelidir. Bu tür bir hayvanc\u0131l\u0131kta, genetik methodlarla hayvan \u0131slah\u0131na müsaade edilmedi\u011finden ekolojik bir sürü olu\u015fturabilmek için, genetik modifiye edilmi\u015f hayvanlar kullan\u0131lamaz (3,4,5).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nEkolojik bir sürü olu\u015fturabilmek için, i\u015fletmeye d\u0131\u015far\u0131dan yani konvansiyonel i\u015fletmelerden getirilecek hayvanlar çe\u015fitli yönetmelikler göre Çizelge 3.1'de verildi\u011fi gibi belli bir ya\u015f\u0131n alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nÇizelge 3.1. Ekolojik bir sürü olu\u015fturabilmek için konvansiyonel i\u015fletmelerden getirilecek hayvanlar\u0131n ya\u015f\u0131,\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tBüyükba\u015f ve küçükba\u015f hayvanlar\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t(S\u0131\u011f\u0131r, koyun ve keçi)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tYönetmelik1\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– Buza\u011f\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ten fazla ………………. 6 ayl\u0131k\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta, c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t"\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ten az …………………. 1 ayl\u0131k\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tb,\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t" (dana besisinde)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ten fazla………………. 4 ayl\u0131k)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tc\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– Kuzu ve o\u011flak\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ten fazla………………. 1.5 ayl\u0131k\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta, c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t" (kuzu ve o\u011flak besisinde)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ten fazla………………. 1 ayl\u0131k)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tc\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– Dam\u0131zl\u0131kta kullan\u0131lacak hayvanlar\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ten fazla………………..14 ayl\u0131k\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tc\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tKanatl\u0131 kümes hayvanlar\u0131\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t(Tavuk)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– Etlik civciv\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ten fazla………………….2 günlük\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta ,b,c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– Yumurtac\u0131 piliç\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t" ………………..18 haftal\u0131k\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta ,b,c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n1 a) Avrupa Birli\u011fi Yönetmeli\u011fi,1999 ; b) IFOAM, 2002; c) T.C. Yönetmeli\u011fi,2002\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n* Konvansiyonel i\u015fletmelerden getirilecek hayvanlar\u0131n ya\u015f\u0131 ile ilgili k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n çe\u015fitli nedenleri vard\u0131r. Örne\u011fin; buza\u011f\u0131, kuzu ve o\u011flaklar ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerinin güçlenmesi için a\u011f\u0131z sütü, rumen geli\u015fimlerini tamamlamalar\u0131 yani yemlere al\u0131\u015f\u0131ncaya kadar da, tercihen anne sütü veya süt ikame yemi tükettikten sonra; etlik civcivler, yumurtadan ç\u0131kt\u0131ktan ve vücutlar\u0131ndaki üç günlük besin madde reservlerini tüketmeden, yani bulunduklar\u0131 i\u015fletmelerde konvansiyonel yeme ba\u015flamadan önce; yarka i\u015fletmelerinden al\u0131nacak yumurtac\u0131 piliçler ise, cinsel olgunlu\u011fa eri\u015ferek k\u0131lavuz yumurtalar\u0131n görüldü\u011fü yumurtlama dönemi ba\u015flamadan bulunduklar\u0131 i\u015fletmelerden al\u0131nmal\u0131d\u0131rlar (12,17). Ekolojik sürünün büyümesi için ise, konvansiyonel i\u015fletmelerden getirilecek hayvanlar\u0131n ya\u015f\u0131 ile ilgili baz\u0131 istisnalara izin verilir. Örne\u011fin, bu amaçla konvansiyonel çiftliklerden y\u0131ll\u0131k en fazla % 10 büyükba\u015f, % 20 küçükba\u015f yeti\u015fkin hayvan sa\u011fl\u0131k kontrollerinden geçirilerek sürüye kat\u0131labilir. Bu oranlar önemli ölçüde büyüme yap\u0131lmas\u0131, tür de\u011fi\u015fikli\u011fine gidilmesi gibi durumlarda kontrol ve\/veya sertifikasyon kurulu\u015funun onay\u0131 ve komitenin izni ile % 40'a kadar artt\u0131r\u0131labilir (3,4,5).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nEkolojik i\u015fletmelerde, sürünün büyümesi çevre kirlili\u011fine yol açmamal\u0131, yani hayvan say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak artan gübre miktar\u0131 i\u015fletmenin kullan\u0131lan tar\u0131msal alan\u0131nda nitrat kirlili\u011fine neden olmamal\u0131d\u0131r. Bu nedenle, tar\u0131msal alanda gübre ile yay\u0131lan nitrojen (N) miktar\u0131, y\u0131lda hektara 170'kg N'u geçmemelidir. [Y\u0131lda 170 kg N'e e\u015fde\u011fer gübre veren hayvan say\u0131lar\u0131 da; s\u0131\u011f\u0131rlar için 2-5, koyun ve keçiler için 13.3, et tavuklar\u0131n için 580, yumurta tavuklar\u0131 için de 230'dur]. Bu miktar a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer bir ifadeyle hayvan say\u0131s\u0131 artt\u0131\u011f\u0131nda, müte\u015febbis stoklad\u0131\u011f\u0131 gübreyi ba\u015fka i\u015fletmelerde de\u011ferlendirmelidir. Kontrol kurulu\u015fu önemli bir kirlilik söz konusu oldu\u011funda, çevre koruma amac\u0131yla hayvan say\u0131s\u0131n\u0131 azaltabilir (3,4,5,18).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n3.2. Geçi\u015f süreci\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nGeçi\u015f süreci, ekolojik hayvansal üretime ba\u015flanmas\u0131ndan ürünün ekolojik olarak kabul edilmesine kadar geçen süredir. Di\u011fer bir ifadeyle, bu süreç, konvansiyonel hayvansal ürünün ekolojik hayvansal ürüne dönü\u015füm periyodudur ve hayvan türü ile verim yönüne göre Çizelge 3.2'de verildi\u011fi gibi de\u011fi\u015fmektedir. Kontrol ve\/veya sertifikasyon kurulu\u015fu geçi\u015f sürecini k\u0131saltabilir veya uzatabilir ve bu durum gerekli sürenin yar\u0131s\u0131ndan fazla olamaz. Kontrol ve\/veya sertifikasyon kurulu\u015fu k\u0131saltma veya uzatma gerekçesini dönem raporunda komiteye bildirir.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nÇizelge 3.2. Hayvan türü ve verim yönüne göre geçi\u015f süreçleri,\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tBüyükba\u015f ve küçükba\u015f hayvanlar\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t(S\u0131\u011f\u0131r, koyun ve keçi)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tYönetmelik1\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– S\u0131\u011f\u0131r eti üretiminde\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t12 ay\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta ,b,c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t"\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tya\u015fam süresinin 3\/4'ü kadar\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta ,c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t" (dana besisinde)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t6 ay\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta, c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– Koyun ve keçi eti üretiminde\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t6 ay\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta, c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t" (kuzu ve o\u011flak besisinde)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t2 ay\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta, c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– S\u0131\u011f\u0131r, koyun ve keçi sütü üretiminde\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t6 ay (24 A\u011fustos 2003'ten sonra 3 ay)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t"\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t3 ay\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tb\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t"\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t6 ay\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tc\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tKanatl\u0131 kümes hayvanlar\u0131\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t(Tavuk)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– Piliç eti üretiminde\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t2.5 ay\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta,c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t"\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tTüm ya\u015fam (Verrastro, 1999)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t– Yumurta üretimde\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1.5 ay\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\ta ,b,c\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n \n<\/p>\n

\n1 a) Avrupa Birli\u011fi Yönetmeli\u011fi,1999; b) IFOAM, 2002; c) T.C. Yönetmeli\u011fi, 2002\n<\/p>\n

\n4. EKOLOJ\u0130K HAYVAN YET\u0130\u015eT\u0130RME\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nEkolojik hayvan yeti\u015ftirmede, üremenin do\u011fal olmas\u0131 önceliklidir. Suni k\u0131zg\u0131nl\u0131k ve suni tohumlama ise ilgili kontrol organ\u0131n\u0131n izniyle yap\u0131l\u0131r. Embriyo transfer teknikleri uygulanmaz. Ovulasyonun kontrolü için hormon vb. maddelerin kullan\u0131m\u0131 yasakt\u0131r. Ekolojik hayvan yeti\u015ftirmede hayvanlar\u0131n refah\u0131 için öncelikle iyi bir bar\u0131nak ve dikkatli bak\u0131m ko\u015fullar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r (3,4,5,16).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n4.1.Bar\u0131nak\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nBar\u0131naklar hayvanlara yeterli temiz hava ve gün \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayarak, ekstrem hava ko\u015fullar\u0131ndan da koruyacak \u015fekilde in\u015fa edilmeli, kullan\u0131lan yap\u0131 materyalleri ve üretim ekipmanlar\u0131 da hayvan ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar vermemelidir. Bar\u0131naklar \u015fekilleri ve boyutlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hayvanlar\u0131n do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131na cevap verebilecek nitelikte olmalar\u0131 ile konvansiyonel hayvan yeti\u015ftiricili\u011finde kullan\u0131lanlardan farkl\u0131d\u0131r (3,4). Örne\u011fin, bar\u0131naklarda bütün türler için Çizelge 4.1'de verildi\u011fi gibi bir d\u0131\u015f alan (gezinme alan\u0131) ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nÇizelge 4.1. Hayvan türleri için önerilen bar\u0131nak alanlar\u0131\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tBar\u0131nak iç alan\u0131 Bar\u0131nak d\u0131\u015f alan\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tBüyükba\u015f ve küçükba\u015f hayvanlar\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tS\u0131\u011f\u0131r\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\tEt s\u0131\u011f\u0131r\u0131\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\tEt s\u0131\u011f\u0131r\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t100 kg CA'a kadar\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t1.50 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t1.10 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t200 kg "\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t2.50 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1.90 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t350 kg "\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t4.00 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t3.00 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t350 kg CA'n\u0131n üzerinde\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t5.00 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t3.70 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t* 350 kg CA'n\u0131n üzerinde her 100 kg için ayr\u0131ca 1.00 m2 iç alan, 0.75 m2 d\u0131\u015f alan\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tSüt ine\u011fi 1 hayvana\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t6.00 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t4.50 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tDam\u0131zl\u0131k bo\u011falar "\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t10.00 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t30.00 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tKoyun ve keçi\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\tErgin koyun ve keçi 1 hayvana\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\tErgin koyun ve keçi 1 hayvana\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t1.50 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t2.50 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tKuzu ve o\u011flak "\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t0.35 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t0.50 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tKanatl\u0131 kümes hayvanlar\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tTavuk\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tEt tavu\u011fu 10 hayvana\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1.00 m2 1 hayvana\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t4.00 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t(veya 21 kg CA'A 1.00 m2)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tYumurta tavu\u011fu 6 hayvana\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1.00 m2 1 hayvana\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t4.00 m2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\nAvrupa Birli\u011fi Yönetmeli\u011fi,1999 ; T.C. Yönetmeli\u011fi, 2002\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n* Büyükba\u015f ve küçükba\u015f hayvanlar\u0131n gezinme alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda meralara sahip olmas\u0131n\u0131n hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan önemli yararlar\u0131 vard\u0131r ve bu hayvanlar iklim ko\u015fullar\u0131 imkan verdi\u011fi ölçüde bu alanlar\u0131 kullanabilmelidir. Büyükba\u015f hayvanlar\u0131n ba\u011fl\u0131 tutulmalar\u0131 yasakt\u0131r. Ancak emniyet ve hayvan rahatl\u0131\u011f\u0131 gibi nedenlerle gerekli görüldü\u011fünde, kontrol veya sertifikasyon kurulu\u015fu bu hayvanlar\u0131n düzenli olarak d\u0131\u015far\u0131 ç\u0131kar\u0131larak dola\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131 ko\u015fuluyla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir süre için ba\u011flanmalar\u0131na izin verilebilir. Bar\u0131naklardaki hayvan yo\u011funlu\u011fu hayvan türünün do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 engellememelidir. Hayvan say\u0131s\u0131 bir uzman görü\u015fü al\u0131narak kontrol ve\/veya sertifikasyon kurulu\u015funca belirlenir. Tavuklarda, kafeste yeti\u015ftiricili\u011fe izin verilmez ve bu hayvanlar\u0131n bar\u0131naklar\u0131nda iç alan d\u0131\u015f\u0131nda gezinme ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan d\u0131\u015f alan da vard\u0131r (Resim 4.1). Bunlar\u0131n bar\u0131nak iç alanlar\u0131nda tünek ve folluk ihtiyaçlar\u0131 da kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Etlik piliç bar\u0131naklar\u0131nda 4800, yumurta tavu\u011fu bar\u0131naklar\u0131n da ise 3000 adetten fazla hayvan bar\u0131nd\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r (3,4,5).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nBar\u0131naklarda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n yeterli olmas\u0131 çe\u015fitli fiziksel yaralanmalar\u0131 azaltmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan önemli görülmektedir. Hayvanlar\u0131n yeterli hareket alanlar\u0131n\u0131n olmas\u0131 ise, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerinin güçlü olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakta, t\u0131rnak ve ayak rahats\u0131zl\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 hastal\u0131klar\u0131 da azaltmaktad\u0131r. Konvansiyonel hayvanc\u0131l\u0131kta hayvanlar\u0131n yeterli hareket alanlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131, yani s\u0131k\u0131\u015f\u0131k bar\u0131nd\u0131r\u0131lmalar\u0131 stres hormonlar\u0131n\u0131n salg\u0131lanmas\u0131 artt\u0131rmaktad\u0131r. Bu da onlar\u0131n, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerinin zay\u0131flamas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla daha kolay hastalanabilmelerine neden olmaktad\u0131r. S\u0131k\u0131\u015f\u0131k bar\u0131nd\u0131rma, ayn\u0131 zamanda solunum yolu hastal\u0131klar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 da h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r. Hem bu nedenlerle, hem de etik aç\u0131dan ekolojik hayvanc\u0131l\u0131kta, bar\u0131naklar\u0131n hayvanlar\u0131n do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131na cevap verebilecek \u015fekil ve boyutlarda olmas\u0131 temel al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r (7,10).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

<\/sup><\/p>\n

\n4.2. Bak\u0131m\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nEkolojik hayvan yeti\u015ftiricili\u011finde, iyi bir bar\u0131nak ko\u015fullar\u0131 sa\u011fland\u0131ktan sonra, önemli olan dikkatli bir bak\u0131md\u0131r. Hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 için, veteriner hekim önerileri ile dezenfeksiyon ve a\u015f\u0131 gibi her türlü hijyenik tedbirlere müsaade edilir. Ancak yeterli hijyenik ko\u015fullar sa\u011fland\u0131ktan sonra da, sa\u011fl\u0131k problemleri ç\u0131karsa, hayvansal ürünlerde kal\u0131nt\u0131 b\u0131rakmayan bitkisel ilaçlar gibi alternatif ilaç kullan\u0131m\u0131na öncelik verilir. Acil durumlarda sentetik ilaç gerekirse, toksikoloji listesi dikkate al\u0131narak kullan\u0131l\u0131r. Ancak, ürünün ekolojik olarak de\u011ferlendirilebilmesi için, kullan\u0131lan ilac\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n vücuttan at\u0131lmas\u0131 ve bunun içinde son ilaç dozu al\u0131m\u0131ndan itibaren belli bir süre geçmesi beklenir. Bu süre, konvansiyonel üretim de yasa ile belirtilenin en az iki kat\u0131d\u0131r ve herhangi bir süre belirtilmemi\u015f ise en az 48 saat olmal\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131 uygulamalar\u0131 ve parazit tedavisi d\u0131\u015f\u0131nda, bir y\u0131l içerisinde hayvanlara üçten fazla (veya üretken ya\u015fam süreçlerinin bir y\u0131ldan az olmas\u0131 halinde birden fazla), sentetik ilaçlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 halinde söz konusu hayvanlar veya bu hayvanlardan elde edilen ürünler, ekolojik ürün olarak sat\u0131lamazlar. Bu hayvanlar, kontrol ve\/veya sertifikasyon kurulu\u015funun izni ve komitenin uygun görmesi \u015fart\u0131yla yeniden geçi\u015f sürecine al\u0131n\u0131rlar (3,4,5).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nBar\u0131naklarda hijyenik tedbirler al\u0131nmas\u0131 yan\u0131nda, hayvanlar\u0131n bak\u0131m\u0131yla ilgili onlar\u0131 strese sokarak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerini zay\u0131flatacak davran\u0131\u015flardan da kaç\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ekolojik hayvan yeti\u015ftiricili\u011finde, büyükba\u015f ve küçükba\u015f hayvanlarda kastrasyon, boynuz köreltme, kulak delme gibi hayvan\u0131n fiziki yap\u0131s\u0131na müdahaleler sadece kontrol kurulu\u015funun onay\u0131 ile yap\u0131l\u0131r. Bu müdahalelerde hayvanlar\u0131n ac\u0131 çekmesi minimize edilmeli, gerekirse anestezik ilaçlardan yararlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu hayvanlarda kuyruk kesme, tavuklarda ise gaga kesme uygulanmamal\u0131d\u0131r. Hayvanlar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131, hayvanlarda en az stresi olu\u015fturacak ve en k\u0131sa zamanda gerçekle\u015ftirilecek \u015fekilde yap\u0131lmal\u0131 ve nakil s\u0131ras\u0131nda sakinle\u015ftirici kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Ekolojik hayvanlar ile konvansiyonel hayvanlar\u0131n kesimi mümkünse ayr\u0131 kesimhanelerde, mümkün de\u011filse ayn\u0131 kesimhanede farkl\u0131 zamanlarda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, hayvanlara kesim esnas\u0131nda stres yaratmayacak \u015fekilde davranmal\u0131 ve uygun kesim yöntemlerinden yararlan\u0131lmal\u0131d\u0131r (3,4,5).\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n5. EKOLOJ\u0130K HAYVAN BESLEME\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nHayvanlara tüm do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 gösterebilece\u011fi bar\u0131nak ve iyi bir bak\u0131m olanaklar\u0131 verilse de, di\u011fer bir ifadeyle hayvan refah\u0131 ile ilgili ekolojik yeti\u015ftirme ko\u015fullar\u0131 sa\u011flansa da, ekolojik besleme olanaklar\u0131 verilmedikçe sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve onlardan sa\u011fl\u0131kl\u0131 ürünler al\u0131nmas\u0131 mümkün de\u011fildir. Nitekim, konvansiyonel hayvansal üretimde en önemli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n hayvan beslemede yap\u0131lan hatalardan kaynakland\u0131\u011f\u0131 görülmektedir. Hayvan beslemede rasyonlar\u0131 (diyetleri) olu\u015fturan yemlerin kalitesi, miktar\u0131 ve verili\u015f \u015fekilleri ile kullan\u0131lan katk\u0131 maddeleri hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 önemli derecede etkilemektedir.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nYem kalitesi hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 önemli derecede etkiler. Ekolojik hayvan beslemede genç ruminantlar\u0131n beslenmesi öncelikle ana sütüne dayanmal\u0131d\u0131r. Do\u011fumla birlikte buza\u011f\u0131lar en az 3 ay, kuzu ve o\u011flaklar en az 1.5 ay ana sütü almal\u0131d\u0131r. Ekolojik hayvan beslemede kaba ve yo\u011fun yemler, ekolojik ve özellikle bitkisel kaynakl\u0131 olmal\u0131 ve üreticiler bu yemleri mümkün oldu\u011funca kendi i\u015fletmelerinden veya yak\u0131n i\u015fletmelerden temin etmelidir. Ekolojik s\u0131\u011f\u0131r, koyun ve keçi gibi ruminant i\u015fletmelerinin, Resim 5.1'de verildi\u011fi gibi serbest otlak alanlar\u0131na sahip olmas\u0131nda da yarar vard\u0131r (3,4).\n<\/p>\n

\nMer'a ve otlaklarda kimyasal gübreleme ve mücadele yap\u0131lmam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bu alanlar\u0131 kullanacak hayvan say\u0131s\u0131 da, gübreden kaynaklanan nitrat kirlili\u011fine neden olmamal\u0131, di\u011fer bir ifadeyle,y\u0131lda hektara 170 kg N'a e\u015fde\u011fer gübre veren hayvan say\u0131lar\u0131n\u0131 veya<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dünya nüfus art\u0131\u015f\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak tar\u0131m ürünlerine olan talebin yo\u011funlu\u011fu; son y\u0131llardaki bitkisel üretim gibi hayvansal üretimin de, konvansiyonel hayvanc\u0131l\u0131k da denilen yo\u011fun üretim \u015feklinde yap\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Konvansiyonel üretimde birim alandan yüksek miktarda ve ekonomik ürün al\u0131nmas\u0131 öncelikli oldu\u011fu için; ekolojik denge ve ürün kalitesinde sa\u011fl\u0131k kriterleri ikinci plana at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sonucu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3805","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-organik-tarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3805"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171647,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3805\/revisions\/171647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3805"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}