{"id":429,"date":"2007-02-20T15:59:00","date_gmt":"2007-02-20T15:59:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-27T22:07:40","modified_gmt":"2025-10-27T22:07:40","slug":"biyolojik-cesitlilik-nedir-429","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/biyolojik-cesitlilik-nedir-429","title":{"rendered":"Biyolojik \u00c7e\u015fitlilik Nedir?"},"content":{"rendered":"<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td>\n<p>\n\t\t\tBiyolojik zenginlik ya da biyolojik &ccedil;e\u015fitlilik, canl\u0131lar\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve de\u011fi\u015fkenli\u011fini, i&ccedil;inde bulunduklar\u0131 karma\u015f\u0131k ekolojik yap\u0131larla, birbirleriyle ve &ccedil;evreleriyle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimlerini ifade etmektedir.\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t&nbsp;<span style=\"font-size: 10pt\"><span style=\"font-size: 12pt\">Biyolojik &ccedil;e\u015fitlilik Gen, T&uuml;r ve Ekosistem olmak &uuml;zere &uuml;&ccedil; hiyerar\u015fik kategoriye ayr\u0131l\u0131r:<\/span> <\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<p>\n&nbsp;\n<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">Genetik &Ccedil;e\u015fitlilik bir t&uuml;r i&ccedil;indeki &ccedil;e\u015fitlili\u011fi ifade eder. Bu &ccedil;e\u015fitlilik belli bir t&uuml;r, populasyon, varyete, alt-t&uuml;r ya da \u0131rk i&ccedil;indeki gen farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla &ouml;l&ccedil;&uuml;l&uuml;r.\n<p>\t<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">T&uuml;r &Ccedil;e\u015fitlili\u011fi belli bir b&ouml;lgedeki, alandaki ya da t&uuml;m d&uuml;nyadaki t&uuml;rlerin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. Bir b&ouml;lgedeki t&uuml;rlerin say\u0131s\u0131 (yani o b&ouml;lgenin &ldquo;t&uuml;r zenginli\u011fi&rdquo;) bu konuda en s\u0131k kullan\u0131lan &ouml;l&ccedil;&uuml;tt&uuml;r.\n<p>\t<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">Ekosistem &Ccedil;e\u015fitlili\u011fi ise bir ekolojik birim olarak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim i&ccedil;inde olan organizmalar toplulu\u011fu ile fiziksel &ccedil;evrelerinin olu\u015fturdu\u011fu b&uuml;t&uuml;nle ilgilidir. Ekosistem; kendisini topluluk d&uuml;zeyinden ay\u0131ran, kendileri cans\u0131z olan fakat canl\u0131 topluluklar\u0131n\u0131n olu\u015fumunu, yap\u0131s\u0131n\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimlerini etkileyen yang\u0131n, iklim ve besin d&ouml;ng&uuml;s&uuml; gibi fakt&ouml;rleri de i&ccedil;erir.\n<p>\tEkosistem d&uuml;zeyindeki biyolojik &ccedil;e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 besin zincirinin (besin zinciri; g&uuml;ne\u015f enerjisini ya\u015fama d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;ren bitkilerle ba\u015flar, herbivorlar (otobur), omnivorlar, karnivorlar (etobur) ve &ccedil;&uuml;r&uuml;k&ccedil;&uuml;ller olarak s\u0131ralan\u0131r) ve enerji ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 kapsar. Bu d&uuml;zeyde, yaln\u0131zca t&uuml;rlerin veya t&uuml;rlerin olu\u015fturdu\u011fu gruplar\u0131n de\u011fil, &ouml;zelliklerin ve s&uuml;re&ccedil;lerin de korunmas\u0131 gereklili\u011fi ortaya &ccedil;\u0131kmaktad\u0131r.&nbsp;<\/span> <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"5\" cellpadding=\"5\" width=\"100%\" bordercolor=\"#990000\">\n<tbody>\n<tr>\n<td height=\"20\" align=\"left\" valign=\"middle\"><span style=\"font-size: 10pt; color: #990033\"><span class=\"ttle\"><strong>Biyolojik &Ccedil;e\u015fitlili\u011fin &Ouml;nemi<\/strong><\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"5\" cellpadding=\"5\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td align=\"left\" valign=\"top\">\n<p>\n\t\t\t\t<span style=\"font-size: 10pt\">\u0130nsanlar\u0131n ba\u015fta g\u0131da olmak &uuml;zere temel ihtiya&ccedil;lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131nda vazge&ccedil;ilmez bir yeri olan canl\u0131 kaynaklar\u0131n temeli <em>biyolojik &ccedil;e\u015fitliliktir<\/em>. <\/p>\n<p>\t\t\t\t&Uuml;retimi yap\u0131lan t&uuml;m tar\u0131m &ccedil;e\u015fitlerinin, yani k&uuml;lt&uuml;re al\u0131nm\u0131\u015f bitki ve hayvan t&uuml;rlerinin, temeli do\u011fada bulunan yabani akrabalar\u0131na dayan\u0131r. G&uuml;n&uuml;m&uuml;zde de yeni tar\u0131m &ccedil;e\u015fitleri elde etmek veya mevcut olanlar\u0131 insanlar\u0131n ihtiya&ccedil;lar\u0131na g&ouml;re iyile\u015ftirmek (\u0131slah etmek) i&ccedil;in yabani t&uuml;rlerden yararlan\u0131lmaktad\u0131r. Ekosistemler de yabani t&uuml;rlerin varl\u0131lar\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;rmesi, evrimle\u015fmesi, &ccedil;e\u015fitlenmesi ve yeni genetik &ouml;zellikler kazanmas\u0131 i&ccedil;in canl\u0131 ve cans\u0131z varl\u0131klar\u0131n birbirleriyle ve kendi i&ccedil;lerinde etkile\u015fimleri sonucu, &ccedil;evresel \u015fartlara da ba\u011fl\u0131 olarak karma\u015f\u0131k ve herbiri di\u011ferinden farkl\u0131 yap\u0131lar ve i\u015flevler kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ekosistemlerin sahip oldu\u011fu b&uuml;t&uuml;nl&uuml;k ve &ccedil;e\u015fitlilik, iklim, ya\u011f\u0131\u015f rejimi, t&uuml;r sosyolojisi gibi do\u011fal dengelerin devam\u0131nda &ouml;nemli i\u015flevler g&ouml;r&uuml;r. <\/p>\n<p>\t\t\t\tG\u0131da ve tar\u0131m i&ccedil;in &ouml;nem ta\u015f\u0131yan ve giderek azalan canl\u0131 kaynaklar, bug&uuml;n bir &uuml;lkenin sahip olabilece\u011fi &ouml;nemli avantajlar aras\u0131nda say\u0131lmaktad\u0131r. D&uuml;nyan\u0131n tar\u0131m yap\u0131labilecek nitelikteki alanlar\u0131 ve su kaynaklar\u0131 h\u0131zla kirlenmekte ve yok olmaktad\u0131r. Bilim adamlar\u0131 yak\u0131n gelecekte insanlar\u0131n ciddi bir g\u0131da sorunu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131 g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;ndedir. Amerika Birle\u015fik Devletleri gibi geli\u015fmi\u015f &uuml;lkeler rekoltesi y&uuml;ksek yeni tohumluk ve dam\u0131zl\u0131k tar\u0131m &ccedil;e\u015fitlerinin geli\u015ftirilmesi i&ccedil;in b&uuml;y&uuml;k yat\u0131r\u0131mlar yapmakta ve g\u0131da ticaretini ellerinde tutma yolunda &ccedil;abalar sarf etmektedir. <\/p>\n<p>\t\t\t\tBu geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, &uuml;lkelerin sahip oldu\u011fu biyolojik &ccedil;e\u015fitlilik, &ouml;zellikle genetik kaynaklar anlam\u0131nda b&uuml;y&uuml;k bir g&uuml;&ccedil; durumuna gelmektedir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; &ccedil;evresel bask\u0131lara diren&ccedil;li ve y&uuml;ksel &uuml;retim potansiyeline sahip &ccedil;e\u015fitlerin geli\u015ftirilmesi i&ccedil;in yabani canl\u0131 kaynaklardan faydalan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span>\n\t\t\t\t<\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"5\" cellpadding=\"5\" width=\"100%\" bordercolor=\"#990000\">\n<tbody>\n<tr>\n<td height=\"20\" align=\"left\" valign=\"middle\"><span style=\"font-size: 10pt; color: #990033\"><span class=\"ttle\"><strong>T&uuml;rkiye&#39;nin Biyolojik &Ccedil;e\u015fitlili\u011fi<\/strong><\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"5\" cellpadding=\"5\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td align=\"left\" valign=\"top\">\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span style=\"font-size: 10pt\">D&uuml;nyada biyolojik &ccedil;e\u015fitlilik kuzeyden g&uuml;neye ve bat\u0131dan do\u011fuya do\u011fru art\u0131\u015f g&ouml;sterir. &Uuml;lkemiz ise, kuzey ile g&uuml;ney, bat\u0131 ile do\u011fu aras\u0131ndaki ge&ccedil;i\u015f noktas\u0131 olarak, &uuml;&ccedil; fark\u0131 biyoco\u011frafik alan\u0131 birle\u015ftiren ve ge&ccedil;i\u015f formlar\u0131 ile birlikte, Avrupa-Sibirya, \u0130ran-Turan ve Akdeniz olmak &uuml;zere &uuml;&ccedil; biyoco\u011frafik alan\u0131 kapsayan bir &uuml;lkedir. T&uuml;rkiye tropik &uuml;lkelere g&ouml;re d&uuml;\u015f&uuml;k t&uuml;r &ccedil;e\u015fitlili\u011fine, ancak d&uuml;nyan\u0131n &ccedil;ok az yerinde rastlan\u0131r bir ekosistem &ccedil;e\u015fitlili\u011fine ve g\u0131da ve tar\u0131m i&ccedil;in &ouml;nemli genetik &ccedil;e\u015fitlili\u011fe sahiptir. <\/span><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.bcs.gov.tr\/3.1.php\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-size: 10pt; color: #0000ff\">Detayl\u0131 bilgi<\/span><\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span style=\"font-size: 10pt\">&Uuml;lkemizde <\/span><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.bcs.gov.tr\/3.4.php\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-size: 10pt; color: #0000ff\">da\u011f<\/span><\/a><span style=\"font-size: 10pt\">, <\/span><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.bcs.gov.tr\/3.2.php\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-size: 10pt; color: #0000ff\">step<\/span><\/a><span style=\"font-size: 10pt\"> ve <\/span><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.bcs.gov.tr\/3.3.php\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-size: 10pt; color: #0000ff\">sulak alan<\/span><\/a><span style=\"font-size: 10pt\"> ekosistemleri temel ekosistem tiplerini olu\u015fturmaktad\u0131r. Da\u011f ekosistemleri, topografik yap\u0131daki de\u011fi\u015fkenlik ve denize olan uzakl\u0131k gibi etmenlerle hem farkl\u0131 orman a\u011fa&ccedil;lar\u0131n\u0131 hem de otsu bitkileri bar\u0131nd\u0131ran farkl\u0131 formlar\u0131 kapsar. Tipine g&ouml;re da\u011f ekosistemleri pek &ccedil;ok hayvan t&uuml;r&uuml;ne ya\u015fama ortam\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span style=\"font-size: 10pt\">&Uuml;lkemizde 120 memeli hayvan t&uuml;r&uuml; bulunmaktad\u0131r. Ba\u015fl\u0131calar\u0131 geyik, alageyik, karaca, yaban koyunu, yaban ke&ccedil;isi, ceylan, yaban domuzu, ay\u0131, pars, va\u015fak, karakulak, yaban kedisi, kurt, &ccedil;akal, tilki, s\u0131rtlan, porsuk, sansar, gelincik, kokarca, tav\u015fan, sincap, &ccedil;engel boynuzlu da\u011f ke&ccedil;isi, fok, kirpi, yarasad\u0131r. G&ouml;&ccedil; yollar\u0131 &uuml;zerinde bulunmas\u0131 sebebiyle &uuml;lkemizde 400&rsquo;&uuml;n &uuml;zerinde ku\u015f t&uuml;r&uuml; ya\u015famakta, &uuml;remekte veya konaklamaktad\u0131r. Denizlerimiz ve i&ccedil; sular\u0131m\u0131z da bal\u0131k t&uuml;r&uuml; a&ccedil;\u0131s\u0131ndan olduk&ccedil;a zengindir. \u0130ki ya\u015faml\u0131lar\u0131n ve s&uuml;r&uuml;ngenlerin envanter &ccedil;al\u0131\u015fmas\u0131 tam olarak yap\u0131lamam\u0131\u015f olmakla birlikte, t&uuml;r say\u0131s\u0131n\u0131n y&uuml;ksek oldu\u011fu tahmin edilmektedir.<\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\tS\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z i&ccedil;inde bulunan bitki t&uuml;rlerinin %33&rsquo;&uuml; endemik niteli\u011fe sahip olup, endemizm oran\u0131 en y&uuml;ksek familya, toplam olarak 431 t&uuml;re sahip olan ve bunun da %40&rsquo;\u0131 endemik olan Bile\u015fikgiller&rsquo;dir <em>(Compositae)<\/em>. 400 t&uuml;r i&ccedil;eren Baklagiller&rsquo;in <em>(Leguminosae) <\/em>&nbsp;%41&rsquo;i , 306 t&uuml;r i&ccedil;eren <em>&nbsp;Labiate <\/em>familyas\u0131n\u0131n ise %57&rsquo;si endemiktir. \u0130&ccedil; Anadolu, Do\u011fu Anadolu ve G&uuml;ney Anadolu endemik bitkiler i&ccedil;in en &ouml;nemli b&ouml;lgelerimizdir. Bu istisnai derecede y&uuml;ksek endemiklik d&uuml;zeyi, T&uuml;rkiye&rsquo;ye bu t&uuml;rlerin, &ouml;zellikle de d&uuml;nyan\u0131n b&uuml;y&uuml;k b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml;n ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fu tah\u0131llar\u0131n t&uuml;retildi\u011fi yabani t&uuml;rlerin yeterince korunmas\u0131 ve b&ouml;ylece tehlike alt\u0131na girmemesi veya yok olmamas\u0131 konusunda daha da b&uuml;y&uuml;k bir sorumluluk y&uuml;klemektedir. <\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\tGenetik &ccedil;e\u015fitlilik i&ccedil;in en &ouml;nemli alanlar step ekosistemleridir. Toplam step alan\u0131 yakla\u015f\u0131k 21 milyon hektard\u0131r ve bunun yakla\u015f\u0131k %80&rsquo;ini 450-100 kg\/hektar&rsquo;l\u0131k kuru madde &uuml;retim oran\u0131na sahip kurak alanlar olu\u015fturur. Ekili alanlar (27,7 milyon hektar), &ccedil;o\u011funlu\u011fu step b&ouml;lgelerinde yer almak &uuml;zere T&uuml;rkiye&rsquo;nin toplam y&uuml;z&ouml;l&ccedil;&uuml;m&uuml;n&uuml;n %36&rsquo;s\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. T&uuml;m &uuml;lke y&uuml;z&ouml;l&ccedil;&uuml;m&uuml;n&uuml;n %28&rsquo;ini kaplayan meralar\u0131n %90&rsquo;\u0131 kontrols&uuml;z otlatma sonucu bozulmu\u015f ve verimsizle\u015fmi\u015ftir. <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">Kaynak: B&Ccedil; ulusal Web Sitesi<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" class=\"MsoNormal\">\n\t\t\t\t\t\t\t&nbsp;\n\t\t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Biyolojik zenginlik ya da biyolojik &ccedil;e\u015fitlilik, canl\u0131lar\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve de\u011fi\u015fkenli\u011fini, i&ccedil;inde bulunduklar\u0131 karma\u015f\u0131k ekolojik yap\u0131larla, birbirleriyle ve &ccedil;evreleriyle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimlerini ifade etmektedir. &nbsp;Biyolojik &ccedil;e\u015fitlilik Gen, T&uuml;r ve Ekosistem olmak &uuml;zere &uuml;&ccedil; hiyerar\u015fik kategoriye ayr\u0131l\u0131r: &nbsp; &nbsp; Genetik &Ccedil;e\u015fitlilik bir t&uuml;r i&ccedil;indeki &ccedil;e\u015fitlili\u011fi ifade eder. Bu &ccedil;e\u015fitlilik belli bir t&uuml;r, populasyon, varyete, alt-t&uuml;r ya da [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[419],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-429","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=429"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":189655,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/429\/revisions\/189655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=429"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}