Ülkemizde çay tar\u0131m\u0131, 204.000 üretici taraf\u0131ndan, 767.000 dekar sahada küçük aile i\u015fletmecili\u011fi \u015feklinde yap\u0131lmaktad\u0131r. Çay tar\u0131m\u0131 ve ticareti Do\u011fu Karadeniz Bölgesi ekonomisinde çok önemli bir yer tutmakta, dengeli gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flamakta, istihdam yaratarak bölgesel göçün azalmas\u0131nda rol oynamaktad\u0131r. Ülke ekonomisine ise 300 milyon dolarl\u0131k kaynak yaratmakta, 1 milyon insan\u0131n ise geçim kayna\u011f\u0131n\u0131 te\u015fkil etmektedir <\/p>\n
\nEkolojik \u015fartlar nedeniyle dünyada çay hasad\u0131 ve kuru çay üretimi 9-11 ay devam ederken ülkemizde 5-6 ay yap\u0131lmaktad\u0131r. May\u0131s ay\u0131nda ba\u015flayan hasat ekim ay\u0131nda son bulmaktad\u0131r. Üretim ile ilgili harcamalar\u0131n ve ya\u015f çay bedeli ödemelerinin büyük bir bölümü bu zaman dilimi içinde gerçekle\u015fmektedir. Buna mukabil üretilen çay\u0131n pazarlamas\u0131 bir y\u0131la tekabül etmektedir.\n<\/p>\n
\nÜlkemizde Kamu ve özel sektörün sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ya\u015f çay yapra\u011f\u0131 miktar\u0131, 850-900.000 ton, Üretilen kuru çay miktar\u0131 180-190 bin ton, yurt içi tüketim miktar\u0131 ise 150-160.000 ton aras\u0131ndad\u0131r. Bu durumda; Tüketim fazlas\u0131 30-40.000 ton çay\u0131n ihrac\u0131 zorunludur. \nNot: Son iki y\u0131lda bu tablo de\u011fi\u015fmi\u015ftir.Üretilen kuru çay miktar\u0131 155-160 bin ton, yurt içi tüketim miktar\u0131 ise 170.000 ton civar\u0131ndad\u0131r. 1994 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan, ancak 1997-1999 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda sekteye u\u011frayan Budama Projesinin 2000 y\u0131l\u0131ndan itibaran tavizsiz \u015fekilde uygulanmas\u0131 ve Al\u0131m Plan\u0131 sayesinde, Türkiye'de üretimden kaynaklanan fazlal\u0131k ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Webmaster. 25.02.2004\n<\/p>\n Dünyada çay üretim ve tüketim durumuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; y\u0131ll\u0131k kuru çay üretiminin 3.000.000 ton, tüketimin ise 1.800.000 ton oldu\u011fu bilinmektedir. Yakla\u015f\u0131k 1.200.000 ton tüketim fazlas\u0131 çay ise tüketici ülkelerin tüketim ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak üzere ihraç edilmektedir. Dünya pazarlar\u0131nda olu\u015fan bu arz fazlas\u0131 ürün, tüketici ülkelerin talebini kar\u015f\u0131lamak üzere, üretici ülkeler aras\u0131nda bir Pazar mücadelesi olu\u015fturmaktad\u0131r. Üretici ülkeler ihracat\u0131 sübvanse ederek te\u015fvik etmektedir. <\/p>\n \n \n<\/p>\n \nDünya çay üretimi az geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan ülkelerde yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu ülkelerin büyük ço\u011funlu\u011funda üretim maliyetleri oldukça dü\u015füktür. Ülkemizde ise kuru çay maliyeti di\u011fer üretici ülkelerin maliyetlerinin çok üzerinde gerçekle\u015fmektedir. Di\u011fer üretici ülkelere göre üreticilere ödenen ham madde fiyat\u0131 3 kat, personel gideri 5 kat, üretim maliyeti ise 4-5 katt\u0131r.\n<\/p>\n \nÇay pazarlamas\u0131nda kalite ve maliyet son derece önemlidir. Bu nedenle, optimum maliyet ile kaliteli ve tüketici ülkelerin damak tad\u0131na uygun çay üretebildi\u011fimiz taktirde, dünya pazarlar\u0131na ihracat yapma \u015fans\u0131m\u0131z olacakt\u0131r.\n<\/p>\n \nÇay sektörünün gelece\u011fi, üretim tüketim dengesinin kurulmas\u0131na, optimum maliyetle kaliteli çay üretilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nÇAY TARIMI<\/strong> \n<\/p>\n \nÇay tar\u0131m\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve kaliteli ya\u015f çay üretimi için baz\u0131 önlemler almak zorunday\u0131z.<\/strong>\n<\/p>\n \nBu önlemler \u015funlard\u0131r;\n<\/p>\n \n \n1984 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan 3092 say\u0131l\u0131 yasa ile çayda devlet tekeli kalkt\u0131ktan sonra, baz\u0131 müte\u015febbisler, gerekli fizibilite yapmadan, yeterli i\u015fletme sermayesi olu\u015fturmadan, çay sektörüne girmi\u015flerdir. Geçi\u015f dönemi kolay olmam\u0131\u015f, belli s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Halen baz\u0131 firmalar sektöre uyum sa\u011flayamam\u0131\u015flard\u0131r. Özel sektör yat\u0131r\u0131mlar\u0131, bölgede, beklenen ve arzu edilen geli\u015fmeyi sa\u011flayamam\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 istisnalar haricinde ço\u011funun hedefi Çaykur standartlar\u0131na ula\u015fma ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n \nÇaykurun 46, özel sektörün ise 230 adet ya\u015f çay i\u015fleme fabrikas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Toplam fabrika say\u0131s\u0131 276 d\u0131r. Çaykurun üretim kapasitesi 6.700 ton, özel sektörün ise 8700 tondur. toplam kapasite ise 15.400 ton\/gündür.Sektörde kapasite kullan\u0131m oran\u0131 yönünden büyük fark vard\u0131r. Toplam üretim kapasitesinin %57'sine sahip olan özel sektör kuru çay üretiminde %35-40 paya sahip iken, Çaykurumu %43 üretim kapasitesi ile kuru çay üretiminde %60-65'lik paya sahiptir. Çaykur mevcut kapasitesinin tamam\u0131n\u0131 kullan\u0131rken özel sektörün kapasite kullan\u0131m oran\u0131 oldukça dü\u015füktür. Sektörde kapasite sorunu yoktur. Sorun, özel sektörün mevcut olan kapasitesini tam anlam\u0131yla kullanamamas\u0131d\u0131r. Sektörde mevcut at\u0131l kapasitenin verimli \u015fekilde kullan\u0131labilmesine yönelik ciddi tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Mevcut kapasite tam olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ya\u015f çay ürünü kalite de\u011ferini korudu\u011fu süre içinde, hasat edilip üretime verilmi\u015f olacakt\u0131r.\n<\/p>\n \nÜlkemizde son y\u0131llarda g\u0131da sektöründe mevzuat düzenleme aç\u0131s\u0131ndan oldukça önemli geli\u015fmeler olmu\u015ftur. 1995 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan 560 say\u0131l\u0131 'G\u0131dalar\u0131n Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair' KHK ile g\u0131da sektörünün disipline edilmesi amaçlanm\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p>\n \nÜlkemizde G\u0131da Üreten i\u015fyerleri; Öncelikle Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131na müracaat ederek 'çal\u0131\u015fma izni' almak ve Bakanl\u0131\u011f\u0131n düzenleyece\u011fi g\u0131da i\u015fyerleri siciline kaydolmak zorundad\u0131r. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan Çal\u0131\u015fma izni alan g\u0131da üreten i\u015f yerleri, Tar\u0131m ve Köy \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan'üretim izini' almak zorundad\u0131r. Ancak, çay sektöründe halen teknik ve hijyenik \u015fartlar\u0131 yetersiz olan, sa\u011fl\u0131k bakanl\u0131\u011f\u0131ndan çal\u0131\u015fma izni, Tar\u0131m ve köy i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131ndan g\u0131da sicil numaras\u0131 ve üretim izni almadan çay üretimi yapan çok say\u0131da özel i\u015fletme bulunmaktad\u0131r. G\u0131da üreten i\u015fletmelerin yönetmelik gere\u011fi denetimlerinin yeterince yap\u0131lmamas\u0131 sektör disiplinini bozmakta, haks\u0131z rekabet ortam\u0131 yaratmaktad\u0131r.\n<\/p>\n \nÇay sanayiinin geli\u015ftirilmesi ve kaliteli kuru çay üretimi için \u015fu konularda önlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r<\/strong>;\n<\/p>\n G\u0131da kodeksine uygun kuru çay üretilmelidir. Üretilen kuru çaylar uygun ko\u015fullarda muhafaza edilmelidir. \nÇAY PAZARLAMASI<\/strong>\n<\/p>\n \nÜlkemiz, dünyada tüketici ülkeler aras\u0131nda, kuru çay tüketiminde, büyük bir potansiyele sahip olup, üretilen çay\u0131n büyük bir bölümünü iç piyasada tüketmektedir. Bu nedenle çay piyasas\u0131nda faaliyette bulunan firmalar aras\u0131nda pazar payla\u015f\u0131m\u0131 konusunda amans\u0131z bir rekabet ya\u015fanmaktad\u0131r. Rekabet, tüketicilere daha kaliteli çay üretmek için yap\u0131lmamaktad\u0131r. Daha çok rakip firma ürünleri taklit edilmekte ve bu \u015fekilde sektörde haks\u0131z rekabet ortam\u0131 olu\u015fturulmaktad\u0131r. Özel sektör firmalar\u0131n\u0131n önemli bir bölümü, rakip firmalar\u0131n ürünlerini taklit etme yolunu tercih etmekte, ürettikleri çaylar\u0131, kendi markalar\u0131 ile piyasaya sürmemektedir.\n<\/p>\n \nÜretimde do\u011frudan yer almamakla birlikte, çay sektöründe en büyük pay\u0131 alan kesim paketleyici firmalard\u0131r.Bu firmalar, kalitesiz çay üreten firmalar\u0131n ürünlerini ve yurda çe\u015fitli yollardan giren yabanc\u0131 men\u015feli kalitesiz çaylar\u0131 çok ucuza temin etmektedir. Ucuza sat\u0131n al\u0131nan, cazip sat\u0131\u015f \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda, gösteri\u015fli ambalajlar içinde ve çe\u015fitli promosyonlarla piyasaya sürülen bu çaylardan firmalar büyük gelir elde etmektedirler. Daha çok kalitesiz çaylar\u0131n paketlenmesinde izlenen bu yöntem, tüketicilerin, çay yerine alkolsüz içeceklere ve me\u015frubatlara yönelmelerine yol açmaktad\u0131r. Çay\u0131n iç pazardaki pay\u0131n\u0131n giderek daralmas\u0131na neden olmaktad\u0131rlar. Tüketicilerin aldat\u0131lmas\u0131na yönelik bu davran\u0131\u015f, ciddi firmalar\u0131 büyük ölçüde rahats\u0131z etmenin yan\u0131 s\u0131ra Türk çay\u0131n\u0131n imaj\u0131n\u0131 da zedelemektedir. Yabanc\u0131 çaylar\u0131n yurda giri\u015fini de te\u015fvik etmektedir.\n<\/p>\n \nÇay d\u0131\u015f\u0131ndaki alkolsüz içecekler ve me\u015frubatlar, ba\u015fta kola ve kahve olmak üzere, sektörde olumsuz etkisi henüz tam olarak görülmeyen ancak yak\u0131n gelecekte etkilerinin daha fazla hissedilece\u011fi önemli rakip ürünlerdir. Bu ürünler ile ilgili yap\u0131lan Pazar geli\u015ftirme çal\u0131\u015fmalar\u0131 oldukça etkileyicidir. Çay sektöründe ise pazar geli\u015ftirmeye yönelik ciddi hiçbir yat\u0131r\u0131m bulunmamaktad\u0131r. \n<\/p>\n \nÇay sektörünü rahats\u0131z eden en büyük sorunlardan biri de, kuru çay\u0131n ambalajs\u0131z aç\u0131kta, her türlü sa\u011fl\u0131k ko\u015fullardan yoksun, hijyen olmayan yerlerde, yasaklanm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, pazarlanmas\u0131d\u0131r. Halbuki Türk G\u0131da Kodeksi Yönetmeli\u011finin, Ambalajlama, etiketleme ve i\u015faretleme bölümünde; tüm g\u0131da maddelerinin ambalajlanmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. \n<\/p>\n \nÇay\u0131nda belli ambalajlarda paketlenerek pazarlanmas\u0131 zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Bu zorunlulu\u011fa ra\u011fmen sektörde faaliyet gösteren firmalar\u0131n büyük bir bölümü ambalajs\u0131z olarak ve kalitesiz çaylar\u0131 piyasaya sürmektedir. Bu durum sat\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 menfi yönde etkilemektedir.\n<\/p>\n \nDünyada çay üretim ve tüketim durumuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise; Üretilen çay\u0131n %60'\u0131 üretici ülkelerde tüketilmekte, %40'\u0131 ise di\u011fer ülkelere tüketim amaçl\u0131 ihraç edilmektedir. Türkiye, çay üretim miktar\u0131 yönünden üretici ülkeler s\u0131ralamas\u0131nda 5. s\u0131rada yer almaktad\u0131r. Fert ba\u015f\u0131na tüketim miktar\u0131 2.3 kg'd\u0131r.\n<\/p>\n \nTürkiye çay ihracat\u0131nda, bugüne kadar, kalite ve maliyet faktörleri nedeniyle istenen seviyeye ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131ll\u0131k ihraç miktar\u0131 2000 y\u0131l\u0131nda 6.300 ton ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Sektörde ihracat yaln\u0131zca Çaykur taraf\u0131ndan yap\u0131lmaktad\u0131r.\n<\/p>\n \nÇay ithalat\u0131 ise, yürürlükteki ithalat rejimi kapsam\u0131nda serbesttir. DTÖ Tar\u0131m anla\u015fmas\u0131 ve AB ile Türkiye aras\u0131nda gerçekle\u015ftirilen Gümrük Birli\u011fi Karar\u0131 nedeni ile çay ithalat\u0131nda uygulanan spesifik gümrük vergisi, 1995 y\u0131l\u0131nda, yüzde ile ifade edilen (ad-valorem-oransal) vergiye dönü\u015ftürülmü\u015ftür. Yürürlükteki ithalat rejimi karar\u0131 çerçevesinde 2001 y\u0131l\u0131nda uygulanan gümrük vergi oran\u0131m\u0131z ise %145'dir.\n<\/p>\n \nAyr\u0131ca, Türk çayc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz yönde etkileyen en önemli faktörlerden bir di\u011feri ise yurt d\u0131\u015f\u0131ndan, ülkemize çe\u015fitli yollardan giren yabanc\u0131 men\u015feli çaylard\u0131r.Ülkemize yabanc\u0131 men\u015feli çay giri\u015fi k\u0131sa süre öncesine kadar; s\u0131n\u0131r ticareti, zati e\u015fya muafiyeti, normal ithalat ve kaçakç\u0131l\u0131k gibi yasal olmayan yollarla yap\u0131lmaktayd\u0131. Bu konuda, Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, Gümrüklerden sorumlu Devlet Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve D\u0131\u015f Ticaret Müste\u015farl\u0131\u011f\u0131 nezdinde yap\u0131lan giri\u015fimler sonucu, 23 aral\u0131k 1998 y\u0131l\u0131nda ç\u0131kar\u0131lan Kararname ile, çay s\u0131n\u0131r ticareti kapsam\u0131ndan ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca 11 A\u011fustos 1999 tarihli yönetmelikle, Kuzey K\u0131br\u0131s Türk Cumhuriyeti üzerinden, Türkiye'ye gelecek yolcular\u0131n, beraberinde 1500 DM'lik Zati e\u015fya muafiyeti kapsam\u0131ndaki mallar aras\u0131nda bulunan çay\u0131n yurda giri\u015fli yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun neticesinde, gümrüklerde Çay'\u0131n gerçek de\u011ferinden daha dü\u015fük bir fiyatla ithal edilmemesi konusunda ilke karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, Pazar ara\u015ft\u0131rma uzmanlar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan illerde yap\u0131lan piyasa denetimlerinde, yabanc\u0131 men\u015feli çaylar\u0131n iç piyasada halen sat\u0131lmakta oldu\u011fu yolunda tespitlerimiz olmu\u015ftur. Ve bu konu da ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131z devam etmektedir. Hatta s\u0131n\u0131r ticareti ad\u0131 alt\u0131nda, güney kom\u015fu ülkelerden gelen mallarla birlikte tankerlerle, günde takriben 1000 tankerin giri\u015f ç\u0131k\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131, tanker ba\u015f\u0131na 50-60 kg çay\u0131n yurda girdi\u011fi, bu \u015fekilde yurda giren yabanc\u0131 men\u015feli çay miktar\u0131n\u0131n toplam 18-20.000 ton oldu\u011fu bilinmektedir. \u0130ç piyasada bir k\u0131sm\u0131 paketli bir k\u0131sm\u0131 ise dökme olarak sat\u0131lan çaylar\u0131n piyasa de\u011feri 40-50 trilyondur.\n<\/p>\n \nÇay\u0131n di\u011fer tar\u0131m ve sanayi ürünlerinde oldu\u011fu gibi dünya borsalar\u0131nda olu\u015fan de\u011feri üzerinden vergilendirilerek ithal edilmesi gerekmektedir. Beyan üzerinden çay ithaline izin verilmemelidir.Halbuki ülkemiz Gümrük Birli\u011fine girmeden önce çay ithalat\u0131nda 3 ABD dolar\u0131 fon ve %10 gümrük vergisi uygulamas\u0131 bulunmaktayd\u0131. Al\u0131nan önlemlere ra\u011fmen, yürürlükteki ithalat rejimi çerçevesinde, çayda uygulanmakta olan gümrük vergisi sisteminden Türk çay sektörü olumsuz yönde etkilenmektedir. \nKaçak yollarla çay giri\u015finin önlenmemesi halinde Türk çay\u0131n\u0131n pazar pay\u0131 büyük ölçüde daralacakt\u0131r. Daralan pazar\u0131n ise hem üretici hem de sanayici üzerinde olumsuz etkileri meydana gelecek, Çay tar\u0131m\u0131 ve sanayisi yok olma noktas\u0131na gelecektir. \nDi\u011fer yandan da mevcut gümrük vergisi uygulamas\u0131nda, ithal edilen çaylar\u0131n dü\u015fük bedel ile fatura edilmelerini önleyici radikal tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Çay beyan üzerinden de\u011fil gerçek de\u011feri üzerinden vergilendirilmelidir. Gümrüklerimizde ciddi tedbirler al\u0131nmad\u0131kça, %145 gümrük vergisi uygulamas\u0131 Türk çay sektörünü korumaya yetmemektedir.\n<\/p>\n \nÜlkemizin, AB'ne üye olunmas\u0131 halinde, AB ülkeleri içinde çay üreten tek ülke konumunda olacakt\u0131r. Bu durum bir avantaj olarak da kabul edilebilir. Çünkü AB ülkelerinin y\u0131ll\u0131k toplam çay ithalat miktar\u0131 250-300.000 ton civar\u0131ndad\u0131r. Türkiye, y\u0131ll\u0131k 200 bin tona yak\u0131n çay üretmektedir. Uluslar aras\u0131 standartlarda ve AB tüketicilerinin damak tad\u0131na uygun çay üretmek \u015fart\u0131yla, üretilen çay\u0131n bir miktar\u0131n\u0131n ihraç edilmesi mümkün olabilir. Maliyet ve kalite sorunu çözüldü\u011fü taktirde, AB ülkeleri, Türk çay\u0131 için, önemli bir pazar niteli\u011findedir.\n<\/p>\n \nTürk çay sektörünün varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürdürebilmesi; dünya çay pazarlar\u0131na ve Türk çay piyasas\u0131na, g\u0131da kodeksine uygun uluslar aras\u0131 standartlarda kaliteli çay sunulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Çay sektörünün sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yap\u0131ya kavu\u015fmas\u0131, mali aç\u0131dan güçlü olmas\u0131, sa\u011flam bir finansman kayna\u011f\u0131 yarat\u0131labilmesi için, stok fazlas\u0131 ürünün ihraç edilmesi zorunludur.\n<\/p>\n \nTürk çay\u0131n\u0131n tar\u0131m ve sanayisinde kimyasal ilaç ve katk\u0131 maddesi kullan\u0131lmadan üretilmesi ihracatta önemli bir avantajd\u0131r. Ancak bu avantaj iç ve d\u0131\u015f pazarda yeterince kullan\u0131lamamaktad\u0131r.\n<\/p>\n \nÇay\u0131n yurt içi pazarlamas\u0131nda ve d\u0131\u015f ticaret konular\u0131nda ba\u015fl\u0131ca \u015fu tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r<\/strong>;\n<\/p>\n Ülkemiz AB'ne aday ülke statüsündedir. O nedenle, \u015fimdiden, sektörde faaliyet gösteren tüm kamu ve özel sektör i\u015fletmeleri, bilim kurulu\u015flar\u0131, üniversiteler ve sivil toplum örgütleri çayc\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n geli\u015ftirilmesi, korunmas\u0131 ve rekabet edebilir düzeye ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yönünde çal\u0131\u015fmalara ba\u015flamas\u0131 gerekmektedir.<\/li>\n Ülkemizde çay tar\u0131m\u0131, 204.000 üretici taraf\u0131ndan, 767.000 dekar sahada küçük aile i\u015fletmecili\u011fi \u015feklinde yap\u0131lmaktad\u0131r. Çay tar\u0131m\u0131 ve ticareti Do\u011fu Karadeniz Bölgesi ekonomisinde çok önemli bir yer tutmakta, dengeli gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flamakta, istihdam yaratarak bölgesel göçün azalmas\u0131nda rol oynamaktad\u0131r. Ülke ekonomisine ise 300 milyon dolarl\u0131k kaynak yaratmakta, 1 milyon insan\u0131n ise geçim kayna\u011f\u0131n\u0131 te\u015fkil etmektedir Ekolojik […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[425],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-4155","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarla-bitkileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4155"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171587,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155\/revisions\/171587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4155"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=4155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong>\n<\/p>\n
\nBunun içinde öncelikle tar\u0131mda, sanayide ve pazarlamada kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar\u0131n çözülmesi \u015fartt\u0131r.\n<\/p>\n
\n1993 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan ve halen sürdürülen budama çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n kaliteli ya\u015f yaprak üretiminde sektöre önemli katk\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur.
\nBudama ile birlikte gübreleme ve hasat i\u015flemleri de tekni\u011fine göre yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\nÇay makas\u0131n\u0131n tekni\u011fine uygun kullan\u0131lmamas\u0131 ve gübrenin bilinçsizce kullan\u0131lmas\u0131, ürün kalitesinin azalmas\u0131na ve toprak yap\u0131s\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. <\/li>\n
\nKaliteli ya\u015f yaprak üretimi için, ya\u015flanm\u0131\u015f çay bahçelerinin kaliteli çay tipleri ile belirli bir plan dahilinde yenilenmesi gerekmektedir. <\/li>\n
\n Kaliteli kuru çay kaliteli ya\u015f çay yapra\u011f\u0131ndan üretilmektedir. Kamu ve özel sektör i\u015fletmeleri aras\u0131nda al\u0131m standard\u0131 konusunda uygulama farkl\u0131l\u0131klar\u0131 bulunmaktad\u0131r.
\nBu farkl\u0131l\u0131k, çay üreticilerinin daha dikkatsizce ve standart d\u0131\u015f\u0131 hasat yapmalar\u0131na neden olmaktad\u0131r.
\nMakas\u0131n tekni\u011fine uygun kullan\u0131lmamas\u0131 ve standart d\u0131\u015f\u0131 toplanan ürünün sat\u0131n al\u0131nmas\u0131, kalitesiz kuru çay üretimini art\u0131rmaktad\u0131r. Al\u0131m standard\u0131 konusunda, sektörde birlikte hareket etme anlay\u0131\u015f\u0131 hakim olmal\u0131d\u0131r. <\/li>\n
\nÇay tar\u0131m\u0131, ruhsatl\u0131 bir tar\u0131md\u0131r ve tar\u0131m alanlar\u0131 bakanlar kurulu karar\u0131 ile belirlenmi\u015ftir.
\n1994 y\u0131l\u0131nda tüm çay plantasyonlar\u0131 ölçülerek 767 dekar çayl\u0131k oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir.
\n 93\/5096 say\u0131l\u0131 Kararname ile yeni çayl\u0131k tesisi yasaklanm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, çay tar\u0131m alanlar\u0131 ekolojik s\u0131n\u0131rlar d\u0131\u015f\u0131na do\u011fru giderek geni\u015flemektedir. Bu durum sektörde kalitesiz yaprak üretimine ve üretim fazlal\u0131\u011f\u0131na yol açmaktad\u0131r.
\nÇaykur, çay tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesini önleyebilmek ve kaliteli ya\u015f çay yapra\u011f\u0131 sat\u0131n almak amac\u0131yla, 2000 y\u0131l\u0131ndan itibaren ya\u015f çay al\u0131mlar\u0131nda al\u0131m plan\u0131 <\/strong>uygulamas\u0131na geçmi\u015ftir.
\nAl\u0131m plan\u0131, 767 bin dekar alanda üretilen ya\u015f çay yapra\u011f\u0131 üretim potansiyeli dikkate al\u0131narak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ruhsats\u0131z çay bahçelerinde üretilen ürün al\u0131m program\u0131na dahil edilmemektedir.
\nBu uygulama sonucunda bölgede yeni çayl\u0131k tesis edilmesi büyük ölçüde önlenmekte, Ruhsatl\u0131 üreticilerin üreticilik haklar\u0131 korunmaktad\u0131r. Ya\u015f çay ürünü kalite de\u011ferini muhafaza etti\u011fi süre içinde hasat edilip, i\u015fleme imkan\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r.
\nAncak al\u0131m plan\u0131 uygulamas\u0131 sektör deki tüm i\u015fletmeler taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n
\nÇAY SANAY\u0130<\/strong>\n<\/p>\n\n
\nYa\u015f çay al\u0131m ve üretim Kampanyas\u0131 döneminin d\u0131\u015f\u0131nda, kalitesiz çay sat\u0131n alarak üretim yapan i\u015fletmelerin, ya\u015f çay bedelini kuru çay olarak vermelerini önleyici tedbirler getirilmelidir.
\nBu uygulama çay piyasas\u0131nda, sa\u011fl\u0131ks\u0131z ko\u015fullarda, dökme halinde ambalajs\u0131z çay sat\u0131\u015flar\u0131na yol açmaktad\u0131r.
\nKuru çay üretimi tüketici be\u011fenisine ve standartlara uygun olarak yap\u0131lmal\u0131 ve kaliteli çay üretimi zorunlu hale getirilmelidir. <\/p>\n
\nResmi kay\u0131tlara göre ithal edilen çay miktar\u0131 iç üretimi etkilemeyecek boyutta görünse de, bunun yan\u0131 s\u0131ra, yasal olmayan yollardan, ülkemize yabanc\u0131 men\u015feli 30-40.000 ton çay giri\u015finin oldu\u011fu bilinmektedir. Sektörde stok olu\u015fumunun en önemli nedenlerinden bir de budur.\n<\/p>\n
\nTürkiye ve bölge ekonomisine ciddi katk\u0131lar\u0131 olan çay sektörünü korumak, geli\u015ftirmek ve devam\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmek için öncelikle kaçak yollarla çay giri\u015fini önlemek gerekmektedir.\n<\/p>\n\n