{"id":448,"date":"2007-02-21T10:31:00","date_gmt":"2007-02-21T10:31:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-27T22:04:28","modified_gmt":"2025-10-27T22:04:28","slug":"yenilenebilir-enerji-448","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/yenilenebilir-enerji-448","title":{"rendered":"Yenilenebilir Enerji"},"content":{"rendered":"\n\n\n
 <\/td>\n\n

\n\t\t\t\u0130NSAN<\/strong>, ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011fal çevrede sürdürürken ihtiyaçlar\u0131n\u0131 da do\u011fal kaynaklardan sa\u011fl\u0131yordu. <\/strong>Kurutmay\u0131 ve \u0131s\u0131nmay\u0131 güne\u015fle, tah\u0131l üretimini rüzgarla yap\u0131yor, bir kandilin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla ayd\u0131nlanabiliyordu. Nüfus art\u0131p ihtiyaçlar çe\u015fitlenince, "daha çok" ve "daha h\u0131zl\u0131"y\u0131 isteyen insan, yeni kaynaklar\u0131n aray\u0131\u015f\u0131na girdi. Önce buhar\u0131n ke\u015ffinde oldu\u011fu gibi kulland\u0131\u011f\u0131 kaynaklar\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rarak "daha fazla" enerji elde etti. Ancak suda yapt\u0131\u011f\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rmay\u0131 güne\u015fin da\u011f\u0131n\u0131k enerjisini birle\u015ftirmek için denemek yerine daha kolay bir yolu seçti. Yak\u0131lmas\u0131yla daha fazla enerjiyi aç\u0131\u011fa ç\u0131karan yak\u0131tlara yöneldi. Fakat bu yak\u0131tlar\u0131n çevreye ve atmosfere verdi\u011fi zarar, sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 fayday\u0131 gölgeledi.<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\tÇok de\u011fil, 100 y\u0131l gibi k\u0131sa bir sürede fosil yak\u0131tlar\u0131n do\u011faya ve canl\u0131lar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na verdi\u011fi zararlar etkisini gösterdi. Kömür, do\u011falgaz, petrol gibi binlerce y\u0131lda olu\u015fmu\u015f kaynaklar "insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi(!)" ad\u0131na tükendikçe, at\u0131klar\u0131yla hava, su, toprak da tükenmeye ba\u015flad\u0131. Fosil yak\u0131tlar olarak adland\u0131r\u0131lan kömür, petrol ve do\u011falgaz\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 olumsuzluklar sadece yak\u0131n çevreyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131; atmosfere de yay\u0131ld\u0131. Sonunda bu kirlilik, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine yol açmaya ve dünya ya\u015fam\u0131n\u0131 tehdit etmeye ba\u015flad\u0131.<\/span>
\n\t\t\t<\/span> \n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\nBugün fosil yak\u0131tlar\u0131n çevre ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131ndan yaratt\u0131\u011f\u0131 olumsuzluklar her geçen gün katlanarak art\u0131yor. Fosil yak\u0131tlar yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda alt\u0131 sera gaz\u0131n\u0131n aç\u0131\u011fa ç\u0131kmas\u0131na neden oluyor. Bunlardan en belirleyici olanlar\u0131 karbondioksit (CO2) ve metan. Di\u011ferleri ise kükürt, partikül madde, azotoksit, kurum ve kül… <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nYanma s\u0131ras\u0131nda ortaya ç\u0131kan karbonmonoksit (CO), oksijenden çok daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde kandaki hemoglobine tutunarak vücuttaki oksijeni bloke ediyor ve ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 vb. hastal\u0131klara yol aç\u0131yor. Kömür ve petrolün yanmas\u0131yla ortaya ç\u0131kan, kükürtdioksit (SO2) ise kokusuyla fark ediliyor. Sülfürik aside dönü\u015ferek insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na ve do\u011fal çevreye onar\u0131lmaz zararlar veriyor; kanser ve di\u011fer hastal\u0131klara yol aç\u0131yor. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nDo\u011falgaz\u0131n yanmas\u0131yla ortaya ç\u0131kan kokusuz ve gözle görülemeyen azotoksit ise güne\u015f alt\u0131nda reaksiyona girerek nitrata dönü\u015füyor. Akci\u011ferlerin koruma mekanizmas\u0131ndan geçen nitrat vücutta nitrik asite dönü\u015füyor. Bu da ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini çökerten maddelerin ba\u015f\u0131nda geliyor. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nKömür, petrol ve do\u011fal gaz gibi fosil yak\u0131tlar\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine yol açmas\u0131n\u0131n nedeniyse, yanma s\u0131ras\u0131nda ortaya ç\u0131kan CO2 ve metan gibi sera gazlar\u0131n\u0131n bünyelerinde \u0131s\u0131 tutma özelli\u011fine sahip olmalar\u0131. Güne\u015f, gün do\u011fumundan bat\u0131m\u0131na kadar atmosferin içine \u0131s\u0131 ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 veriyor. Do\u011fal döngünün devam\u0131 için, bu \u0131s\u0131n\u0131n tekrar uzaya transferi gerekiyor. Oysa fosil yak\u0131tlar\u0131n neden oldu\u011fu sera gazlar\u0131, \u0131s\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n atmosferde tutulmas\u0131na yol aç\u0131yor. Böylece dünya, \u0131s\u0131nmaya ve iklim de\u011fi\u015fmeye ba\u015fl\u0131yor. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nIs\u0131 art\u0131\u015f\u0131n\u0131n sonuçlar\u0131<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n1900’lerden 2000’lere kadar atmosferin ortalama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 0.5 derece artt\u0131 ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin zincirleme sonuçlar\u0131 yava\u015f yava\u015f ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 etkiliyor. Su kaynaklar\u0131 kuruyor, çiçekler erken aç\u0131yor, erken ya\u011fan karlar ürünleri telef ediyor, bitkiler zamans\u0131z meyve veriyor ya da hiç vermiyor. Uzmanlar, fosil yak\u0131tlar\u0131n etkilerini k\u0131sa ve uzun vadeli olarak de\u011ferlendiriyorlar. K\u0131sa vadede olu\u015fan sonuçlar art\u0131k ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n bir parças\u0131. S\u0131cakl\u0131k artt\u0131kça buzlar anakütleden koparak eriyor, ç\u0131\u011f olaylar\u0131 art\u0131yor, fazla miktarda su dola\u015f\u0131ma giriyor, sel felaketleri, f\u0131rt\u0131nalar, kas\u0131rgalar olu\u015fuyor. Deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda ya\u015fayan binlerce ki\u015fi sel sular\u0131 alt\u0131nda ölüyor. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nKüresel \u0131s\u0131nman\u0131n, uzun vadede öngörülen sonuçlar\u0131 daha vahim; ortalama s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 bu h\u0131zla devam ederse, 2020 y\u0131l\u0131nda deniz seviyesi bir metreye kadar yükselecek. Bu, dünyan\u0131n en büyük kentlerinin sular alt\u0131nda kalmas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nIs\u0131 art\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u0131sa vadede meydana getirdi\u011fi de\u011fi\u015fimlerin ya\u015fanmaya ba\u015flamas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak yap\u0131lan tahminler, sivil kurulu\u015flarla birlikte hükümetleri de harekete geçiriyor. Sular\u0131n alt\u0131nda kalma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan 77 ada devleti ve Malta’n\u0131n insiyatifiyle ülkeler, 1992 y\u0131l\u0131nda Rio Çevre Zirvesi’ne giden süreci ba\u015flatt\u0131lar. 1992’de yap\u0131lan Rio Zirvesi’nin ard\u0131ndan, geli\u015fmi\u015f ülkeler 1992’de Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Çerçeve Sözle\u015fmesi’ni imzaya açt\u0131lar. Zirveye kat\u0131lan ülkeler, di\u011fer ülkelerle çözüm bulmak ve sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 1990 y\u0131llar\u0131ndaki seviyenin alt\u0131na çekmek için, ülkelerin uymas\u0131 gereken kurallar\u0131 belirlemek üzere bir dizi Taraflar Konferans\u0131 (COP-Conference of Parties) düzenlediler. Ancak pek çok ülke yine ekolojik dengeleri ya da insan ve çevre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, kendi ekonomik ç\u0131karlar\u0131n\u0131 gözetince anla\u015fmada zorland\u0131lar. Afganistan, Irak, Somali ve Türkiye gibi baz\u0131 ülkeler Rio anla\u015fmas\u0131n\u0131 görmezlikten gelerek, bugüne kadar onaylamad\u0131lar. 1997 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan Kyoto \u0130klim Zirvesi’nde ise ABD, Kanada, Japonya, Avustralya gibi baz\u0131 ülkeler kendi ülkelerinde sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131nda indirim yapma sorumlulu\u011funu üstlenmek istemediler. Bu arada kendi ülkelerinde güne\u015f, rüzgar gibi temiz enerji kaynaklar\u0131n\u0131 kullanan enerji sistemlerini geli\u015ftirerek Kyoto hedeflerini tutturmaya çal\u0131\u015fan endüstrile\u015fmi\u015f Avrupa Birli\u011fi ülkeleri ise, Yunanistan, Portekiz, \u0130spanya gibi birli\u011fe yeni kat\u0131lan ülkelerin emisyonlar\u0131n\u0131 1990 y\u0131l\u0131na göre yüzde 30 civar\u0131nda art\u0131rmas\u0131na göz yumulmas\u0131n\u0131 istediler.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBir yandan ulusal ve ekonomik ç\u0131karlar gözetilirken, di\u011fer yandan da nükleer enerji dahil olmak üzere petrol, kömür ve do\u011falgaz gibi fosil yak\u0131tlar\u0131n zarar\u0131n\u0131 fark edenler, standart d\u0131\u015f\u0131 ve pazar de\u011feri olmayan çöp teknolojileri, bunun fark\u0131nda olmayan ülkelere, aktarmaya ba\u015flad\u0131lar. Bu teknolojileri satabilmek için kredi veren ülkeler, geçmi\u015fin sorunlu teknolojilerini ba\u015fka ülkelere de ta\u015f\u0131d\u0131, ta\u015f\u0131yor. Bunu yaparken de sorunun, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve küresel kirlenme gibi sonuçlarla kendilerine dönece\u011fini hesap etmiyorlar. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nSürdürülebilir de\u011fil, yenilenebilir enerji<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nFosil ve nükleer yak\u0131tlara alternatif do\u011fal enerji kaynaklar\u0131 konusunda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sürdürülebilir ve yenilenebilir enerji kavramlar\u0131n\u0131 da gündeme getirdi. Ya\u015fam\u0131n sürdürülebilirli\u011fi için kaynaklar\u0131n sürdürülebilir olmas\u0131 yeterli de\u011fildi. Ekolojik denge için kaynaklar\u0131n yenilenebilir olmas\u0131 gerekiyordu: Bir \u015feyin süreklili\u011fi sürdürülebilir oldu\u011funu göstermiyordu. Sürdürülebilirlik bütün aç\u0131s\u0131ndan ancak yenilenebilir olursa mümkündü. Bu nedenle enerji sistemlerinin sürdürülebilir, enerji kaynaklar\u0131n\u0131n yenilenebilir olmas\u0131 gerekiyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nYenilenebilir enerji, "do\u011fan\u0131n kendi evrimi içinde, bir sonraki gün aynen mevcut olabilen enerji kayna\u011f\u0131" olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Bugün yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan fosil yak\u0131tlar, yak\u0131l\u0131nca biten ve yenilenmeyen enerji kaynaklar\u0131. Oysa hidrolik (su), güne\u015f, rüzgar ve jeotermal gibi do\u011fal kaynaklar yenilenebilir olmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra temiz enerji kaynaklar\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131k\u0131yor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBa\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 8. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Plan Enerji Özel \u0130htisas Komisyonu, Yenilenebilir Enerji Kaynaklar\u0131ndan Elektrik Üretimi Alt Komisyonu’nun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporlar, 2005 y\u0131l\u0131na kadar ülkemizde rüzgar güç santralleriyle 5 bin megavat kapasitede elektrik üretiminin mümkün oldu\u011funu ortaya koyuyor. Bu; Türkiye’nin toplam elektrik ihtiyac\u0131n\u0131n yüzde 7’sinin rüzgardan sa\u011flanabilece\u011fi anlam\u0131na geliyor. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n2020 y\u0131l\u0131nda dünyada üretilen elektri\u011fin yüzde 50’sinin yenilenebilir kaynaklardan olmas\u0131 planlan\u0131yor. 2010 y\u0131l\u0131nda kullan\u0131lacak elektrik enerjisinin yüzde 10’u ise rüzgardan sa\u011flanacak. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda dünyada pek yayg\u0131n olmayan ba\u015fka yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 da bulunuyor. Dalga, med-cezir (gel-git), çöpten sa\u011flanan metan gaz\u0131 ve kanalizasyon \u0131s\u0131s\u0131ndan da \u0131s\u0131nma ve elektrik üretimi için enerji elde edilebiliyor. Do\u011faya sayg\u0131l\u0131 enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 artt\u0131kça, yeni enerji kaynaklar\u0131 konusunda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma faaliyetleri de art\u0131yor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nDo\u011fayla gelen enerji kaynaklar\u0131<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nH\u0130DROL\u0130K (SU)<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nTürkiye, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131ndan olan su gücünden enerji üretimini (hidroelektrik) gerçekle\u015ftiriyor. Ancak büyük ölçekli hidrolik santrallerin sürdürülebilirli\u011fi de tart\u0131\u015fmal\u0131. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nYap\u0131lan barajlarla olu\u015fan baraj göllerinin do\u011fal kaynaklar\u0131 oldu\u011fu kadar kültürel zenginli\u011fi yok etme tehlikesi üzerinde duruluyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nGÜNE\u015e<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nGüne\u015ften enerji elde etmek, güne\u015fin do\u011fu\u015fundan bat\u0131\u015f\u0131na kadar atmosferin içine verdi\u011fi \u0131s\u0131 ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, insanlar\u0131n ihtiyaç duydu\u011fu elektrik ve proses \u0131s\u0131 (s\u0131cak su ve buhar gibi) ihtiyac\u0131yla bulu\u015fturup yararlanmakla mümkün oluyor. Burada as\u0131l kaynak güne\u015f ve her gün yenileniyor. Güne\u015fin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yere bir düz depolay\u0131c\u0131 koyuldu\u011funda bunun \u0131s\u0131s\u0131yla 70-80 derece su elde etmek mümkün. Bugün bu sistem, Türkiye’de yayg\u0131n olarak, ancak verimsiz kullan\u0131l\u0131yor. Oysa \u0130sveç gibi güne\u015fi çok az gören bir ülkede bile d\u0131\u015far\u0131da s\u0131cakl\u0131k -4 dereceyken güne\u015f toplay\u0131c\u0131s\u0131ndan 70 derece su elde edilebiliyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nGüne\u015ften daha yüksek \u0131s\u0131 elde etmek için (130 derece proses \u0131s\u0131) gelen \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n çe\u015fitli yans\u0131tma teknikleriyle bir nokta veya çizgiye odaklanmas\u0131 gerekiyor. Bu da bir yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, odakl\u0131 toplay\u0131c\u0131 yard\u0131m\u0131yla yap\u0131l\u0131yor. Böylece da\u011f\u0131n\u0131k enerji kayna\u011f\u0131 odaklanarak, 130 derece buhar elde etmek üzere kullan\u0131labiliyor. Bununla da \u0131s\u0131nma sa\u011flanabiliyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nGüne\u015f dünyadan yaz ve k\u0131\u015f aylar\u0131nda farkl\u0131 konumlarda görünüyor. Mimari tasar\u0131mlarda, yaz aylar\u0131nda güne\u015fin evin içine girmesini engelleyen, k\u0131\u015f aylar\u0131nda ise içeriye girmesini sa\u011flayan pasif sistemler de tasarlanabiliyor. Burada as\u0131l amaç, mevcut i\u015fleri daha az enerjiyle yapabilmek.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nGÜNE\u015eTEN ELEKTR\u0130K ÜRET\u0130M\u0130<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nGüne\u015ften elektrik üretmek için yar\u0131 iletken malzemelerin özelli\u011finden yararlan\u0131l\u0131yor. Yar\u0131 iletken malzemelerde elektronlar atomlar\u0131na gev\u015fekçe ba\u011fl\u0131. Yal\u0131tkan malzemede bu elektronlar s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131, iletken malzemedeyse serbest dola\u015f\u0131mdalar. Güne\u015ften gelen \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n enerjisi foton dedi\u011fimiz kümelerden olu\u015fuyor. Foton miktar\u0131nda enerji bir yar\u0131 iletken tabakas\u0131nda gev\u015fekçe ba\u011fl\u0131 olan elektronlar\u0131 serbestle\u015ftiriyor. \u0130kinci bir yar\u0131 iletken tabakas\u0131yla olu\u015fturulan gerilim fark\u0131 yard\u0131m\u0131yla serbestle\u015fen elektronlar\u0131 hareketlendiriyor. \u0130ki yar\u0131 iletken tabakan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na birer kablo ba\u011flay\u0131p elektronlar\u0131n geçi\u015fine izin verdi\u011finizde bu gerilimden elektrik üretebiliyorsunuz. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBu yolla üretilen elektrik, \u015febekede kullan\u0131lanla ayn\u0131 kalitede. Binalar\u0131n yüzeylerine ve çat\u0131s\u0131na monte edilen be\u015f adet güne\u015f pili modülüyle bir evin elektrik gereksinimi kar\u015f\u0131lanabiliyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBu sistem halen kamu deste\u011fi olmadan tüketici için ekonomik olmasa da, kullan\u0131m artt\u0131kça maliyet dü\u015füyor. Fotovoltaik sistem olarak adland\u0131r\u0131lan güne\u015f pilleri modülleri Türkiye’de az da olsa baz\u0131 müstakil evlerde, baz\u0131 telefon kurulu\u015flar\u0131n\u0131n aktar\u0131c\u0131 istasyonlar\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. Güne\u015f pilleri de saatlerde ve hesap makinelerinde ba\u015far\u0131yla uygulan\u0131yor. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nGÜNE\u015eTEN ISIL ELEKTR\u0130K ÜRET\u0130M <\/span>S\u0130STEM\u0130<\/span><\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBu çok ekonomik bir sistem. Güne\u015f \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n 500 aynayla yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir kulede çok yüksek s\u0131cakl\u0131klara ula\u015f\u0131labiliyor. Bu kuleden geçirilen bir ak\u0131\u015fkan yard\u0131m\u0131yla elde edilen buhardan da elektrik üretiliyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nRÜZGAR<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nRüzgar, güne\u015fin do\u011fu\u015fundan bat\u0131\u015f\u0131na kadar yeryüzündeki farkl\u0131 yüzeylerin, farkl\u0131 h\u0131zlarda \u0131s\u0131n\u0131p so\u011fumas\u0131yla olu\u015fuyor. (Örne\u011fin, deniz kayadan daha geç \u0131s\u0131n\u0131r. Is\u0131nan yerdeki hava yükseliyor ve daha so\u011fuk k\u0131s\u0131mdaki hava hareketlenerek rüzgar\u0131 olu\u015fturuyor.) Hareket halindeki havan\u0131n kinetik enerjisine rüzgar enerjisi deniyor. Dev kulelerin üzerine monte edilen kanatlar yard\u0131m\u0131yla rüzgardan elektrik enerjisi üretilebiliyor. Normalde bir vantilatörün kanatlar\u0131 döndü\u011fünde havay\u0131 hareketlendiriyor ve serinliyorsunuz. Rüzgar enerjisi de bunun tam tersi bir sistemle elde ediliyor. Gelen hava kanatlar\u0131 döndürüyor, kanatlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu mil de jenaratörü çal\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Kanatlar\u0131n birle\u015fti\u011fi yükseklikte bulunan bölmeden a\u015fa\u011f\u0131ya sadece elektri\u011fi ileten kablo bulunuyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nRüzgar türbinleri gelen rüzgar\u0131n yönüne göre konum alabiliyor ve otomatik olarak kontrol ediliyor. Kanatlar kendi ekseninde hareket edebiliyor ve f\u0131rt\u0131na durumunda kendini durdurabiliyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nRüzgar türbinleri fosil yak\u0131t santrallar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha ekonomik üretim yapabiliyor. Bozcaada’daki rüzgar türbinlerinde bir kWh kapasite maliyeti 1000 USD iken, bir hidroelekrik santral\u0131 için 2 bin-4 bin USD olarak gerçekle\u015fiyor. \u0130\u015fletme maliyetinin de s\u0131f\u0131r oldu\u011funu hesaba katarsak rüzgar, çok ekonomik bir enerji kayna\u011f\u0131. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nSar\u0131germe’de yap\u0131lan uluslararas\u0131 rüzgar enerjisi atölye çal\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lan özel kurulu\u015flar 4 bin Megavat kapasiteli rüzgar güç santral\u0131 fizibilitesi haz\u0131rlayarak üretim izni için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131’na ba\u015fvurdular. <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nTürkiye’de mevcut toplam elektrik üretme kapasitesi 27 bin Megavat. OECD kaynaklar\u0131, Türkiye’de y\u0131lda tüketilen elektri\u011fin en az iki mislinin rüzgardan kar\u015f\u0131lanabilece\u011fini gösteriyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nJEOTERMAL<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nYeralt\u0131nda magmada artan s\u0131cakl\u0131kla yeralt\u0131 sular\u0131 (özellikle deprem bölgelerinde) \u0131s\u0131n\u0131p yeryüzüne ç\u0131k\u0131yor. Elektrik üretimi de jeotermal buhar\u0131n gücüyle yap\u0131l\u0131yor. Türkiye’de Denizli, Kütahya ve \u0130zmir-Alia\u011fa benzeri bölgelerde jeotermal enerji kaynaklar\u0131ndan konut \u0131s\u0131tma ve elektrik üretimi gerçekle\u015ftirilebiliyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nHalen Türkiye’de jeotermal enerji kaynaklar\u0131ndan 20 Megavat elektrik üretiliyor. Bu kaynaktan Türkiye’de 2010 y\u0131l\u0131nda 500 Megavat, 2020 y\u0131l\u0131nda 1000 Megavat elektrik kapasitesi kurulabilecek. 2000’de 51 bin 600 konut \u0131s\u0131t\u0131l\u0131rken, 2010 y\u0131l\u0131nda 500 bin, 2020 y\u0131l\u0131nda ise 1 milyon 250 bin konut \u0131s\u0131t\u0131labilecek.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nB\u0130YOKÜTLE<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBitkiler büyürken, fotosentez s\u0131ras\u0131nda atmosferden ald\u0131klar\u0131 karbondioksitin (CO2) karbonunu bünyelerinde biriktirip biyokütleyi olu\u015ftururken oksijeni d\u0131\u015far\u0131ya veriyorlar. Bu bitkiler yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise CO2 yeniden atmosfere veriliyor. Bu nedenle biyokütle yak\u0131lmas\u0131na "sürdürülebilir biyokütle enerjisi kullan\u0131m\u0131" ad\u0131 veriliyor. H\u0131zl\u0131 büyüyen bitkilerle enerji ormanlar\u0131 olu\u015fturup, bir yandan yeti\u015ftirip di\u011fer yandan yakarak elde edilecek buhardan elektrik üretimi yap\u0131labiliyor. Bu konuda gerçekle\u015ftirilebilecek büyük bir potansiyel bulunuyor. Türkiye’nin enerji ormanlar\u0131 konusunda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 pilot çal\u0131\u015fmalar var.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nB\u0130YOGAZ <\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nHayvansal ve bitkisel at\u0131klar\u0131n çürütülmesiyle üretilen metan gaz\u0131n\u0131 depolayarak tehlikeli ve çevreye zararl\u0131 olabilecek bir gaz\u0131 enerjiye dönü\u015ftürmek mümkün. Metan gaz\u0131 daha sonra yak\u0131larak enerji elde ediliyor. Greenpeace enerji raporunda, Türkiye’de 32 Twh’e kadar elektrik üretebilecek bir potansiyel bulundu\u011fu belirtiliyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nÇöpten, çamurdan elektrik<\/span> <\/strong><\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nTürkiye’de baz\u0131 belediyeler çöp alanlar\u0131nda aç\u0131\u011fa ç\u0131kan metan gaz\u0131ndan elektrik üretiyor. Çöp içinde biriken metan gaz\u0131 aç\u0131lan kuyulardan borularla enerji üretim tesisine pompalanarak üretim gerçekle\u015fiyor. Aktif gaz depolama sistemiyle depolanan gazlar\u0131n ar\u0131t\u0131lmas\u0131yla elde edilen metan gaz\u0131 yak\u0131larak elektrik enerjisine dönü\u015ftürülüyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n\u0130stanbul Kemerburgaz Çöplü\u011fü’nde ve Bursa’da ba\u015flayan çöpten enerji üretiminin yan\u0131 s\u0131ra Ankara Mamak ve Sincan çöplüklerinde de yak\u0131n gelecekte üretime ba\u015flanmas\u0131 planlan\u0131yor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n\u0130stanbul Büyük\u015fehir Belediyesi ayr\u0131ca Tuzla’daki Biyolojik At\u0131ksu tesisinden ç\u0131kan çamurdan biyogaz ve elektrik elde ediyor. Enerji üretim sisteminin devreye girmesiyle bir yandan çamur miktar\u0131nda azalma sa\u011flan\u0131rken, di\u011fer yandan da tesiste tüketilen elektri\u011fin yüzde 70’inin biyogazla elde edilmesi planlan\u0131yor.<\/span> <\/span><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nKurmak kolay, kurtulmak zor…<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nNükleer enerji bugün di\u011fer enerji kaynaklar\u0131 aras\u0131nda hem toplumsal hem çevresel hem de ekonomik aç\u0131dan en maliyetli kaynak.1978 y\u0131l\u0131ndan beri bu santrallar için yeni bir sipari\u015f verilmiyor. ABD’de verilen sipari\u015fler ise iptal edildi. Nedeni öngörülmeyen be\u015fikten mezara maliyetlerdi.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nBu santrallar\u0131 kurmak yetmiyor, güvenlik altyap\u0131s\u0131 sisteminin de tesisi gerekiyor. Dünya Bankas\u0131 uzun in\u015faat süreleri ve güvenlik sisteminin kurulma maliyetleri nedeniyle Türkiye’de kurulmas\u0131 planlanan nükleer santrallara kredi vermedi. Bu maliyetlere Çernobil reaktöründe ya\u015fanan kazadan sonra, lisanslama maliyetleri de eklendi. Nükleer santrallara lisans almak için al\u0131nacak önlemlerin maliyetleri en az santral\u0131n maliyeti kadar tutuyor. Bir de bunlara nükleer santrallar\u0131n kapat\u0131lma maliyetleri ekleniyor. ABD’deki Maine-Yankee reaktörünün kurulu\u015f maliyeti 280 milyon USD iken, sökülüp bertaraf edilmesinin maliyeti 2 milyar USD. Yani bir nükleer santraldan kurtulabilmek için kurulu\u015f maliyetinin sekiz kat\u0131n\u0131 ödemek gerekiyor.<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nYazar: Tanay S\u0131tk\u0131 UYAR<\/span><\/span>\n<\/p>\n

\nKaynak: <\/span>www.bugday.org<\/span><\/a><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  \u0130NSAN, ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011fal çevrede sürdürürken ihtiyaçlar\u0131n\u0131 da do\u011fal kaynaklardan sa\u011fl\u0131yordu. Kurutmay\u0131 ve \u0131s\u0131nmay\u0131 güne\u015fle, tah\u0131l üretimini rüzgarla yap\u0131yor, bir kandilin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla ayd\u0131nlanabiliyordu. Nüfus art\u0131p ihtiyaçlar çe\u015fitlenince, "daha çok" ve "daha h\u0131zl\u0131"y\u0131 isteyen insan, yeni kaynaklar\u0131n aray\u0131\u015f\u0131na girdi. Önce buhar\u0131n ke\u015ffinde oldu\u011fu gibi kulland\u0131\u011f\u0131 kaynaklar\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rarak "daha fazla" enerji elde etti. Ancak suda yapt\u0131\u011f\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rmay\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[419],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-448","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=448"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":189654,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448\/revisions\/189654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=448"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}