{"id":4355,"date":"2007-11-08T22:20:00","date_gmt":"2007-11-08T22:20:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:07","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:07","slug":"kooperatif-nedir-4355","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/kooperatif-nedir-4355","title":{"rendered":"Kooperatif Nedir ?"},"content":{"rendered":"<p>T&uuml;zel Ki\u015fili\u011fi haiz olmak &uuml;zere ortaklar\u0131n\u0131n belirli ekonomik menfaatlerini ve &ouml;zellikle meslek ve ge&ccedil;imlerine ait ihtiya&ccedil;lar\u0131n\u0131 i\u015fg&uuml;c&uuml; ve parasal katk\u0131lar\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131m, dayan\u0131\u015fma ve kefalet suretiyle sa\u011flay\u0131p korumak amac\u0131yla ger&ccedil;ek ve kamu t&uuml;zel ki\u015fileri taraf\u0131ndan kurulan de\u011fi\u015fir ortakl\u0131 ve de\u011fi\u015fir sermayeli ortakl\u0131klara kooperatif denir (KK. md. 1).<\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"6\" width=\"100%\" align=\"center\" id=\"post461843\">\n<tbody>\n<tr valign=\"top\">\n<td id=\"td_post_461843\">\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\"><strong>&nbsp;&nbsp;A. KOOPERAT\u0130FLERE \u0130L\u0130\u015eK\u0130N GENEL B\u0130LG\u0130LER<\/strong><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\"><strong>&nbsp;1.Kooperatif Nedir ? Hukuki y&ouml;nden kooperatifin tan\u0131m\u0131 1163 say\u0131l\u0131 Kooperatifler Kanununun 1. Maddesinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g&ouml;re ; &quot;T&uuml;zel ki\u015fili\u011fi haiz olmak &uuml;zere ortaklar\u0131n\u0131n belirli ekonomik menfaatlerini ve &ouml;zellikle meslek veya ge&ccedil;imlerine ait ihtiya&ccedil;lar\u0131n\u0131 i\u015fg&uuml;c&uuml; ve parasal katk\u0131lar\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131m, dayan\u0131\u015fma ve kefalet suretiyle sa\u011flay\u0131p korumak amac\u0131yla ger&ccedil;ek ve t&uuml;zel ki\u015filer taraf\u0131ndan kurulan de\u011fi\u015fir ortakl\u0131 ve de\u011fi\u015fir sermayeli ortakl\u0131klara kooperatif denir.&quot;<br \/>\n\t\t\t<\/strong><\/span>\n\t\t\t<\/p>\n<p>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\"><strong>2. T&uuml;rkiye&#39;de Kooperatif&ccedil;ili\u011fin Tarih&ccedil;esi &Uuml;lkemizde kooperatif&ccedil;ilik hareketinin 1863 y\u0131l\u0131nda Ni\u015f valisi Mithat pa\u015fa taraf\u0131ndan kurulan &quot;memleket sand\u0131klar\u0131&quot; ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir. Bu hareket 1868 y\u0131l\u0131nda &ccedil;\u0131kar\u0131lan &quot;Memleket Sand\u0131klar\u0131 Nizamnamesi&quot; ile imparatorlu\u011fun her b&ouml;lgesine yay\u0131lm\u0131\u015f, yine 1868 y\u0131l\u0131nda \u015fehirlilerin kredi ihtiya&ccedil;lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak &uuml;zere kurulan emniyet sand\u0131\u011f\u0131 ile devam etmi\u015ftir. Bu sand\u0131klar 1888 y\u0131l\u0131nda Ziraat Bankas\u0131na sermaye olarak devredilmi\u015ftir. 1914 y\u0131l\u0131nda ayd\u0131n ilinde incir &uuml;reticileri taraf\u0131ndan &quot;Kooperatif Ayd\u0131n \u0130ncir M&uuml;stahsilleri Ortakl\u0131\u011f\u0131&quot; ad\u0131yla ilk tar\u0131m sat\u0131\u015f kooperatifi kurulmu\u015ftur. -1925 y\u0131l\u0131nda Ankara&#39;da, ilk t&uuml;ketim kooperatifinin, -1934 y\u0131l\u0131nda yine Ankara&#39;da, ilk yap\u0131 kooperatifinin, -1948 y\u0131l\u0131nda Rize&#39;de ilk tedarik kooperatifinin, -1951 y\u0131l\u0131nda Adapazar\u0131&#39;nda, ilk pancar ekicileri kooperatifinin, -yine 1951 y\u0131l\u0131nda Ankara&#39;da ilk esnaf kefalet kooperatifinin, kuruldu\u011fu g&ouml;r&uuml;lmektedir.<br \/>\n\t\t\t3. Kooperatif&ccedil;ili\u011fin Say\u0131sal Boyutlar\u0131 &Uuml;lkemizde kooperatif say\u0131s\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda &ouml;nemli bir b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011fe ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g&ouml;ze &ccedil;arpmaktad\u0131r. Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131za ba\u011fl\u0131 olarak faaliyet g&ouml;steren 21 ayr\u0131 t&uuml;rde 78.000 kooperatif bulunmakta olup bunlar\u0131n ortak say\u0131lar\u0131 toplam\u0131 ise 4.700.000&#39;dir. Kooperatifler i&ccedil;inde say\u0131ca en fazla say\u0131ya sahip olan t&uuml;r yap\u0131 kooperatifleridir. Toplam 62.000 yap\u0131 kooperatifi bulunmaktad\u0131r ki, bu rakam toplam kooperatif say\u0131s\u0131 i&ccedil;inde % 70&#39;lik bir pay\u0131 ifade etmektedir. Yap\u0131 kooperatiflerini 6.000 adet kooperatifle motorlu ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar kooperatifleri ve 3.500 adet kooperatifle t&uuml;ketim kooperatifleri izlemektedir. Ortak say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da yine yap\u0131 kooperatifleri ilk s\u0131radad\u0131r. Toplam 4.700.000 ki\u015fiden 2.400.000&#39;u yap\u0131 kooperatifi orta\u011f\u0131d\u0131r. T&uuml;ketim kooperatiflerine 340.000 ki\u015fi, motorlu ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar kooperatiflerine ise 184.000 ki\u015fi ortakt\u0131r. 344 tar\u0131m sat\u0131\u015f kooperatifinin de 705. 000 orta\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r. Tar\u0131m ve K&ouml;yi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g&ouml;rev alan\u0131nda ise 7 ayr\u0131 t&uuml;r kooperatif bulunmaktad\u0131r. Bunlardan say\u0131ca en fazla olanlar\u0131 tar\u0131msal kalk\u0131nma kooperatifleri (5.800 adet) ve tar\u0131m kredi kooperatifleridir (2.500 adet). Tar\u0131msal kalk\u0131nma kooperatiflerinin 560.000 orta\u011f\u0131, tar\u0131m kredi kooperatiflerinin ise 1.500.000 orta\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r. 4. Kooperatiflerle \u0130lgili Kamu Kurulu\u015flar\u0131 T&uuml;rkiye&#39;de kooperatiflere kurulu\u015f, i\u015fleyi\u015f ve denetimlerinden sorumlu iki bakanl\u0131k bulunmaktad\u0131r: Sanayi ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 (Te\u015fkilatland\u0131rma Genel M&uuml;d&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml;) ve Tar\u0131m ve K&ouml;yi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 (Te\u015fkilatlanma ve Destekleme Genel M&uuml;d&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml;). Bunlar\u0131n yan\u0131nda Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 orman k&ouml;yleri kalk\u0131nma kooperatiflerine baz\u0131 hizmetler sunmaktad\u0131r. Tar\u0131msal kooperatiflere t.c. ziraat bankas\u0131 ve baz\u0131 fonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, esnaf ve sanatkarlara T&uuml;rkiye Halk Bankas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, konut yap\u0131 kooperatiflerine toplu konut idaresi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, k&uuml;&ccedil;&uuml;k sanayi sitesi yap\u0131 kooperatiflerine ise sanayi ve ticaret bakanl\u0131\u011f\u0131nca kredi deste\u011fi sa\u011flanmaktad\u0131r.<br \/>\n\t\t\t5.D&uuml;nya Kooperatif&ccedil;ilerinin Evrensel \u0130lkeleri Uluslararas\u0131 Kooperatif Alyans\u0131, d&uuml;nyadaki kooperatifleri birle\u015ftiren, temsil eden ve onlara hizmet veren &ouml;zel hukuk stat&uuml;s&uuml;nde, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir &ouml;rg&uuml;tt&uuml;r. 1895&#39; de Londra&#39;da, ulusal ve uluslararas\u0131 kooperatif &ouml;rg&uuml;tlerinin bir araya gelmesiyle kurulmu\u015ftur. ICA&#39;n\u0131n temel amac\u0131; d&uuml;nyadaki &ouml;zerk kooperatifleri g&uuml;&ccedil;lendirmek ve geli\u015fmesini sa\u011flamakt\u0131r. Uluslararas\u0131 kooperatif alyans\u0131&#39;na (ICA) halihaz\u0131rda &uuml;ye olan &uuml;lkemiz kooperatif &uuml;st kurulu\u015flar\u0131; TAR\u0130\u015e, Tar\u0131m Kredi Kooperatifleri Merkez Birli\u011fi ve PANKOB\u0130RL\u0130K&#39;tir. Son olarak T&uuml;rkiye Milli Kooperatifler Birli\u011fi de ICA &uuml;yeli\u011fine kabul edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, &uuml;lkemizde kooperatif&ccedil;ili\u011fin geli\u015ftirilmesi i&ccedil;in ara\u015ft\u0131rma, e\u011fitim ve yay\u0131n &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131 yapan dernek stat&uuml;s&uuml;ndeki T&uuml;rk kooperatif&ccedil;ilik kurumu da ICA &uuml;yesidir.<\/p>\n<p>\t\t\t<\/strong><\/span><span style=\"font-size: 8pt\"><strong>ICA, d&uuml;nyada kooperatiflerin en &uuml;st ve en b&uuml;y&uuml;k temsilcisi olarak, Uluslar aras\u0131 Kooperatif&ccedil;ilik \u0130lkelerini de kararla\u015ft\u0131ran kurulu\u015ftur. En son olarak 1995 y\u0131l\u0131nda Manchester&#39;da d&uuml;zenlenen ICA Genel Kurulunda, daha &ouml;nce alt\u0131 ilke olan uluslararas\u0131 kooperatif&ccedil;ilik ilkeleri; a\u015fa\u011f\u0131daki gibi yedi ilke olarak yeniden kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<br \/>\n\t\t\t1-G&ouml;n&uuml;ll&uuml;l&uuml;k ve A&ccedil;\u0131kl\u0131k<br \/>\n\t\t\t<\/strong><\/span><strong><span style=\"font-size: 8pt\">Kooperatif &uuml;yeleri g&ouml;n&uuml;ll&uuml; olarak ve &ouml;zg&uuml;r iradeleri ile kooperatiflere kat\u0131l\u0131rlar. Kooperatifler, &uuml;yeye t&uuml;m bilgileri tam bir a&ccedil;\u0131kl\u0131k ve saydaml\u0131kla bilgilendirmekle y&uuml;k&uuml;ml&uuml;d&uuml;rler.<br \/>\n\t\t\t2-Demokratik &Uuml;ye Denetimi Kooperatifler, &uuml;yeleri her a\u015famada bilgilendirirler. &Uuml;yelerin talep etti\u011fi bilgileri kendilerine vermekte y&uuml;k&uuml;ml&uuml;d&uuml;rler. Her y\u0131l yap\u0131lan genel kurullarda kooperatifler &uuml;yeler taraf\u0131ndan demokratik olarak denetlenirler. Genel Kurullarda &ccedil;o\u011funluk hesab\u0131yla al\u0131nan kararlar\u0131 kooperatif t&uuml;zel ki\u015filikleri uygulamak zorundad\u0131rlar. 3-&Uuml;yelerin Ekonomik Kat\u0131l\u0131m\u0131 Kooperatifler, &uuml;yelerinin tasarruflar\u0131n\u0131 yat\u0131r\u0131ma d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;r&uuml;rler. Esas olarak sermayeleri &uuml;yelerden toplanan ve genel kurullarda kabul edilen ayl\u0131k &ouml;dentilerdir. &Uuml;yeler kooperatiflerin her t&uuml;rl&uuml; ekonomik yat\u0131r\u0131m\u0131ndan aidatlar\u0131 oran\u0131nda sorumludurlar. 4-&Ouml;zerklik &#8211; Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Kooperatifler, yasalar &ccedil;er&ccedil;evesinde ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131rlar. Ancak genel kurul kararlar\u0131yla kendi t&uuml;rlerinden &uuml;stbirliklere ve dolay\u0131s\u0131yla merkez birliklerine &uuml;ye olurlar. Bu &uuml;yelik, Milli Kooperatifler Birli\u011fi<em>e ve D&uuml;nya Kooperatifler Birli\u011fi&#39;ne kadar s&uuml;rer. Ancak kooperatifler hi&ccedil;bir ki\u015fiye ve kurulu\u015ftan talimat almadan t&uuml;m uygulamalar\u0131n\u0131 &ouml;zerk olarak ger&ccedil;ekle\u015ftirirler.<\/em> 5-E\u011fitim &Ouml;\u011frenim ve Bilgilendirme Kooperatifler, &uuml;yelerinin &ccedil;e\u015fitli konularda bilgilendirilmesini ve e\u011fitilmelerini de sa\u011flarlar. K&uuml;lt&uuml;rel etkinlikler, &ccedil;e\u015fitli sosyal ve ekonomik konularda seminerler yaparak kooperatif&ccedil;ilik konusunda &ccedil;e\u015fitli yay\u0131nlarla &uuml;yelerinin e\u011fitimlerine katk\u0131da bulunurlar. 6-Kooperatifler Aras\u0131 \u0130\u015fbirli\u011fi Kooperatiflerin i\u015fbirli\u011fi ekonomik de\u011fildir. Dayan\u0131\u015fmay\u0131 ve sorunlar\u0131n birlikte &ccedil;&ouml;z&uuml;mlenmesini hedefler. Kooperatifler sermayesine kat\u0131ld\u0131klar\u0131 &uuml;stbirlikleriyle ekonomik i\u015fbirli\u011fine de girerler. 7-\u0130&ccedil;inde Ya\u015fad\u0131klar\u0131 Topluma Kar\u015f\u0131 Sorumluluk D&uuml;nya Kooperatifler Birli\u011fi&#39;nin 1996 genel kurulunda ald\u0131\u011f\u0131 bir kararla kooperatifleri ve kooperatif&ccedil;ileri i&ccedil;inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumun her sorunuyla ve kalk\u0131nmas\u0131yla ilgilenmek g&ouml;revini vermi\u015ftir. Kooperatif&ccedil;i birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumun her t&uuml;rl&uuml; sorunuyla ilgilenmek ve toplumun kalk\u0131nmas\u0131na katk\u0131 da bulunmaya &ccedil;abalar.<br \/>\n\t\t\t&#61656; Kooperatifler Kar Amac\u0131 G&uuml;tmeyen Kurulu\u015flard\u0131r T&uuml;rk Ticaret Kanunu Anonim \u015eirketleri tan\u0131mlarken kooperatif \u015firketlerden de bahsetmi\u015ftir. Bir anlamda kooperatifleri de bir \u015firket olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Halbuki, \u015firketlerin esas amac\u0131 kar etmektir. Kooperatiflerin ise, amac\u0131 kar etmek de\u011fildir. Kooperatiflerde bir ki\u015fi birden fazla hisseye sahip olabilir. Fakat bir ki\u015finin ne kadar hissesi olursa olsun genel kurullarda bir oy hakk\u0131 vard\u0131r. Anonim \u015eirketlerde oy hisse adedine g&ouml;re belirlenir. Ayr\u0131ca Anonim \u015eirketler kooperatiflere &uuml;ye olamazlar, hisse alamazlar. Ancak kooperatifler genel kurul kararlar\u0131yla Anonim \u015eirket kurabilirler.<br \/>\n\t\t\t6. KOOPERAT\u0130F KANUNLARI Anayasan\u0131n 171. maddesinde; &quot;Devlet, milli ekonominin yararlar\u0131n\u0131 dikkate alarak &ouml;ncelikle &uuml;retimin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve t&uuml;keticinin korunmas\u0131n\u0131 ama&ccedil;layan kooperatif&ccedil;ili\u011fin geli\u015fmesini sa\u011flayacak tedbirleri al\u0131r.&quot; h&uuml;km&uuml; bulunmaktad\u0131r. B&ouml;ylelikle devlet, kooperatif&ccedil;ili\u011fin geli\u015ftirilmesi i&ccedil;in kendini g&ouml;revli saym\u0131\u015ft\u0131r. &Uuml;lkemizde kooperatifler t&uuml;rlerine g&ouml;re d&ouml;rt ayr\u0131 Kanuna tabi olarak kurulmakta ve faaliyet g&ouml;stermektedirler: a. 1163 say\u0131l\u0131 Kooperatifler Kanunu: b. 4572 say\u0131l\u0131 Kanun: c. 1581 say\u0131l\u0131 Tar\u0131m Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu: B. KOOPERAT\u0130F ORTAKLARININ HAK VE Y&Uuml;K&Uuml;ML&Uuml;L&Uuml;KLER\u0130<br \/>\n\t\t\t1.KOOPERAT\u0130FE ORTAK OLMA YOLLARI a) Bir kooperatif kurarak ortak olma, kurucu olarak ortak olma (kk.m.1), b) Daha &ouml;nce kurulmu\u015f olan bir kooperatife sonradan ortak olma (kk.m..8), c) Kooperatif ortaklar\u0131ndan birinin ortakl\u0131k pay\u0131n\u0131 devralmak suretiyle ortak olma (KK.m.14,f.3), d) Miras yoluyla ortak olma (KK.m.14,f.2), e) Ta\u015f\u0131nmaz mal veya i\u015fletme kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortak olma (KK.m.15,f.2).<br \/>\n\t\t\tKooperatife ger&ccedil;ek ve t&uuml;zel ki\u015filer ortak olabilir.<br \/>\n\t\t\t2.KOOPERAT\u0130F ORTAKLI\u011eINA G\u0130RME \u015eARTLARI a) Medeni haklar\u0131 kullanma yeterlili\u011fine sahip olmak, (M&uuml;meyyiz olmak, re\u015fit olmak ve mahcur olmamak) b) Yaz\u0131l\u0131 olarak kooperatif y&ouml;netim kuruluna ba\u015fvurmak,(Y&ouml;netim kurulu karar\u0131 veya z\u0131mni olarak ortakl\u0131\u011f\u0131n kazan\u0131lmas\u0131) c) Varsa \u015fahsi sorumluluk ve ek &ouml;demeleri yaz\u0131l\u0131 olarak kabul etmek, d) Gerekli sermaye pay\u0131n\u0131 taahh&uuml;t etmek ve d&ouml;rtte birini pe\u015fin &ouml;demek, e) Ana s&ouml;zle\u015fmelerle getirilen di\u011fer \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mak. Y&ouml;netim kurulunun ortakl\u0131k \u015fartlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Bu y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;\u011f&uuml; yerine getirmeyen y&ouml;neticiler i&ccedil;in Ek maddelere g&ouml;re cezai m&uuml;eyyide &ouml;ng&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015ft&uuml;r.<\/p>\n<p>\t\t\t<\/span><br \/>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">3.SONRADAN KOOPERAT\u0130FE ORTAK OLANLARIN Y&Uuml;K&Uuml;ML&Uuml;L&Uuml;KLER\u0130 NELERD\u0130R ? BU G\u0130B\u0130 K\u0130\u015e\u0130LERDEN FARK ALINAB\u0130L\u0130R M\u0130 ?<\/span><br \/>\n\t\t\t<\/strong><span style=\"font-size: 8pt\"><strong>Ortaklar\u0131 \u015fahsen sorumlu veya ek &ouml;demelerle y&uuml;k&uuml;ml&uuml; bir kooperatifte, durumu bilerek gelen kimse, giri\u015finden &ouml;nce do\u011fmu\u015f olan bor&ccedil;lardan di\u011fer ortaklar gibi sorumlu olur. Buna ayk\u0131r\u0131 mukavele h&uuml;k&uuml;mleriyle ortaklar aras\u0131ndaki anla\u015fmalar &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; \u015fah\u0131slar hakk\u0131nda h&uuml;k&uuml;m ifade etmez. Bir kooperatife sonradan ortakl\u0131\u011fa kabul edileceklerden bir fark al\u0131nmas\u0131, mevcut ana s&ouml;zle\u015fmelere g&ouml;re genel kurul karar\u0131 ile m&uuml;mk&uuml;n olabilmektedir. Bu konuda y&ouml;netim kurulu yetkili de\u011fildir.<br \/>\n\t\t\t4.KOOPERAT\u0130FLERDE ORTAKLARIN HAKLARI NELERD\u0130R ?<br \/>\n\t\t\tOrtakl\u0131k haklar\u0131 ortakl\u0131k senedi ile temsil olunur (KK.m.18). Ortaklar, Kooperatifler Kanununun kabul etti\u011fi esaslar dahilinde hak ve vecibelerde e\u015fittirler (KK.m.23). Ortaklar\u0131n haklar\u0131, bireysel haklar ve toplu olarak kullanabilecekleri haklar olmak &uuml;zere bir ayr\u0131ma tutulabilir.<br \/>\n\t\t\t4.1. ORTAKLARIN B\u0130REYSEL HAKLARI 4.1.1.Ortakl\u0131ktan &ccedil;\u0131kma hakk\u0131 Her orta\u011f\u0131n kooperatiften &ccedil;\u0131kma hakk\u0131 vard\u0131r (KK.m.10). Ortakl\u0131ktan &ccedil;\u0131kma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, anas&ouml;zle\u015fmeyle en &ccedil;ok 5 y\u0131l i&ccedil;in s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir. Orta\u011f\u0131n hi&ccedil; bir suretle kooperatiften &ccedil;\u0131kamayaca\u011f\u0131na dair \u015fartlar h&uuml;k&uuml;ms&uuml;zd&uuml;r (KK. m.11). &Ccedil;\u0131k\u0131\u015f, ancak bir hesap y\u0131l\u0131 sonu i&ccedil;in ve en az 6 ay &ouml;nceden haber verilerek yap\u0131l\u0131r. Anas&ouml;zle\u015fmede daha k\u0131sa bir s&uuml;re belirtilip hesap y\u0131l\u0131 i&ccedil;inde &ccedil;\u0131k\u0131\u015fa izin verilebilir (KK. m. 12). Y&ouml;netim kurulu, anas&ouml;zle\u015fmeye uygun olarak yap\u0131lacak iste\u011fe ra\u011fmen, bir orta\u011f\u0131n kooperatiften istifas\u0131n\u0131 kabulden ka&ccedil;\u0131nacak olursa, ortak &ccedil;\u0131kma dile\u011fini noter arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kooperatife bildirir. Bildiri tarihinden itibaren &ccedil;\u0131kma ger&ccedil;ekle\u015fir (KK. m. 13). 4.1.2.Ortakl\u0131k pay\u0131n\u0131 devir hakk\u0131 Ortakl\u0131k paylar\u0131 devredilebilir. Y&ouml;netim kurulu, ortakl\u0131\u011f\u0131 devralan ki\u015finin ortakl\u0131k niteliklerini ta\u015f\u0131mas\u0131 halinde, bu ki\u015fiyi ortakl\u0131\u011fa kabul eder. Ana s&ouml;zle\u015fmede g&ouml;sterilecek \u015fartlarla &ouml;len orta\u011f\u0131n miras&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131n kooperatifte ortak olarak kalmalar\u0131 sa\u011flanabilir (KK. m. 14). 4.1.3.&Ccedil;\u0131kar\u0131lma karar\u0131na kar\u015f\u0131 genel kurula itiraz veya mahkemeye dava a&ccedil;ma hakk\u0131 Kendisine &ccedil;\u0131kar\u0131lma karar\u0131 tebli\u011f edilen orta\u011f\u0131n, bu yaz\u0131y\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren &uuml;&ccedil; ay i&ccedil;inde mahkemeye itiraz davas\u0131 a&ccedil;ma veya ayn\u0131 s&uuml;re i&ccedil;inde genel kurula itiraz etme hakk\u0131 vard\u0131r (KK.m.16). 4.1.4.Bilgi edinme ve &ouml;rnek isteme hakk\u0131 Y&ouml;netim ve denetim kurulu y\u0131ll\u0131k &ccedil;al\u0131\u015fma raporlar\u0131 ile bilan&ccedil;o, genel kurulun y\u0131ll\u0131k toplant\u0131s\u0131ndan en az 15 g&uuml;n &ouml;ncesinden itibaren bir y\u0131l s&uuml;re ile Kooperatif merkezinde ve varsa \u015fubelerinde ortaklar\u0131n tetkikine amade tutulur. Talep eden ortaklara bilan&ccedil;o ve gelir gider fark\u0131 hesaplar\u0131n\u0131n birer suretinin verilmesi mecburidir. Ortaklar\u0131n bilgi edinme hakk\u0131, anas&ouml;zle\u015fme veya kooperatif organlar\u0131ndan birinin karar\u0131yla bertaraf edilemez veya s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz (KK. m. 24). 4.1.5.Ticari defterleri ve belgeleri inceleme hakk\u0131 Kooperatifin ticari defterleri ve haberle\u015fme ile ilgili hususlar\u0131n incelenmesi, genel kurulun a&ccedil;\u0131k bir izni veya y&ouml;netim kurulunun karar\u0131 ile m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r (KK. m. 25). 4.1.6. Genel kurula kat\u0131lma, se&ccedil;me ve se&ccedil;ilme hakk\u0131 &Uuml;&ccedil; ay evvel ortak olmayanlar hari&ccedil; her ortak genel kurula kat\u0131lma hakk\u0131na sahiptir. Yap\u0131 kooperatiflerinde genel kurul toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131lmak i&ccedil;in bu \u015fart aranmaz (KK. m. 26). Genel kurula kat\u0131lma hakk\u0131na sahip olan bir ortak, bu hakk\u0131n do\u011fal sonucu olarak; ayn\u0131 zamanda genel kuruldaki g&ouml;r&uuml;\u015fmelere kat\u0131lmak, bu g&ouml;r&uuml;\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda d&uuml;\u015f&uuml;ncelerini a&ccedil;\u0131klamak, sorular sormak, g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;len konular hakk\u0131nda m&uuml;\u015ftereken veya m&uuml;nferiden &ouml;nerge vermek ve neticede istedi\u011fi y&ouml;nde oyunu kullanmak, se&ccedil;mek, se&ccedil;ilmek gibi haklara da sahip olmaktad\u0131r. Tabii ki, y&ouml;netim ve denetim kurulu &uuml;yeli\u011fi ile tasfiye kurulu &uuml;yeli\u011fine se&ccedil;ilebilmek i&ccedil;in getirilen &ouml;zel h&uuml;k&uuml;mler sakl\u0131d\u0131r (KK m. 55, 56, 65, 81, TTK m. 347, 349; 657 s. Devlet Memurlar\u0131 Kanunu m. 28). 4.1.7.Olumlu gelir gider fark\u0131ndan pay (risturn) alma hakk\u0131 T&uuml;ketim, Motorlu Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar, &Uuml;retim ve Pazarlama vb. Kooperatiflerinin anas&ouml;zle\u015fmelerinde olumlu gelir gider fark\u0131n\u0131n (k&acirc;r\u0131n) ortaklar aras\u0131nda b&ouml;l&uuml;\u015f&uuml;lmesi &ouml;ng&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015f ise bu b&ouml;l&uuml;nme ortaklar\u0131n kooperatifle yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 i\u015flemleri oran\u0131nda yap\u0131l\u0131r (KK.m.38).<br \/>\n\t\t\t<\/strong><\/span><span style=\"font-size: 8pt\"><strong>4.1.8.Genel kurulda oy kullanma hakk\u0131<br \/>\n\t\t\tGenel Kurulda her ortak yaln\u0131z bir oya sahiptir (KK.m. 48). Kooperatif i\u015flerinin g&ouml;r&uuml;lmesine herhangi bir suretle kat\u0131lm\u0131\u015f olanlar Y&ouml;netim Kurulunun ibras\u0131na ait kararlarda oylamaya kat\u0131lamazlar. Ancak, denet&ccedil;ilerin ibras\u0131nda oy kullanabilirler. Ortaklardan hi&ccedil;biri kendisi veya kar\u0131 ve kocas\u0131 yahut usul ve f&uuml;ruu ile kooperatif aras\u0131nda \u015fahsi bir i\u015fe veya davaya dair olan g&ouml;r&uuml;\u015fmelerde oy hakk\u0131n\u0131 kullanamaz (KK. m. 50). 4.1.9. Genel kurulda temsil hakk\u0131 Anas&ouml;zle\u015fmede a&ccedil;\u0131klama bulundu\u011fu takdirde, bir ortak yaz\u0131 ile izin vermek suretiyle genel kurul toplant\u0131s\u0131nda oyunu ancak ba\u015fka bir orta\u011fa kulland\u0131rabilir. Bir ortak genel kurulda birden fazla orta\u011f\u0131 temsil edemez. Ortak say\u0131s\u0131 1.000&#39;in &uuml;st&uuml;nde olan kooperatiflerde anas&ouml;zle\u015fme ile her orta\u011f\u0131n en &ccedil;ok 9 olmak &uuml;zere birden fazla orta\u011f\u0131 temsil edebilece\u011fi &ouml;ng&ouml;r&uuml;lebilir. E\u015f ve birinci derecede akrabalar i&ccedil;in temsilde ortakl\u0131k \u015fart\u0131 aranmaz(KK.m. 49) 4.1.10.Genel kurul kararlar\u0131 aleyhine dava a&ccedil;ma hakk\u0131 a)Genel kurul toplant\u0131s\u0131nda haz\u0131r bulunan ortaklardan, al\u0131nan kararlara ayk\u0131r\u0131 kalarak keyfiyeti tutana\u011fa ge&ccedil;irten veya oyunu kullanmas\u0131na haks\u0131z olarak izin verilmeyen ortaklar kanuna, anas&ouml;zle\u015fme h&uuml;k&uuml;mlerine ve iyi niyet esaslar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131 ile genel kurul kararlar\u0131 aleyhine, toplant\u0131y\u0131 izleyen g&uuml;nden ba\u015flamak &uuml;zere bir ay i&ccedil;inde, kooperatif merkezinin bulundu\u011fu yerdeki mahkemeye ba\u015fvurup iptal davas\u0131 a&ccedil;abilirler (KK. m. 53).<br \/>\n\t\t\t<\/strong><\/span><strong><span style=\"font-size: 8pt\">b)Genel kurul toplant\u0131s\u0131nda haz\u0131r bulunsun ya da bulunmas\u0131n;<br \/>\n\t\t\t&#8211; Toplant\u0131ya &ccedil;a\u011fr\u0131n\u0131n usul&uuml; dahilinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, -G&uuml;ndemin gere\u011fi gibi ilan veya tebli\u011f edilmedi\u011fini, -Genel kurul toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lmaya yetkili olmayan kimselerin karara kat\u0131lm\u0131\u015f bulunduklar\u0131n\u0131, iddia eden ortaklar\u0131n da dava a&ccedil;ma haklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Genel kurul kararlar\u0131n\u0131n iptali i&ccedil;in Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131za ba\u015fvurulamaz. 4.1.11.Denet&ccedil;ilerin dikkatini &ccedil;ekme ve a&ccedil;\u0131klama yap\u0131lmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 Ortaklar gerekli g&ouml;rd&uuml;kleri hususlarda denet&ccedil;ilerin dikkatini &ccedil;ekmeye ve a&ccedil;\u0131klama yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemeye yetkilidir (KK m. 66). 4.1.12.Tasfiye art\u0131\u011f\u0131ndan pay alma hakk\u0131 Anas&ouml;zle\u015fmelerde, kooperatif bor&ccedil;lar\u0131n\u0131n ve ortak pay bedellerinin &ouml;denmesinden sonra, kalan miktar\u0131n da\u011f\u0131lma an\u0131nda kay\u0131tl\u0131 ortaklar veya hukuki halefleri aras\u0131nda &ouml;denmi\u015f sermayeleri ile orant\u0131l\u0131 olarak da\u011f\u0131t\u0131laca\u011f\u0131 y&ouml;n&uuml;nde h&uuml;k&uuml;mlere yer verilmi\u015ftir (KK.m.83).<br \/>\n\t\t\t4.2.TOPLU KULLANILAB\u0130LECEK HAKLAR 4.2.1.Genel kurulu toplant\u0131ya &ccedil;a\u011f\u0131rma hakk\u0131 D&ouml;rt ortaktan az olmamak kayd\u0131yla ortak say\u0131s\u0131n\u0131n en az onda birinin iste\u011fi &uuml;zerine genel kurul toplant\u0131ya &ccedil;a\u011fr\u0131l\u0131r. Y&ouml;netim Kurulu bu iste\u011fi en az on g&uuml;n i&ccedil;inde yerine getirmedi\u011fi takdirde, istek sahiplerinin m&uuml;racaat\u0131 &uuml;zerine (veya do\u011frudan) Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan da genel kurul toplant\u0131ya &ccedil;a\u011fr\u0131labilir. Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan da &ccedil;a\u011fr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde istek sahipleri mahalli mahkemeye ba\u015fvurarak genel kurulu bizzat toplant\u0131ya &ccedil;a\u011f\u0131rma izni alabilirler (KK. m. 44). 4.2.2.G&uuml;ndeme madde ilavesini isteme hakk\u0131 (KK.m.46\/3). Kooperatifler Kanununun 46&#39;nc\u0131 maddesine g&ouml;re, d&ouml;rt ortaktan az olmamak &uuml;zere, ortaklar\u0131n en az onda biri taraf\u0131ndan, genel kurul toplant\u0131s\u0131ndan en az 20 g&uuml;n &ouml;nce yaz\u0131l\u0131 olarak bildirilecek hususlar\u0131n g&uuml;ndeme konulmas\u0131 zorunludur. Kooperatife kay\u0131tl\u0131 ortaklar\u0131n en az onda birinin, genel kurul s\u0131ras\u0131nda g&uuml;ndem maddelerinin g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;lmesine ge&ccedil;ilmeden &ouml;nce (divan\u0131n se&ccedil;imini takiben) yaz\u0131l\u0131 teklifte bulunmalar\u0131 halinde; -Hesap tetkik komisyonunun se&ccedil;ilmesi, -Bilan&ccedil;o incelemesinin ve ibran\u0131n geriye b\u0131rak\u0131lmas\u0131, -&Ccedil;\u0131kan veya &ccedil;\u0131kar\u0131lan ortaklar hakk\u0131nda karar al\u0131nmas\u0131, -Genel kurulun yeni bir toplant\u0131ya &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131, -Kanun, ana s&ouml;zle\u015fme ve iyi niyet esaslar\u0131 ile genel kurul kararlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s&uuml;r&uuml;len y&ouml;netim kurulu kararlar\u0131n\u0131n iptali, -Y&ouml;netim kurulu &uuml;yeleri ile denet&ccedil;ilerin azli ve yerlerine yenilerinin se&ccedil;ilmesi, ile ilgili hususlar\u0131n da genel kurula kat\u0131lanlar\u0131n yar\u0131dan bir fazlas\u0131n\u0131n kabul&uuml; ile g&uuml;ndeme al\u0131nmas\u0131 m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r (KK.m.46\/3).<br \/>\n\t\t\t<\/span><br \/>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">4.3.ORTAKLARIN &Ouml;DEV VE SORUMLULUKLARI NELERD\u0130R ?<\/span><br \/>\n\t\t\t<\/strong><strong><span style=\"font-size: 8pt\">Ortaklar\u0131n &ouml;devleri ; 1.Sermaye (ortakl\u0131k) pay\u0131 2.Aidat &ouml;deme y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;\u011f&uuml; 3.S\u0131r saklama y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;\u011f&uuml;, Sorumluluklar\u0131 ise; 1-S\u0131n\u0131rs\u0131z sorumluluk 2-S\u0131n\u0131rl\u0131 sorumluluk<br \/>\n\t\t\t<\/span><br \/>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">4.3.1.ORTAKLARIN &Ouml;DEVLER\u0130 4.3.1.1.Sermaye (ortakl\u0131k) pay\u0131 Kooperatife giren her \u015fah\u0131stan en az bir ortakl\u0131k pay\u0131 al\u0131nmas\u0131 gerekir. Anas&ouml;zle\u015fme, en y&uuml;ksek had tespit ederek bir ortak taraf\u0131ndan bu had dahilinde birden fazla pay al\u0131nmas\u0131na cevaz verebilir (KK. m. 19). Mevcut duruma g&ouml;re bir ortakl\u0131k pay\u0131n\u0131n de\u011feri 1 YTL olup, bir ortak&ccedil;a al\u0131nabilecek en &ccedil;ok pay adedi ise 5.000&#39;dir. 4.3.1.2.Aidat &ouml;deme y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;\u011f&uuml; Yap\u0131 Kooperatiflerinde ortaklar, taahh&uuml;t ve tediye ettikleri ortakl\u0131k pay\u0131 bedelleri d\u0131\u015f\u0131nda, kooperatif ama&ccedil;lar\u0131n\u0131n ger&ccedil;ekle\u015ftirilmesini sa\u011flamak &uuml;zere genel kurulca belirlenen miktardaki arsa, altyap\u0131, in\u015faat ve benzeri gider taksitlerini ve &ouml;ng&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015fse bunlar\u0131n gecikme bedellerini de &ouml;demek zorundad\u0131rlar.<\/span><br \/>\n\t\t\t<\/strong><strong><span style=\"font-size: 8pt\">4.3.1.3.S\u0131r saklama y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;\u011f&uuml; ve ceza Her ortak ne \u015fekilde olursa olsun &ouml;\u011frenmi\u015f oldu\u011fu kooperatife ait i\u015f s\u0131rlar\u0131n\u0131, sonradan ortakl\u0131k hakk\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olsa dahi daima gizli tutmak zorundad\u0131r. Bu mecburiyete uymayan ortak meydana gelecek zararlardan kooperatife kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011fu gibi kooperatifin \u015fikayeti &uuml;zerine herhangi bir zarar umulmasa dahi bir y\u0131la kadar hapis veya a\u011f\u0131r para cezas\u0131yla veya her ikisiyle birlikte cezaland\u0131r\u0131l\u0131r (KK. m. 25).<br \/>\n\t\t\t4.3.2.ORTAKLARIN SORUMLULU\u011eU 4.3.2.1.S\u0131n\u0131rs\u0131z sorumluluk (KK. m. 29). 4.3.2.S\u0131n\u0131rl\u0131 sorumluluk (KK.m.30).<br \/>\n\t\t\t5. ORTA\u011eIN \u015eAHS\u0130 ALACAKLILARININ DURUMU Bir orta\u011f\u0131n \u015fahsi alacakl\u0131lar\u0131, ancak; &#8211; Orta\u011fa ait faizi, &#8211; Gelir gider farklar\u0131ndan hissesine d&uuml;\u015fen miktar\u0131, &#8211; Kooperatifin da\u011f\u0131lmas\u0131nda ona &ouml;denecek pay\u0131, haczettirebilirler (KK. m. 19, f. 6).<br \/>\n\t\t\t6.&Ouml;DEMELER\u0130N\u0130 GEC\u0130KT\u0130REN ORTAKLARDAN GEC\u0130KME FA\u0130Z\u0130 ALINAB\u0130L\u0130R M\u0130? B\u0130LE\u015e\u0130K FA\u0130Z UYGULAMASI M&Uuml;MK&Uuml;N M&Uuml;D&Uuml;R? Sermaye koyma borcunu zaman\u0131nda yerine getirmeyen ortak, ihtara gerek kalmaks\u0131z\u0131n temerr&uuml;t faizi &ouml;demekle y&uuml;k&uuml;ml&uuml;d&uuml;r. Ayr\u0131ca, anas&ouml;zle\u015fmeyle ortaklar temerr&uuml;t halinde cezai \u015fart &ouml;demeye de mecbur tutulabilirler (KK m. 98, TTK m. 407).<\/p>\n<p>\t\t\t<\/span><br \/>\n\t\t\t<span style=\"font-size: 8pt\">7.ORTAKLIK SIFATI HANG\u0130 HALLERDE SONA ERER? Bir orta\u011f\u0131n ortakl\u0131k s\u0131fat\u0131 genel olarak; -&Ccedil;\u0131kma hakk\u0131n\u0131 kullanarak, kendi iste\u011fi &uuml;zerine ayr\u0131lmas\u0131yla (KK m. 10), -&Ouml;l&uuml;m&uuml; ile (KK m. 14, f. 1), -Ortakl\u0131k pay\u0131n\u0131 ba\u015fkas\u0131na devretmesiyle (KK. m.14, f.3), -Ortakl\u0131k s\u0131fat\u0131 bir g&ouml;rev veya hizmetin yerine getirilmesine ba\u011fl\u0131 ise, bu g&ouml;rev veya hizmetin sona ermesiyle (KK m. 15), -Anas&ouml;zle\u015fmede a&ccedil;\u0131k&ccedil;a g&ouml;sterilen sebeplerle ortakl\u0131ktan &ccedil;\u0131kar\u0131lmas\u0131yla (KK. m.16), -Parasal y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;klerini yerine getirmemesi sonucu ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kendili\u011finden d&uuml;\u015fmesiyle (&ccedil;\u0131kar\u0131lmas\u0131yla) (KK m.27), sona erer.<\/span><br \/>\n\t\t\t<\/strong><span style=\"font-size: 8pt\"><strong>8.B\u0130R ORTA\u011eIN ORTAKLIKTAN \u0130HRA&Ccedil; ED\u0130LEB\u0130LME ESASLARI NELERD\u0130R ? Kooperatif ortakl\u0131\u011f\u0131ndan &ccedil;\u0131kar\u0131lmay\u0131 gerektiren sebepler anas&ouml;zle\u015fmede a&ccedil;\u0131k&ccedil;a g&ouml;sterilir. Ortaklar anas&ouml;zle\u015fmede a&ccedil;\u0131k&ccedil;a g&ouml;sterilmeyen sebeplerle ortakl\u0131ktan &ccedil;\u0131kar\u0131lamazlar. Konut Yap\u0131 Kooperatifi &Ouml;rnek Anas&ouml;zle\u015fmesine g&ouml;re; -Ortakl\u0131k \u015fartlar\u0131n\u0131 kaybetmek, -Parasal y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;klerini yerine getirmemek, -Kur&#39;a &ccedil;ekimi sonunda kendilerine d&uuml;\u015fen konutlar\u0131 kabul etmemek, -Tapuda kendi adlar\u0131na tescilden &ouml;nce konutlar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 tahribat veya tadilat\u0131 yaz\u0131l\u0131 ihtara ra\u011fmen d&uuml;zeltmemek, -Kooperatifin para, mal ve belgeleri &uuml;zerinde i\u015fledikleri su&ccedil;lardan dolay\u0131 mahkum olmak, ortakl\u0131ktan &ccedil;\u0131kar\u0131lma sebebidir. &Ouml;zellikle yap\u0131 kooperatiflerinde en &ccedil;ok rastlanan ortakl\u0131ktan &ccedil;\u0131karma nedeni, orta\u011f\u0131n parasal y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;klerini yerine getirmemesidir. Uygulamadaki anas&ouml;zle\u015fmelerin 14. maddesine g&ouml;re parasal y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;klerini otuz g&uuml;n geciktirmeleri &uuml;zerine, y&ouml;netim kurulunca noter arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yap\u0131lacak ihtar\u0131 takip eden on g&uuml;n i&ccedil;inde bu y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;klerini yerine getirmeyenlere yine ayn\u0131 kurulca ikinci ihtar yap\u0131l\u0131r. \u0130kinci ihtar\u0131 takip eden bir ay i&ccedil;erisinde de y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;klerini yerine getirmeyenler ortakl\u0131ktan &ccedil;\u0131kar\u0131l\u0131r (KK.m.27).<br \/>\n\t\t\t9.B\u0130R ORTA\u011eIN &Ccedil;IKARILMA KARARINA KAR\u015eI \u0130T\u0130RAZ EDEB\u0130LME \u0130MKANI VAR MIDIR? &Ccedil;\u0131kar\u0131lma karar\u0131n\u0131n onayl\u0131 &ouml;rne\u011finin, &ccedil;\u0131kar\u0131lan orta\u011fa tebli\u011f edilmek &uuml;zere, on g&uuml;n i&ccedil;inde notere tevdi edilmesi gerekir. Bu ortak tebli\u011f tarihinden itibaren &uuml;&ccedil; ay i&ccedil;inde itiraz davas\u0131 a&ccedil;abilir. Ortak, &uuml;&ccedil; ayl\u0131k s&uuml;re i&ccedil;inde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak &uuml;zere, y&ouml;netim kuruluna noter arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile tebli\u011f ettirilecek bir yaz\u0131 ile yap\u0131l\u0131r. Genel kurula itiraz edildi\u011fi takdirde, y&ouml;netim kurulunun &ccedil;\u0131karma karar\u0131 aleyhine itiraz davas\u0131 a&ccedil;\u0131lamaz. \u0130tiraz &uuml;zerine genel kurulca verilecek karara kar\u015f\u0131 itiraz davas\u0131 hakk\u0131 sakl\u0131d\u0131r. &Uuml;&ccedil; ayl\u0131k s&uuml;re i&ccedil;inde, genel kurula veya mahkemeye ba\u015fvurmak suretiyle itiraz edilmeyen &ccedil;\u0131kar\u0131lma kararlar\u0131 kesinle\u015fir (KK. m. 16). &Ccedil;\u0131kar\u0131lma karar\u0131na kar\u015f\u0131 Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131za ba\u015fvurulamaz.<br \/>\n\t\t\t10.&Ccedil;IKARILMA KARARINA KAR\u015eI GENEL KURUL NEZD\u0130NDE \u0130T\u0130RAZ EDEN VEYA MAHKEMEDE \u0130T\u0130RAZ DAVASI A&Ccedil;AN ORTA\u011eIN HUKUK\u0130 DURUMU NED\u0130R? Haklar\u0131ndaki &ccedil;\u0131karma karar\u0131 kesinle\u015fmeyen ortaklar\u0131n yerine yeni ortak al\u0131namaz. Bunlar\u0131n ortakl\u0131k hak ve y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;kleri (genel kurul toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lma, se&ccedil;me ve se&ccedil;ilme hakk\u0131, aidat &ouml;deme y&uuml;k&uuml;ml&uuml;l&uuml;\u011f&uuml;) &ccedil;\u0131kar\u0131lma karar\u0131 kesinle\u015finceye kadar devam eder (KK. m. 16, f.5).<br \/>\n\t\t\t11.KOOPERAT\u0130FTEN &Ccedil;IKAN VEYA &Ccedil;IKARILAN ORTAKLARLA HESAPLA\u015eMA NASIL YAPILMAKTADIR ? Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye d&uuml;\u015f&uuml;recek nitelikteki iade ve &ouml;demeler, anas&ouml;zle\u015fmede daha k\u0131sa bir s&uuml;re tespit edilmi\u015f olsa bile genel kurulca &uuml;&ccedil; y\u0131l\u0131 a\u015fmamak &uuml;zere geciktirilebilir. Bu durumda kooperatifin muhik bir tazminat isteme hakk\u0131 sakl\u0131d\u0131r. &Ccedil;\u0131kan veya &ccedil;\u0131kar\u0131lan ortaklar ile miras&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131n alacak ve haklar\u0131 bunlar\u0131 isteyebilecekleri g&uuml;nden ba\u015flayarak be\u015f y\u0131l ge&ccedil;mekle zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frar. &Ccedil;\u0131kan veya &ccedil;\u0131kar\u0131lan orta\u011f\u0131n sermaye veya mevduat\u0131ndan k\u0131smen veya tamamen yoksun kalaca\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki \u015fartlar h&uuml;k&uuml;ms&uuml;zd&uuml;r (KK. m. 17). Uygulamadaki yap\u0131 kooperatifi anas&ouml;zle\u015fmelerinin 15. maddesine g&ouml;re, devir d\u0131\u015f\u0131nda bir nedenle ortakl\u0131\u011f\u0131 sona erenlerin sermaye ve di\u011fer alacaklar\u0131, o y\u0131l bilan&ccedil;osuna g&ouml;re hesaplanarak, bilan&ccedil;o tarihinden itibaren bir ay i&ccedil;inde geri verilir. Ancak ortakl\u0131\u011f\u0131 sona erenlerin yerine yeni ortak al\u0131nmas\u0131 halinde eski orta\u011f\u0131n &ouml;dedi\u011fi sermaye ve di\u011fer alacaklar\u0131 derhal geri verilir. Kooperatiften &ccedil;\u0131kan ya da &ccedil;\u0131kar\u0131lan orta\u011f\u0131n, kooperatife yapm\u0131\u015f oldu\u011fu &ouml;demelerini cari fiyat veya d&ouml;viz kuru &uuml;zerinden de\u011ferlendirilip, hesaplan\u0131p iadesini istemesi s&ouml;z konusu de\u011fildir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; kooperatifler k&acirc;r amac\u0131 g&uuml;tmeyen, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma ve dayan\u0131\u015fma suretiyle ortaklar\u0131n\u0131n ekonomik menfaatlerini koruyan kurulu\u015flard\u0131r (KK m. 1). Ancak, genel kurul karar\u0131yla &ouml;demeler yabanc\u0131 para cinsinden yap\u0131lm\u0131\u015fsa, &ccedil;\u0131kan ya da &ccedil;\u0131kar\u0131lan ortaklara iadelerin de ayn\u0131 para cinsinden yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<br \/>\n\t\t\tC. 1163 SAYILI KOOPERAT\u0130FLER KANUNU&#39;NA G&Ouml;RE KOOPERAT\u0130F ORGANLARI<br \/>\n\t\t\t1.Genel Kurul (KK. m. 42-54) Kooperatifler Kanunu&#39;nun 42 ile 54 &uuml;nc&uuml; maddelerinde genel kurul ile ilgili d&uuml;zenlemeler yer almaktad\u0131r. 42 ile 54 &uuml;nc&uuml; maddeler i&ccedil;erisinde genel kurula ait olup bahsedilmeyen konular KK. 98 ile T&uuml;rk Ticaret Kanunu&#39;nun anonim \u015firketlere ait olan 360-398 inci maddeleri i&ccedil;erisinde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Genel kurulun terk ve devir edemeyece\u011fi yetkilerini maddeler halinde s\u0131ralamak gerekirse; &#61656; Anas&ouml;zle\u015fmeyi de\u011fi\u015ftirmek, &#61656; Y&ouml;netim Kurulu ve Denet&ccedil;iler Kurulu &uuml;yeleri ile gerekti\u011finde Tasfiye Kurulu&#39;nu se&ccedil;mek, &#61656; \u0130\u015fletme hesab\u0131yla bilan&ccedil;o ve gerekti\u011finde gelir gider fark\u0131n\u0131n b&ouml;l&uuml;\u015f&uuml;lmesi hakk\u0131nda karar almak, &#61656; Y&ouml;netim ve denet&ccedil;iler kurulunu ibra etmek, &#61656; Kanun ve anas&ouml;zle\u015fme ile genel kurula tan\u0131nm\u0131\u015f olan konular hakk\u0131nda karar vermek, &#61656; Gayrimenkul al\u0131m\u0131nda ve sat\u0131m\u0131nda takip edilecek usul ile al\u0131nacak gayrimenkul&uuml;n niteli\u011fini, yerini ve azami fiyat\u0131n\u0131, sat\u0131lacak gayrimenkul&uuml;n ise asgari fiyat\u0131n\u0131 belirlemek, &#61656; \u0130malat ve in\u015faat i\u015flerinin yapt\u0131r\u0131lma y&ouml;ntemini belirlemek, &#61656; Yap\u0131 kooperatiflerinde; kooperatifin ortak say\u0131s\u0131 ile yap\u0131lacak konut ya da i\u015fyeri say\u0131s\u0131n\u0131 belirlemektir. (KK. M42)<br \/>\n\t\t\tGenel kurulun sevk ve idaresini kim yapar? Genel kurul &ccedil;a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 kimler yapar? Genel kurulu 1\/10 ortak nas\u0131l &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131r? Ola\u011fan ve ola\u011fan&uuml;st&uuml; olmak &uuml;zere iki \u015fekilde toplan\u0131r. Ola\u011fan toplant\u0131n\u0131n zaman\u0131? Toplant\u0131 nisab\u0131?<br \/>\n\t\t\tToplant\u0131n\u0131n tarihi, yeri ve g&uuml;ndemi toplant\u0131dan en az onbe\u015f g&uuml;n &ouml;nce ilgili bakanl\u0131\u011fa ve m&uuml;lki idare amirli\u011fine yaz\u0131 ile bildirilir. G&Uuml;NDEM &#61672;G&uuml;ndem, toplant\u0131 &ccedil;a\u011fr\u0131s\u0131na ve ilana yaz\u0131l\u0131r. Anas&ouml;zle\u015fmenin de\u011fi\u015ftirilmesi s&ouml;z konusu ise, de\u011fi\u015ftirilecek maddelerin numaralar\u0131n\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 gerekli ve yeterlidir. D&ouml;rt ortaktan az olmamak &uuml;zere ortaklar\u0131n en az onda biri taraf\u0131ndan ve genel kurul toplant\u0131s\u0131ndan en az yirmi g&uuml;n &ouml;nce yaz\u0131l\u0131 olarak bildirilecek hususlar\u0131n g&uuml;ndeme konulmas\u0131 zorunludur. G&uuml;ndeme al\u0131nmayan hususlar g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;lemez. Ancak; &#61656; Hesap tetkik komisyonunun se&ccedil;ilmesi, &#61656; Bilan&ccedil;o incelemesinin ve ibran\u0131n geriye b\u0131rak\u0131lmas\u0131, &#61656; &Ccedil;\u0131kan veya &ccedil;\u0131kar\u0131lan ortaklar hakk\u0131nda karar al\u0131nmas\u0131, &#61656; Genel kurulun yeni toplant\u0131ya &ccedil;a\u011fr\u0131lmas\u0131 ve kanun, anas&ouml;zle\u015fme ve iyiniyet esaslar\u0131yla genel kurul kararlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s&uuml;r&uuml;len y&ouml;netim kurulu kararlar\u0131n\u0131n iptali, &#61656; Y&ouml;netim kurulu &uuml;yeleri ile denet&ccedil;ilerin azli ve yerlerine yenilerinin se&ccedil;ilmesi, &#61656; Hususlar\u0131nda ortaklar\u0131n en az onda birinin yaz\u0131l\u0131 teklifi ile genel kurula kat\u0131lanlar\u0131n yar\u0131dan bir fazlas\u0131n\u0131n kabul&uuml; do\u011frultusunda g&uuml;ndeme al\u0131nmas\u0131 m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.(KK.M46)<br \/>\n\t\t\tGenel kurulda her ortak yaln\u0131z bir oya sahiptir. (KK.M48) TEMS\u0130L&#61672;Anas&ouml;zle\u015fmede belirtmek kayd\u0131yla, ortak yaz\u0131 ile izin vererek genel kurulda oyunu ba\u015fka bir orta\u011fa kulland\u0131rabilir. Bir ortak, genel kurulda birden fazla orta\u011f\u0131 temsil edemez. Ortak say\u0131s\u0131 1000&#39;in &uuml;zerinde olan kooperatiflerde her orta\u011f\u0131n en &ccedil;ok dokuz olmak &uuml;zere birden fazla orta\u011f\u0131 temsil edebilece\u011fi anas&ouml;zle\u015fmede belirtilir. E\u015f ve birinci derecede akrabalar i&ccedil;in temsilde ortakl\u0131k \u015fart\u0131 aranmaz. (KK. M.49). Kooperatif i\u015flerinin g&ouml;r&uuml;lmesinde g&ouml;rev alan ki\u015filer y&ouml;netim kurulunun ibras\u0131nda oy kullanamazlar fakat d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T&uuml;zel Ki\u015fili\u011fi haiz olmak &uuml;zere ortaklar\u0131n\u0131n belirli ekonomik menfaatlerini ve &ouml;zellikle meslek ve ge&ccedil;imlerine ait ihtiya&ccedil;lar\u0131n\u0131 i\u015fg&uuml;c&uuml; ve parasal katk\u0131lar\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131m, dayan\u0131\u015fma ve kefalet suretiyle sa\u011flay\u0131p korumak amac\u0131yla ger&ccedil;ek ve kamu t&uuml;zel ki\u015fileri taraf\u0131ndan kurulan de\u011fi\u015fir ortakl\u0131 ve de\u011fi\u015fir sermayeli ortakl\u0131klara kooperatif denir (KK. md. 1). &nbsp;&nbsp;A. KOOPERAT\u0130FLERE \u0130L\u0130\u015eK\u0130N GENEL B\u0130LG\u0130LER &nbsp;1.Kooperatif Nedir ? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[426],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-4355","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temel-tarimsal-bilgiler-ortak-konular"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4355"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4355\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171526,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4355\/revisions\/171526"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4355"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=4355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}