{"id":4249,"date":"2007-11-03T00:22:00","date_gmt":"2007-11-03T00:22:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:08","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:08","slug":"budama-mevsimine-girerken-4249","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/budama-mevsimine-girerken-4249","title":{"rendered":"Budama Mevsimine Girerken&#8230;."},"content":{"rendered":"<p>\n<span class=\"gs-wm-wrap\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"width: 407px; height: 343px\" src=\"\/images\/stories\/budama_resim\/trees_cool-ispanya.jpg\" border=\"2\" alt=\"trees_cool-ispanya\" title=\"trees_cool-ispanya\" hspace=\"10\" vspace=\"5\" width=\"407\" height=\"343\" align=\"left\" \/><i class=\"gs-wm-badge\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/span>De\u011ferli dostlar sonbahar mevsiminin son ay\u0131na girdik aylardan Kas\u0131m&#8230;.\n<\/p>\n<p>\nKas\u0131m ay\u0131; bitkiler i&ccedil;in hazan ay\u0131, yapraklara ayr\u0131l\u0131k vakti,&nbsp; ilkbahar ay\u0131na kadar yapraklarla vedala\u015fma ve dinlenme d&ouml;nemi ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Bitkiler genelde bu d&ouml;nemde (Kas\u0131m-Mart) budama &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131na konu olmaktad\u0131r.\n<\/p>\n<p> &nbsp; <\/p>\n<p align=\"justify\">\nBudama sanat i\u015fidir. Teknik bilgi, tecr&uuml;be ve deneyim gerektirir. Zira bitki canl\u0131 bir organizmad\u0131r ve yanl\u0131\u015f budamalarla telafisi olmayan durumlar meydana gelebilir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nBurada t&uuml;m budama i\u015flemlerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak vermek m&uuml;mk&uuml;n de\u011fil ancak genel esaslar hakk\u0131nda bilgi verece\u011fim. Detayl\u0131 bilgi bahcesel budama b&ouml;l&uuml;m&uuml;nde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele al\u0131nacakt\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div align=\"justify\">\n\t&nbsp;<strong>An\u0131t a\u011fa&ccedil;larda Budama <\/strong>\n\t<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nAn\u0131t a\u011fa&ccedil;lar budaman\u0131n kesin olarak yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 do\u011fal de\u011ferlerdir. E\u015fsiz do\u011fal geli\u015fimi ile an\u0131t a\u011fa&ccedil; niteli\u011fi kazanm\u0131\u015f bir a\u011fa&ccedil; budama sonucunda bu &ouml;zelli\u011fini yitirebilir. Budama ancak ila&ccedil;lama ile yok edilemeyecek zararl\u0131 ve hastal\u0131kla bula\u015fma durumunda ger&ccedil;ekle\u015ftirilebilir. Bu durumda budama i\u015flemi a\u015fa\u011f\u0131daki a\u015famalarda uygulanmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&Ouml;ncelikle, budama i&ccedil;in kullan\u0131lacak alet kesin olarak sterilize edilmelidir. Kal\u0131n dallar\u0131n (7-8 cm) budanmas\u0131nda kabuk ya da odun k\u0131sm\u0131n\u0131n soyulma ya da yar\u0131lmalar\u0131na engel olmak amac\u0131yla a\u011fac\u0131n g&ouml;vdesinden 25-30 cm uzakl\u0131ktan yap\u0131lan birinci ve ikinci kesim sonucunda dal\u0131n b&uuml;y&uuml;k bir b&ouml;l&uuml;m&uuml; uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olur. Birinci kesimde dal\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 olacak \u015fekilde 1\/3&#39; &uuml; kesilir. \u0130kinci kesimde 3-5 cm ileriden yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru kesim yap\u0131larak dal\u0131n tamam\u0131 uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. &Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; kesimde geriye kalan k\u0131s\u0131m g&ouml;vde &uuml;zerinde herhangi bir par&ccedil;a kalmayacak \u015fekilde a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya do\u011fru kesilerek uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve kesit y&uuml;zeyi keskin bir aletle d&uuml;zeltildikten sonra macun ya da katran ile kapat\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nBudama yaz (ye\u015fil) ve (kuru) olmak &uuml;zere iki ayr\u0131 devrede yap\u0131labilir. Yaralar ilkbahar mevsiminde kallus dokusunun faaliyeti ile &ccedil;abuk kapand\u0131\u011f\u0131ndan ilkbahar ba\u015flang\u0131c\u0131 en uygun mevsim olarak d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lebilir. Ancak baz\u0131 a\u011fa&ccedil;lar ilkbaharda budand\u0131\u011f\u0131nda fazla &ouml;zsuyu kaybetti\u011finden daha ge&ccedil; d&ouml;nemlerde yaz aylar\u0131nda budanmas\u0131 daha uygundur. Yayg\u0131n olan budama mevsimi &ouml;zsuyu ak\u0131m\u0131n\u0131n durgun oldu\u011fu k\u0131\u015f aylar\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nK\u0131\u015f budamalar\u0131 k\u0131\u015flar\u0131 sert ge&ccedil;en yerlerde \u015fiddetli donlardan sonra yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca bu devrede a\u011fa&ccedil;lar\u0131n dallar\u0131 sertle\u015fti\u011finden kesim zorla\u015fabilir ve dal k\u0131r\u0131lmalar\u0131 olabilir. Budamalar bu konuda bilgili ve deneyimli ki\u015filer taraf\u0131ndan y&uuml;r&uuml;t&uuml;lmeli ve peyzaj mimar\u0131n\u0131n teknik ve estetik y&ouml;nden deneyiminde uygulanmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div align=\"justify\">\n\t&nbsp;<strong>Yapra\u011f\u0131n\u0131 D&ouml;ken A\u011fa&ccedil; T&uuml;rlerinde Budama<\/strong>\n\t<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nYapra\u011f\u0131n\u0131 d&ouml;ken t&uuml;rlerin budanmas\u0131 kuruyan, k\u0131r\u0131lan, yaralanan veya anormal geli\u015fim g&ouml;steren dallar\u0131n uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yan\u0131nda dikim sonras\u0131ndaki b&uuml;y&uuml;menin y&ouml;nlendirilmesi bak\u0131m\u0131ndan da &ouml;nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu gibi a\u011fa&ccedil; t&uuml;rlerine dikimi izleyen ilk d&ouml;nemde\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nUygulanan budamalar \u015fekillendirme budamalar\u0131 olarak tan\u0131mlanmakta, \u015fekillendirme budamalar\u0131n\u0131 evrelere g&ouml;re ferahland\u0131rma, yenileme, temizleme, ta&ccedil; azaltma ve yeniden yap\u0131land\u0131rma budamalar\u0131 izlemektedir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n1. \u015eekillendirme Budamalar\u0131\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n\u015eekillendirme budamalar\u0131n\u0131n ama&ccedil;lar\u0131, gen&ccedil; bireylerde ana g&ouml;vdeyi olu\u015fturmak, \u015fekillendirmek ve dallar aras\u0131nda yap\u0131lacak\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nseleksiyonlarla tepe tac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yacak ana akslar\u0131 belirgin hale getirmektir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n2. Olgun &Ccedil;a\u011fa Yeni Ula\u015fm\u0131\u015f A\u011fa&ccedil;larda Ferahland\u0131rma Budamalar\u0131\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nBu evrede uygulanmas\u0131 gereken budamalar\u0131n amac\u0131 nihai tepe tac\u0131n\u0131 \u015fekillendirmektir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n3. Orta Ya\u015fl\u0131 Olgun A\u011fa&ccedil;larda Yenileme Budamalar\u0131\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nOrta ya\u015fl\u0131 olgun a\u011fa&ccedil;lar\u0131n budanmas\u0131n\u0131n temel ama&ccedil;lar\u0131, tepe tac\u0131n\u0131n hacmini koruyarak devam ettirmek ve ana dallar &uuml;zerinde yer\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nalan dallar\u0131n yenilenmelerini elveri\u015fli k\u0131lmakt\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n4. Ya\u015fl\u0131 Olgun A\u011fa&ccedil;larda Temizleme Budamalar\u0131\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nA\u011fa&ccedil;lar\u0131n en muhte\u015fem &ccedil;a\u011flar\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve ayn\u0131 zamanda hassasla\u015ft\u0131\u011f\u0131 8.geli\u015fim evresinde yap\u0131lacak budamalar esasen bir temizleme\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\ni\u015flemidir. Bu evreye kadar kazan\u0131lan hacim ve dallar\u0131n mekanik diren&ccedil;leri dikkate al\u0131narak, tepe tac\u0131n\u0131n formunun korumas\u0131 ve\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nbu formun devam ettirilmesi hedeflenir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n5. Ya\u015fl\u0131 A\u011fa&ccedil;larda Ta&ccedil; Azaltma Budamalar\u0131 Ya\u015fl\u0131 a\u011fa&ccedil;larda &ccedil;&ouml;kmenin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu evrede (9.evre) yap\u0131lacak budamalar, a\u011fa&ccedil;lar\u0131n\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nya\u015famalar\u0131n\u0131 kabul edilebilir g&uuml;venlik ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda bir s&uuml;re daha uzatabilmek amac\u0131yla ta&ccedil; azaltmalar\u0131n\u0131 &ouml;ng&ouml;r&uuml;r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n6. Ya\u015fl\u0131 A\u011fa&ccedil;larda Yeniden Yap\u0131land\u0131rma Budamalar\u0131 \u0130kinci hayat olarak da tan\u0131mlanabilen son geli\u015fme evresine belirli t&uuml;rlerin\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nancak baz\u0131 bireyleri ula\u015fabilmektedir. 10. geli\u015fim evresinde uygulanacak budamalar\u0131n amac\u0131, a\u011fac\u0131n hen&uuml;z canl\u0131 olan k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesini elveri\u015fli hale getirerek ya\u015fam\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nYapra\u011f\u0131n\u0131 d&ouml;ken t&uuml;rlerde ana budama mevsimi k\u0131\u015f sonudur. Ancak;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&#8211; b&uuml;y&uuml;me d&ouml;neminde &ccedil;i&ccedil;ek a&ccedil;an t&uuml;rlerde (Prunus sp, Malus sp., Robinia pseudoacacia, Cytisus laburnum, Cercis siliquastrum,Eleagnus angustifolia, Fraxinus ornus vb.) &ccedil;i&ccedil;eklenmenin ge&ccedil;ti\u011fi d&ouml;nemlerin (ge&ccedil; ilkbahar),\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&#8211; kanama &ouml;zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan t&uuml;rlerde de (Acer sp., Juglans sp., Ulmus sp., Betula sp. vb.) &ouml;z suyu bas\u0131nc\u0131n\u0131n daha d&uuml;\u015f&uuml;k oldu\u011fu sonbahar d&ouml;nemlerinin tercih edilmesi uygundur. Budamalardan sonra &ccedil;ap\u0131 3 cm den kal\u0131n olan dallar\u0131n kesim y&uuml;zeyleri enfeksiyon riskine kar\u015f\u0131 yara macunlar\u0131 ile kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div align=\"justify\">\n\t<strong>\u0130\u011fne Yaprakl\u0131 (\u0130breli) A\u011fa&ccedil;larda Budama <\/strong>\n\t<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;<a href=\"images\/stories\/idedeoglu\/agac1.gif\" title=\"agac1\"><\/a>Genel olarak, i\u011fne yaprakl\u0131 a\u011fa&ccedil; t&uuml;rlerinin budanmalar\u0131 yapra\u011f\u0131n\u0131 d&ouml;ken t&uuml;rlere g&ouml;re daha basittir. Bu t&uuml;rler, morfolojik a&ccedil;\u0131dan &ccedil;o\u011funlukla g&uuml;&ccedil;l&uuml; bir merkezi aksa sahip olup, budama uygulamalar\u0131 a&ccedil;\u0131s\u0131ndan t&uuml;rlere g&ouml;re dallanma tipi ve b&uuml;y&uuml;me modelleri belirleyici rol oynamaktad\u0131r. \u0130\u011fne yaprakl\u0131 t&uuml;rleri dallanma tipi bak\u0131m\u0131ndan d&uuml;zenli ve d&uuml;zensiz dallanan t&uuml;rler olarak 2 gruba ay\u0131rmak m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n<strong>T&uuml;rler bak\u0131m\u0131ndan genel olarak<\/strong>; Pinus, Abies, Picea, Pseudotsuga t&uuml;rleri d&uuml;zenli dallananlar, Cedrus, Cupressus, Criptomeria, Chamaecyparis, Calocedrus, Larix, Taxodium, Metasequoia, Sequoia, Sequoiadendron, Thuja, Thujopsis, Taxus, Juniperus Podocarpus t&uuml;rleri de d&uuml;zensiz dallananlar s\u0131n\u0131f\u0131nda yer almaktad\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Her b&uuml;y&uuml;me d&ouml;neminde bir terminal ve ona e\u015flik eden sub terminal s&uuml;rg&uuml;nlerle d&uuml;zenli bir dallanma sergileyen i\u011fne yaprakl\u0131 t&uuml;rlerde uygulanacak budamalarla;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&#8211;&nbsp;&nbsp; terminal s&uuml;rg&uuml;nde biyotik ve abiyotik k&ouml;kenli zararl\u0131lardan kaynaklanan &ccedil;atallanmalar,\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&#8211;&nbsp;&nbsp; merkezi aks\u0131n &uuml;st&uuml;nl&uuml;\u011f&uuml;ne zarar veren ve gelecekte g&ouml;vde &ccedil;atallanmas\u0131na yol a&ccedil;abilecek dallar,\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&#8211;&nbsp;&nbsp; gen&ccedil; bireyin do\u011fal formundan uzakla\u015fmas\u0131na neden olan anormal geli\u015fimli dallar,\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&#8211;&nbsp;&nbsp; s\u0131k\u0131\u015f\u0131k dallar ve s&uuml;rg&uuml;nler,\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&#8211;&nbsp;&nbsp; hastal\u0131kl\u0131 ve kuru dallar\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nd&uuml;zenli olarak uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca dikimi izeyen ilk geli\u015fme evresinde t&uuml;rlerin do\u011fal formu dikkate al\u0131narak, anormal geli\u015fimli, sa\u011fl\u0131ks\u0131z ve kuru olmayan en alttaki dal kat\u0131nda yer alan dallar, b&uuml;y&uuml;me ritmine g&ouml;re 2 &#8211; 3 y\u0131lda bir budanmal\u0131d\u0131r. Bu uygulama t&uuml;r&uuml;n habitusuna uygun bir dals\u0131z g&ouml;vde y&uuml;ksekli\u011fine ula\u015f\u0131lana kadar s&uuml;rd&uuml;r&uuml;lmelidir. Abies, Picea ve Pseudotsuga gibi ana g&ouml;vdenin belirginli\u011fi &ouml;m&uuml;r boyunca korunan t&uuml;rlerde kuru dallar d\u0131\u015f\u0131nda, &ccedil;o\u011fu durumda sadece en alttaki dal kat\u0131n\u0131n periyodik olarak uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yeterli olabilir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D&uuml;zensiz dallanan i\u011fne yaprakl\u0131 t&uuml;rlerde uygulanan budamalarda, d&uuml;zenli dallanan t&uuml;rlerdeki budamalara ek olarak dallanman\u0131n kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131na y&ouml;nelik m&uuml;dahaleler s&ouml;z konusudur. Cedrus ve Larix t&uuml;rlerinin budanma gereksinimleri olduk&ccedil;a azd\u0131r. Bu gibi t&uuml;rlerde gen&ccedil; ya\u015flarda periyodik olarak en alttaki dalar\u0131n uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yeterlidir. Taxodium, Sequoia, Sequoiadendron t&uuml;rlerinde zaman zaman u&ccedil; s&uuml;rg&uuml;ndeki &ccedil;atallanmalar\u0131 tekleme ama&ccedil;l\u0131 budamalar gerekli olabilmektedir. Taxus, Cupressus, Chamaecyparis, Thuja, Thjopsis, Juniperus, Podocarpus vb. t&uuml;rlerinde de form d&uuml;zeltme ama&ccedil;l\u0131 budamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekebilmektedir. Konik, pramidal ve s&uuml;tun \u015feklinde d&uuml;zenli bir forma sahip olan bu gibi t&uuml;rlerde a\u011fa&ccedil; &uuml;zerinde bir budama s&uuml;tunu, pramidi ya da konisi belirlenerek formu bozan ya da dengesizlik yaratan s&uuml;rg&uuml;nler uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Form d&uuml;zeltme budamalar\u0131 gecikilmeden uygulanmal\u0131 ve m&uuml;mk&uuml;n oldu\u011funca gen&ccedil; dallar ve s&uuml;rg&uuml;nler &uuml;zerinde yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Uygun zaman dilimi ise s&uuml;rg&uuml;nlerin hen&uuml;z odunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 ilk b&uuml;y&uuml;me evresidir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\u0130\u011fne yaprakl\u0131 t&uuml;rler canl\u0131 ta&ccedil; yo\u011funlu\u011funu % 25 &#8209; 30 oran\u0131nda azaltan budamalar\u0131 b&uuml;y&uuml;me duraklamalar\u0131 ya\u015famaks\u0131z\u0131n tolere edebilmektedir. Budamalar\u0131n her mevsim uygulanmas\u0131 m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Ancak, budama sonras\u0131nda k\u0131sa zamanda canl\u0131 ve zengin bir g&ouml;r&uuml;n&uuml;m kazanabilmesi amac\u0131yla bak\u0131m budamalar\u0131n\u0131n yeni yaprak olu\u015fumunun ger&ccedil;ekle\u015fti\u011fi d&ouml;nem &ouml;ncesinde (k\u0131\u015f sonu) uygulanmas\u0131 daha do\u011frudur. \u0130\u011fne yaprakl\u0131 t&uuml;rlerde re&ccedil;ine ak\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n yara y&uuml;zeylerini kapatmas\u0131 nedeniyle yapra\u011f\u0131n\u0131 d&ouml;ken t&uuml;rler gibi budama y&uuml;zeylerinin yara macunlar\u0131 ile kapat\u0131lmas\u0131na genellikle gerek kalmaktad\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div align=\"justify\">\n\t<strong>Meyvecilikte Budama <\/strong>\n\t<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nBudama, a\u011faca iyi bir \u015fekil vermek, geli\u015fme ve verime etki etmek, kaliteyi iyile\u015ftirmek ve &ccedil;e\u015fitli nedenlerle zararlanan yerleri onarmak amac\u0131 ile yap\u0131lan kesme sanat\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nDikim zaman\u0131 veya bunu izleyen birka&ccedil; y\u0131l i&ccedil;indeki budaman\u0131n amac\u0131, a\u011faca, verime yatt\u0131\u011f\u0131 zaman k\u0131r\u0131lmaks\u0131z\u0131n meyveyi ta\u015f\u0131yacak \u015fekilde kuvvetli bir &ccedil;at\u0131 olu\u015fturmakt\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nVerim &ccedil;a\u011f\u0131 (t&uuml;rlere g&ouml;re 4-6 ya\u015f\u0131ndan sonra) yap\u0131lan budaman\u0131n amac\u0131, geli\u015fme ile verim aras\u0131nda bir denge olu\u015fturmak ve y&uuml;ksek kaliteli meyveyi elde edecek \u015fekilde a\u011faca ta\u015f\u0131yabilece\u011fi kadar meyve verdirtmektir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nGen&ccedil;le\u015ftirme budamas\u0131 ise verimden d&uuml;\u015fm&uuml;\u015f ya\u015fl\u0131 meyve a\u011fa&ccedil;lar\u0131na uygulan\u0131r. Bir s&uuml;re daha fazla &uuml;r&uuml;n alabilmek i&ccedil;in ya\u015fl\u0131 a\u011fa&ccedil;lara daha \u015fiddetli budama yap\u0131larak, s&uuml;rg&uuml;n verme ve geli\u015fme g&ouml;stermeye zorlan\u0131rlar.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nGenel Prensipler;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nA\u011fac\u0131n B&uuml;y&uuml;me Durumu: Meyve t&uuml;rleri i&ccedil;erisinde bir &ccedil;e\u015fit yayg\u0131n ve yatay dall\u0131 geli\u015firken di\u011feri yukar\u0131 do\u011fru ve dik bir geli\u015fme g&ouml;sterebilir. Yayg\u0131n ve yatay geli\u015fen bir &ccedil;e\u015fidedallar\u0131n birbirine ge&ccedil;mesine engel olacak \u015fekilde yukar\u0131 do\u011fru geli\u015fmesini te\u015fvik edecek bir budama yapmak gereklidir. Yukar\u0131 do\u011fru ve dik geli\u015fen bir &ccedil;e\u015fidi de ila&ccedil;lama meyve\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nSeyreltmesi; hasat v.b. gibi k&uuml;lt&uuml;rel uygulamalar\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i&ccedil;in yana do\u011fru ve yayg\u0131n geli\u015fmesini te\u015fvik edecek bir budama yapmak gereklidir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nBudaman\u0131n &Ccedil;i&ccedil;ek ve Meyve Ba\u011flamaya Etkisi: Gen&ccedil; a\u011fa&ccedil;lara yap\u0131lacak budama &ccedil;i&ccedil;ek ve meyveye yatmay\u0131 geciktirir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nAncak meyveye yatan &ccedil;i&ccedil;ek miktar\u0131n\u0131n artmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; budama ile a\u011fa&ccedil;taki baz\u0131 geli\u015fme noktalar\u0131 da &ccedil;\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan geriye kalanlara elveri\u015fli su ve azot temini dolayl\u0131 olarak art\u0131r\u0131l\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nBudaman\u0131n Verim ve Kaliteye Etkisi: Budama, verimde bir miktar azalma yapmas\u0131na ra\u011fmen meyve kalitesinde &ccedil;ok fazla bir iyile\u015ftirme yapar. Budama ile bir k\u0131s\u0131m meyve de at\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan; geriye kalanlara yedek besin maddelerinden daha fazla pay d&uuml;\u015fer. Budama ile yaprak miktar\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak su kayb\u0131 da azal\u0131r ve a\u011fa&ccedil;lar\u0131n g&uuml;ne\u015flenme ve havalanmalar\u0131 artaca\u011f\u0131ndan meyve rengi ve irili\u011fi artar.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nBudama Yaralar\u0131na ve Art\u0131klar\u0131na Yap\u0131lacak Muamele: Kesim izi 5 cm&#39;yi ge&ccedil;en yaralara macun s&uuml;r&uuml;lmelidir. Budama art\u0131klar\u0131 da ertesi y\u0131l\u0131n hastal\u0131k ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 oldu\u011fundan yak\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nBudaman\u0131n Mevsim ve Zaman\u0131: Dinlenme devresi denilen ve yaprak d&ouml;k&uuml;lmesi ile ilkbahar da tomurcuklar\u0131n patlamas\u0131 aras\u0131nda ge&ccedil;en zaman budama i&ccedil;in uygundur. Ancak, araya donlu g&uuml;nler girerse, budama i\u015fi don tehlikesi ortadan kalk\u0131ncaya\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nkadar ertelenmelidir. Bu d&ouml;nemde ayn\u0131 zamanda hem i\u015f&ccedil;i sorunu olmaz hem de yapraklar olmad\u0131\u011f\u0131ndan kesim yerleri aras\u0131nda daha iyi ili\u015fki kurulur.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nA\u011fa&ccedil;lar\u0131n Terbiyesinde Kullan\u0131lan Sistemler: Modifiye lider (de\u011fi\u015fik doruk dall\u0131) terbiye sistemi en &ccedil;ok tercih edildi\u011fi i&ccedil;in bunun &uuml;zerinde duraca\u011f\u0131z. Modifiye-lider sisteminin &ccedil;ok tercih edilmesinin nedeni, di\u011fer sistemlere g&ouml;re daha kuvvetli &ccedil;atal dallara sahip olmas\u0131 ve ana dallar aras\u0131ndaki dikey mesafenin daha fazla olmas\u0131 nedeniyle daha &ccedil;ok meyve y&uuml;k&uuml;n&uuml; ta\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu sistemde kuvvetli fidanlar dikilmelidir ve ana dallar ikinci derecede &ccedil;at\u0131 dallar\u0131n\u0131 meydana getirinceye kadar lider dal\u0131 geli\u015fmesi durdurulmamal\u0131d\u0131r. Verim &ccedil;a\u011f\u0131na gelmi\u015f bir a\u011fa&ccedil;ta 8-10 adet b&uuml;y&uuml;k yan dal\u0131 meydana gelmesine imkan verilir. Lider dal\u0131n geli\u015fmesi t&uuml;rlere ba\u011fl\u0131 olarak 4-5 y\u0131l sonra &ouml;zel bir kesim yap\u0131larak zay\u0131flat\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div align=\"justify\">\n\t&nbsp;<strong>S&uuml;s &Ccedil;al\u0131lar\u0131nda Budaman\u0131n Genel Esaslar\u0131 ve Amac\u0131<\/strong>\n\t<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">\n<a href=\"images\/stories\/image012.jpg\" title=\"image012\"><\/a>&Ccedil;al\u0131lar hangi t&uuml;rden olursa olsunlar kuru, zarar g&ouml;rm&uuml;\u015f veya hastal\u0131kl\u0131 dallar\u0131 &ouml;ncelikle al\u0131nmal\u0131d\u0131r. B&uuml;t&uuml;n &ccedil;al\u0131larda al&ccedil;ak dallar yeterli g&uuml;ne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 almad\u0131klar\u0131&nbsp; i&ccedil;in &ouml;l&uuml;rler. Bu alt ve al&ccedil;akta kalan dallar budanmalarla al\u0131nmay\u0131p kuru halde b\u0131rak\u0131l\u0131rlarsa mantar&nbsp; ve enfeksiyonlara yatakl\u0131k yaparlar. Bunlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 en iyi erken ilkbaharda yap\u0131lan budamalarla ger&ccedil;ekle\u015ftirilir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; &ccedil;al\u0131larda yapraklanmadan &ouml;nce kar, buz ve r&uuml;zgar k\u0131rmalar\u0131 gibi k\u0131\u015f zararlar\u0131 kolayl\u0131kla g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. Bu tip &ouml;l&uuml; k\u0131s\u0131mlar\u0131n budanmas\u0131 m&uuml;mk&uuml;n oldu\u011fu kadar g&ouml;vdeye yak\u0131n yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu arada s&uuml;rt&uuml;nen dal ve g&ouml;vdeler al\u0131n\u0131r. Bu tip bak\u0131m budamalar\u0131 fazla zaman almaz. Bu y&ouml;nden ihmal edilmemelidir. &Ccedil;al\u0131larda &ccedil;e\u015fitli bak\u0131m y&ouml;ntemleri ile bunlar\u0131n &ccedil;i&ccedil;eklenmelerini istedi\u011fimiz istikamete y&ouml;neltebiliriz. &nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n\u0130stenirse &ccedil;ok say\u0131da cezb edici &ccedil;i&ccedil;ekler a&ccedil;mas\u0131na y&ouml;nelik bir budama uygulan\u0131r. Bazen de bitkilerin az say\u0131da fakat daha b&uuml;y&uuml;k &ccedil;i&ccedil;ekler vermesi ama&ccedil;lan\u0131r. Budamalarda tepenin i&ccedil; k\u0131s\u0131mlar\u0131nda bol g&uuml;ne\u015f almas\u0131n\u0131 ve havalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, &ccedil;i&ccedil;ek verimini s&uuml;ratle artt\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &Ccedil;al\u0131larda &ccedil;i&ccedil;ek verimini artt\u0131rmay\u0131 ama&ccedil;layan budamalarda zaman iyi ayarlanmal\u0131. Aksi halde beklenen neticenin tersi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nabilir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bunun i&ccedil;in &ccedil;i&ccedil;ekli odunsu bitkilerin &ccedil;i&ccedil;eklenme \u015feklini bilmek gerekir. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131&nbsp; &ccedil;i&ccedil;eklerine ayn\u0131 y\u0131l\u0131n gen&ccedil; s&uuml;rg&uuml;nleri &uuml;zerinde olu\u015fup ayn\u0131 y\u0131l &ccedil;i&ccedil;ekler a&ccedil;arlar. &Ouml;rne\u011fin oya a\u011fac\u0131 (Lagerstroamia indica) Kelebek &ccedil;al\u0131s\u0131 (Budleae davidi) gibi bunlar erken ilkbaharda&nbsp; yeni s&uuml;rg&uuml;nler &uuml;zerinde&nbsp; &ccedil;ok miktarda &ccedil;i&ccedil;ek tomurcuklar\u0131 olu\u015fturur ve sonrada bol &ccedil;i&ccedil;eklenme meydana getirir. &Ccedil;i&ccedil;ekleri bu \u015fekilde yeni s&uuml;rg&uuml;nler olu\u015fan bu odunsu bitkilerde budama k\u0131\u015f\u0131n veya erken ilkbaharda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. &Ccedil;i&ccedil;eklerin bir evvelki y\u0131l\u0131n odunla\u015fm\u0131\u015f s&uuml;rg&uuml;nleri ancak kendisini budanmadan kurtaran dallar da g&ouml;r&uuml;lebilir. Bu grup a\u011fa&ccedil; ve &ccedil;al\u0131lar\u0131n &ccedil;i&ccedil;eklenmeden sonra m&uuml;mk&uuml;n oldu\u011fu kadar erken gelecek.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<a href=\"images\/stories\/idedeoglu\/leylak.jpg\" title=\"leylak\"><\/a>&nbsp; Y\u0131l\u0131n &ccedil;i&ccedil;ek tomurcuklar\u0131 olu\u015fmadan budanmalar\u0131 gerekir. &Ouml;rne\u011fin, Japon Ayvas\u0131, Leylak, Alt\u0131 &ccedil;an\u0131 (Forsidya) &ccedil;o\u011funlukla Mart ve Nisan aylar\u0131nda &ccedil;i&ccedil;eklenen odunsu bitkilerdir. Bunlar May\u0131s&#39;\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131 Haziranda budanmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &Ccedil;al\u0131larda bu &ccedil;i&ccedil;ekler tomurcuklar\u0131n\u0131 olu\u015fturma tarz\u0131, ayn\u0131 cins &ccedil;al\u0131lar\u0131n farkl\u0131 t&uuml;rlerinde farkl\u0131 olabilmektedir. Bu itibarla bu niteli\u011fin cinslere g&ouml;re de\u011fil, t&uuml;rlere g&ouml;re bilmek gerekir.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &Ccedil;al\u0131larda &ccedil;i&ccedil;eklenmeyi artt\u0131rmada &ouml;nemli olan bu bu budamalar d\u0131\u015f\u0131nda biride onlar\u0131n gen&ccedil;le\u015ftirilmesini esas olan budamalar &ouml;zellikle ya\u015fl\u0131 &ccedil;al\u0131lar i&ccedil;in &ouml;nem ta\u015f\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B&ouml;ylece her y\u0131l bir k\u0131s\u0131m eski g&ouml;vdeler uzakla\u015ft\u0131r\u0131larak yerlerine &ccedil;e\u015fitli ya\u015fta daha ge&ccedil; g&ouml;vdelerde ikame edilerek &ccedil;al\u0131 gen&ccedil;le\u015ftirilir. Bu tip budamalar havlu p&uuml;sk&uuml;l&uuml;, vangelya ve filbahrilerde &ccedil;ok etkili olur.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; B&uuml;t&uuml;n budamalarda esas daha &ouml;ncede belirtti\u011fimiz gibi &ccedil;al\u0131lar\u0131n do\u011fal formunu bozmaktad\u0131r. Budamalarda budanan t&uuml;re, b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml;ne ve budama arac\u0131na&nbsp; uygun aletler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Budama yapmak i&ccedil;in budama yap\u0131lacak bitki t&uuml;r&uuml;ne uygun alet ve ekipmanlar temin edilmeli, bitkilerin fizyolojik yap\u0131lar\u0131na uygun budama teknikleri kullan\u0131lmal\u0131 ve budama sonras\u0131 ekipmanlar dezenfekte edilmelidir.Ayrca budama sonras\u0131 olu\u015fan yara y&uuml;zeyleri macunla kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nSayg\u0131lar\u0131mla&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;..\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n\u0130brahim DEDEO\u011eLU\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\nOrman Y&uuml;k. M&uuml;hendisi\n<\/p>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<p>\n<strong><u>Kaynaklar:<\/u><\/strong>\n<\/p>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<p>\n1-Prof. Dr. H&uuml;seyin D\u0130R\u0130K ,&quot;<strong>S&uuml;s Bitkilerinde Budama \u0130lkeleri Ve Uygulama Teknikleri, 2006<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n2-\u0130brahim DEDEO\u011eLU &quot;\u0130BB Bah&ccedil;\u0131van Kursu&nbsp;Budama &nbsp;Ders Notlar\u0131&quot;\n<\/p>\n<p>\n3-Selami Sara&ccedil; &quot;Meyvecilikte budama &quot;\n<\/p>\n<p><!--GS_AUTHOR_NOTE--><\/p>\n<p class=\"gs-author-note\">Bu yaz\u0131 <strong>Orman Y. M\u00fchendisi \u0130brahim DEDEO\u011eLU<\/strong> kategorisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><!--\/GS_AUTHOR_NOTE--><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De\u011ferli dostlar sonbahar mevsiminin son ay\u0131na girdik aylardan Kas\u0131m&#8230;. Kas\u0131m ay\u0131; bitkiler i&ccedil;in hazan ay\u0131, yapraklara ayr\u0131l\u0131k vakti,&nbsp; ilkbahar ay\u0131na kadar yapraklarla vedala\u015fma ve dinlenme d&ouml;nemi ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Bitkiler genelde bu d&ouml;nemde (Kas\u0131m-Mart) budama &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131na konu olmaktad\u0131r. &nbsp; Budama sanat i\u015fidir. Teknik bilgi, tecr&uuml;be ve deneyim gerektirir. Zira bitki canl\u0131 bir organizmad\u0131r ve yanl\u0131\u015f budamalarla telafisi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[405],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-4249","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4249"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171560,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4249\/revisions\/171560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4249"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=4249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}