{"id":3989,"date":"2007-10-18T12:29:00","date_gmt":"2007-10-18T12:29:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:09","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:09","slug":"deli-dana-hastaligi-3989","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/deli-dana-hastaligi-3989","title":{"rendered":"Deli Dana Hastal\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"

M. Sait EK\u0130NC\u0130
\nKahramanmara\u015f Sütçü \u0130mam Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü <\/p>\n

\nGiri\u015f\n<\/p>\n

\nBovine Spongiform Encephalopathy (BSE), "Deli inek" veya "deli dana" hastal\u0131\u011f\u0131 ilk olarak Nisan 1985 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere'de tespit edilmi\u015f ve 1986 y\u0131l\u0131nda farkl\u0131 bir hastal\u0131k oldu\u011fu te\u015fhis edilmi\u015f olan bula\u015f\u0131c\u0131 bir s\u0131\u011f\u0131r hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Beyin hücrelerindeki normal prion proteinlerin (PrP c ) yerine de\u011fi\u015fmi\u015f patolojik prion proteinlerin (PrP sc ) geçmesi sonucu, merkezi sinir sisteminde geli\u015fen süngerimsi yap\u0131 ile kendini gösteren bir hastal\u0131kt\u0131r\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

Spongiform Encephalopathy'ler nadir görülen hastal\u0131klar olup (dünyada yakla\u015f\u0131k milyonda bir olarak görülür), bu grup hastal\u0131klar içinde en iyi bilinenleri, bu yüzy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda ortaya ç\u0131kan ve BSE'nin insanlarda görüler formu olan Creutzfeldt Jacop Disease (CJD), 1957 y\u0131l\u0131nda Yeni Gine'de belirlenen Kuru hastal\u0131\u011f\u0131 ve 18.yy'\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren koyun ve keçilerde görülen Scrapie hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. <\/p>\n

\nPrionlar do\u011fal olarak sinir hücrelerinde PRNP geni taraf\u0131n üretilen proteinlerin patojenik varyantlar\u0131d\u0131rlar. PRNP geninde meydana gelen mutasyonlar normal gen ürünü olan protein (PrP c ) yerine mutant gen ürünü proteini (PrP sc ) üretmekte ve üretilen mutant protein farkl\u0131 bir forma dönü\u015fmektedir. Hücrede mutant prion proteinler, normal prion proteinlerin formlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek patojenik hale dönü\u015ftürürler. Kimyasal olarak her iki proteinde ayn\u0131d\u0131r yaln\u0131zca \u015fekilleri farkl\u0131d\u0131r. PrP sc proteinin bu formu enfeksiyonun bula\u015fmas\u0131ndan sorumludur. PrP sc enzimatik parçalanmaya ve kaynama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na dirençlilik gösterir. Prionlar, nöronlar\u0131n akzonlar\u0131, kan ve lenfositler vas\u0131tas\u0131yla beyine geçer. BSE'nin, patolojik prion proteinlerle bula\u015f\u0131k yem maddeleri, hayvansal kaynakl\u0131 yem katk\u0131 maddeleri vas\u0131tas\u0131yla s\u0131\u011f\u0131rlara ve di\u011fer hassas hayvan türlerine bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir. 2004 OIE kay\u0131tlar\u0131na göre 23 ülkede BSE vakalar\u0131na rastlanm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n

\nBSE nin ortaya ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131\n<\/p>\n

\nBovine Spongiform Encephalopathy (BSE), "Deli inek" veya "deli dana" hastal\u0131\u011f\u0131 ilk olarak Nisan 1985 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere'de tespit edilmi\u015f ve 1986 y\u0131l\u0131nda farkl\u0131 bir hastal\u0131k oldu\u011fu te\u015fhis edilmi\u015f olan bula\u015f\u0131c\u0131 bir s\u0131\u011f\u0131r hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu hastal\u0131k s\u0131\u011f\u0131rlarda beynin süngerimsi bir yap\u0131 almas\u0131na sebebiyet vererek ölümüne yol açar. 20 Mart 1996 tarihinde " BSE hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n insanlara da bula\u015ft\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kuvvetli \u015füpheler bulundu\u011fu" nun resmen aç\u0131klanmas\u0131ndan itibaren, bütün dünya korku ve endi\u015feye kap\u0131lm\u0131\u015f ve o tarihten bu yana BSE gündemdeki yerini korumu\u015ftur.\n<\/p>\n

\n1986 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere'de " Central Veterinary Laboratory" taraf\u0131ndan farkl\u0131 bir hastal\u0131k olarak tespit edilen BSE, koyunlardaki Scrapie hastal\u0131\u011f\u0131na benzemekle birlikte ondan farkl\u0131 bir hastal\u0131k oldu\u011fu belirtilmektedir. BSE'nin Scrapie'den ölen koyun kadavralar\u0131n\u0131n et kemik unu üretiminde kullan\u0131lmas\u0131 ve bu et kemik unlar\u0131n\u0131n s\u0131\u011f\u0131rlara verilmesi sonucunda ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\n\u0130ngiltere'de hayvanlarda protein kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan et-kemik ununun haz\u0131rlanmas\u0131 a\u015famas\u0131nda önceleri kullan\u0131lan yüksek \u0131s\u0131 ve çözücüler ile ya\u011flar\u0131n ekstraksiyonu gibi çe\u015fitli i\u015flemleri parasal kayb\u0131 aza indirgemek için (dolay\u0131s\u0131 ile petrol ürünlerinden organik çözücülerin fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015flar), 1980-1989 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda uygulamadan ç\u0131kart\u0131lmas\u0131n\u0131n hastal\u0131k etmeninin ortaya ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 üzerinde etkili oldu\u011fu dü\u015fünülmektedir. Rendering metotlar\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikler sonucu; scrapie'li koyun veya gizli kuluçka periyodunda olan BSE'li ineklerden haz\u0131rlanan et-kemik ununun hayvanlara yedirilmesinin, BSE salg\u0131n\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131nda temel faktör oldu\u011fu dü\u015fünülmektedir. Koyun-keçi "Scrapie prion proteini" nin s\u0131\u011f\u0131ra adapte olarak "BSE prion proteini" \u015fekline dönü\u015ftü\u011fü kabul edilmektedir. Hastal\u0131k \u0130ngiltere'den canl\u0131 hayvan ve hayvan ürünleri ve rendering ürünlerinin ithali ile di\u011fer ülkelere bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. 2004 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131 sonlar\u0131na kadar 23 ülkede BSE görülmü\u015ftür (Tablo 1).\n<\/p>\n

\nTablo 1. BSE den ölen hayvan say\u0131s\u0131.\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tÜlke ad\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tBSE den ölen s\u0131\u011f\u0131r\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tBüyük Britanya\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t182588\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t\u0130rlanda\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1420\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tPortekiz\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t898\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tFransa\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t919\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t\u0130sviçre\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t453\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tAlmanya\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t322\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t\u0130spanya\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t442\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tBelçika\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t124\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\t\u0130talya\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t54\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tHollanda\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t76\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tDanimarka\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t14\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tSlovakya\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t15\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tJaponya\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t11\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tLichtenstein\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t2\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tÇek Cumhuriyeti\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t10\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tPolonya\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t15\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tFinlandiya\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tYunanistan\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tLuxemburg\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tSlovenya\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t4\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tUmman\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t2 (1989 ithal inekler)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tKanada\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t2 (1993 ithal inek)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tFalkland adalar\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t1 (1989 ithal inek)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tToplam\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t187 375\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr<\/\n\t<\/tbody>\n<\/table>\n

\nÜlkemizde BSE hastal\u0131\u011f\u0131 ile ilgili bir vaka bildirilmemi\u015ftir\n<\/p>\n

\nHastal\u0131k etmeni\n<\/p>\n

\nBu bugüne kadar tam olarak aç\u0131klanamam\u0131\u015f olmakla birlikte hastal\u0131k etmeni ile ilgili çe\u015fitli teoriler ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan, Hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 prion protein teorisi 1982 y\u0131l\u0131nda Stanley Prusiner taraf\u0131ndan öne sürülmü\u015ftür ve ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bu teorisi ile Nobel ödülüne lay\u0131k bulunmu\u015ftur. Bu teoriye göre; Prion protein (PrP c yakla\u015f\u0131k 254 amino asitten olu\u015fmu\u015ftur), vücutta birçok dokuda ve özellikle beyinde bulunan normal bir membran glikoproteinidir ve nöronlara glikoinozitol fosfolipid bir ba\u011f ile ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Birçok ara\u015ft\u0131rma sonucunda, bilim adamlar\u0131 prion hastal\u0131klar\u0131nda patojen bile\u015fi\u011fin Scrapie prion protein (PrP sc) oldu\u011funu ortaya koymu\u015flard\u0131r. PrP sc ve BSE prion protein (PrP BSE ) olarak isimlendirilen bu proteinlerin vücutta normalde bulunan PrP c 'den meydana geldi\u011fi bildirilmektedir. PrP c ve PrP sc birbirlerine benzer olmalar\u0131 ve ayn\u0131 amino asitleri ayn\u0131 s\u0131rayla içermeleri nedeniyle, fark anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131ndan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \u015fekillenmeyece\u011fi bildirilmektedir. Bu hastal\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, virus, bakteri, mantar ve bilinen di\u011fer patojenlerden ileri gelen hastal\u0131klardan ay\u0131rmak için de "Prion hastal\u0131klar\u0131" terimi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca PrP c ve PrP sc 'nin 3 boyutlu molekül yap\u0131lar\u0131nda farkl\u0131l\u0131k oldu\u011fu belirtilmektedir.\n<\/p>\n

\nPrion proteinin özellikleri ve inaktivasyonu\n<\/p>\n

\nEn küçük virüslerden 100 defa daha küçük olmalar\u0131 ve filtrelerden geçebilmeleri gibi boyutlar\u0131 ile ilgili de\u011ferler nedeniyle küçük virüs s\u0131n\u0131flar\u0131na konulmas\u0131na kar\u015f\u0131n, DNA ve RNA ihtiva etmemeleri, proteaz ve nükleazlar ile muamelelere, \u0131s\u0131, UV \u0131\u015f\u0131nlara dirençli olmalar\u0131 gibi nedenlerle virüslerden ayr\u0131 karakter ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 bildirilmektedir. Prionlar\u0131n; 100°C de \u0131s\u0131tma ve mikrodalga \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ile yeterince inaktive olmad\u0131klar\u0131, dezenfektanlara kar\u015f\u0131 oldukça dirençli olduklar\u0131 ve pH de\u011fi\u015fmelerinden etkilenmedikleri bildirilmektedir. Ayn\u0131 zamanda prionlar\u0131n toprakta biyolojik olarak dekompoze canl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n 3 y\u0131l kadar devam etti\u011fi ifade edilmektedir. Ayr\u0131ca PrP c proteinaz-K ile tahrip olurken, PrP sc 'nin bu enzime dirençli oldu\u011fu, PrP c sodyum duodesil sülfat adl\u0131 deterjan ile çözünürken, PrP sc çöktü\u011fü belirtilmektedir.\n<\/p>\n

\nPrion proteinlerinin inaktivasyonu için önerilen yöntemler Tablo.2' de verilmi\u015ftir. Ancak bu yöntemlerin tam olarak etkili olmad\u0131klar\u0131 da bildirilmektedir.\n<\/p>\n

\nTablo 2. Prion proteinleri için önerilen inaktivasyon yöntemleri\n<\/p>\n\n\n\n
\n

\n\t\t\t360°C kuru \u0131s\u0131da 1 saat\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t134- 137°C de 18 dakika veya ayn\u0131 \u0131s\u0131da ve her biri 3 dakika olacak \u015fekilde 6 kez otoklavlama\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t% 2 aktif klor içeren sodyum hipoklorit de 1 saat\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t2 Molar sodyum hidroksitte 1 saat\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\nBSE Hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n Te\u015fhisi ve Belirtileri\n<\/p>\n

\nHastal\u0131k etkeni al\u0131nd\u0131ktan sonra s\u0131\u011f\u0131rlarda 2-6 y\u0131l, insanlarda 8-10 y\u0131l sonra kendini göstermesi enfeksiyonun önceden te\u015fhisini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Hastal\u0131kl\u0131 hayvanlar ancak beyinlerinin incelenmesi ile te\u015fhis edilebilirler. Hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi yoktur, hastal\u0131k belirtileri görüldükten sonra 1-2 ay içinde ölüm olur.\n<\/p>\n

\nBSE'li hayvanlarda klinik olarak sinirsel semptomlar gözlenir ve bunlar üç kategori alt\u0131nda toplan\u0131r.\n<\/p>\n

\n1. Davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131 (Olaylar\u0131n % 98'inde) : Huzursuzluk, sinirlilik, heyecan, öfke, dikkat, korkakl\u0131k, kas titremesi, ba\u015f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131da durmas\u0131, salya art\u0131\u015f\u0131, di\u015f g\u0131c\u0131rdatma, burun oynatma, arka ayaklarla ba\u015f\u0131 ka\u015f\u0131maya çal\u0131\u015fma ya da duvara sürtme, topra\u011f\u0131 e\u015felemek, son safhada sabit \u015fekilde durma gibi gözlenebilir.\n<\/p>\n

\n2. Duyarl\u0131l\u0131k bozukluklar\u0131 (Olaylar\u0131n % 95 inde) : En dikkat çekici olan ses veya dokunmaya kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131kt\u0131r. Ba\u015f, boyun, omuz, sa\u011fr\u0131 ve bel bölgesine dokunuldu\u011funda ço\u011funlukla savunma reaksiyonuna neden olur. Sa\u011f\u0131mda da dokunmaya kar\u015f\u0131 \u015fiddetli tekmeleme e\u011filimi gösterebilirler.\n<\/p>\n

\nHayvan\u0131n yak\u0131n\u0131nda metal bir kaba vuruldu\u011funda, BSE'li s\u0131\u011f\u0131r her bir darbede huzursuz olur ve geri çekilerek reaksiyon gösterir.\n<\/p>\n

\nOptik uyar\u0131lara a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131k: Hasta hayvanlar ço\u011funlukla huzursuzdur, geri çekilirler ve karanl\u0131k bir yerde aniden \u0131\u015f\u0131k aç\u0131l\u0131r ya da \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 hastal\u0131ktan \u015füpheli hayvanlara kar\u015f\u0131 yöneltilirse korku reaksiyonu gösterirler.\n<\/p>\n

\n3. Hareket bozukluklar\u0131 (Olaylar\u0131n % 93 nde) : Hasta hayvanlar ço\u011funlukla tereddütlü, tutuk ya da horoz benzeri yürüyü\u015fler, dönme bozukluklar\u0131, dört bacakta özellikle arka bacaklarda uyumsuzluk ve güçsüzlük, gözlenebilir. Son devrede hayvan\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131p çökü\u015fü ve sabit halde yat\u0131\u015f\u0131 dikkati çeker.\n<\/p>\n

\nBunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131k kayb\u0131, vücut kondisyonunda dü\u015fme, süt üretiminde azalma gibi genel klinik semptomlar gözlenir ve sonunda hayvan ölür.\n<\/p>\n

\nBula\u015fma\n<\/p>\n

\nHastal\u0131\u011f\u0131n en önemli bula\u015fma kayna\u011f\u0131 hasta hayvanlar\u0131n et-kemik unlar\u0131n\u0131n hayvan yemi olarak kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Laboratuar \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda BSE'li s\u0131\u011f\u0131rlardan al\u0131nan beyin dokusu ile koyun, keçi, mink, fare ve s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n beslenmesi sonucu oral ta\u015f\u0131nma ba\u015far\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tabii \u015fartlarda oral ta\u015f\u0131nman\u0131n gerçekle\u015ftirilebilmesi için 100.000.000 partikül içeren proteinin a\u011f\u0131z yoluyla al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.\n<\/p>\n

\nTablo 3.BSE etmeninin bulundu\u011fu k\u0131s\u0131mlar\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

\n\t\t\tRisk Derecesi\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tHastal\u0131k etmeninin bulundu\u011fu k\u0131s\u0131mlar\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tI. Derece (Yüksek)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tBeyin, Omurilik\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tII. Derce (Orta)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tDalak, Bademcik, Lenf dü\u011fümcükleri, \u0130nce ba\u011f\u0131rsak, Kal\u0131n Ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n üst k\u0131sm\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tIIIa. Derece (Zay\u0131f)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tSiyatik Sinir, Hipofiz bezi, Böbrek Üstü bezleri, Kal\u0131n ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n alt k\u0131sm\u0131, Burun mukozas\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tIIIb. Derece (Çok Zay\u0131f)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\tBeyin-Omurilik s\u0131v\u0131s\u0131, Kemik ili\u011fi, karaci\u011fer, akci\u011fer, pankreas\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n\t\t\tIV. Derece (Tespit edilemez)\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n\t\t\t\u0130skelet kaslar\u0131, kalp. Meme bezleri, Kolostrum, Süt, Kan p\u0131ht\u0131s\u0131, Serum, D\u0131\u015fk\u0131, Böbrek, Troid bezi, Tükürük bezleri, Yumurtal\u0131k, Rahim, Testis, Sperm kanal\u0131\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\nI. ve II. Derce deki organlar 1 Ekim 2000 tarihinden itibaren bu k\u0131s\u0131mlar\u0131n yiyecek olarak kullan\u0131lmas\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yasak Avrupa çap\u0131nda bu organlar\u0131n hayvan yemi olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131r.\n<\/p>\n

\nKümes hayvanlar\u0131 ve bal\u0131k bugünkü bilimsel aç\u0131klamalara göre güvenilirdir. Koyunlar da 200 y\u0131ld\u0131r bilinen scrapie'nin insanlara geçti\u011fi görülmemi\u015ftir.\n<\/p>\n

\nBebek mamas\u0131 için üreticiler genelde et kullan\u0131rlar. Bu etler, genç ve seçilmi\u015f kesim s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131ndan elde edilir. Kaslar güvenilir olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple bebeklerin bu hastal\u0131\u011fa yakalanma riskinin oldukça dü\u015fük oldu\u011fu dü\u015fünülmektedir.\n<\/p>\n

\n\u0130nsan ve hayvanlarda görülen encephalopathy'ler\n<\/p>\n

\nS\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n BSE hastal\u0131\u011f\u0131, transmisible spongiform encephalopathy (bula\u015f\u0131c\u0131 süngerimsi beyin hastal\u0131\u011f\u0131 = TSE) olarak tan\u0131mlanan daha genel bir grup içinde yer almaktad\u0131r. Bu grup hastal\u0131klar içinde en dikkati çekenler koyunlarda scrapie, ineklerde BSE ve insanlarda CJD'dir. Hayvanlar üzerindeki çal\u0131\u015fmalar devam ederken, 1986-1996 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130ngiltere'de CJD'den ölen insanlar aras\u0131nda bulunan 10 ki\u015finin ya\u015f\u0131n\u0131n 16-42 ya\u015f aras\u0131nda bulunmas\u0131 (normalde 55-60 ya\u015f\u0131ndan yukar\u0131 olmas\u0131 gerekirdi), klinik tablo ve hastal\u0131k seyrinin klasik CJD den baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar göstermesi ve bu ki\u015filerden en az ikisinin BSE ç\u0131kan çiftliklerde uzun süre ya\u015fam\u0131\u015f olmalar\u0131 dikkat çek"\u015ftir. " varyant CJD" (vCJD) olarak isimlendirilen bu yeni bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k (TSE) olgular\u0131 ilk olarak 20 Mart 1996 tarihinde resmen aç\u0131klanm\u0131\u015f ve " bu yeni hastal\u0131\u011f\u0131n s\u0131\u011f\u0131rlardaki BSE hastal\u0131\u011f\u0131 ile ili\u015fkili olabilece\u011fine ili\u015fkin kuvvetli \u015füpheler bulundu\u011fu" ilgili bütün uluslararas\u0131 bilim ve sa\u011fl\u0131k otoritelerince kabul edilmi\u015ftir. Creutzfeld-Jakob'un yeni formunun (vCJD) ortaya ç\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan sonra bir di\u011fer bula\u015fma riski, prionlar ile enfekte bireylerden al\u0131nan kan ve plazma ürünleri vas\u0131tas\u0131yla enfeksiyon olas\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n

\nTürler aras\u0131 geçi\u015fin ancak konakç\u0131 PrP c ile verici PrP sc nin amino asit dizileri aras\u0131nda benzerli\u011fin varl\u0131\u011f\u0131 halinde mümkün olabilece\u011fi ve benzerli\u011fin inkübasyon periyodunu da etkileyece\u011fi belirtilmektedir. koyun ve inek PrP c' lerinde sadece 7 amino asitte farkl\u0131l\u0131k olmas\u0131 nedeniyle kontamine g\u0131dalar ile kolayca ineklere hastal\u0131k etmeninin transfer olabilece\u011fi belirtilmektedir. Ayn\u0131 nedenle BSE'nin insanlara aktar\u0131lamayaca\u011f\u0131 dü\u015fünülmü\u015f, ancak 1996 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere'de insanlarda BSE ile ili\u015fkilendirilen yeni bir varyant\u0131n (nvCJD) saptanmas\u0131 ile tür bariyerinin k\u0131r\u0131labilece\u011fi öne sürülmü\u015ftür.\n<\/p>\n

\nAl\u0131nan önlemler\n<\/p>\n

\nHastal\u0131k vakalar\u0131n\u0131n görülme oran\u0131nda h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015f olmas\u0131, 1985-1986 y\u0131l\u0131ndan sonra bu hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nabilmesi yönünde baz\u0131 tedbirler al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131. Bunlar;\n<\/p>\n

\n1.1988 y\u0131l\u0131 Haziran ay\u0131nda;\n<\/p>\n

\na. BSE ihbar\u0131 mecburi hastal\u0131k olarak kabul edildi.\n<\/p>\n

\nb. \u015eüpheli hayvanlar kontrol alt\u0131na al\u0131nd\u0131.\n<\/p>\n

\nc. \u015eüpheli hayvanlar dam\u0131zl\u0131ktan ç\u0131kar\u0131ld\u0131.\n<\/p>\n

\n2. 1988 y\u0131l\u0131 Temmuz ay\u0131nda;\n<\/p>\n

\na. Ruminantlar\u0131n hayvansal (rumen) kaynakl\u0131 proteinlerle (rendering ürünleri) ile beslenmesi yasakland\u0131.\n<\/p>\n

\nb. I. ve II. Derce deki organlar ile tüm türlerin beslenmesi yasakland\u0131.\n<\/p>\n

\nÜlkemizde BSE' yi önleme için neler yap\u0131lmaktad\u0131r?\n<\/p>\n

\nÜlkemizde 3285 say\u0131l\u0131 Hayvan Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Zab\u0131tas\u0131 Kanununun 7. ve yönetmeli\u011fin 15. maddesi gere\u011fince 25.05.1990 tarihinde ülkemiz insan ve hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla \u0130ngiltere, Kuzey \u0130rlanda ve \u0130skoçya'dan çift t\u0131rnakl\u0131 canl\u0131 hayvan,hayvan ürünleri, hayvansal orijinli yem katk\u0131 maddeleri ve bu maddeleri ihtiva eden yemlerin ülkemize ithali yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca 27.03.1996 tarihinde Fransa, Portekiz ve \u0130sviçre'ye, 07.04.1997'de Hollanda'ya, 29.11.1997 tarihinde Belçika'ya, 29.08.2000 tarihinde Danimarka'ya, 29.11.2000 tarihinde Almanya ve \u0130spanya'ya, 15.12.2000 tarihinde Liechstenstein ve Lüksemburg'a ve 23.01.2001 tarihinde \u0130talya'ya yasaklama getirilmi\u015ftir.\n<\/p>\n

\nhttp:\/\/ciftci.ksu.edu.tr\/dokumanlar\/delidana.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M. Sait EK\u0130NC\u0130 Kahramanmara\u015f Sütçü \u0130mam Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü Giri\u015f Bovine Spongiform Encephalopathy (BSE), "Deli inek" veya "deli dana" hastal\u0131\u011f\u0131 ilk olarak Nisan 1985 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere'de tespit edilmi\u015f ve 1986 y\u0131l\u0131nda farkl\u0131 bir hastal\u0131k oldu\u011fu te\u015fhis edilmi\u015f olan bula\u015f\u0131c\u0131 bir s\u0131\u011f\u0131r hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Beyin hücrelerindeki normal prion proteinlerin (PrP c ) yerine de\u011fi\u015fmi\u015f patolojik […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[436],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-3989","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3989"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171605,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3989\/revisions\/171605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3989"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=3989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}