{"id":4457,"date":"2007-11-13T22:45:00","date_gmt":"2007-11-13T22:45:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-23T10:00:07","modified_gmt":"2025-10-23T10:00:07","slug":"toprak-bitki-su-iliskileri-4457","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/toprak-bitki-su-iliskileri-4457","title":{"rendered":"TOPRAK – B\u0130TK\u0130 – SU \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130"},"content":{"rendered":"

\n\tTOPRAK – B\u0130TK\u0130 – SU \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130<\/p>\n

\n\t     3.1 SULAMA YÖNÜNDEN ÖNEML\u0130 BAZI TOPRAK ÖZELL\u0130KLER\u0130
\n\t3.2. SULAMA SUYU UYGULANACAK TOPRAK DER\u0130NL\u0130\u011e\u0130
\n\t3.4. SULAMA. YÖNÜNDEN ÖNEML\u0130 TOPRAK NEM SAB\u0130TELER\u0130
\n\t3.5. TOPRA\u011eIN KULLANILABÎL\u0130R SU TUTMA KAPAS\u0130TES\u0130
\n\t3.6. TOPRAK ÖRNEKLER\u0130N\u0130N ALINMASI
\n\t3.7. TOPRAK NEMÎNÎN ÖLÇÜLMES\u0130
\n\t3.8. TOPRAKTA SUYUN HAREKET\u0130
\n\t3.9. TOPRA\u011eIN SU ALMA HIZI<\/p>\n

\n\t
\n\t3.9.1. Çift Silindir înfiltrometre Ölçmeleri<\/p>\n

\n\tBitkiler topraktan yeteri kadar su alamad\u0131klar\u0131nda, toprak üstü aksam\u0131nda yeni geli\u015fmeleri durdurmakta ve gövdede su ile karbonhidratlar\u0131n kullan\u0131lmalar\u0131n\u0131 en az düzeye indirerek kökün geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131rlar. Toprakta su belirli bir düzeyin alt\u0131na dü\u015ftü\u011fünde ise bitki faaliyetleri tamamen durmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131nda, iyi bir kök geli\u015fimi için toprakta yeterli düzeyde havan\u0131n da bulunmas\u0131 gerekmektedir. Toprakta suyun fazla oldu\u011fu ko\u015fullarda, toprak zerreleri aras\u0131ndaki bo\u015fluklar su ile doldu\u011fundan hava miktar\u0131 azalmaktad\u0131r. Bu nedenle, bitki kök bölgesindeki su ve hava miktar\u0131n\u0131n en iyi bitki geli\u015fimini sa\u011flayacak biçimde dengelenmesi, istenen düzeyde ürün elde edilmesi aç\u0131s\u0131ndan oldukça önemlidir. Dolay\u0131s\u0131yla, bitkisel üretimin artt\u0131r\u0131lmas\u0131, toprak, bitki ve su aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin bilinmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\n\t3.1 SULAMA YÖNÜNDEN ÖNEML\u0130 BAZI TOPRAK ÖZELL\u0130KLER\u0130
\n\tToprak fazlar\u0131: Toprak, arz kabu\u011funun fiziksel, kimyasal ve biyolojik parçalanmas\u0131ndan olu\u015fan, geçirgen bir ortamd\u0131r. Kat\u0131 (toprak taneleri) , s\u0131v\u0131 (su) ve gaz (hava) fazlar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu fazlar gösterilmi\u015ftir. Su ve hava, toprak taneleri aras\u0131ndaki bo\u015fluklarda bulunmaktad\u0131r. Topra\u011f\u0131n kat\u0131 faz\u0131 ile bo\u015fluk hacmi aras\u0131ndaki oran, toprak özelliklerine göre de\u011fi\u015fmektedir.<\/p>\n

\n\tToprak bünyesi: Topra\u011f\u0131 olu\u015fturan tanelerin büyüklük da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na toprak bünyesi denir. Toprak taneleri büyüklü\u011fü, 0.00001 mm den ba\u015flayarak 2 mm ye kadar de\u011fi\u015fmektedir. Büyüklü\u011fü 2 mm yi a\u015fan tanelere çak\u0131l ad\u0131 verilir ve bunlar toprak tanesi olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmazlar. Büyüklü\u011fü 0.002 mm den az toprak tanelerine kil, 0.002-0.05 mm aras\u0131ndakilere \u015filt (mil) ve 0.05-2 mm aras\u0131ndakilere ise kum ad\u0131 verilmektedir.<\/p>\n

\n\tYap\u0131lan analizler sonucunda, toprak örne\u011findeki kum, \u015filt ve kil miktarlar\u0131, toprak a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yüzdesi cinsinden ifade edilmekte ve bünye üçgeninde de\u011ferlendirilerek toprak bünye s\u0131n\u0131f\u0131 belirlenmektedir. Topra\u011f\u0131n kat\u0131 faz\u0131n\u0131 olu\u015fturan kum, \u015filt ve kilin<\/p>\n

\n\t <\/p>\n

\n\t\u015eekil 3.1 Topraktaki kat\u0131, s\u0131v\u0131 ve gaz fazlar\u0131<\/p>\n

\n\t <\/p>\n

\n\t% de\u011ferlerine ba\u011fl\u0131 olarak 12 toprak bünye s\u0131n\u0131f\u0131 vard\u0131r. Kumlu topraklara hafif (kaba) bünyeli, killi topraklara a\u011f\u0131r (ince) bünyeli ve siltli topraklara ise orta bünyeli toprak ad\u0131 verilmektedir.<\/p>\n

\n\tHafif bünyeli topraklar\u0131n hava ve su geçirgenlikleri yüksektir. Bu topraklar bitki köklerinin yay\u0131lmas\u0131 için uygun bir ortam olu\u015ftururlar. A\u011f\u0131r bünyeli topraklar\u0131n hava ve su geçirgenlikleri oldukça dü\u015füktür ve bu tip topraklarda bitki köklerinin yay\u0131lmas\u0131 oldukça güçtür. Organik madde miktar\u0131, verimlilik potansiyeli ve su tutma kapasitesi de\u011ferleri, a\u011f\u0131r bünyeli topraklarda yüksek, hafif bünyeli topraklarda ise dü\u015füktür. Ayr\u0131ca, toprak i\u015fleme a\u011f\u0131r bünyeli topraklarda güç, hafif bünyeli topraklarda daha kolayd\u0131r. Orta bünyeli topraklarda de\u011finilen özellikler, a\u011f\u0131r ve hafif bünyeli topraklardaki özellikler aras\u0131nda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n\tToprak yap\u0131s\u0131: Toprak tanelerinin dizili\u015fi ve gruplar halinde kümele\u015fme biçimine toprak yap\u0131s\u0131 denilmektedir. Bunun yan\u0131nda, do\u011fal toprak kümelerine ped ad\u0131 verilmektedir. E\u011fer toprak taneleri tümüyle ayr\u0131 ise (ped yoksa), taneli yada teksel yap\u0131, e\u011fer kümele\u015fme söz konusu ise (ped varsa), agregat \u015feklindeki (levhal\u0131, prizma benzeri, blok benzeri, granüle, furda) yap\u0131 ad\u0131n\u0131 almaktad\u0131r. Agregat \u015feklindeki yap\u0131 özellikle a\u011f\u0131r bünyeli topraklarda su ve hava geçirgenli\u011fini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan istenen bir özelliktir.<\/p>\n

\n\t3.2. SULAMA SUYU UYGULANACAK TOPRAK DER\u0130NL\u0130\u011e\u0130
\n\tSulama uygulamalar\u0131nda, sulama suyu uygulanacak toprak derinli\u011fi olarak etkili bitki kök derinli\u011fi yada etkili toprak derinli\u011fi dikkate al\u0131nmaktad\u0131r. Etkili bitki kök derinli\u011fi, bitkilerin normal geli\u015fmeleri için gerekli olan suyun % 80 inin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kök derinli\u011fi biçiminde tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Etkili toprak derinli\u011fi ise, geçirimsiz tabaka yada taban suyuna kadar olan toprak derinli\u011fidir. Sulama suyu uygulanacak toprak derinli\u011fi olarak genellikle etkili bitki kök derinli\u011fi al\u0131nmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131nda, taban suyu yada geçirimsiz tabakan\u0131n yak\u0131nda oldu\u011fu yüzlek topraklarda etkili toprak derinli\u011fi, bitkinin normal geli\u015fmesinde sa\u011flayaca\u011f\u0131 etkili kök derinli\u011finden daha az olabilir. Bu ko\u015fulda, sulama suyu uygulanacak toprak derinli\u011fi olarak etkili toprak derinli\u011fi dikkate al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n\tGenel olarak, derin topraklarda yeti\u015ftirilen bitkiler ihtiyaç duyduklar\u0131 suyun önemli bir bölümünü kök bölgesinin üst k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan al\u0131rlar. Bu nedenle, sulama uygulamalar\u0131nda, tüm kök bölgesi yerine etkili kök derinli\u011findeki topra\u011f\u0131n \u0131slat\u0131lmas\u0131 yeterli olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n\tBitki kök derinli\u011fi en yüksek de\u011ferine genellikle olgunla\u015fma döneminde ula\u015fmaktad\u0131r. Geli\u015fmenin ilk dönemlerinde kök derinli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak \u0131slat\u0131lacak toprak derinli\u011fi de azd\u0131r. Ancak, sulama sistemlerinde kapasite hesaplar\u0131, en çok sulama suyuna ihtiyaç duyulan periyot için yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, hesaplarda olgunla\u015fma dönemindeki etkili bitki kök derinli\u011fi göz önüne al\u0131nmaktad\u0131r. Baz\u0131 kültür bitkileri için sulama uygulamalar\u0131nda dikkate al\u0131nabilecek etkili kök derinli\u011fi de\u011ferleri Çizelge 3.1 de verilmi\u015ftir.<\/p>\n

\n\tÇizelge 3.1 Baz\u0131 Bahçe Bitkilerinin Olgunla\u015fma Dönemine ili\u015fkin Etkili Kök Derinlikleri<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n\t\t\t\t\tBitki cinsi<\/td>\n\n\t\t\t\t\tEtkili kök derinli\u011fi (cm)<\/td>\n\n\t\t\t\t\tBitki cinsi<\/td>\n\n\t\t\t\t\tEtkili kök derinli\u011fi (cm)<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tAspir<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n\n\t\t\t\t\tKeten<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tAyçiçe\u011fi' "<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n\n\t\t\t\t\tLahana<\/td>\n\n\t\t\t\t\t45<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tBa\u011f<\/td>\n\n\t\t\t\t\t120<\/td>\n\n\t\t\t\t\tMarul<\/td>\n\n\t\t\t\t\t45<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tBezelye<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n\n\t\t\t\t\tMeyve a\u011façlar\u0131<\/td>\n\n\t\t\t\t\t120<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tBiber<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n\n\t\t\t\t\tM\u0131s\u0131r<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tÇay\u0131r<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n\n\t\t\t\t\tMuz<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tÇilek<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n\n\t\t\t\t\tPamuk<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tDomates<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n\n\t\t\t\t\tPatates<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tEnginar<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n\n\t\t\t\t\tPatl\u0131can<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tFasulye<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n\n\t\t\t\t\tSo\u011fan (taze)<\/td>\n\n\t\t\t\t\t45<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tHavuç<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n\n\t\t\t\t\tSorgum<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tH\u0131yar<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n\n\t\t\t\t\tSoya<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tHububat<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n\n\t\t\t\t\t\u015eeker pancar\u0131<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tIspanak<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n\n\t\t\t\t\tTurunçgiller<\/td>\n\n\t\t\t\t\t120<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tKabak<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n\n\t\t\t\t\tTütün<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tKarpuz<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n\n\t\t\t\t\tYer f\u0131st\u0131\u011f\u0131<\/td>\n\n\t\t\t\t\t60<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tKavun<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n\n\t\t\t\t\tYonca<\/td>\n\n\t\t\t\t\t90<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

\n\t3.4. SULAMA. YÖNÜNDEN ÖNEML\u0130 TOPRAK NEM SAB\u0130TELER\u0130
\n\tSulama uygulamalar\u0131nda, toprakta belirli tansiyonlarda tutulan nem miktarlar\u0131n\u0131n bilinmesi gerekmektedir. Ba\u015fvuru niteli\u011findeki bu toprak nemi miktarlar\u0131na, toprak nemi sabiteleri ad\u0131 verilmektedir. Sulama yönünden önemli toprak nemi sabiteleri; doyma noktas\u0131, tarla kapasitesi, solma noktas\u0131 ve f\u0131r\u0131n kurudur.<\/p>\n

\n\tDoyma noktas\u0131: Teorik olarak, toprak gözeneklerinin tamamen su ile dolu oldu\u011fu ko\u015fulda toprakta bulunan nem miktar\u0131na doyma noktas\u0131 denir. Doyma noktas\u0131nda toprak rutubet gerilimi O atm dir. Ancak, sulama uygulamalar\u0131nda gözeneklerdeki havan\u0131n tamamen d\u0131\u015far\u0131 ç\u0131kmas\u0131 söz konusu de\u011fildir ve ender durumlarda gözenek hacminin % 85 – 90 \u0131 su ile doldurulabilmektedir.<\/p>\n

\n\t <\/p>\n

\n\t\u015eekil 3.5 Toprak nemi sabiteleri<\/p>\n

\n\t <\/p>\n

\n\tTarla kapasitesi: Serbest drenaj ko\u015fullar\u0131nda, toprak tanelerinin yerçekimine kar\u015f\u0131 tuttu\u011fu nem miktar\u0131na tarla kapasitesi denilmektedir. Tarla kapasitesi; topra\u011f\u0131n bünyesine, yap\u0131s\u0131na, toprak tanelerinin \u015fekline ve gözeneklerin durumuna göre j önemli düzeyde farkl\u0131l\u0131k göstermektedir. A\u011f\u0131r bünyeli topraklarda! yüksek, hafif bünyeli topraklarda ise dü\u015fük de\u011ferlerdedir. Tarla] kapasitesinde toprak rutubet tansiyonu 1\/10 -2\/3 atm aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Bu de\u011fer, hafif bünyeli topraklarda 1\/10, a\u011f\u0131r l bünyeli topraklarda 2\/3 atm e yak\u0131nd\u0131r. Uygulamada, tarla kapasitesindeki toprak rutubet tansiyonunun ortalama 1\/3 atmosfer] oldu\u011fu yakla\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle tarla kapasitesi, toprak rutubet tansiyonu 1\/3 atm oldu\u011funda toprakta tutulan nem] miktar\u0131 biçiminde de tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n\tSolma noktas\u0131: Bitkilerin kökleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla topraktan] su alamad\u0131klar\u0131 ve solmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131, topra\u011fa su verilse bile eski durumuna dönemedikleri ko\u015fulda toprakta bulunan nem miktar\u0131na solma noktas\u0131 denilmektedir. Solma noktas\u0131 a\u011f\u0131r bünyeli topraklarda yüksek, hafif bünyeli topraklarda dü\u015fük de\u011ferlerdedir. Solma noktas\u0131ndaki toprak rutubet tansiyonu 7-40 atm aras\u0131nda de\u011fi\u015febilmektedir. Bu de\u011fer, hafif bünyeli topraklarda 7 atm, a\u011f\u0131r bünyeli topraklarda 40 atm kadar olabilmektedir. Pratik amaçlarla, solma noktas\u0131ndaki nemin toprak taneleri taraf\u0131ndan 15 atm de tutuldu\u011fu yakla\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Gerçekte, solma noktas\u0131nda toprak rutubet tansiyonunun 10 yada 20 atm al\u0131nmas\u0131n\u0131n p"k fazla önemi yoktur. Çünkü, \u015eekil 2.4 ten de izlenece\u011fi gibi toprak rutubet tansiyonunun yüksek oldu\u011fu ko\u015fullarda toprak nemi önemli derecede de\u011fi\u015fmemektedir. Bu nedenle solma noktas\u0131, toprak taneleri taraf\u0131ndan 15 atm de tutulan nem miktar\u0131 biçiminde de tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n\tF\u0131r\u0131n kuru: Toprak örne\u011finin f\u0131r\u0131nda 105 °C ta kurutulduktan sonra toprakta bulununan nem miktar\u0131na f\u0131r\u0131n kuru denilmektedir. F\u0131r\u0131n kurudaki toprak rutubet tansiyonu 10 000 atm civar\u0131ndad\u0131r. Sulama aç\u0131s\u0131ndan f\u0131r\u0131n kurudaki nem miktar\u0131 ihmal edilebilir düzeydedir ve f\u0131r\u0131n kurudaki toprak a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, toprak tanelerinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olarak al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n\t3.5. TOPRA\u011eIN KULLANILABÎL\u0130R SU TUTMA KAPAS\u0130TES\u0130
\n\tSerbest drenaj ko\u015fullar\u0131nda, tarla kapasitesinin üzerindeki nem yerçekiminin etkisi ile kök bölgesinin alt\u0131na s\u0131zmakta ve bitkiler bu nemden yararlanamamaktad\u0131r. Bitkiler, solma noktas\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki nemi de teorik olarak kökleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla alamamaktad\u0131r. Bu nedenle uygulamada, bitkilerin ancak tarla kapasitesi ile solma noktas\u0131 aras\u0131ndaki nemden yararland\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Solma noktas\u0131n\u0131n üzerinde tarla kapasitesine kadar her düzeydeki nem miktar\u0131 ile solma noktas\u0131 fark\u0131na kullan\u0131labilir su, tarla kapasitesi ile solma noktas\u0131 fark\u0131na ise kullan\u0131labilir su tutma kapasitesi ad\u0131 verilmektedir.<\/p>\n

\n\t3.6. TOPRAK ÖRNEKLER\u0130N\u0130N ALINMASI
\n\tSulama yap\u0131lan tar\u0131msal i\u015fletmelerde, tarla parsellerinden bozulmu\u015f ve bozulmam\u0131\u015f toprak örnekleri al\u0131narak laboratuarda toprak bünyesi, toprak tuzlulu\u011fu, tarla kapasitesi, solma noktas\u0131 ve topra\u011f\u0131n hacim a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferleri saptanmaktad\u0131r. Bu amaçla, her 20 da alan için bir adet olmak üzere, tarla parselini temsil edebilecek yerde tarla bitkileri ve sebzeler için 120 cm ye, meyve bahçeleri için 150 cm ye kadar toprak profili aç\u0131l\u0131r. Profil her 30 cm de basamak biçimindedir . Her 30 cm lik katman\u0131n ortas\u0131na en az 3 adet iç hacmi 100 cm olan özel çakma silindirleri çak\u0131larak bozulmam\u0131\u015f toprak örnekleri ve yine her katmandan bir kürekle 1.5 – 2 kg kadar bozulmu\u015f toprak örnekleri al\u0131n\u0131r. Laboratuara getirilen bozulmam\u0131\u015f toprak örneklerinden tarla kapasitesi ve hacim a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, bozulmu\u015f toprak örneklerinden ise toprak bünyesi, toprak tuzlulu\u011fu ve solma noktas\u0131 saptan\u0131r.<\/p>\n

\n\tAyr\u0131ca, aç\u0131lan profillerden toprak derinli\u011finin bir geçirimsiz tabaka (bariyer) yada taban suyu taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rlan\u0131p s\u0131n\u0131rlanmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir.<\/p>\n

\n\t3.7. TOPRAK NEMÎNÎN ÖLÇÜLMES\u0130
\n\tSulama uygulamalar\u0131nda, bitki kök bölgesindeki nemin do\u011fru, bir \u015fekilde ölçülmesi ve topraktaki nem de\u011fi\u015fiminin de\u011ferlendirilmesi oldukça önemlidir. Toprak neminin ölçülmesinde de\u011fi\u015fik yöntemler kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da aç\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\n\tG0ravimetrik yöntem: Bir toprak burgusu ile istenen toprak derinli\u011fine kadar her 30 cm lik katman\u0131n yakla\u015f\u0131k ortas\u0131ndan 100 – 150 g civar\u0131nda bozulmu\u015f toprak örnekleri al\u0131n\u0131r. Bu toprak örnekleri, nemin buharla\u015fmas\u0131 engellenecek biçimde, daha önce daras\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f kaplara konur ve en k\u0131sa zamanda laboratuara getirilir. Toprak örneklerinin ya\u015f a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 elde edildikten sonra kurutma f\u0131r\u0131n\u0131nda 105 °C ta 24 saat bekletilir ve tekrar tart\u0131larak kuru a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 saptan\u0131r.<\/p>\n

\n\tToprak neminin tansiyometrelerle ölçülmesi:<\/p>\n

\n\tTansiyometreler içi ar\u0131 su dolu gövde, seramik uç ve vakum göstergesinden olu\u015fan ve toprak rutubet gerilimini ölçen araçlard\u0131r . Bir tansiyometrenin araziye yerle\u015ftirilmesi için toprak neminin ölçülece\u011fi derinli\u011fe kadar çukur aç\u0131l\u0131r. Seramik uç bu derinlikte olacak biçimde gövde çukura konur. Seramik uçla toprak aras\u0131nda iyi bir temas\u0131n sa\u011flanmas\u0131 için gövde etraf\u0131 toprakla doldurulur ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Toprakta bulunan nem miktar\u0131na göre, seramik uçtan topra\u011fa do\u011fru yada topraktan seramik uç arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tansiyometre gövdesine do\u011fru su ak\u0131\u015f\u0131 olur ve bir hidrolik denge kurulur. Bu ko\u015fulda göstergeden bir de\u011fer okunur. Okunan bu de\u011fer daha önce haz\u0131rlanm\u0131\u015f kalibrasyon e\u011frisinde i\u015faretlenerek topraktaki nem miktar\u0131 kuru a\u011f\u0131rl\u0131k yüzdesi cinsinden elde edilir.<\/p>\n

\n\tKalibrasyon e\u011frisini olu\u015fturmak için, arazide tansiyometrenin yerle\u015ftirildi\u011fi derinli\u011fin daha fazlas\u0131 \u0131slat\u0131lacak biçimde topra\u011fa su verilir ve l – 2 gün beklenir. Bundan sonra seramik uca yak\u0131n noktalardan (yatay do\u011frultuda en çok 100 cm etraf\u0131ndan) toprak burgusu ile toprak örnekleri al\u0131n\u0131r. Bu s\u0131rada gösterge de\u011feri okunarak kaydedilir. Toprak örneklerindeki nem miktar\u0131 gravimetrik yöntemle saptan\u0131r. Bu i\u015fleme periyodik olarak, tansiyometre göstergesinde 8 – 10 kadar gittikçe artan farkl\u0131 de\u011ferler okununcaya kadar devam edilir. Tansiyometre okumalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, gelen nem miktarlar\u0131 bir dik koordinat sisteminde i\u015faretlenerek kalibrasyon e\u011frisi elde edilir. Örnek olmak üzere bir tansiyometre kalibrasyon e\u011frisi \u015eekil 3.8 de verilmi\u015ftir.<\/p>\n

\n\tTansiyometreler ancak, toprak rutubet geri]iminin 0.85 atm de\u011ferine kadar sa\u011fl\u0131kl\u0131 sonuç vermektedir. Bundan daha dü\u015fük toprak nemi düzeylerinde, genellikle seramik uçtan tansiyometre gövdesine hava girmekte ve dolay\u0131s\u0131yla sa\u011fl\u0131kl\u0131 ölçme yap\u0131lamamaktad\u0131r. Bu nedenle, tansiyometreler daha çok toprak neminin devaml\u0131 olarak tarla kapasitesi civar\u0131nda tutuldu\u011fu damla<\/p>\n

\n\tsulama yöntemi gibi sulama yöntemlerinin uyguland\u0131\u011f\u0131 tarla parsellerinde, sulama zamanlar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n\tNötron yöntemi: Yöntemin esas\u0131, h\u0131zl\u0131 nötron saçan bir kaynaktan (nötron probe) ç\u0131kan nötronlar\u0131n, toprak suyu taraf\u0131ndan yava\u015flat\u0131lmas\u0131 ve yava\u015flat\u0131lm\u0131\u015f nötron say\u0131s\u0131n\u0131n özel sayaçlarla ölçülmesidir. Bu amaçla, toprak nemi ölçülecek yerlere alt\u0131 aç\u0131k ve içi bo\u015f metal borular yerle\u015ftirilir. Genellikle amerikyum -berilyum kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olan radyoaktif madde nemin ölçülece\u011fi derinli\u011fe kadar sark\u0131t\u0131l\u0131r. Yava\u015flayan nötron say\u0131s\u0131 özel sayaçla ölçülür. Tansiyometrelerde aç\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, daha önceden haz\u0131rlanm\u0131\u015f kalibrasyon e\u011frisinde yava\u015flat\u0131lm\u0131\u015f nötron say\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen toprak nemi miktar\u0131 do\u011frudan elde edilir (\u015eekil 3.9). Nötron yöntemi ile oldukça sa\u011fl\u0131kl\u0131 toprak nemi ölçmeleri yap\u0131labilmektedir. Ancak, araç pahal\u0131d\u0131r ve kullan\u0131lmas\u0131 uzmanl\u0131k istemektedir. Bu nedenle, genellikle sulama ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n\tElle kontrol yoluyla tahmin; Toprak burgusu ile nemin ölçülece\u011fi derinlikten al\u0131nan toprak örnekleri, avuç içinde s\u0131k\u0131larak avuçta b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u0131slakl\u0131k ve top olu\u015fturma durumuna, parmaklar aras\u0131nda yuvarlat\u0131larak \u015ferit olu\u015fturma durumuna ve ayr\u0131ca toprak örne\u011finin rengine bak\u0131larak toprak nemi tahmin edilmeye çal\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Oldukça kaba sonuç veren ve tecrübeyi gerektiren bir yöntemdir. Toprak neminin elle kontrol yoluyla tahmininde Çizelge 3.2 den bir fikir elde edinilebilir. Çizelge, farkl\u0131 toprak bünyelerinde mevcut nemi tarla kapasitesine getirmek için gerekli su miktar\u0131n\u0131n tahmin edilmesi amac\u0131yla haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\n\t3.8. TOPRAKTA SUYUN HAREKET\u0130
\n\t <\/p>\n

\n\tDoymu\u015f ve doymam\u0131\u015f toprak ko\u015fullar\u0131nda suyun hareketi:<\/p>\n

\n\tToprak gözeneklerinin tamamen su ile dolu oldu\u011fu doymu\u015f toprak ko\u015fullar\u0131nda suyun hareketi, yerçekiminin etkisi ile, bas\u0131nc\u0131n yüksek oldu\u011fu noktadan bas\u0131nc\u0131n dü\u015fük oldu\u011fu noktaya do\u011frudur. Bu hareket biçimi, bas\u0131nçl\u0131 borulardaki suyun hareketi gibidir. Sulama aç\u0131s\u0131ndan, arazi ko\u015fullar\u0131nda toprak gözeneklerinin tamamen su ile dolmas\u0131 pek mümkün de\u011fildir. Çünkü, gözeneklerde bir miktar hava s\u0131k\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ancak, sulama s\u0131ras\u0131nda topra\u011f\u0131n üst katman\u0131ndaki su hareketinin doymu\u015f ko\u015fullarda olu\u015ftu\u011fu yakla\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131labilmektedir.<\/p>\n

\n\tGözenekleri bütünüyle su ile dolu olmayan doymam\u0131\u015f toprak ko\u015fullar\u0131nda ise suyun hareketi yerçekimi ve kapillar kuvvetlerin etkisi alt\u0131ndad\u0131r. Su, toprak rutubet gerilimi dü\u015fük olan noktadan, toprak rutubet gerilimi yüksek olan noktaya do\u011fru hareket eder. Ba\u015fka bir deyi\u015fle suyun hareketi, toprak neminin yüksek oldu\u011fu noktadan dü\u015fük oldu\u011fu noktaya do\u011frudur. Sulama s\u0131ras\u0131nda, sulamadan sonra ve suyun bitkiler taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131<\/p>\n

\n\ts\u0131ras\u0131ndaki suyun topraktaki hareketi, doymam\u0131\u015f ko\u015fullarda harekete birer örnektir.<\/p>\n

\n\tSulama s\u0131ras\u0131nda suyun toprakta hareketi: Sulama s\u0131ras\u0131nda su infiltrasyonla dü\u015fey do\u011frultuda topra\u011fa girer ve yerçekimi ile kapillar kuvvetlerin etkisi alt\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru hareket eder. Toprak profilinde, yüzeyden ba\u015flayarak s\u0131ras\u0131yla çok \u0131slak, \u0131slak ve tarla kapasitesi civar\u0131nda olmak üzere üç zon olu\u015fur (\u015eekil 3.10). Bu zonlarin kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131, sulama süresi artt\u0131kça artar. Daha altta ise toprak, sulama öncesindeki nem ko\u015fullar\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Sulama tamamland\u0131ktan sonra, çok \u0131slak ve \u0131slak zonlarda tarla kapasitesinin üzerindeki nem miktar\u0131, yerçekiminin etkisi ile tarla kapasitesinden dü\u015fük zona kadar a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru hareket eder ve bu zondaki toprak taneleri taraf\u0131ndan nem tarla kapasitesine gelinceye kadar tutulur. Böylelikle, istenen toprak derinli\u011fi k\u0131sa sürede tarla kapasitesine gelir. Bu süre, hafif bünyeli topraklarda birkaç saat, a\u011f\u0131r bünyeli topraklarda ise bir – iki gün kadard\u0131r.<\/p>\n

\n\tSulamadan sonra suyun toprakta hareketi: Sulamadan sonra suyun toprakta hareket biçimleri \u015eekil 3.11 de verilmi\u015ftir. \u015eekilden izlenece\u011fi gibi, ilk 10 – 15 cm lik toprak katman\u0131na buharla\u015fma bölgesi ad\u0131 verilmektedir. Genellikle bitki köklerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 bu bölgede sulamadan sonra tutulan nem, buharla\u015fma yoluyla k\u0131sa sürede atmosfere kar\u0131\u015f\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla su hareketi yukar\u0131ya do\u011frudur.<\/p>\n

\n\tBitkilerin as\u0131l kök bölgesi, genellikle 15 – 45 cm aras\u0131ndaki toprak katman\u0131d\u0131r. Bu toprak katman\u0131nda suyun önemli bir bölümü bitki kökleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla al\u0131n\u0131r ve yapraklardan olan terleme yoluyla atmosfere verilir. Suyun belirli bir k\u0131sm\u0131 ise kapillarite ile üst katmana yükselir ve buharla\u015fma ile atmosfere kar\u0131\u015f\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile as\u0131l kök bölgesinde tutulan suyun hareketi köklere ve yukar\u0131ya do\u011frudur. As\u0131l kök bölgesinden üst toprak katman\u0131na su hareketi genellikle azd\u0131r ve üst katmandan olan buharla\u015fma miktar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Buna ise üst katmanda toprak yap\u0131s\u0131n\u0131n bozulmas\u0131, yar\u0131klar\u0131n olu\u015fmas\u0131 ve sulama sonras\u0131nda topra\u011f\u0131n i\u015flenmesi gibi faktörler etkili olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n\tAs\u0131l kök bölgesinin alt\u0131nda, genellikle 45 – 90 cm derinli\u011findeki toprak katman\u0131nda ikinci derecedeki kök bölgesi yer al\u0131r. Bu toprak katman\u0131nda da suyun önemli bir bölümü kökler j arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla al\u0131n\u0131r ve terleme yoluyla atmosfere verilir. Suyun çok az bir bölümü ise yerçekimi ve kapillaritenin etkisi ile alt katmana s\u0131zabilir. Özetle, bu katmandaki su hareketi köklere ve a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011frudur.<\/p>\n

\n\tikinci derecedeki kök bölgesinin alt\u0131ndaki küçük j köklerin bulundu\u011fu toprak katman\u0131nda su hareketi köklere do\u011frudur ve bu katmandaki kullan\u0131labilir suyun tamam\u0131 kökler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla al\u0131n\u0131r. Suyun bitki köklerine do\u011fru hareketi: Uygun bir kök geli\u015fme ortam\u0131nda hergûn çok say\u0131da k\u0131lcal kök olu\u015fmaktad\u0131r. K\u0131lcal kökler suyla temas kurarak uçlar\u0131yla suyu emerler. Suyun emilmesini, kök hücreleri aras\u0131ndaki yüksek ozmotik bas\u0131nç oBa\u011flamaktad\u0131r. Bu bas\u0131nç toprak rutubet geriliminden yüksek oldu\u011fu ko\u015fulda bitki kökleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla suyu alabilmektedir.<\/p>\n

\n\tTarla kapasitesi ile solma noktas\u0131 aras\u0131nda, kapillarite ile emici köklere do\u011fru bir miktar su hareketi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, "genellikle k\u0131lcal köklerin su olan kesime do\u011fru büyümelerini : sürdürerek suya ula\u015ft\u0131klar\u0131 kabul edilmektedir.<\/p>\n

\n\t3.9. TOPRA\u011eIN SU ALMA HIZI
\n\tSuyun yüzeyden toprak içerisine dü\u015fey do\u011frultuda .girmesine topra\u011f\u0131n su almas\u0131 (infiltrasyon), birim zamanda topra\u011fa giren su miktar\u0131na ise su alma h\u0131z\u0131 (infiltrasyon h\u0131z\u0131) ad\u0131 verilmektedir. Di\u011fer bir tan\u0131mla su alma h\u0131z\u0131, birim zamanda birim alandan toprak içerisine giren suyun hacmidir ve h\u0131z boyutuna sahiptir. Genellikle cm\/h yada mm\/h cinsinden ifade edilmektedir.<\/p>\n

\n\tTopra\u011f\u0131n su alma h\u0131z\u0131na birçok faktör etkili olmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n en önemlileri toprak bünyesi, topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131, toprakta mevcut nem miktar\u0131, topra\u011f\u0131n i\u015flenme ve s\u0131k\u0131\u015fma durumu, toprak yüzeyindeki su yüksekli\u011fi ve topraktaki tuzlar\u0131n cinsi ve miktar\u0131d\u0131r. Örne\u011fin su alma h\u0131z\u0131, hafif bünyeli topraklarda yüksek a\u011f\u0131r bünyeli topraklarda dü\u015fük, agregat \u015feklindeki yap\u0131ya sahip topraklarda yüksek taneli yap\u0131ya sahip topraklarda dü\u015fük, kuru topraklarda yüksek nemli topraklarda dü\u015fük, i\u015flenmi\u015f topraklarda yüksek i\u015flenmemi\u015f ve s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f topraklarda dü\u015fük, toprak yüzeyindeki su yüksekli\u011fi fazla oldu\u011funda yüksek az oldu\u011funda dü\u015fük ve kireçli topraklarda yüksek, sodyumlu topraklarda dü\u015füktür.<\/p>\n

\n\tTopra\u011f\u0131n su alma h\u0131z\u0131, sulama yöntemlerinin seçimi yan\u0131nda, yüzey sulama yöntemlerinde ak\u0131\u015f uzunluklar\u0131 ve debiye, ya\u011fmurlama sulama yönteminde ba\u015fl\u0131k debisi ve tertip aral\u0131klar\u0131na, damla sulama yönteminde damlat\u0131c\u0131 debisi ve yerle\u015fim aral\u0131klar\u0131na, ayr\u0131ca tüm sulama yöntemlerinde sulama süresine etkili olan önemli bir parametredir.<\/p>\n

\n\tToprak bünyesine göre de\u011fi\u015fen su alma h\u0131z\u0131 de\u011ferleri toprak bünyelerinde önemli düzeyde farkl\u0131l\u0131klar gösterebilmektedir. Su alma h\u0131z\u0131na etkili olan di\u011fer faktörler de dikkate al\u0131n\u0131rsa,<\/p>\n

\n\tÇizelge 3.3 Toprak Bünyesine göre Baz\u0131 Su Alma H\u0131z\u0131 De\u011ferleri<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n\t\t\t\t\tToprak bünyesi<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tSu alma<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\th\u0131z\u0131, ram\/h<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tKumlu<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t25.0<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t– 250.0<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tKumlu-tinli<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t13.0<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t– 76.0<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tTini \u0131<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t8.0<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t– 20.0<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tKilli-Cinli<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t2.5<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t– 15.0<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tSiltli-killi<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t0.3<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t5.0<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\tKilli<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t0.1<\/td>\n<\/tr>\n
\n\t\t\t\t\t1.0<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

\n\tsulama uygulamalar\u0131nda topra\u011f\u0131n su alma h\u0131z\u0131n\u0131n mutlaka ölçülmesi gerekmektedir.<\/p>\n

\n\tTopra\u011f\u0131n su alma h\u0131z\u0131n\u0131n ölçülmesinde ve su alma özelliklerinin belirlenmesinde birçok yöntem kullan\u0131lmaktad\u0131r. Burada, kar\u0131k sulama yöntemi d\u0131\u015f\u0131nda tüm sulama yöntemleri için geçerli olan çift silindir infiltrometre ölçmeleri ve kar\u0131k sulama yöntemi için geçerli olan kar\u0131klara giren – ç\u0131kan suyun ölçülmesi üzerinde durulacakt\u0131r.<\/p>\n

\n\t3.9.1. Çift Silindir înfiltrometre Ölçmeleri
\n\tÇift silindir infiltrometre iç içe geçmi\u015f iki metal silindirden olu\u015fmaktad\u0131r. Silindirler genellikle 2 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda sacdan yap\u0131l\u0131rlar. \u015eekil 3.12 den izlenece\u011fi gibi, d\u0131\u015f silindirin çap\u0131 40 cm, iç silindirin çap\u0131 20 – 25 cm ve her iki silindirin yüksekli\u011fi 40 cm dir. Topra\u011fa kolayca girebilmeleri için silindirlerin alt uçlar\u0131 keskinle\u015ftirilir.<\/p>\n

\n\tInfiltrasyon ölçmelerinin birbirine yak\u0131n olacak ve en çok 2 da alan içerisinde kalacak biçimde 3-5 yerde yap\u0131lmas\u0131 ve elde edilen de\u011ferlerin ortalamalar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bunun yan\u0131nda ölçme i\u015flemlerinin mutlaka i\u015flenmemi\u015f arazide ve sulama ba\u015flang\u0131c\u0131 için öngörülen toprak nemi ko\u015fullar\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 çok önemlidir. Aksi durumda elde edilen de\u011ferler yan\u0131lt\u0131c\u0131 olur.<\/p>\n

\n\tÖlçme i\u015fleminden önce, araziyi temsil eden, kar\u0131nca ve köstebek yuvalar\u0131 ile bitki köklerinin olu\u015fturabilece\u011fi kanalc\u0131klar\u0131n, silindire zarar verebilecek çak\u0131l ve kayalar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 düz bir yer seçilir. Silindirler yatay olacak biçimde seçilen yere konur ve üzerine çakma plakas\u0131 yerle\u015ftirilir. Çakma plakas\u0131, üzerinde çakma s\u0131ras\u0131nda kaymay\u0131 engelleyecek biçimde silindir çaplar\u0131na uygun tamponlar bulunan ve genellikle 3 mm sacdan yap\u0131lan düz bir plakad\u0131r. Çakma plakas\u0131n\u0131n üzerinden, geni\u015f tabanl\u0131 çelik bloktan olu\u015fan yakla\u015f\u0131k 15 kg a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki bir çakma a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile yava\u015f yava\u015f vurularak ve yatayl\u0131k sürekli denetlenerek silindirler 15 – 20 cm kadar çak\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\n\tHer iki silindire, iç ve d\u0131\u015f silindirdeki su seviyeleri e\u015fit olacak biçimde, bir sulamada uygulanacak su derinli\u011fi kadar (10 – 15 cm) su doldurulur. Suyun doldurulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda erozyonu önlemek için iç silindirin taban\u0131na bir çuval parças\u0131n\u0131n serilmesi ve su-doldurulduktan sonra kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda yarar vard\u0131r.<\/p>\n

\n\tSu düzeyi ölçmeleri iç silindirden, bir ölçme arac\u0131ndan yararlanarak yap\u0131l\u0131r. Ölçme arac\u0131, mm de\u011ferine kadar bölümlendirilmi\u015f bir cetvel üzerinde bulunan ucu sivri, çengelli ve ölçü göstergeli metal çubuktan ibarettir. D\u0131\u015f silindire doldurulan suyun i\u015flevi, iç silindirdeki suyun yanlara do\u011fru hareketini önlemek ve \u0131slatma alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmektir.<\/p>\n

\n\tîç silindire su dolduruldu\u011fu an ölçme arac\u0131 ile ilk su düzeyi okumas\u0131 yap\u0131l\u0131r. Bundan sonra, 10 dakika ara ile üç, 15 ve 30 dakika ara ile iki\u015fer, 60 dakika ara ile bir ve 120 dakika ara ile yeteri kadar su düzeyi ölçmeleri yap\u0131l\u0131r ve ölçme zamanlar\u0131 ile su düzeyi de\u011ferleri bir çizelgeye kaydedilir. Ölçmelere, birim zamanda toprak içerisine giren su miktar\u0131 yakla\u015f\u0131k e\u015fit oluncaya kadar devam edilir. Ölçmeler s\u0131ras\u0131nda, toprak yüzeyindeki su yüksekli\u011fi 5 cm civar\u0131na dü\u015ftü\u011fünde silindirlere tekrar su ilave edilir.<\/p>\n

\n\tElde edilen ölçme sonuçlar\u0131ndan yararlanarak eklemeli zaman, su alma h\u0131z\u0131, ortalama su alma h\u0131z\u0131 ve eklemeli su alma de\u011ferleri hesaplan\u0131r. Eklemeli zaman de\u011ferlerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen su alma h\u0131z\u0131, ortalama su alma h\u0131z\u0131 ve eklemeli su alma de\u011ferleri bir militnetrik ka\u011f\u0131da i\u015faretlenirse e\u011fri biçiminde ili\u015fkiler elde edilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

TOPRAK – B\u0130TK\u0130 – SU \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130      3.1 SULAMA YÖNÜNDEN ÖNEML\u0130 BAZI TOPRAK ÖZELL\u0130KLER\u0130 3.2. SULAMA SUYU UYGULANACAK TOPRAK DER\u0130NL\u0130\u011e\u0130 3.4. SULAMA. YÖNÜNDEN ÖNEML\u0130 TOPRAK NEM SAB\u0130TELER\u0130 3.5. TOPRA\u011eIN KULLANILABÎL\u0130R SU TUTMA KAPAS\u0130TES\u0130 3.6. TOPRAK ÖRNEKLER\u0130N\u0130N ALINMASI 3.7. TOPRAK NEMÎNÎN ÖLÇÜLMES\u0130 3.8. TOPRAKTA SUYUN HAREKET\u0130 3.9. TOPRA\u011eIN SU ALMA HIZI 3.9.1. Çift Silindir înfiltrometre Ölçmeleri […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[412],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-4457","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sulama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4457"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171511,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4457\/revisions\/171511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4457"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=4457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}