Hakan KARABIYIK
\nZiraat Mühendisi
\n Bu\u011fday tar\u0131m\u0131 ekonomimizde önemli bir yer tutar. Orta Anadolunun ekili\u015f alan\u0131 yönünden ba\u015f ürün olan bu\u011fday\u0131n üretimi büyük ölçüde y\u0131l\u0131n iklim gidi\u015fine özellikle ya\u011f\u0131\u015f durumuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Y\u0131ll\u0131k su tüketimi 690 mm olan bu\u011fday bitkisi ortalama 315 mm y\u0131ll\u0131k ya\u011f\u0131\u015fla su ihtiyac\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan daha az\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmektedir. Ayr\u0131ca bu ya\u011f\u0131\u015f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 da ürün miktar\u0131n\u0131 önemli ölçüde etkilemektedir. Bu nedenle bu\u011fday\u0131n sulanmas\u0131 verimin artmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Sulan\u0131r ko\u015fullarda bu\u011fday yeti\u015ftirmenin gereksiz oldu\u011fu görü\u015fü yanl\u0131\u015ft\u0131r. Çünkü son y\u0131llarda bilgili ve tekni\u011fine uygun bir sulama ile yatmayan verimli çe\u015fitler ekildi\u011finde di\u011fer birçok ürün kadar gelir getirdi\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Bu\u011fday nas\u0131l sulanmal\u0131?
\n Bu\u011fday, uzun tava (border) ve ya\u011fmurlama olmak üzere ba\u015fl\u0131ca iki \u015fekilde sulan\u0131r.
\n 1- Uzun tava (border) sulama metodu: Bu metodda tarla seddelerle \u015feritler halinde bölünür ve her \u015ferit ayr\u0131 ayr\u0131 sulan\u0131r. Tarlam\u0131z\u0131 hemen ekim i\u015flemini yapt\u0131ktan sonra \u015feritler halinde bölmeliyiz ki seddelerdende bu\u011fday ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 sa\u011flanabilsin ve bo\u015f arazi b\u0131rak\u0131lmas\u0131n. Bu metodla sulanacak tarlan\u0131n tesviye edilmi\u015f olmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Aksi halde iyi bir sulama yap\u0131lmaz.
\n Tavalara verilecek geni\u015flik ve uzunluk;
\n -Tarlan\u0131n meyiline
\n -Topra\u011f\u0131n bünyesine
\n -Sulama suyunun miktar\u0131na göre ayarlanmal\u0131d\u0131r.
\n Tarlan\u0131z\u0131n meyili fazla (%1-2), topra\u011f\u0131n\u0131z hafif veya orta bünyeli ise tava geni\u015fli\u011fini 6-9 metre, uzunlu\u011funu da 60-90 metre aras\u0131nda yapabilirsiniz.
\n Tarlan\u0131z az meyilli (%0-1), topra\u011f\u0131n\u0131z orta veya a\u011f\u0131r bünyeli, sulama suyunun fazla olmas\u0131 halinde tava geni\u015fli\u011fini 12-30 metre, uzunlu\u011funu da 400-800 metreye kadar ç\u0131karabalirsiniz.
\n Uzun tava haz\u0131rlarken dikkat adelecek hususlar:
\n – Bu\u011fday ekiminden hemen sonra tarla sedde pullu\u011fu ile tavalara ayr\u0131l\u0131r.
\n – Seddeler tarlan\u0131n hakim meyili yönünde çekilir.
\n – Tava geni\u015flik ve uzunlu\u011fu yukar\u0131da aç\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde toprak, su ve tarlan\u0131n e\u011fimine göre ayarlan\u0131r.
\n – Fazla suyun göllenmemesi için tavalar\u0131n alt taraf\u0131 aç\u0131k b\u0131rak\u0131l\u0131r.
\n – Tarlaba\u015f\u0131 kanal\u0131ndan tavalara su almak için tüp veya sifon kullan\u0131l\u0131rsa seddeler bozulmadan tavalara kontrollu su vermek mümkün olur.
\n – Ayr\u0131ca kanaldan sifon veya tüple al\u0131nan su, iki sedde aras\u0131ndan ince bir tabaka halinde akarak, tarla istenilen \u015fekilde sulan\u0131r.
\n 2- Ya\u011fmurlama Sulama Metodu: Ya\u011fmur gibi ince zerreler halinde suyun verildi\u011fi bu metod, di\u011fer yöntemlerin kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 çok e\u011fimli ve engebeli arazilerde, s\u0131\u011f, çok geçirgen ve kaba bünyeli topraklar\u0131n sulanmas\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.
\n Ya\u011fmurlama sulaman\u0131n en önemli sak\u0131ncalar\u0131 tesisin pahal\u0131 olmas\u0131 ve her sulamada yak\u0131t masraf\u0131 gerektirmesidir.
\n Ya\u011fmurlama Sisteminin Kurulmas\u0131nda Dikkat Edilecek Hususlar:
\n – Ana hat tarlan\u0131n meyili yönüne getirilmeli.
\n – Ana hat mümkün oldu\u011fu kadar k\u0131sa tutulmal\u0131.
\n – Lateral boylar\u0131 (ba\u015fl\u0131klar\u0131n tak\u0131l\u0131 oldu\u011fu borular) e\u015fit olmal\u0131.
\n – Lateraller hakim rüzgarlara dik olacak \u015fekilde kurulmal\u0131.
\n – Günün s\u0131cak saatlerinde ve rüzgarl\u0131 havalarda ya\u011fmurlama ile sulama yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.
\n Bu\u011fday Ne Zaman Sulanmal\u0131?
\n Bu\u011fday ekimden önce veya ektikten hemen sonra mutlaka sulanmal\u0131d\u0131r. Çünkü ekimde sulama, bu\u011fday\u0131n iyi bir kök geli\u015fimi ve karde\u015flenme ile k\u0131\u015fa girmesini sa\u011flayaca\u011f\u0131ndan susuza göre verimde %35'e kadar bir art\u0131\u015f olabilmektedir. Baharda yeterli ya\u011f\u0131\u015f dü\u015fmez ise sapa kalkma devresinin ba\u015f\u0131nda ikinci sulama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu iki sulama susuz yeti\u015ftirece\u011finiz bu\u011fdaya göre verimde %55'e kadar bir art\u0131\u015f sa\u011flanmaktad\u0131r. Bu\u011fdayda üçüncü su ise süt olumu dönemi ba\u015f\u0131nda verilmelidir.
\n Bu üç sulama susuz yeti\u015ftirece\u011finiz bu\u011fdaya göre verimde %70'e kadar bir art\u0131\u015f sa\u011flamaktad\u0131r.
\n Sulama suyu bol ise dördüncü sulama ba\u015fak ç\u0131karma devresi ba\u015f\u0131nda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n Pompaj sulamas\u0131 yap\u0131lan yerlerde çiftçi \u015fartlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalarak kârl\u0131l\u0131k oran\u0131 yüksek olan, ekimde bir kez sulama; ekimde, kam\u0131\u015fa kalkmada iki kez sulama önerilir.
\n Bu\u011fdaya Ne Kadar Su verelim?
\n Bu\u011fday\u0131n sulanmas\u0131 kadar, her sulamada verilecek su miktar\u0131 önemlidir. Çünkü her sulamada yeterli miktarda su verilmezse sulamadan beklenen verim art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flanamaz. Fazla su da bu\u011fday verimini dü\u015fürür.
\n Sulamaya ne zaman son verilmesi gerekti\u011fini pratik olarak anlamak için nem kontrol çubuklar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n Nem kontrol çubuklar\u0131 1 cm. kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, 120 cm boyunda, "T" \u015feklinde yuvarlak demir çubuklard\u0131r. Üzerine her 10 santimde bir çentik aç\u0131larak i\u015faretlenmi\u015ftir. Topra\u011fa bat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda suyun eri\u015fti\u011fi derinli\u011fe kolayca girer. Daha derine bat\u0131rmak çok zordur. Sulama esnas\u0131nda tarlan\u0131n çe\u015fitli yerlerinde topra\u011fa bat\u0131r\u0131larak suyun i\u015fledi\u011fi derinlik çentiklere bak\u0131larak tesbit edilir.
\n 1. sulamada (ekim sulamas\u0131) çubuk 40-50 santim derine bat\u0131ncaya kadar sulamaya devam edilir. Di\u011fer sulamalarda suyun kesilmesi için çubuk topra\u011fa 60-65 santim batmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hakan KARABIYIK Ziraat Mühendisi Bu\u011fday tar\u0131m\u0131 ekonomimizde önemli bir yer tutar. Orta Anadolunun ekili\u015f alan\u0131 yönünden ba\u015f ürün olan bu\u011fday\u0131n üretimi büyük ölçüde y\u0131l\u0131n iklim gidi\u015fine özellikle ya\u011f\u0131\u015f durumuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Y\u0131ll\u0131k su tüketimi 690 mm olan bu\u011fday bitkisi ortalama 315 mm y\u0131ll\u0131k ya\u011f\u0131\u015fla su ihtiyac\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan daha az\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmektedir. Ayr\u0131ca bu ya\u011f\u0131\u015f\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 da ürün […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[425],"tags":[],"fp_columnist":[],"class_list":["post-492","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarla-bitkileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=492"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172875,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492\/revisions\/172875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=492"},{"taxonomy":"fp_columnist","embeddable":true,"href":"https:\/\/gardensel.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/fp_columnist?post=492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}